{"id":9446,"date":"2013-04-10T10:56:36","date_gmt":"2013-04-10T07:56:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=9446"},"modified":"2013-04-10T10:56:36","modified_gmt":"2013-04-10T07:56:36","slug":"tmmm-emekci-halkin-soygunu-elektrik-tarifeleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/tmmm-emekci-halkin-soygunu-elektrik-tarifeleri\/","title":{"rendered":"(Turkish) TMMM: \u201c Emek\u00e7i Halk\u0131n Soygunu: Elektrik Tarifeleri \u201d"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

<\/p>\n

Elektrik depolanamayan bir enerji t\u00fcr\u00fc oldu\u011fundan, elektrik sisteminde temel kural elektrik t\u00fcketimine e\u015fde\u011fer elektrik \u00fcretimini sa\u011flamakt\u0131r. Elektrik sistemindeki kilit fakt\u00f6r t\u00fcketim ise insanlar\u0131n g\u00fcndelik hayatlar\u0131n\u0131n al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak kontrol edilemeyen bir eylem olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kar.<\/strong><\/p>\n

Elektrik t\u00fcketim bilgilerine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda pazartesi zorlanarak y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7en bir elektrik t\u00fcketimi adeta insanlar\u0131n pazartesi sendromu ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmak istemediklerini g\u00f6sterir. Ard\u0131ndan b\u0131kk\u0131nl\u0131\u011f\u0131 b\u0131rak\u0131p i\u015flere y\u00fcklenerek sal\u0131, \u00e7ar\u015fa\"\"<\/a>mba g\u00fcn\u00fc elektrik t\u00fcketimi artar. Per\u015fembe g\u00fcn\u00fcne gelindi\u011finde ise \u00e7al\u0131\u015fanlara i\u015f yeti\u015ftirme bask\u0131s\u0131 ile en y\u00fcksek seviyeye gelmi\u015ftir. Ama bu kadar, cuma g\u00fcn\u00fc herkes art\u0131k dinlenmek ister ve sanki ad\u0131 konmam\u0131\u015f bir i\u015f yava\u015flatma direni\u015fi yaparcas\u0131na elektrik t\u00fcketimi azal\u0131r. Cumartesi ve pazar haftan\u0131n t\u00fcketimde dip g\u00fcnlerini olu\u015fturur. Hayat\u0131n bu rit\u00fcelini sadece bayramlar ve resmi tatiller bozar.<\/p>\n

G\u00fcn i\u00e7indeki elektrik t\u00fcketimine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman da benzer bir grafik g\u00f6r\u00fcr\u00fcz. Sabah elektri\u011fin evlerde ve i\u015fyerlerinde kullan\u0131lmas\u0131yla t\u00fcketimde art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. 12\u2032de i\u015f\u00e7ilerin yemek molas\u0131 vermesiyle k\u00fc\u00e7\u00fck bir \u00e7ukur yapar, ard\u0131ndan yeniden i\u015f ba\u015f\u0131yla t\u00fcketim artarak tepe noktas\u0131na ula\u015ft\u0131r. Eve gitme vakti gelince saat 18\u2032den itibaren t\u00fcketim azal\u0131r, evsel t\u00fcketim a\u011f\u0131rl\u0131k kazan\u0131r. Ve art\u0131k gece b\u00fcy\u00fck bir \u00e7ukurdur. \u00d6rnek olarak T\u00fcrkiye\u2019nin y\u0131l i\u00e7erisinden se\u00e7ilen bir g\u00fcn\u00fcn 24 saatlik toplam elektrik t\u00fcketimi a\u015fa\u011f\u0131da verilmi\u015ftir.<\/p>\n

Resim 1. Elektrik Talebinin G\u00fcnl\u00fck Dalgalanma E\u011frisi (MW)<\/p>\n

\"g\u00fcnl\u00fck<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

Bu g\u00fcnl\u00fck ko\u015fu\u015fturma elektrik \u00fcretiminin kamu taraf\u0131ndan y\u00fcr\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc zamanlarda devletin, maksimum (puant) t\u00fcketim an\u0131 kapasitesini haz\u0131r bulundurmas\u0131yla sa\u011flanmaktayd\u0131. K\u0131sa s\u00fcreli y\u00fcksek elektrik t\u00fcketimi devletin santralleri planl\u0131 bi\u00e7imde \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmas\u0131, barajlar\u0131 puant anlar\u0131nda kullanmaya \u00f6zen g\u00f6stermesiyle kar\u015f\u0131lan\u0131rd\u0131. Elektrikte \u00f6zelle\u015ftirme ve piyasala\u015fma d\u00f6nemiyle \u00fcretimin devredildi\u011fi \u00f6zel \u015firketlerde planlaman\u0131n ve denetimin son bulmas\u0131 belirsizlikleri beraberinde getirdi.<\/p>\n

Piyasa y\u00f6nteminde t\u00fcketimin fazla oldu\u011fu zamanlarda \u00e7\u00f6z\u00fcm pahal\u0131 elektrik, d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu zamanlarda ise g\u00f6rece ucuz elektrik enerjisi olarak d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmekte. Bu sayede g\u00fcn i\u00e7erisinde kullan\u0131lan elektrik miktar\u0131n\u0131n e\u015fit da\u011f\u0131laca\u011f\u0131 savunuluyor. H\u00e2lbuki elektrik t\u00fcketimi sosyal hayat\u0131n vazge\u00e7ilmez bir par\u00e7as\u0131 oldu\u011fundan bu y\u00f6ntem meskenlerde insan hayat\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcncesizce m\u00fcdahale anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n

\u00dc\u00e7 zamanl\u0131 tarife olarak hayata ge\u00e7irilen bu d\u00fc\u015f\u00fcnce, gece 22.00 \u2013 06.00 aras\u0131nda ucuz, g\u00fcnd\u00fcz 06.00 \u2013 17.00 aras\u0131 orta, puant 17.00 \u2013 22.00 aras\u0131nda pahal\u0131 elektrik anlam\u0131na gelmektedir. Yani halktan yemeklerini gece yapmas\u0131, \u0131\u015f\u0131klar\u0131n\u0131 ise g\u00fcnd\u00fcz yakmas\u0131 beklenmektedir. \u00d6zellikle sabah i\u015fine gidip ak\u015fam evine d\u00f6nen emek\u00e7ilerin, elektri\u011fi t\u00fcketmedeki se\u00e7eneksiz tek zaman\u0131 \u00fc\u00e7 terimli tarifede pahal\u0131 tarife olmaktad\u0131r. Piyasa ko\u015fullar\u0131na g\u00f6re talep y\u00fckseldi\u011finde artan fiyatlar, halk\u0131n temel ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamas\u0131n\u0131 cezaland\u0131rmakla sonu\u00e7lanmakta.<\/p>\n

\u00d6ncelikle sanayinin meskene g\u00f6re daha ucuz kulland\u0131\u011f\u0131 elektrik enerjisinin (kr\/kWh) tek ve \u00e7ok zamanl\u0131 tarifesini verelim (Tablo 1).<\/p>\n

\"tek<\/a><\/p>\n

Peki, g\u00fcn i\u00e7erisinde elektrik t\u00fcketimini e\u015fit yaymak i\u00e7in elektrik t\u00fcketimin y\u00fcksek oldu\u011fu saatlerde pahal\u0131 olmas\u0131 nas\u0131l bir iddia. Bunu incelemek i\u00e7in elektrik g\u00fcn i\u00e7erisindeki elektrik t\u00fcketim ve elektrik fiyat\u0131 bilgilerine bakmak gerekiyor.<\/p>\n

Son \u00fc\u00e7 y\u0131l\u0131n T\u00fcrkiye saatlik ortalama t\u00fcketimlerine (MW) Tablo 2\u2032de g\u00f6r\u00fclmektedir. Elektrik t\u00fcketiminin en y\u00fcksek oldu\u011fu sekiz saat k\u0131rm\u0131z\u0131 ile boyanm\u0131\u015ft\u0131r. Elektrik tarifelerinin en y\u00fcksek oldu\u011fu saatler ise gri ile boyal\u0131. Yani puant an\u0131na denk gelen be\u015f saat 10.00 ile 15.00 aras\u0131nda. H\u00e2lbuki t\u00fcketim al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131n homojen olmas\u0131 i\u00e7in tek zamanl\u0131 tarifeden \u00fc\u00e7 zamanl\u0131 tarifeye ge\u00e7i\u015fte puant an\u0131 bu saatler aras\u0131nda olmal\u0131yd\u0131. Elektrik tarifelerinden yap\u0131lan vurgunun halk\u0131n i\u015finden eve geldi\u011fi, yemek yapt\u0131\u011f\u0131, televizyon izledi\u011fi saatte olmas\u0131 tesad\u00fcf m\u00fc?<\/p>\n

\"saatlik<\/a><\/p>\n

Asl\u0131nda y\u00fcksek elektrik t\u00fcketiminin g\u00fcn\u00fcn 12.00 ile 18.00 aras\u0131nda olmas\u0131 hi\u00e7 \u015fa\u015f\u0131rt\u0131c\u0131 de\u011fil. Sanayinin elektrik t\u00fcketiminin meskenlerin elektrik t\u00fcketiminden fazla oldu\u011fu ve T\u00fcrkiye\u2019deki sanayinin a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak g\u00fcnd\u00fcz \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 bilinen bir ger\u00e7ektir. A\u015fa\u011f\u0131daki tabloda ise 2012, 2011 ve 2010 y\u0131llar\u0131n\u0131n g\u00fcn \u00f6ncesi piyasas\u0131 elektrik fiyatlar\u0131n\u0131n a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 ortalama saatlik de\u011ferleri veriliyor (TL\/MWh). Elektri\u011fin en pahal\u0131ya \u00fcretildi\u011fi saatler k\u0131rm\u0131z\u0131yla, en pahal\u0131ya t\u00fcketiciye yans\u0131t\u0131ld\u0131\u011f\u0131 saatler gri ile g\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

\"fiyat<\/a><\/p>\n

Fark edilirse elektrik fiyatlar\u0131n\u0131n en y\u00fcksek oldu\u011fu zamanlar elektrik t\u00fcketiminin en y\u00fcksek oldu\u011fu zamana denk gelmektedir. Elektri\u011fin \u00fcretiminin en pahal\u0131 oldu\u011fu saatler elektrik sat\u0131\u015f\u0131n\u0131n en pahal\u0131 oldu\u011fu saatlere ise denk gelmemekte.<\/p>\n

Burada elektrik \u00fcretimini \u00f6zel sekt\u00f6re ve onun piyasac\u0131 mant\u0131\u011f\u0131na b\u0131rakan devlet sermayeye ciddi rant alan\u0131 yaratm\u0131\u015f oluyor. Bununla birlikte elektri\u011fini \u00fcretemeyecek olan sermayeyi de unutmay\u0131p onlar\u0131n elektrik faturalar\u0131n\u0131n bedelini ak\u015fam evinde oturan halka y\u0131kmay\u0131 tercih ediyor.<\/p>\n

Bu tarifelendirme sisteminin yanl\u0131\u015f olmas\u0131 sonucunda 2012 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye elektrik enerjisi t\u00fcketimi %5 artm\u0131\u015f iken T\u00fcrkiye puant\u0131 %8 artm\u0131\u015ft\u0131r, ulusal puant (maksimum t\u00fcketim) de saat 14\u2032te ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu durum ayn\u0131 zamanda l\u00fczumsuz kurulu g\u00fc\u00e7 art\u0131\u015f\u0131na ve santrallerin verimsiz \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na da neden olmaktad\u0131r. Do\u011fru saatlere yerle\u015ftirilecek tarifeler bir\u00e7ok k\u00fc\u00e7\u00fck santralin belki yap\u0131lmamas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131.<\/p>\n

Rakamlar incelendi\u011finde meskenler i\u00e7in puant tarifesinin g\u00fcnd\u00fcz tarifesinden %60 daha fazla oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Oysa y\u00fcksek fiyatl\u0131 elektri\u011fin hanelere y\u0131k\u0131lmaktan vazge\u00e7ilmesi durumunda a\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 olarak 18.00\u2019dan sonra kullanan i\u015f\u00e7i s\u0131n\u0131f\u0131n\u0131n evine gelen faturalarda %35\u2019e varan oranda ucuzlama ger\u00e7ekle\u015fecek.<\/p>\n

Peki, elektri\u011fin d\u00fczenli kullan\u0131m\u0131 nas\u0131l sa\u011flanmal\u0131d\u0131r? Sanayi i\u00e7in mikro \u00f6l\u00e7ekte fiyat ucuzlatmalar\u0131 ya da fiyat pahal\u0131la\u015ft\u0131rmalar\u0131 yerine makro d\u00fczeyde sanayi vardiya d\u00fczenlemesi yap\u0131labilir. Ama \u00fcretimin de bir ya\u015fam\u0131n par\u00e7as\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrse, sanayideki s\u00fcrecin kendi ihtiya\u00e7lar\u0131ndan do\u011fmuyorsa (y\u00fcksek \u0131s\u0131l\u0131 kazanlara sahip sanayi gibi) s\u0131rf elektrik t\u00fcketimini dengelemek i\u00e7in 24 saat \u00e7al\u0131\u015fan sanayi sa\u011flamak do\u011fru de\u011fildir. \u00c7\u00fcnk\u00fc bu da \u00e7al\u0131\u015fanlar\u0131n insanca ya\u015famas\u0131na engel olmak demektir. Sonu\u00e7ta fabrikalar\u0131n vardiya d\u00fczeni bir\u00e7ok \u00f6rnekte art\u0131 de\u011feri artt\u0131rmak i\u00e7in uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Meskenler i\u00e7in ise bilin\u00e7li t\u00fcketim \u00f6n planda tutulmal\u0131d\u0131r. Tasarruflu ampuller ve verimli ev e\u015fyalar\u0131n\u0131n ucuza sunulmas\u0131 bir y\u00f6ntemdir. K\u00fcba\u2019da devletin \u00fccretsiz da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131yla, 9 milyon akkor lamban\u0131n (nerdeyse \u00fclkedeki lambalar\u0131n %100\u2032\u00fcn\u00fcn) sadece 6 ay i\u00e7erisinde tasarruflu lambalarla de\u011fi\u015ftirmesinin bir ba\u015far\u0131 \u00f6rne\u011fi oldu\u011fu gibi [4]. Milyonlarca haneyi her biri kendi evde televizyon kar\u015f\u0131s\u0131na sabitleyen bir toplumsal d\u00fczendense, ortak televizyon, film g\u00f6sterimleri olan k\u00fclt\u00fcrel mek\u00e2nlarda insanlar\u0131n ya\u015famas\u0131 toplam t\u00fcketimi azaltacakt\u0131r.<\/p>\n

K\u0131sacas\u0131 d\u00fczenli elektrik t\u00fcketimi i\u00e7in en toplumcu yol, merkezi olarak d\u00fczenlenebilen, planl\u0131 ya\u015fam ile sa\u011flamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Piyasa ko\u015fullar\u0131n\u0131n yapabilece\u011fi d\u00fczenleme insanlar\u0131n gece \u00e7ama\u015f\u0131r y\u0131kamas\u0131 gibi ya\u015fam d\u00fczenine m\u00fcdahale etmekle birlikte, bug\u00fcnk\u00fc \u00f6rneklerinde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi sermayeyi g\u00f6zetmek i\u00e7in halk\u0131 doland\u0131rma y\u00f6ntemlerini kullanabilmektedir. Elektri\u011fin sadece %25\u2019ini kullanan meskenlerin elektrik kullan\u0131m\u0131n\u0131n terbiye edilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. \u00c7\u00fcnk\u00fc elektri\u011fi meta olarak g\u00f6renler elektrik \u00fcretiminde \u00fclkeyi getirdi\u011fi noktan\u0131n bedelini halka \u00f6detmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Kaynaklar: <\/strong>
\n[1] Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurumu Ulusal Elektrik Tarifeleri, Eri\u015fim Adresi: http:\/\/www.epdk.gov.tr\/index.php\/elektrik-piyasasi\/tarifeler<\/a>
\n[2] T\u00fcrkiye Elektrik \u0130letim A.\u015e. T\u00fcrkiye Elektrik \u0130statistikleri, Eri\u015fim Adresi: http:\/\/www.teias.gov.tr\/TurkiyeElektrikIstatistikleri.aspx<\/a>
\n[3] Piyasa Mali Uzla\u015ft\u0131rma Merkezi, Eri\u015fim Adresi: http:\/\/dgpys.teias.gov.tr\/dgpys\/<\/a>
\n[4] \u201cCuba\u2019s Energy Revolution: Yes They Can!\u201d Eri\u015fim Tarihi: 06.02.2013 Eri\u015fim Adresi: http:\/\/www.internationalrivers.org\/blogs\/227\/cuba%E2%80%99s-energy-revolution-yes-they-can<\/a><\/p>\n

Kaynak: Enerji Enstit\u00fcs\u00fc<\/a><\/p>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. Elektrik depolanamayan bir enerji t\u00fcr\u00fc oldu\u011fundan, elektrik sisteminde temel kural elektrik t\u00fcketimine e\u015fde\u011fer elektrik \u00fcretimini sa\u011flamakt\u0131r. Elektrik sistemindeki kilit fakt\u00f6r t\u00fcketim ise […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":9447,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[51,53],"tags":[68,1229,4341,4342,63,67],"views":1367,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9446"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=9446"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9446\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":9450,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/9446\/revisions\/9450"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/9447"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=9446"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=9446"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=9446"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}