{"id":88922,"date":"2019-03-10T15:43:44","date_gmt":"2019-03-10T12:43:44","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=88922"},"modified":"2019-03-10T15:48:15","modified_gmt":"2019-03-10T12:48:15","slug":"ruzgar-ve-gunes-enerjisi-santrallerinde-enerji-depolamasi-ve-yontemleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/ruzgar-ve-gunes-enerjisi-santrallerinde-enerji-depolamasi-ve-yontemleri\/","title":{"rendered":"(Turkish) R\u00fczgar ve G\u00fcne\u015f Enerjisi Santrallerinde Enerji Depolamas\u0131 ve Y\u00f6ntemleri"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

<\/p>\n

K\u00fcresel d\u00fcnyam\u0131zda yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda yer alan r\u00fczgar ve g\u00fcne\u015f enerjisi, s\u00fcrekli bir enerji kayna\u011f\u0131 olmay\u0131p g\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k enerji kadar enerjinin s\u00fcreklili\u011fi de \u00f6nemlidir. Hava \u015fartlar\u0131na ve g\u00fcn\u00fcn saatlerine g\u00f6re \u00fcretimde de\u011fi\u015fiklik meydana gelmektedir. T\u00fcketim ise \u00fcretimden tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z olup g\u00fcn\u00fcn farkl\u0131 saatlerine g\u00f6re artmakta veya azalmaktad\u0131r.<\/h1>\n

Yaz\u0131m\u0131zda enerji \u00fcretiminin t\u00fcketimden fazla oldu\u011fu zamanlara y\u00f6nelik enerji depolama tekniklerini inceleyece\u011fiz.<\/p>\n

\"\"Elektri\u011fin Depolanmas\u0131 Neden Gereklidir ?<\/h2>\n

\u00dclkemizde oldu\u011fu gibi elektrik ihtiyac\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fck bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fcn ithal kaynaklardan ve y\u00fck takip etme \u00f6zelli\u011fi olmayan fosil yak\u0131tla \u00e7al\u0131\u015fan santrallerden sa\u011flan\u0131yor olmas\u0131 ayr\u0131ca r\u00fczgar ve g\u00fcne\u015f gibi kesintili enerji kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131ma girmekte olmas\u0131yla sistem g\u00fcvenli\u011fi i\u00e7in ciddi bir tehdit meydana getirmektedir.<\/p>\n

Elektrik Depolanabilir mi ?<\/h2>\n

Ancak ihtiyac\u0131n az, fiyat\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck ve enerjinin fazla oldu\u011fu saatlerde elektrik kullan\u0131larak hava, su veya kimyasal formda depolanabilmekte ve ihtiyac\u0131n oldu\u011fu saatlerde en fazla birka\u00e7 dakika i\u00e7erisinde elektri\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek kullan\u0131ma al\u0131nmaktad\u0131r. Hidrolik, biok\u00fctle ve konvansiyonel yak\u0131tlar elektrik \u00fcretmeden \u00f6nce depolanabilirken r\u00fczgar, g\u00fcne\u015f ve dalga enerjisi elektrik formuna \u00e7evrildikten yani elektrik \u00fcretildikten sonra depolanmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n

Yani r\u00fczgar ve g\u00fcne\u015f gibi kesintili enerji kaynaklar\u0131nda arz ve talebi e\u015fle\u015ftirmek veya ayn\u0131 ana denk getirmek bug\u00fcn\u00fcn teknolojisiyle m\u00fcmk\u00fcn de\u011fildir. Bu nedenle var olduklar\u0131 anda ihtiya\u00e7 olmasa bile elektri\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrerek \u00fcretilen elektri\u011fi ba\u015fka formlarda depolamak suretiyle ihtiyac\u0131n oldu\u011fu anlarda kullan\u0131labilme olana\u011f\u0131 yarat\u0131lm\u0131\u015f olmaktad\u0131r. Ayn\u0131 zamanda fosil yak\u0131tl\u0131 elektrik santrallerin sistemdeki fazla olan enerjisi ayn\u0131 y\u00f6ntemlerle depolanarak kaynaklar\u0131n daha verimli kullan\u0131m\u0131 sa\u011flanmaktad\u0131r.<\/p>\n

Enerji Depolama Y\u00f6ntemleri<\/h2>\n

Enerji depolama sistemlerinde bir\u00e7ok y\u00f6ntem mevcuttur ve bu y\u00f6ntemler:<\/p>\n

1- Mekanik Sistemler<\/p>\n

2- <\/strong>Elektriksel Enerji Depolamal\u0131 Sistemler<\/p>\n

3- Termal Sistemler<\/p>\n

4- Hidrojen Depolama Sistemleri<\/p>\n

olarak d\u00f6rt ana ba\u015fl\u0131kta incelenmektedir.<\/p>\n

1.) Mekanik Sistemler<\/strong><\/p>\n

1.1.) Pompa Depolamal\u0131 Hidroelektrik Sistemler<\/strong><\/p>\n

Pompa depolamal\u0131 hidroelektrik sistemlerin \u00e7al\u0131\u015fma prensibi, iki farkl\u0131 y\u00fckseklikte bulunan su rezervlerinden suyun pompalanarak enerji \u00fcretimi prensibine dayan\u0131r. Enerji ihtiyac\u0131n\u0131n bulunmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda alt rezervdeki su \u00fcst rezerve pompa motorlar\u0131 ile depolan\u0131r (\u015farj). Enerji talebinin artmas\u0131 durumunda ise \u00fcst rezervdeki su alt rezerve do\u011fru hareket ettirilerek t\u00fcrbinler devreye al\u0131n\u0131r ve enerji \u00fcretimi meydana gelir (de\u015farj).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 1.<\/strong> Bir pompa depolamal\u0131 hidroelektrik sistemin \u00e7al\u0131\u015fma prensibi<\/p>\n

D\u00fcnyada 165 GW kapasite ile en \u00e7ok depolama y\u00f6ntemi olan bu sistemin en b\u00fcy\u00fck avantajlar\u0131ndan biri, 3 GW\u2019a kadar b\u00fcy\u00fck mertebelere sahip olmas\u0131d\u0131r. Ayr\u0131ca ortalama 30 saniye i\u00e7erisinde de devreye girebilmektedir.<\/p>\n

Pompa depolamal\u0131 hidroelektrik sistemlerin dezavantajlar\u0131; rezervlerin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc sebebiyle co\u011frafik etkenler, on y\u0131llara varan in\u015faat s\u00fcresi, ilk yat\u0131r\u0131m maliyetinin y\u00fcksek olmas\u0131 (CAPEX) ve %70-%85 aral\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck verimde \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

1.2.) S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f Hava Depolamal\u0131 Sistemler<\/strong><\/p>\n

S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hava depolamal\u0131 sistemlerde temel ama\u00e7, havay\u0131 kompres\u00f6rler yard\u0131m\u0131yla s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131p depolamak ve s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f havay\u0131 \u0131s\u0131t\u0131p gaz yanma t\u00fcrbininde enerji \u00fcretiminde kullanmakt\u0131r. \u0130ki tip depolama y\u00f6ntemi mevcuttur:<\/span><\/p>\n

a)<\/strong> B\u00fcy\u00fck hava depolamal\u0131 sistemler i\u00e7in yeralt\u0131nda depolanan s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hava, \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/strong><\/p>\n

b)<\/strong> K\u00fc\u00e7\u00fck hava depolamal\u0131 sistemler i\u00e7in depolar veya hava borular\u0131nda depolanan s\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f hava.<\/p>\n

D\u00fcnyada \u015fu anda 650 MW civar\u0131nda bir kapasitesi mevcuttur. En b\u00fcy\u00fck \u00fcnitesi 290 MW olup, daha b\u00fcy\u00fck sistemler planlanmaktad\u0131r. Bu sistemlerin verimlerinin %65 – %75 civar\u0131nda olmas\u0131, dezavantaj olarak yorumlanabilir. Bir r\u00fczgar enerjisi santrali ile \u00e7al\u0131\u015fma prensibi a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde sergilenmi\u015ftir:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil\u00a02.<\/strong>\u00a0S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f\u00a0hava\u00a0depolamal\u0131 sisteminin\u00a0\u00e7al\u0131\u015fma\u00a0prensibi<\/p>\n

2.) \u00a0Elektriksel Enerji Depolamal\u0131 Sistemler<\/strong><\/p>\n

D\u00fcnyada bir\u00e7ok pil teknolojisi mevcut olmakla birlikte toplam pil depolama kapasitesi de giderek artmaktad\u0131r. Ayr\u0131ca pillerin maliyeti de giderek azal\u0131yor ve ileride yenilenebilir enerji sistemlerine y\u00fcksek bir katk\u0131 yapaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.Lityum-\u0130yon bataryalar, Kur\u015fun-Asit bataryalar, nikel-kadmiyum bataryalar, nikel-metal hidrit bataryalar ve Ultra-Kapasit\u00f6rler<\/strong> elektriksel enerji depolamal\u0131 sistemlerden baz\u0131lar\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Avustralya\u2019da Tesla taraf\u0131ndan d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck (100 MW) lityum-ion tipi pil depolama sistemi, 315 MW kurulu g\u00fcc\u00fc olan Hornsdale r\u00fczgar enerji santralinde devreye al\u0131nd\u0131. Bu santralde temel kullan\u0131m amac\u0131, herhangi bir ar\u0131za sonras\u0131nda, yedek g\u00fc\u00e7 kaynaklar\u0131 devreye girene kadar \u015febekeyi dengelemektir. Bu depolama sistemi 10 dakika i\u00e7in 70 MW ya da 2 saat i\u00e7in 30 MW g\u00fc\u00e7 \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 sa\u011flayabiliyor.<\/p>\n

Bunun haricinde d\u00fcnyada mevcut baz\u0131 pil depolama sistemleri a\u015fa\u011f\u0131daki gibidir:<\/p>\n

1- 36 MW kapasiteye sahip 153 MW Notrees (Texas) r\u00fczgar santraline kurulan pil depolama sistemi,<\/p>\n

2- E.on taraf\u0131ndan kendi r\u00fczgar santrallerine kurulan 10 MW kapasiteye sahip pil depolama sistemleri,<\/p>\n

3- 228 MW Pen y Cymoedd r\u00fczgar santraline (Galler) entegre edilen 22 MW kapasiteli pil depolama sistemi,<\/p>\n

4- D\u00fcnya\u2019n\u0131n ilk y\u00fczen r\u00fczgar santrali olan Hywind Scotland Pilot Park projesi\u2019ne (30 MW) akuple olarak da 1 MW Batwind projesi devreye girecektir.<\/p>\n

Baz\u0131 pillerin dezavantajlar\u0131, kendili\u011finden de\u015farj olmas\u0131 ve \u015farj-de\u015farj d\u00f6ng\u00fcs\u00fcnde k\u0131s\u0131tl\u0131 kapasiteleri olmas\u0131d\u0131r. Bunun haricinde, \u015febekeye \u00e7ok k\u0131sa s\u00fcrede cevap vermesi ve %90 – %95 civar\u0131ndaki verimi de avantajlar\u0131ndan baz\u0131lar\u0131d\u0131r. Pil depolama sistemleri yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131nda \u015febeke iyile\u015ftirme, frekans kontrol\u00fc ve gerilim kontrol\u00fcnde yayg\u0131n olarak kullan\u0131lmas\u0131 hedeflenmektedir.<\/p>\n

3.) Termal Sistemler<\/strong><\/p>\n

Is\u0131l enerjisi depolama sistemleri, at\u0131k \u0131s\u0131 kaynaklar\u0131n\u0131 \u0131s\u0131l enerjisi bi\u00e7iminde depolamak i\u00e7in kullan\u0131lan yap\u0131lardan meydana gelir. Literat\u00fcrde \u00fc\u00e7 farkl\u0131 termal enerji depolama y\u00f6ntemleri mevcuttur: Materyalin s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131ndaki de\u011fi\u015fim sonucunda ortaya \u00e7\u0131kan duyulur \u0131s\u0131, maddenin faz de\u011fi\u015fimi s\u0131ras\u0131nda \u00e7evreden ald\u0131\u011f\u0131 veya verdi\u011fi gizli \u0131s\u0131 ve maddenin kimyasal enerjiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclerek depolanabilen termokimyasal enerji depolama sistemleridir.<\/p>\n

Termal depolama sistemlerinin se\u00e7imi depolama s\u0131cakl\u0131k aral\u0131\u011f\u0131, \u00f6zel uygulama alanlar\u0131 ve depolama ortam\u0131 gibi fakt\u00f6rlere ba\u011fl\u0131d\u0131r. Termal depolama genellikle d\u00fc\u015f\u00fck ve y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131k sistemleri olarak iki ana ba\u015fl\u0131kta s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131l\u0131r. D\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131kl\u0131 termal depolama sistemleri 200\u00b0C\u2019den d\u00fc\u015f\u00fck s\u0131cakl\u0131k aral\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 varsay\u0131lmaktad\u0131r. Bu t\u00fcre ait depolama sistemleri \u00e7o\u011funlukla bina \u0131s\u0131tma ve so\u011futma uygulamalar\u0131nda, g\u00fcne\u015f enerjili su tanklar\u0131nda ve hava \u0131s\u0131tma sistemlerinde bulunur. Y\u00fcksek s\u0131cakl\u0131kl\u0131 termal depolama sistemleri ise genellikle yenilenebilir enerji sistemlerinde ve at\u0131k \u0131s\u0131dan yararlanmak i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

D\u00fcnyada erimi\u015f tuz formunda yakla\u015f\u0131k 2.5 GW ve so\u011futulmu\u015f su depolama sistemleri yakla\u015f\u0131k 250 MW kapasitededir. Ortalama g\u00fc\u00e7leri yakla\u015f\u0131k 10 MW\u2019a kadar ve de\u015farj s\u00fcreleri 4 saate kadar s\u00fcrmektedir. Verimleri ise %80 \u2013 90 aral\u0131\u011f\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

4.) Hidrojen Depolama Sistemleri<\/strong><\/p>\n

Hidrojen di\u011ferlerine g\u00f6re k\u00fctle ba\u015f\u0131na en y\u00fcksek enerjiyi i\u00e7eren yak\u0131tlar\u0131n ba\u015f\u0131nda geliyor. Ancak, ortam s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fck yo\u011funlu\u011fu sebebiyle daha y\u00fcksek enerji yo\u011funlu\u011funa ula\u015fmak i\u00e7in geli\u015fmi\u015f depolama teknolojilerinin geli\u015ftirilmesini gerektirmektedir. S\u0131k\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f, s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve metal hidrid vb. hidrojen depolama y\u00f6ntemleri mevcuttur. Hidrojen depolama sistemine ait ak\u0131\u015f \u015femas\u0131 a\u015fa\u011f\u0131daki \u015fekilde belirtilmi\u015ftir:<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 3.<\/strong> Bir hidrojen depolama sisteminin \u00e7al\u0131\u015fma prensibi<\/p>\n

Hikmet DEM\u0130REL – Konya Tek. \u00dcnv. – Elk.\/Elektronik M\u00fchendisli\u011fi –\u00a0hikmetdemirel42400@gmail.com<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. K\u00fcresel d\u00fcnyam\u0131zda yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda yer alan r\u00fczgar ve g\u00fcne\u015f enerjisi, s\u00fcrekli bir enerji kayna\u011f\u0131 olmay\u0131p g\u00fcn\u00fcm\u00fczde art\u0131k enerji kadar enerjinin […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":88927,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[51,53,49,50],"tags":[34979,19638,42030,2625,67,1009,47580,35038,45003,23416,23133,34925,23131,47578,47579,35002,45002,24949,23318,34961,34960,47576,47577],"views":3372,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88922"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88922"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88922\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88927"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88922"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88922"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88922"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}