{"id":80225,"date":"2018-10-11T11:47:49","date_gmt":"2018-10-11T08:47:49","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=80225"},"modified":"2018-10-11T12:44:31","modified_gmt":"2018-10-11T09:44:31","slug":"turkiyede-elektrikli-arac-kullanimi-nin-elektrik-tuketimine-etkisi-ve-cozumleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/turkiyede-elektrikli-arac-kullanimi-nin-elektrik-tuketimine-etkisi-ve-cozumleri\/","title":{"rendered":"(Turkish) TR’de Elektrikli Ara\u00e7lar\u0131n Elektrik T\u00fcketimine Etkisi ve \u00c7\u00f6z\u00fcmleri"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

\u00d6ZET<\/strong><\/p>\n

G\u00fcn\u00fcm\u00fczde elektrik enerjisi hayat\u0131m\u0131z\u0131n vazge\u00e7ilemez bir par\u00e7as\u0131 haline gelmi\u015ftir. Her ge\u00e7en y\u0131l artan elektrik ihtiyac\u0131n\u0131 irdeledi\u011fimizde katlanarak artan bir elektrik talebi oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Artan talebi kar\u015f\u0131lamak ve kesintisiz olarak elektrik enerjisi sunmak i\u00e7in s\u00fcrekli gelece\u011fe y\u00f6nelik yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lmakta ve bunun i\u00e7in s\u00fcrekli yeni enerji santralleri kurulmaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\u00d6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnler de beklenen enerji talep art\u0131\u015f\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra elektrikli arabalar\u0131n hayat\u0131m\u0131za girmesi ile \u00f6ng\u00f6r\u00fclene ilave bir enerji talebi olu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"Bu yaz\u0131yla 2040 y\u0131l\u0131na kadar beklenen enerji talebi irdelenmi\u015ftir. Bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yaparken ge\u00e7mi\u015f y\u0131llardaki t\u00fcketim verilerinden yola \u00e7\u0131karak n\u00fcfus art\u0131\u015f oran\u0131 da g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmu\u015ftur. Tahmin edilen enerji talebine, 2040 y\u0131l\u0131nda t\u00fcm akaryak\u0131t t\u00fcketimli otomobillerin, elektrikli motora sahip ara\u00e7lar ile de\u011fi\u015ftirilmesi sonucunda olu\u015facak elektrik enerjisi talep miktar\u0131 da eklendi\u011finde gelecek i\u00e7in elektrik enerjisi talep miktar\u0131 y\u00fcksek oranda artaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Bu gibi durumlar\u0131 inceleyerek ve 2040 y\u0131l\u0131nda elektrikli ara\u00e7lar\u0131n hayat\u0131m\u0131za tamamen girmesi durumunda olu\u015facak senaryo ve olas\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcm y\u00f6ntemleri ile ilgili bilgiler makalemizde detayl\u0131 olarak incelenmi\u015ftir.<\/p>\n

1.B\u00d6L\u00dcM-\u00a0\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019de Elektrik Enerjisi<\/strong><\/p>\n

\u00dclkemizde elektrik enerjisi \u00fcretimine ilk kez 1902 y\u0131l\u0131nda Tarsus\u2019ta ki k\u00fc\u00e7\u00fck bir su t\u00fcrbini ile 2 kW g\u00fc\u00e7 kapasitesine sahip tesiste ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lk b\u00fcy\u00fck \u00fcretim kapasiteli diyebilece\u011fimiz tesis ise 1913 y\u0131l\u0131nda \u0130stanbul\u2019da 15 MW kapasiteli termik santral ile \u00fcretime ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. \u0130lerleyen s\u00fcre\u00e7te yeni tesislerin de yap\u0131lmas\u0131yla birlikte g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki toplam kurulu \u00fcretim kapasitesi yakla\u015f\u0131k olarak 88.000 MW\u2019d\u0131r.<\/p>\n

\u00dclkemiz de her ge\u00e7en g\u00fcn elektrik enerjisi ihtiyac\u0131 artmaktad\u0131r. Artan n\u00fcfus ve ya\u015fam tarz\u0131nda meydana gelen de\u011fi\u015fiklikler sonucunda da ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen elektrik enerjisi ihtiyac\u0131ndaki art\u0131\u015f verilerini grafi\u011fe d\u00f6kt\u00fc\u011f\u00fcm\u00fczde parabolik bir art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Elektrik ihtiyac\u0131n\u0131n kesintisiz olarak sa\u011flanabilmesi amac\u0131 ile saatlik olarak hesaplanan elektrik ihtiyac\u0131 verilerini kullanan EPDK mevcut elektrik ihtiyac\u0131n\u0131 kar\u015f\u0131lamak ve sistemin \u00e7\u00f6kmesini \u00a0engellemek amac\u0131yla elektrik enerjisini gerekti\u011finde yurt d\u0131\u015f\u0131ndan temin etmektedir.\u00a0 \u015eekil 1\u2019de bulunan verileri inceledi\u011fimizde 1970-2015 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda t\u00fcketilen enerji miktarlar\u0131n\u0131 g\u00f6rmekteyiz.\"\"
\n\"\"<\/p>\n

\u015eekil 2\u2019de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi kurulu enerjimizin \u00e7o\u011funlu\u011fu fosil yak\u0131tlar ile kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r. Bu fosil yak\u0131tlar\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011fu yurt d\u0131\u015f\u0131ndan temin edilmektedir. 1990\u2019l\u0131 y\u0131llar ile birlikte ciddi miktarlarda k\u00f6m\u00fcr ithalat\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun sebebi elektrik \u00fcretimi yapmakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Genel olarak bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015eekil 3\u2019ten anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi g\u00fcnl\u00fck enerjimizin \u00f6nemli bir miktar\u0131n\u0131 ithal kaynaklardan elde etmekteyiz. Elektrik \u00fcretimini \u00fclkemizde yap\u0131yor olmam\u0131za ra\u011fmen, \u00fcretim i\u00e7in kullan\u0131lan kaynaklar ithal olarak kar\u015f\u0131lanmaktad\u0131r.<\/p>\n

2.B\u00d6L\u00dcM –\u00a0 Elektrikli Ara\u00e7lara Ge\u00e7i\u015f<\/strong><\/p>\n

Elektrikli ara\u00e7lar i\u00e7ten yanmal\u0131 motorlar ile k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fma prensipleri dolay\u0131s\u0131 ile \u00e7ok daha verimli motorlara sahiptir. Bir senkron motorun verimi yakla\u015f\u0131k %95 olabilirken i\u00e7ten yanmal\u0131 bir motorun verimi ise %35 gibi d\u00fc\u015f\u00fck bir oranda olmaktad\u0131r. Ara\u00e7lar\u0131n dinamik yap\u0131lar\u0131, teknik \u00f6zellik ve donan\u0131mlar\u0131 gibi etkenler de sisteme d\u00e2hil edildi\u011finde km ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen maliyet analizinde yakla\u015f\u0131k olarak 1\/3 oran\u0131nda elektrik motorlu ara\u00e7lar\u0131n daha az enerji t\u00fcketimine sahip oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. Ayr\u0131ca elektrikli ara\u00e7lar\u0131n bak\u0131m maliyetlerinin i\u00e7ten yanmal\u0131 motorlara g\u00f6re \u00e7ok daha az olmas\u0131, i\u015fletme maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcrmektedir. T\u00fcm bu etkenler g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda i\u00e7ten yanmal\u0131 motora sahip ara\u00e7lar\u0131n yerini elektrikli ara\u00e7lara b\u0131rakmas\u0131 beklenmektedir. B\u00fcy\u00fck otomobil \u00fcreticilerinin piyasaya s\u00fcrmeye ba\u015flad\u0131klar\u0131 elektrikli ve hibrit ara\u00e7lar sekt\u00f6r\u00fcn bu y\u00f6ne y\u00f6nlendi\u011fini g\u00f6stermektedir. Elektrikli ara\u00e7lar\u0131n yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 ile toplam enerji kullan\u0131m\u0131 d\u00fc\u015fecektir ancak bunlar\u0131n yak\u0131t t\u00fcketimi yerine elektrik t\u00fcketmesi mevcut elektrik t\u00fcketimine ek olarak belirli bir art\u0131\u015fa sebep olacakt\u0131r. Mevcut tahmin analizlerinden elde edilen sonu\u00e7lara elektrikli ara\u00e7lar\u0131n ortalama elektrik t\u00fcketimi eklenildi\u011finde meydana gelen art\u0131\u015f, ara\u00e7lar\u0131n genellikle ak\u015fam ve gece saatlerinde \u015farj edilece\u011fi de d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, puant saatleri \u00fczerinde ciddi bir enerji talep art\u0131\u015f\u0131na sebep olacakt\u0131r. Puant saatlerinde kurulu g\u00fcc\u00fcn yetersiz kalmas\u0131 \u00fclke d\u0131\u015f\u0131ndan elektrik temin edilmesine sebep olacak b\u00f6ylece yurt d\u0131\u015f\u0131na olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n artmas\u0131 s\u00f6z konusu olabilecektir.<\/p>\n

\u015eekil 4\u2019de verilen grafikte tahmini veriler ile hesaplanan, gelecekteki t\u00fcketim miktarlar\u0131 elektrikli ara\u00e7lar\u0131n da \u015febekeye olacak etkileri eklenerek haz\u0131rlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 5\u2019de yer alan gelecekteki olmas\u0131 beklenen ara\u00e7 say\u0131s\u0131 2040 y\u0131l\u0131nda yakla\u015f\u0131k 46.500.000 adet olmaktad\u0131r. Olduk\u00e7a y\u00fcksek olan bu say\u0131 i\u00e7ten yanmal\u0131 motora sahip ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 ile y\u00fcksek miktarda petrol t\u00fcketimine sebep olacakt\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Elektrikli ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131ma ge\u00e7ilmesi ilerleyen y\u0131llarda beklenen enerji art\u0131\u015f h\u0131z\u0131n\u0131 ivmelendirmektedir. Bunun sebebi elektrik t\u00fcketimi art\u0131\u015f\u0131na etki eden n\u00fcfus ve sanayile\u015fme gibi etkenlerin d\u0131\u015f\u0131nda ula\u015f\u0131m etkeninin de eklenmesidir. Bunu \u015eekil 4\u2019 de a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6rebilmekteyiz.<\/p>\n

Elektrikli otomobiller hayat\u0131m\u0131zda yer almayacak olsayd\u0131 beklenen enerji art\u0131\u015f miktar\u0131 \u015eekil 6\u2019daki gibi olacakt\u0131. Her iki grafik birbiri ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131l\u0131rsa aras\u0131nda olu\u015fan fark a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclebilmektedir.<\/p>\n

3.B\u00d6L\u00dcM- 2015\/2040 Planlanan Enerji<\/strong><\/p>\n

T\u00fcm geli\u015fmekte olan \u00fclkeler de oldu\u011fu gibi T\u00fcrkiye\u2019de de her ge\u00e7en g\u00fcn elektrik enerjisi ihtiyac\u0131 artmaktad\u0131r. Yap\u0131lan hesaplamalar da %1\u2019lik elektrik enerjisi kullan\u0131m\u0131ndaki art\u0131\u015f\u0131n yakla\u015f\u0131k olarak %0,35 ekonomik b\u00fcy\u00fcmeyi art\u0131rd\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

\u00dcretilen enerjinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 sanayilerde kullan\u0131lmaktad\u0131r. Elektrik enerjisi t\u00fcketiminin artmas\u0131 sanayi i\u015flemlerinin artmas\u0131 ve dolay\u0131s\u0131 ile GSY\u0130H art\u0131\u015f\u0131 \u00fczerinde olumlu bir etki g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

D\u00fcnya geneline bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda da sanayile\u015fmenin art\u0131\u015f\u0131 ile kullan\u0131lan elektrik enerjisi art\u0131\u015f\u0131n\u0131n ayn\u0131 oranda artt\u0131\u011f\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fclmesi de bunu destekler niteliktedir. Buna \u00f6rnek olarak \u00c7in\u2019de elektrik enerjisi t\u00fcketimini incelersek 2017 y\u0131l\u0131nda toplam %6,6 artan elektrik enerjisi t\u00fcketiminin %5,5\u2019i sanayi de kullan\u0131lan elektrik enerjisi t\u00fcketimi olarak g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

\u00dclkemizde artmakta olan sanayi ve geli\u015fmi\u015flik d\u00fczeyleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ge\u00e7mi\u015f veriler ile k\u00fc\u00e7\u00fck kareler y\u00f6ntemi hesaplamas\u0131 sonucunda 2015-2040 y\u0131llar\u0131 aras\u0131ndaki elektrik enerjisi t\u00fcketimi \u015fekil 6\u2019daki gibi \u00f6n g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u0130lerleyen y\u0131llar i\u00e7in de elektrikli ara\u00e7lar\u0131n piyasada \u00e7o\u011falmas\u0131 s\u00f6z konusu oldu\u011fu i\u00e7in bu ara\u00e7lar\u0131n \u015farj\u0131 i\u00e7in de \u015febeke \u00fczerinde d\u00fc\u015fen y\u00fck miktar\u0131nda art\u0131\u015f meydana gelecektir. Bunu da tahmin verilerine eklersek sonu\u00e7 grafikteki gibi olmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 7\u2019de turuncu ile g\u00f6sterilen \u00e7izgi elektrikli ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131ma ge\u00e7mesiyle beklenen t\u00fcketim art\u0131\u015f\u0131n\u0131, mavi kesikli \u00e7izgi ise normal \u015fartlarda beklenen art\u0131\u015f\u0131 g\u00f6stermektedir.<\/p>\n

4.B\u00d6L\u00dcM-\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019de Petrol T\u00fcketimi<\/strong><\/p>\n

\u00dclkemizde ula\u015f\u0131m i\u00e7in y\u00fcksek miktarda petrol t\u00fcketilmekte ayr\u0131ca artan n\u00fcfus ve ki\u015fi ba\u015f\u0131na d\u00fc\u015fen ara\u00e7 say\u0131s\u0131yla birlikte bu ihtiya\u00e7 katlanarak artmaktad\u0131r. Bunun sonucunda g\u00fcn\u00fcm\u00fczde ortalama g\u00fcnl\u00fck 601.000 varil petrol t\u00fcketilmektedir. Grafiksel olarak gelecek y\u0131llar i\u00e7in t\u00fcketim analizi yap\u0131l\u0131rsa -\u015eekil 8\u2019de de g\u00f6r\u00fclece\u011fi \u00fczere- 500.000.000 ton gibi ciddi miktarlara ula\u015faca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

T\u00fcm bu petrol talebine kar\u015f\u0131l\u0131k gezegenimizde bulunan mevcut petrol rezervlerindeki azal\u0131\u015f sebebi ile zorunlu olarak yakla\u015f\u0131k 40 y\u0131l i\u00e7inde tamamen elektrikli ara\u00e7lara ge\u00e7ilmesi gerekecektir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Tahmin hesaplamalar\u0131na g\u00f6re yap\u0131lan bu petrol t\u00fcketimi kcal t\u00fcr\u00fcnden hesaplan\u0131p elektrik enerjisi t\u00fcr\u00fcne \u00e7evrildi\u011finde bulunan sonu\u00e7 petrol ile \u00e7al\u0131\u015fan ara\u00e7lar\u0131n elektrik enerjisi ile \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 halinde gereken enerjinin \u00fc\u00e7 kat\u0131 daha fazla \u00e7\u0131kacakt\u0131r. Elektrikli ara\u00e7lara ge\u00e7ilmesi ile de toplam enerji harcanma miktar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da tasarruf olu\u015faca\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

T\u00fcm bunlar\u0131n yan\u0131nda elektrikli ara\u00e7lar\u0131n do\u011fada b\u0131rakt\u0131klar\u0131 karbon miktar\u0131 da daha az oldu\u011fu i\u00e7in di\u011fer ara\u00e7lara g\u00f6re olduk\u00e7a do\u011fa dostudur.<\/p>\n

5.B\u00d6L\u00dcM- ELEKTR\u0130\u011e\u0130N CAR\u0130 A\u00c7I\u011eA ETK\u0130S\u0130<\/strong><\/p>\n

End\u00fcstri devrimi ile T\u00fcrkiye\u2019de 1980 y\u0131l\u0131ndan sonra \u00f6nemli bir enerji talebi art\u0131\u015f\u0131 meydana gelmi\u015ftir. \u00dclkelerin enerji t\u00fcketimindeki art\u0131\u015f\u0131 ile ekonomik olarak geli\u015fmi\u015flikleri aras\u0131nda bir ba\u011f oldu\u011fu bilinmektedir ancak enerji t\u00fcketimi sebebi ile olu\u015fan cari a\u00e7\u0131k konusu fazla g\u00fcndeme gelmemektedir.<\/p>\n

\u00dclkemizde her y\u0131l artmakta olan enerji t\u00fcketimi maalesef cari a\u00e7\u0131ktaki art\u0131\u015f\u0131 da beraberinde getirmektedir.<\/p>\n

\u00dclkemiz yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan y\u00fcksek bir potansiyele sahip olmas\u0131na ra\u011fmen bu potansiyelin %15\u2019inden yararlanmaktad\u0131r. Bu oran da yakla\u015f\u0131k olarak 35.692,4 MW enerjiye denk gelmektedir. \u00dclkemizde bulunan yenilenebilir enerjiden %100\u00a0yararlan\u0131lmas\u0131 durumunda yakla\u015f\u0131k olarak 238.000 MW\u2019l\u0131k enerji ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131layacakt\u0131r. Bunun sa\u011flanmas\u0131 durumunda elektrik enerjisi \u00fcretmek i\u00e7in herhangi bir hammadde ihtiyac\u0131 olmayaca\u011f\u0131 i\u00e7in \u00fclke d\u0131\u015f\u0131na para \u00e7\u0131k\u0131\u015f\u0131 bir miktar \u00f6nlenmi\u015f olacak ve cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n kapat\u0131lmas\u0131na pozitif bir etki olu\u015fturacakt\u0131r. Ancak bu yeterli bir seviyede de\u011fildir.\"\"<\/p>\n

\u015eekil 9\u2019da belirtildi\u011fi gibi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fcretilen enerjinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 ithal kaynaklardan elde edilmektedir. Bu enerjinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131 fosil kaynaklar kullan\u0131larak elde edilmektedir. Enerji ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 tamamen kar\u015f\u0131layabilmek amac\u0131 yerli kaynaklar\u0131n kullan\u0131m\u0131 ile \u00fcretim yapacak santrallere yat\u0131r\u0131m yap\u0131lmal\u0131. Yap\u0131lacak yat\u0131r\u0131mlar yerli kaynak ile \u00fcretim yapmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, verimlilik ve \u00e7evre i\u00e7in de en uygun enerji santrali t\u00fcr\u00fc se\u00e7ilmelidir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\u015eekil 10\u2019da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u00e7evreye zarar\u0131n\u0131n da di\u011fer kaynaklara g\u00f6re \u00e7ok az olmas\u0131, sadece olas\u0131 bir kaza durumunda y\u00fcksek zarar vermesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bir\u00e7ok geli\u015fmi\u015f \u00fclkede enerji ihtiyac\u0131n\u0131n \u00e7o\u011funlu\u011funu n\u00fckleer santraller ile kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r.<\/p>\n

\u00dclkemizde her ne kadar yenilenebilir enerji kayna\u011f\u0131 potansiyeli y\u00fcksek olsa da ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 kar\u015f\u0131lamaya yetersiz kalaca\u011f\u0131 i\u00e7in \u00e7evreye zarar\u0131 en az ve verimi y\u00fcksek olan n\u00fckleer santraller tercih edilmeli ve bu do\u011frultuda yat\u0131r\u0131mlar yap\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

N\u00fckleer enerjinin \u00e7evreci olu\u015funu ise Greenpeace\u2019in yay\u0131nlad\u0131\u011f\u0131 N\u00fckleer Enerji \u0130\u00e7in \u00c7evreciler(Nuclear Energy for Enviromental) adl\u0131 kitab\u0131ndaki bu ifadelerden g\u00f6rebilmekteyiz:<\/p>\n