{"id":96230,"date":"2019-07-22T11:43:22","date_gmt":"2019-07-22T08:43:22","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=96230"},"modified":"2019-07-22T11:45:34","modified_gmt":"2019-07-22T08:45:34","slug":"ngslerde-onyargilari-asmak-icin-tek-yol-ogrenmek-ve-anlamak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/ngslerde-onyargilari-asmak-icin-tek-yol-ogrenmek-ve-anlamak\/","title":{"rendered":"(Turkish) ”NGS\u2019lerde \u00d6nyarg\u0131lar\u0131 A\u015fmak \u0130\u00e7in Tek Yol \u00d6\u011frenmek ve Anlamak”"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019de \u201cN\u00fckleer Alanda Kad\u0131nlar\u201d (N\u00dcKAD) – \u201cWIN (Women in Nuclear) Global Turkey\u201d \u00dcyesi Y\u00fcksek N\u00fckleer M\u00fchendisi G\u00fcl\u00e7in Sar\u0131c\u0131 T\u00fcrkmen, radyasyon ve n\u00fckleer santraller konusunda \u00f6nyarg\u0131 ve korkular\u0131n daha \u00e7ok bilmemekten kaynakl\u0131 oldu\u011funu s\u00f6yledi.\"\" <\/strong><\/h1>\n

N\u00fckleer Enerji M\u00fchendisleri Derne\u011fi \u00dcyesi olan T\u00fcrkmen, \u201cBir n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrali civar\u0131nda ya\u015fayan bir insan y\u0131lda ortalama yakla\u015f\u0131k 0,0001 milisievertlik (mSv) etkin doza maruz kal\u0131r. T\u00fcrkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan do\u011fal radyasyon miktar\u0131 y\u0131ll\u0131k ortalama 2,4 \u2013 2,8 mSv aras\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulursa NGS\u2019lerden kaynakl\u0131 radyasyona maruz kalman\u0131n olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu g\u00f6rebiliriz. Radyasyon konusunda da, n\u00fckleer santraller konusunda da \u00f6n yarg\u0131lar ve korkular, bilmemekten kaynaklan\u0131yor. Bu konuda ger\u00e7ekleri \u00f6\u011frenmek yerine efsanelere, mitlere inanmay\u0131 tercih ediyorlar. Bu direnci k\u0131rmal\u0131y\u0131z. Bilime inanmal\u0131y\u0131z. Radyasyon ve NGS\u2019lerle ilgili \u00f6n yarg\u0131lar\u0131 a\u015fman\u0131n tek yolu ara\u015ft\u0131rmak, \u00f6\u011frenmek ve anlamak\u201d dedi.<\/p>\n

Radyasyon ve n\u00fckleer santrallerle ilgili merak edilenleri yan\u0131tlayan T\u00fcrkmen\u2019in ana mesajlar\u0131 \u015f\u00f6yle oldu:<\/strong><\/h2>\n

DO\u011eADAN DAHA \u00c7OK RADYASYON ALINIYOR<\/strong><\/h1>\n

Radyasyon nedir? Normal ve insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zararl\u0131 olmayan miktar\u0131 nedir?<\/strong><\/h2>\n

Radyasyon, elektromanyetik dalgalar veya atom alt\u0131 par\u00e7ac\u0131klar ile ta\u015f\u0131nan enerjidir. Radyasyonun insanlar ve canl\u0131lar \u00fczerindeki etkilerini daha iyi anlayabilmek i\u00e7in do\u011fal kaynaklardan al\u0131nan radyasyon dozlar\u0131n\u0131 incelemek bir fikir verecektir. Do\u011fadan ve binalardan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z do\u011fal radyasyon dozlar\u0131 \u015f\u00f6yledir: kozmik radyasyondan ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z doz 0,4 mSv; yery\u00fcz\u00fcnden 0,6 mSv; yediklerimiz ve i\u00e7tiklerimizden 0,3 mSv; v\u00fccudumuzdaki uranyum ve toryum nedeniyle 0,2 mSv; atmosferdeki silah denemelerinden 0,005 mSv ve binalardaki radon gazlar\u0131ndan 1,5 mSv. Di\u011fer do\u011fal kaynaklar\u0131 da katt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda toplamda y\u0131lda ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z do\u011fal radyasyon dozu d\u00fcnyan\u0131n neresinde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131za ba\u011fl\u0131 olarak 2 ila 7 mSv aras\u0131ndad\u0131r. Gerek film \u00e7ekimlerinden gerekse tedavi nedeniyle ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z t\u0131bbi ama\u00e7l\u0131 radyasyon dozu y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 3 mSv kadard\u0131r. Yani, do\u011fal radyasyon seviyesi kadard\u0131r. N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santralleri i\u00e7in ise ulusal ve uluslararas\u0131 olarak kabul edilen izin verilebilir maksimum radyasyon dozu y\u0131ll\u0131k 1 mSv\u2019dir. Ancak, n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrallerinden normal sal\u0131m nedeniyle gelen katk\u0131 yakla\u015f\u0131k 0,0001 mSv kadard\u0131r. \u00d6zetle, do\u011fal ve yapay b\u00fct\u00fcn radyasyon kaynaklar\u0131 hesaba kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bir insan y\u0131lda ortalama 10 mSv\u2019e kadar radyasyon dozuna maruz kalmaktad\u0131r. Yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar kesin olarak g\u00f6stermi\u015ftir ki, radyasyonda ancak 100 mSv\u2019den sonra kanserde dahil olmak \u00fczere canl\u0131 \u00fczerinde \u00e7e\u015fitli semptomlar g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

NGS\u2019LERDEN ALINAN RADYASYON DO\u011eADAN ALINAN RADYASYON ORANINDAN \u00c7OK D\u00dc\u015e\u00dcK <\/strong><\/h1>\n

N\u00fckleer santraller ve radyasyon ili\u015fkisini nas\u0131l anlatabiliriz?<\/strong><\/h2>\n

Reakt\u00f6rlerden normal sal\u0131m nedeniyle olu\u015fan radyasyona maruz kalma seviyeleri, tesislerin artan elektrik \u00fcretimine ra\u011fmen d\u00fc\u015fme e\u011filimindedir. Bu, k\u0131smen teknolojideki geli\u015fmelerden k\u0131smen de radyasyona kar\u015f\u0131 al\u0131nan daha sert korunma \u00f6nlemlerindendir. Genel olarak, n\u00fckleer tesislerden yap\u0131lan sal\u0131mlar \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck radyasyon dozlar\u0131na yol a\u00e7maktad\u0131r. Bir n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrali civar\u0131nda ya\u015fayan bir insan y\u0131lda ortalama yakla\u015f\u0131k 0,0001 mSv’lik etkin doza maruz kal\u0131r. T\u00fcrkiye Atom Enerjisi Kurumu (TAEK) taraf\u0131ndan a\u00e7\u0131klanan do\u011fal radyasyon miktar\u0131 y\u0131ll\u0131k ortalama 2,4 \u2013 2,8 mSv aras\u0131nda oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulursa, normal i\u015fletme ko\u015fullar\u0131 alt\u0131nda NGS\u2019lerden kaynakl\u0131 radyasyona maruz kalman\u0131n olduk\u00e7a d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funu g\u00f6rebiliriz. Do\u011fal radyasyon kaynaklar\u0131ndan olan kozmik \u0131\u015f\u0131nlar sebebiyle insanlar\u0131n maruz kald\u0131\u011f\u0131 radyasyon miktarlar\u0131 bulunduklar\u0131 b\u00f6lgeye g\u00f6re de\u011fi\u015fim g\u00f6stermektedir. Y\u00fcksek b\u00f6lgelerde ya\u015fayan insanlar deniz seviyesinde ya\u015fayanlara g\u00f6re daha fazla kozmik \u0131\u015f\u0131n kaynakl\u0131 radyasyona maruz kalmaktad\u0131r. D\u00fcnya ortalamas\u0131 0,4 mSv olarak belirlenen bu de\u011fer, And Da\u011flar\u0131nda yer alan Quito ve La Paz b\u00f6lgelerinde k\u00fcresel ortalaman\u0131n 5 kat\u0131na kadar \u00e7\u0131kabilmektedir.<\/p>\n

HASTALIKLARIN TEDAV\u0130S\u0130NDE RADYASYON VAZGE\u00c7\u0130LMEZ<\/strong><\/h1>\n

Radyasyon t\u0131pta hangi alanlarda kullan\u0131l\u0131yor?<\/strong><\/h2>\n

Baz\u0131 t\u0131bbi durumlar\u0131n te\u015fhisi ve tedavisi i\u00e7in X \u0131\u015f\u0131nlar\u0131, gama \u0131\u015f\u0131nlar\u0131 ve di\u011fer radyasyon t\u00fcrleri kullan\u0131l\u0131r. Son y\u0131llarda geli\u015fen teknolojilerle birlikte siklotronlarda \u00fcretilen izotoplar\u0131 kullanarak daha kesin ve sofistike bir teknik olan pozitron emisyon tomografisi (PET) de tan\u0131 ve te\u015fhis i\u00e7in kullan\u0131lmaktad\u0131r. PET’in en \u00f6nemli klinik rol\u00fc onkolojidedir, izleyici olarak Florin-18 ile birlikte, \u00e7o\u011fu kanserin saptanmas\u0131 ve de\u011ferlendirilmesinde en do\u011fru y\u00f6ntem oldu\u011fu kan\u0131tlanm\u0131\u015ft\u0131r. Ayn\u0131 zamanda kalp ve beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclemede de kullan\u0131l\u0131r. Yeni prosed\u00fcrler, PET’i bilgisayarl\u0131 X-\u0131\u015f\u0131n\u0131 tomografi (CT) taramalar\u0131 ile birle\u015ftirerek, iki g\u00f6r\u00fcnt\u00fcn\u00fcn (PET-CT) birlikte kaydedilmesini sa\u011flamakta ve yaln\u0131zca geleneksel bir gama kamerayla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda %30 daha iyi te\u015fhis sa\u011flamaktad\u0131r. Alzheimerdan kardiyovask\u00fcler hastal\u0131k ve kansere kadar \u00e7ok \u00e7e\u015fitli hastal\u0131klarda, bir\u00e7ok terapi y\u00f6nteminde de radyasyon kullan\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

5 KATMANLI G\u00dcVENL\u0130K VAR<\/strong><\/h1>\n

N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrallerinde g\u00fcvenlik nas\u0131l sa\u011flan\u0131yor?<\/strong><\/h2>\n

N\u00fckleer G\u00fc\u00e7 Santrallerinin tasar\u0131mlar\u0131n\u0131n temelinde \u201cDerinli\u011fine Savunma \u0130lkesi\u201d yer almaktad\u0131r. Derinli\u011fine savunmada ama\u00e7, radyasyon ile kamu ya da \u00e7evre aras\u0131na kademeli bir yap\u0131da yerle\u015ftirilen fiziksel engellerin normal i\u015fletimde ve olas\u0131 kaza durumlar\u0131nda etkinli\u011fini sa\u011flamakt\u0131r. Derinli\u011fine savunma stratejisi iki y\u00f6nl\u00fcd\u00fcr: Birincisi, kazalar\u0131 \u00f6nlemek ve ikincisi, e\u011fer \u00f6nleme ba\u015far\u0131s\u0131z olursa, potansiyel sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 s\u0131n\u0131rlamak ve daha ciddi ko\u015fullara evrimi \u00f6nlemek. Derinli\u011fine savunma stratejisinin uygulanmas\u0131, radyoaktif maddenin \u00e7evreye sal\u0131nmas\u0131n\u0131 \u00f6nleyen ard\u0131\u015f\u0131k engeller dahil olmak \u00fczere birka\u00e7 koruma seviyesine odaklanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Derinli\u011fine savunma genellikle 4 seviyede yap\u0131land\u0131r\u0131lmaktad\u0131r. Bir seviye ba\u015far\u0131s\u0131z olursa, sonraki seviye devreye girer. Birinci koruma seviyesinin amac\u0131, anormal i\u015flemlerin ve sistem ar\u0131zalar\u0131n\u0131n \u00f6nlenmesidir. \u0130lk seviye ba\u015far\u0131s\u0131z olursa, anormal i\u015flem kontrol edilir veya ikinci koruma seviyesi ile ar\u0131zalar tespit edilir. \u0130kinci seviye ba\u015far\u0131s\u0131z olursa, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc seviye g\u00fcvenlik fonksiyonlar\u0131n\u0131n belirli g\u00fcvenlik sistemlerini ve di\u011fer g\u00fcvenlik \u00f6zelliklerini etkinle\u015ftirerek daha da bariyerlerin b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn korunmas\u0131n\u0131 sa\u011flar. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc seviye ba\u015far\u0131s\u0131z olursa, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc seviye, d\u0131\u015f radyasyon sal\u0131n\u0131mlar\u0131yla ciddi kaza ko\u015fullar\u0131n\u0131 \u00f6nlemek veya azaltmak i\u00e7in kaza y\u00f6netimi ile kazan\u0131n ilerlemesini s\u0131n\u0131rlar. Son ama\u00e7 (be\u015finci koruma seviyesi), tesis d\u0131\u015f\u0131 acil durum m\u00fcdahalesi yoluyla \u00f6nemli d\u0131\u015f sal\u0131n\u0131mlar\u0131n radyolojik sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n azalt\u0131lmas\u0131d\u0131r. Fuku\u015fima kazas\u0131ndan sonra NGS\u2019lerde g\u00fcvenlik teknolojileri daha da geli\u015ftirildi. Akkuyu NGS de Fuku\u015fima sonras\u0131nda \u00e7\u0131kar\u0131lan derslere uygun \u015fekilde tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00d6NYARGILARLA SAVA\u015eMALIYIZ<\/strong><\/h1>\n

Radyasyon konusundaki kayg\u0131larda T\u00fcrkiye de \u00f6nde gelen \u00fclkelerden. Bu konuda toplumun hassasiyetlerini gidermek i\u00e7in ne yap\u0131labilir?<\/strong><\/h2>\n

\u0130nsano\u011flunun y\u00fczy\u0131llard\u0131r bilemedi\u011fi ya da anlayamad\u0131\u011f\u0131 bir durum ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131nda g\u00f6sterdi\u011fi ilk refleks her zaman korkmak olmu\u015ftur. Radyasyon korkusunu da bu \u015fekilde ele almam\u0131z gerekmektedir. Konunun \u00f6z\u00fcne bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman asl\u0131nda radyasyon insanlar i\u00e7in yeni bir durum de\u011fildir. Gerek do\u011fal radyasyon gerekse t\u0131bbi uygulamalarda kullan\u0131m\u0131 ile g\u00fcnl\u00fck hayat\u0131m\u0131z\u0131n bir par\u00e7as\u0131 durumundad\u0131r. T\u00fcrkiye i\u00e7in yeni olan n\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrallerinin kurulmas\u0131. N\u00fckleer g\u00fc\u00e7 santrallerinin normal \u00e7al\u0131\u015fma ko\u015fullar\u0131nda \u00e7evreye yayd\u0131\u011f\u0131 radyasyon miktarlar\u0131n\u0131 inceledi\u011fimizde do\u011fal radyasyon seviyelerinin alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6rebiliriz. Burada riskli olan ve halk\u0131m\u0131z\u0131 tedirgin eden konu, bir kaza durumunda ya\u015fanacaklard\u0131r ve bu noktada \u00f6n yarg\u0131l\u0131 tepkileri \u00e7ok normal kar\u015f\u0131lamak gerekmekte. Son y\u0131llarda kurulan NGS\u2019ler en geli\u015fmi\u015f g\u00fcvenlik teknolojileriyle donat\u0131lmaktad\u0131r. VVER 1200 teknolojisiyle kurulan Akkuyu NGS\u2019de g\u00fcvenlik birinci \u00f6nceliktir. Her t\u00fcrl\u00fc olumsuz senaryo d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclerek tasarlanm\u0131\u015ft\u0131r.Bizler bilime inanmal\u0131y\u0131z. Radyasyon ve NGS\u2019lerle ilgili \u00f6n yarg\u0131lar\u0131 a\u015fman\u0131n tek yolu ara\u015ft\u0131rmak, \u00f6\u011frenmek ve anlamakt\u0131r.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. T\u00fcrkiye\u2019de \u201cN\u00fckleer Alanda Kad\u0131nlar\u201d (N\u00dcKAD) – \u201cWIN (Women in Nuclear) Global Turkey\u201d \u00dcyesi Y\u00fcksek N\u00fckleer M\u00fchendisi G\u00fcl\u00e7in Sar\u0131c\u0131 T\u00fcrkmen, radyasyon ve n\u00fckleer […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":96232,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[51,53,43],"tags":[42302,52259,54123,36443,54121,54120,23134,54124,42363,54128,34931,34930,54127,54125,54126,54122],"views":625,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96230"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=96230"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/96230\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/96232"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=96230"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=96230"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=96230"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}