Kategori : ELECTRICITY ENERGY NEWS, ENERGY AGENDA NEWS - Tarih : 28 October 2026
Dizel jeneratör seçiminde en sık yapılan hata gücün yalnız cihaz etiketlerinden hesaplanmasıdır. Kalkış akımları, kullanım şekli ve ortam koşulları hesaba katılmadığında set ya yetersiz kalır ya da gereğinden büyük seçilir.
Bir dizel jeneratörün işini yapıp yapmadığı, büyük ölçüde satın almadan önce yapılan güç hesabına bağlıdır. Küçük seçilen bir set, büyük bir motor devreye girdiğinde gerilim düşümüne ya da durmaya yol açabilir. Gereğinden büyük seçilen set ise ilk yatırımı artırır ve uzun süre düşük yükte çalıştığı için motora zarar verir. Aşağıda şantiye, fabrika ve hastane için güç hesabının temel adımları özetlenmiştir.
kVA ve kW Farkı
Jeneratörler genellikle kVA (görünür güç), cihazlar ise çoğunlukla kW (aktif güç) ile etiketlenir. Üç fazlı dizel jeneratörlerde standart güç faktörü 0,8 kabul edilir. Buna göre:
kW = kVA × 0,8 ve kVA = kW ÷ 0,8
Örneğin 100 kVA’lık bir set yaklaşık 80 kW aktif güç verir. Tesisteki yüklerin toplam kW değeri bu formülle kVA’ya çevrilir.
Adım 1: Yük Listesini Çıkarın
Beslenecek bütün cihazlar tek tek yazılır: aydınlatma, priz hatları, bilgisayar ve sunucular, klima, pompalar, kompresörler, asansörler, vinçler ve üretim makineleri. Her cihazın çalışma gücü ve aynı anda çalışıp çalışmayacağı not edilir. Her cihaz aynı anda tam yükte çalışmayacağı için toplam değer genellikle bir eşzamanlılık katsayısıyla düşürülür. Bu katsayının tahminle değil, tesisin gerçek çalışma düzenine göre belirlenmesi gerekir.
Adım 2: Kalkış Akımlarını Hesaba Katın
Elektrik motorları devreye girerken çalışma akımının birkaç katı akım çeker. Doğrudan yol verilen bir motorda bu değer çalışma akımının yaklaşık 5–7 katına çıkabilir. Jeneratörü belirleyen çoğu zaman toplam güç değil, en büyük motorun kalkışıdır.
Kalkış yükünü azaltmanın yolları vardır. Yıldız-üçgen yol verme, yumuşak yol verici (soft starter) veya frekans invertörü kalkış akımını önemli ölçüde düşürür. Büyük motorların sırayla devreye alınması da aynı etkiyi sağlar. Bu önlemler bazen bir üst güç sınıfına çıkma ihtiyacını ortadan kaldırır.
Adım 3: Kullanım Şeklini Belirleyin
Jeneratör güçleri ISO 8528-1‘e göre iki temel sınıfta verilir:
– Standby (yedek) güç: Şebeke kesildiğinde, sınırlı süre çalışan setler için verilen en yüksek güçtür.
– Prime (sürekli) güç: Şebekenin olmadığı yerde ana kaynak olarak, değişken yükte uzun süre çalışabilen güçtür. Prime güç, standby gücün yaklaşık %90’ı kadardır.
Şantiyede ana enerji kaynağı olarak çalışacak bir set prime güce göre, fabrikada yalnız kesinti anında devreye girecek bir set standby güce göre seçilir.
Adım 4: Pay Bırakın, Ama Abartmayın
Hesaplanan değerin üzerine ileride eklenecek yükler ve ölçüm hataları için genellikle %20–25 pay bırakılır. Daha fazlası önerilmez. Dizel motorlar uzun süre %30’un altında yükte çalıştığında yakıt tam yanmaz, egzozda birikim oluşur ve bakım ihtiyacı artar.
Rakım ve ortam sıcaklığı da gücü etkiler. Yüksek rakımda ve çok sıcak ortamlarda motor gücü düşer. Bu düşüş motor üreticisinin tablolarına göre hesaplanmalıdır.
Şantiye
Şantiyede yükler gün içinde çok değişir. Kule vinç, beton pompası, kaynak makineleri, kompresörler, şantiye konteynerleri ve aydınlatma aynı sete bağlanır. Belirleyici olan genellikle vincin ve pompanın kalkışıdır.
Örnek: Aynı anda çalışan yüklerin toplamı 64 kW olan küçük bir şantiyede ihtiyaç 64 ÷ 0,8 = 80 kVA olur. %20–25 payla 100 kVA sınıfı bir set uygun olur. En büyük motorun yumuşak yol vericiyle devreye alındığı kabul edilmiştir. Bu sınıftaki modellerin motor, alternatör ve yakıt tüketimi değerleri terexdiesel.com/urunler/jenerator-100-kva (https://terexdiesel.com/urunler/jenerator-100-kva/) sayfasında karşılaştırılabilir. Şantiyede kabinli, römorklu ve geniş yakıt depolu modeller tercih edilir.
Fabrika
Fabrikada önce jeneratörün bütün tesisi mi, yoksa yalnız kritik hatları mı besleyeceğine karar verilir. Soğuk hava depoları, proses pompaları, kompresörler ve kontrol sistemleri çoğu zaman önceliklidir. Frekans invertörlü sürücüler harmonik ürettiği için alternatör seçiminde bu yükün oranı da dikkate alınmalıdır.
Örnek: Kritik hatların eşzamanlı yükü 320 kW olan bir tesiste 320 ÷ 0,8 = 400 kVA hesaplanır. Payla birlikte 500 kVA sınıfında bir set değerlendirilir. Farklı motor markalarıyla 500 kVA jeneratör modelleri ( https://terexdiesel.com/urunler/jenerator-500-kva/ ) incelenebilir. Bu güçte otomatik transfer panosu (ATS) ve senkronizasyon ihtiyacı da projeye göre planlanır.
Hastane
Hastanelerde güç hesabı kadar sürekliliğin güvencesi de önemlidir. Ameliyathaneler, yoğun bakım, tıbbi gaz sistemleri, asansörler ve bilgi işlem kesintisiz beslenmelidir. Bu tür tesislerde jeneratör, kesintisiz güç kaynakları (UPS) ile birlikte çalışır. Şebeke kesildiğinde UPS geçiş süresini karşılar, jeneratör kısa sürede yükü devralır.
Hastanelerde tek büyük set yerine, senkron çalışan iki veya daha fazla set kurmak yaygın bir yaklaşımdır. Böylece bir set bakımdayken ya da arızalandığında kritik yükler diğer setten beslenmeye devam eder. Gücün yanında ses seviyesi, egzoz yönü, yakıt depolama süresi ve düzenli yük testi de baştan planlanmalıdır.
Doğru Teklif İçin Hazırlanacak Bilgiler
Bir üreticiden teklif istemeden önce şu bilgilerin hazır olması süreci kısaltır:
– Yük listesi ve aynı anda çalışacak yükler
– En büyük motorların gücü ve yol verme şekli
– Yedek mi, sürekli mi kullanılacağı
– Kurulum yerinin rakımı ve ortam sıcaklığı
– Kabinli, açık tip veya römorklu set tercihi
– ATS ve senkronizasyon ihtiyacı
İstanbul Tuzla‘da 10–4.125 kVA aralığında dizel jeneratör üreten Terex Diesel, 2006’dan bu yana sektörde çalışan ekibiyle bu bilgilere göre model önerisi hazırlıyor. Firma İstanbul ve Ankara bölgelerinde kendi ekipleriyle keşif ve servis hizmeti veriyor, diğer bölgelerde anlaşmalı servislerle çalışıyor.
Doğru hesaplanmış bir jeneratör, ilk yatırımda gereksiz harcamayı önler ve kesinti anında beklenen işi yapar.
Daha Detaylı Bilgi İçin: https://terexdiesel.com/ adresini ziyaret edebilirsiniz.
