{"id":93850,"date":"2019-06-04T23:14:50","date_gmt":"2019-06-04T20:14:50","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=93850"},"modified":"2019-06-04T23:19:13","modified_gmt":"2019-06-04T20:19:13","slug":"hava-kirliligi-cok-tehlikeli-boyutlara-ulasti","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/hava-kirliligi-cok-tehlikeli-boyutlara-ulasti\/","title":{"rendered":"(Turkish) &#8221;Hava Kirlili\u011fi \u00c7ok Tehlikeli Boyutlara Ula\u015ft\u0131&#8221;"},"content":{"rendered":"<p class=\"qtranxs-available-languages-message qtranxs-available-languages-message-en\">Sorry, this entry is only available in <a href=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93850\" class=\"qtranxs-available-language-link qtranxs-available-language-link-tr\" title=\"Turkish\">Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p><p><\/p>\n<h1>Bug\u00fcn d\u00fcnyada her 10 ki\u015fiden 9\u2019u kirli hava soluyor ve hava kirlili\u011fi her y\u0131l 7 milyon erken \u00f6l\u00fcme neden oluyor. Yani saatte 800 ki\u015fi veya dakikada 13 ki\u015fi, soluduklar\u0131 kirli hava nedeniyle hayat\u0131n\u0131 kaybediyor. T\u00fcrkiye\u2019de ise hava kirlili\u011finden \u00f6lenler trafik kazalar\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybedenlerin tam 7 kat\u0131.<\/h1>\n<p>T\u00fcrkiye\u2019de fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131ndan kaynaklanan hava kirlili\u011fi hem sa\u011fl\u0131k hem de \u00e7evre \u00fczerinde ciddi etkiler g\u00f6steriyor. Temiz Hava Hakk\u0131 Platformu taraf\u0131ndan haz\u0131rlanan \u201c<strong><em>Hava Kirlili\u011fi ve Sa\u011fl\u0131k Etkileri: Kara Rapor<\/em><\/strong>\u201da g\u00f6re, 2017\u2019de ya\u015fanan 30 ya\u015f \u00fcst\u00fc toplam 399 bin 25 \u00f6l\u00fcm\u00fcn, 51 bin 574\u2019\u00fc hava kirlili\u011finden kaynakland\u0131. Bu, \u00fclkemizde trafik kazalar\u0131nda hayat\u0131n\u0131 kaybedenlerin 7 kat\u0131. Yine ayn\u0131<\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-93852 size-medium\" src=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/hava-kirliligi-cok-tehlikeli-boyutlara-ulasti2-300x200.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"200\" srcset=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/hava-kirliligi-cok-tehlikeli-boyutlara-ulasti2-300x200.jpg 300w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/hava-kirliligi-cok-tehlikeli-boyutlara-ulasti2-500x333.jpg 500w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/hava-kirliligi-cok-tehlikeli-boyutlara-ulasti2-75x50.jpg 75w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/hava-kirliligi-cok-tehlikeli-boyutlara-ulasti2-450x300.jpg 450w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2019\/06\/hava-kirliligi-cok-tehlikeli-boyutlara-ulasti2.jpg 732w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/p>\n<p>y\u0131l\u0131n verilerine g\u00f6re, hava kirlili\u011fi nedeniyle en fazla \u00f6l\u00fcm\u00fcn ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 ilk \u00fc\u00e7 il \u0130stanbul (5.851), Bursa (3.098) ve Ankara (2.139) oldu. \u00d6te yandan Birle\u015fmi\u015f Milletler\u2019in verilerine g\u00f6re, \u0130stanbul\u2019daki hava kirlili\u011fi, kabul edilebilir seviyenin 3.3 kat \u00fczerinde. T\u00fcrkiye\u2019nin farkl\u0131 \u015fehirlerindeki hava kalitesiyle ilgili bilgiye <a href=\"https:\/\/breathelife2030.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">https:\/\/breathelife2030.org\/<\/a> web sitesinden ula\u015f\u0131labiliyor.<\/p>\n<p>Hava kirlili\u011finin do\u011fam\u0131z \u00fczerindeki etkileri de asit ya\u011fmurlar\u0131, a\u011fa\u00e7 kurumalar\u0131, \u00f6trofikasyon, ozon tabakas\u0131n\u0131n zarar g\u00f6rmesi ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini tetikleme \u015feklinde kendini g\u00f6steriyor. Sudaki azot, fosfor, vb i\u00e7erikli besin maddelerinin artmas\u0131 sonucu, plankton ve alg varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n a\u015f\u0131r\u0131 \u015fekilde \u00e7o\u011falmas\u0131 olarak tan\u0131mlanan \u00f6trofikasyon, \u00f6zellikle g\u00f6llerde bal\u0131klar\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne ve canl\u0131 \u00e7e\u015fitlili\u011finin kayb\u0131na neden oluyor. Hava, toprak ya da y\u00fczey sular\u0131nda biriken toksik kirleticiler, yaban hayat\u0131n\u0131 \u00e7e\u015fitli \u015fekillerde etkiliyor. \u0130nsanlar gibi, hayvanlar da zaman i\u00e7inde havadaki toksik maddelere maruz kald\u0131\u011f\u0131nda sa\u011fl\u0131k sorunlar\u0131 ya\u015fayabiliyor, hayatlar\u0131n\u0131 kaybedebiliyor.<\/p>\n<p>\u0130nsan faaliyetlerine ba\u011fl\u0131 hava kirlili\u011finin en temel sebebi fosil yak\u0131tlar. Sanayi ve santrallerde enerji \u00fcretimi ve ula\u015f\u0131m i\u00e7in kullan\u0131lan fosil yak\u0131tlara ilaveten, madencilik ve sanayi tesislerinden a\u00e7\u0131\u011fa \u00e7\u0131kan sal\u0131mlar, evlerde \u0131s\u0131nma ama\u00e7l\u0131 kullan\u0131lan k\u00f6m\u00fcr, in\u015faat faaliyetleri, yollardan kaynaklanan tozlar, at\u0131k ve an\u0131zlar\u0131n yak\u0131lmas\u0131 ve baz\u0131 end\u00fcstriyel tar\u0131m faaliyetleri de hava kirlili\u011fine neden olabiliyor.<\/p>\n<p>Ancak hava kirlili\u011fi \u00f6nlenebilir bir sorun. <strong>WWF-T\u00fcrkiye (Do\u011fal Hayat\u0131 Koruma Vakf\u0131) Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Asl\u0131 Pasinli<\/strong> \u201cHava kirlili\u011fi ile m\u00fccadele etmek i\u00e7in \u00f6ncelikle yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131 \u00f6nceliklendirecek politika ve te\u015fvik mekanizmalar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilerek, daha fazla fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilmesi gerekiyor\u201d dedi.<\/p>\n<p>Hava kirlili\u011fi ile m\u00fccadelede toplu ta\u015f\u0131ma ve bisikletli ula\u015f\u0131m\u0131n te\u015fvik edilmesi, motorlu ara\u00e7 trafi\u011fine kapal\u0131 alanlar yarat\u0131lmas\u0131, ormanlar\u0131n korunmas\u0131 ve art\u0131r\u0131lmas\u0131, ara\u00e7lardan kaynaklanan kirletici sal\u0131mlar\u0131 azaltacak yasal de\u011fi\u015fikliklerin yap\u0131lmas\u0131 ve \u0131s\u0131nma i\u00e7in fosil yak\u0131tlar yerine yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekiyor. \u00c7evre ve sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan kamu ve sivil toplum kurulu\u015flar\u0131n\u0131n i\u015fbirli\u011fiyle hava kirlili\u011fini \u00f6nlemek m\u00fcmk\u00fcn. \u0130nsan faaliyetlerine ba\u011fl\u0131 olarak ortaya \u00e7\u0131kan hava kirlili\u011finin azalt\u0131lmas\u0131, \u00e7evre ve halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131 ve temiz hava hakk\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilebilmesi i\u00e7in t\u00fcm payda\u015flar\u0131n birlikte hareketi son derece \u00f6nem ta\u015f\u0131yor.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. Bug\u00fcn d\u00fcnyada her 10 ki\u015fiden 9\u2019u kirli hava soluyor ve hava kirlili\u011fi her y\u0131l 7 milyon erken \u00f6l\u00fcme neden oluyor. Yani saatte [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":93853,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53,52],"tags":[51775,33408,1827,15555,67,1009,42822,51821,51822,6785,41159,687,508],"views":508,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93850"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=93850"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/93850\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/93853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=93850"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=93850"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=93850"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}