{"id":7545,"date":"2013-03-01T10:08:38","date_gmt":"2013-03-01T07:08:38","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=7545"},"modified":"2015-05-23T14:39:46","modified_gmt":"2015-05-23T11:39:46","slug":"mavi-sulara-yesil-ekonomi-gerek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/mavi-sulara-yesil-ekonomi-gerek\/","title":{"rendered":"(Turkish) Mavi Sulara Ye\u015fil Ekonomi Gerek…"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131 (UNEP), okyanuslar ve denizleri mercek alt\u0131na alan, \u201cMavi D\u00fcnya\u2019da Ye\u015fil Ekonomi\u201d (Gren Economy in a Blue World) adl\u0131 yeni bir rapor haz\u0131rlad\u0131. K\u0131y\u0131 turizmi, end\u00fcstriyel bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k, ticari ta\u015f\u0131ma yapan gemiler, tar\u0131msal at\u0131klar ve deniz madencili\u011fini en \u00f6nemli tehdit ba\u015fl\u0131klar\u0131 olarak de\u011ferlendiren rapora g\u00f6re, tek \u00e7\u00f6z\u00fcm bu sulardaki ekonomik faaliyetleri s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik anlay\u0131\u015f\u0131yla \u2018ye\u015fil ekonomiye d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek. UNEP raporunda, yenilenebilir enerji anlam\u0131nda, offshore r\u00fczg\u00e2r enerjisinin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda \u00f6nemli bir se\u00e7enek olaca\u011f\u0131na da dikkat \u00e7ekiliyor\u2026<\/strong><\/p>\n

\"\"<\/a><\/p>\n

Neydi hepimizin bildi\u011fi o ezber? D\u00fcnya y\u00fczeyinin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc de\u00adnizler ve okyanuslarla kapl\u0131. Peki, hadi gelin bu ezbere ba\u015fka ezberlerle cevap vererek s\u00f6ze ba\u015flayal\u0131m. B\u00f6yle de\u00advam edersek, 2050\u2019ye kadar denizlerdeki b\u00fct\u00fcn bal\u0131k stokunun t\u00fckenmesi bekleni\u00adyor\u2026 Denizlere petrol ve tar\u0131m kaynakl\u0131 zehirli madde s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 kronik bir hal ald\u0131\u2026 Bir yandan n\u00fcfus artarken g\u0131da ihtiyac\u0131\u00adm\u0131z\u0131n y\u00fczde 15\u2019ini kar\u015f\u0131layan bu sular yok oluyor\u2026 Bu listeyi uzatmak m\u00fcmk\u00fcn. Ancak hangi veriye ve tahlile bakarsak bakal\u0131m, somut \u00e7\u00f6z\u00fcm politikalar\u0131 geli\u015ftir\u00admek i\u00e7in neredeyse ge\u00e7 kalmak \u00fczere ol\u00addu\u011fumuzu bilmek zorunday\u0131z. Bir de as\u0131l \u00f6nemlisi, \u00e7\u00f6z\u00fcm i\u00e7in yola \u00e7\u0131karken, d\u00fcnya \u00fczerinde y\u00fcr\u00fcyen mevcut ekonomik para\u00addigman\u0131n ekosistemi koruyacak mekaniz\u00admalardan yoksun oldu\u011funu bilmeliyiz.<\/p>\n

\u0130\u015fte bunun fark\u0131nda olan kurumlardan biri de k\u0131sa ad\u0131 UNEP olan Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131. \u00d6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerdeki \u00e7evreyle ilgili aktiviteleri ve politikalar\u0131 destekleyen UNEP, ge\u00e7ti\u011fimiz g\u00fcnlerde yine BM G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc (FAO)<\/strong>, D\u00fcnya Bal\u0131k Merkezi ve Uluslara\u00adras\u0131 Denizcilik \u00d6rg\u00fct\u00fc ile i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde \u201cMavi D\u00fcnyada Ye\u015fil Ekonomi\u201d adl\u0131 bir rapor yay\u0131nlad\u0131. Raporun, tam da k\u00fcresel ilgi, okyanus ekosistemindeki bozulma ve bunun bal\u0131k stoklar\u0131na, turizme ve enerji kaynaklar\u0131na olan etkisine \u00e7evrilmi\u015fken yay\u0131nlanmas\u0131 ise anlaml\u0131 oldu.<\/p>\n

Bir yandan hem \u00f6zel hem de kamu y\u00f6ne\u00adti\u015fiminde \u00f6nemli geli\u015fmelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131na dikkat \u00e7eken rapor, yine de bu konuda ger\u00ad\u00e7ek bir ayd\u0131nlanma ya\u015fanamad\u0131\u011f\u0131na s\u0131k s\u0131k vurgu yap\u0131yor. \u00c7\u00f6z\u00fcm\u00fcn ise okyanuslar ve denizler \u00fczerinde y\u00fcr\u00fct\u00fclen insani faaliyet\u00adlerin, ye\u015fil ekonomi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik an\u00adlay\u0131\u015f\u0131yla uyumlu hale getirilmesinden ge\u00e7ti\u00ad\u011fini \u00f6ne s\u00fcr\u00fcyor. Elbette ki sadece \u00e7evresel bir duyarl\u0131l\u0131k bunu sa\u011flamak i\u00e7in yeterli de\u00ad\u011fil. Dolay\u0131s\u0131yla UNEP, ekonomik, sosyal ve do\u011fal sermayenin beraber hareket ederek, s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ekonomi anlay\u0131\u015f\u0131 geli\u015ftir\u00admesi gerekti\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.<\/p>\n

Bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131kta Ye\u015fil Teknoloji <\/strong><\/p>\n

UNEP\u2019in raporunda en \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klar\u00addan birini bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k ve su \u00fcr\u00fcnleri olu\u015f\u00adturuyor. Su \u00fcr\u00fcnlerinin ge\u00e7ti\u011fimiz 40 y\u0131l i\u00e7inde en h\u0131zl\u0131 b\u00fcy\u00fcyen g\u0131da sekt\u00f6r\u00fc oldu\u011funu hat\u0131rlatmakta fayda var. 2009 verilerine g\u00f6re ki\u015fi ba\u015f\u0131na ortalama 17 ki\u00adlogram deniz \u00fcr\u00fcn\u00fc t\u00fcketilirken, 450 mil\u00adyon insan, yani d\u00fcnya n\u00fcfusunun sekizde biri de ge\u00e7imini bu sekt\u00f6rden sa\u011fl\u0131yor. Su \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fcnde toplam y\u0131ll\u0131k \u00fcretim ise, 2008 verilerine g\u00f6re 52,5 milyon ton civar\u0131nda. Bunun ekonomik kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 ise 98,5 milyar dolara tekab\u00fcl ediyor.<\/p>\n

UNEP\u2019in raporuna g\u00f6re, bal\u0131k \u00e7iftlikleri ve bal\u0131k avc\u0131l\u0131\u011f\u0131nda karbon sal\u0131m\u0131 giderek art\u0131yor. Ayn\u0131 rapora g\u00f6re, \u00f6zellikle geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde g\u00fcvenli g\u0131da ve beslenmeyi sa\u011flamak i\u00e7in bu alanlarda ye\u015fil ekonomiye d\u00f6n\u00fc\u015f hayati bir \u00f6neme sahip. Su \u00fcr\u00fcnlerinin denizden toplanmas\u0131ndan ve avlanmas\u0131ndan, sofram\u0131za gelene kadar ya\u015fanan s\u00fcre\u00e7 boyunca her ad\u0131ma bakmaya \u00e7al\u0131\u015fan rapora g\u00f6re, karbon sal\u0131m\u0131 denizin ortas\u0131nda ba\u015fl\u0131yor. Deniz yata\u011f\u0131nda yap\u0131lan bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n denizin orta derinliklerinde yap\u0131landan daha fazla yak\u0131t harcanmas\u0131na neden oldu\u011funu hat\u0131rlatan rapor, teknelerde ya da k\u0131y\u0131larda kullan\u0131lan so\u011futma sistemlerinin, avlanan bal\u0131klar\u0131n ta\u015f\u0131nma s\u00fcrecinin ve bal\u0131klar\u0131n i\u015flenirken \u00fcretilen karbon emisyonlar\u0131n\u0131n da giderek artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 kaydediyor.<\/p>\n

Rapor, genel anlam\u0131yla su \u00fcr\u00fcnleri sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ye\u015fil ekonomiyle entegrasyonu i\u00e7in bir dizi \u00f6neride de bulunuyor. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7apl\u0131 bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131\u011f\u0131n ve bal\u0131k \u00e7iftliklerinin, beslenme g\u00fcvenli\u011finde ve yoksullu\u011fu azaltmaktaki rol\u00fcn\u00fcn daha iyi fark edilmesi gerekti\u011fini kaydeden rapor, h\u00fck\u00fcmetler ve bu sekt\u00f6rden ge\u00e7inen insanlar aras\u0131nda iyi bir y\u00f6neti\u015fim mekanizmas\u0131n\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fini vurguluyor. B\u00f6lgesel bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k kooperatiflerinin ve ulusal bal\u0131k\u00e7\u0131l\u0131k y\u00f6netimini g\u00fc\u00e7lendirmenin \u00f6nemine de\u011finen rapor, t\u00fcketici fark\u0131ndal\u0131\u011f\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini de hat\u0131rlat\u0131yor. Tabii rapor boyunca ye\u015fil teknoloji ve \u00fcretim sistemlerinin yayg\u0131nla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na da \u00f6zellikle \u00f6nem veriliyor. Daha verimli enerji kullanan su pompalar\u0131ndan LED ayd\u0131nlatma sistemlerine, ekosisteme daha az zarar veren a\u011f \u00e7e\u015fitleri ve \u00fcretim s\u00fcrecinde yenilenebilir enerji kullan\u0131m\u0131 gibi \u00f6neriler ise raporda \u00f6ne \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

Gemiler Saatli Bomba Gibi<\/strong><\/p>\n

Okyanuslar ve denizlerdeki kirlili\u011fin en b\u00fcy\u00fck m\u00fcsebbiplerinden biri de hi\u00e7 \u015f\u00fcphesiz ki gemiler. D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda yakla\u015f\u0131k 10 bin \u015firkete ait yine yakla\u015f\u0131k 60 bin kadar ticari gemi, her g\u00fcn denizler \u00fczerinde her \u00e7e\u015fit kargoyu ta\u015f\u0131yor. D\u00fcnya ticaretinde ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131n y\u00fczde 90\u2019\u0131n\u0131n gemiler taraf\u0131ndan yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve ticaret hacmi b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e gemi say\u0131s\u0131n\u0131n da artt\u0131\u011f\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda, sekt\u00f6r\u00fcn s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik anlay\u0131\u015f\u0131yla hareket etmesinin ne kadar \u00f6nemli oldu\u011funu anlamak kolayla\u015f\u0131yor. 1992 Rio D\u00fcnya Zirvesi\u2019nden bu yana, denize kar\u0131\u015fan petrol miktar\u0131nda \u00f6nemli bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fansa da, \u00f6zellikle kazalar sonucunda denize yay\u0131lan petrol h\u00e2l\u00e2 \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir sorun. UNEP\u2019in raporuna g\u00f6re esas hedef tabii ki s\u0131f\u0131r kaza ve s\u0131f\u0131r kirlilik. Gemiler ayr\u0131ca atmosfer kirlili\u011fine neden olan s\u00fclf\u00fcr nitrojenoksit<\/strong> ve par\u00e7ac\u0131k madde de sal\u0131yor. Deniz ta\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn karbon emisyonlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmeyi ama\u00e7layan ve bu konuda ba\u011flay\u0131c\u0131 teknik \u00f6l\u00e7\u00fcmler getiren uluslararas\u0131 kurallar\u0131 kabul eden ilk sekt\u00f6r oldu\u011funu hat\u0131rla\u00adtan rapor, hedefin 2030 y\u0131l\u0131na kadar kar\u00adbon emisyonlar\u0131n\u0131 y\u00fczde 25-30 civar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcrmek oldu\u011funu belirtiyor. Kyoto Protokol\u00fc\u2019ne g\u00f6re, uluslararas\u0131 deniz ta\u00ad\u015f\u0131mac\u0131l\u0131\u011f\u0131 sekt\u00f6r\u00fc kaynakl\u0131 emisyonlar herhangi bir devlete mal edilemeyece\u011fi i\u00e7in, bu alanda uygulanacak uluslararas\u0131 politikalar son derece \u00f6nemli. UNEP\u2019in raporu bu ba\u011flamda, denizde gemi y\u00fcz\u00add\u00fcren t\u00fcm devletleri kapsayan ba\u011flay\u0131c\u0131 kararlar\u0131n al\u0131nmas\u0131n\u0131 ve t\u00fcm sekt\u00f6r\u00fcn yeni ye\u015fil teknolojiler kullanarak, ticareti s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma \u00fczerinden y\u00fcr\u00fct\u00admeyi \u00f6neriyor.<\/p>\n

UNEP raporunda gemilerin ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 kar\u00adgolara da dikkat \u00e7ekiliyor. \u00d6zellikle ya\u00adk\u0131tlar, kimyasal ya da s\u0131v\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f gazlar s\u00fcrekli bir tehdit. Gemilerin balast sular\u0131y\u00adla yerel ekosistemlerden ba\u015fka sulara ya\u00adbanc\u0131 mikro organizmalar ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131na da dikkat \u00e7ekilen raporda, at\u0131k su ve \u00e7\u00f6pler de di\u011fer \u00f6nemli ba\u015fl\u0131klar.<\/p>\n

UNEP ayr\u0131ca gemilerin imal edildi\u011fi ter\u00adsanelerin de \u00f6nemine de\u011finiyor. Raporda yeni teknolojiler kullan\u0131larak petrol s\u0131z\u0131n\u00adt\u0131lar\u0131n\u0131 en az seviyeye indiren, yak\u0131t h\u00fccre\u00adsi ya da ikinci nesil biyoyak\u0131t kullanan ve d\u00fc\u015f\u00fck karbon emisyonu \u00fcreten gemilerin \u00fcretimine \u00f6ncelik verilmesi de \u00f6neriler aras\u0131nda yer al\u0131yor.<\/p>\n

Tar\u0131msal At\u0131klara Dikkat! <\/strong><\/p>\n

Okyanuslar ve denizleri kirleten \u00f6nem\u00adli etmenlerden biri de end\u00fcstriyel tar\u0131m. Tar\u0131msal arazilerde kullan\u0131lan suni g\u00fcb\u00adrelerin i\u00e7me ve deniz sular\u0131na kar\u0131\u015fmas\u0131 b\u00fcy\u00fck bir tehdit. \u0130nsanl\u0131k t\u0131pk\u0131 karbon d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn dengesini bozdu\u011fu gibi nit\u00adrojenin <\/strong>de \u00e7evrimini bozmu\u015f durumda. UNEP\u2019in raporuna g\u00f6re, son 50 y\u0131l i\u00e7inde d\u00fcnya biyosferine toplamda 2 milyar ton daha reaktif nitrojen sal\u0131nd\u0131. Ve senaryoya g\u00f6re 2050\u2019de bu rakam iki kat\u0131na \u00e7\u0131kacak. \u00c7e\u015fitli durgun sularda \u00e7\u00f6z\u00fcnm\u00fc\u015f organik art\u0131klar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131, oksijen yetmezli\u011fiyle geli\u015fen a\u015f\u0131r\u0131 yosun \u00fcremesi durumu bu\u00adnun en \u00f6nemli sonu\u00e7lar\u0131ndan birisi.<\/p>\n

UNEP\u2019in raporunda bu t\u00fcr kirlenme ya\u00ad\u015fayan alanlardan biri olarak bizleri de yak\u0131ndan ilgilendiren Karadeniz\u2019e de dikkat \u00e7ekiliyor. Aralar\u0131nda Karadeniz<\/strong>\u2019in de bulundu\u011fu, Meksika K\u00f6rfezi ve Balt\u0131k Denizi gibi alanlar\u0131n oksijensiz denizler haline geldikleri hat\u0131rlat\u0131larak, oksijen az\u00adl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 deniz alanlar\u0131 ile tar\u0131msal b\u00fcy\u00fcmenin, sahil ve kentsel geli\u015fimin ya\u00ad\u015fand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgeler aras\u0131nda \u00f6nemli bir ba\u011f bulunuyor. UNEP raporunda, suni g\u00fcbre ve benzeri kimyasallar\u0131n kullan\u0131m\u0131yla ilgili yerel, ulusal, b\u00f6lgesel ve k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte mutlaka yeni d\u00fczenlemeler yap\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6neriliyor. Tam da bu noktada organik tar\u0131m\u0131n \u00f6nemi bir kez daha ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor. H\u00fck\u00fcmetlerin organik tar\u0131m\u0131 te\u015fvik etme\u00adsi gerekti\u011fini kaydeden raporda, kirlili\u011fin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerde tar\u0131msal \u00fcretim kay\u00adnakl\u0131 zehirlerle ilgili emisyon \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinin yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini ve bu t\u00fcr maddeleri kullananlar\u0131n daha y\u00fcksek miktarlarda vergilendirilmesini \u00f6neriyor. Raporda ayr\u0131ca, at\u0131k \u00fcretmeyenlerin ulusal \u00e7apta te\u015fvik edilmesi gerekti\u011fi de kaydedilir\u00adken, politik karar vericilerin tar\u0131msal at\u0131k su \u00fcretenlere ve g\u00fcbre end\u00fcstrisine kar\u015f\u0131 net mesajlar vermelerinin zaman\u0131 geldi\u011fi\u00adni belirtiyor. Yine UNEP, g\u0131da \u00fcretiminde yeni gerid\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm teknolojilerinin kul\u00adlan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 \u00fcr\u00fcn zincirleri olu\u015fturman\u0131n ve bunla ilgili yeni i\u015f tan\u0131mlar\u0131 yap\u0131lmas\u0131n\u0131n \u00f6nemine de de\u011finiyor.<\/p>\n

Deniz Madencili\u011fi Geli\u015fecek<\/strong><\/p>\n

EKOIQ\u2019nun Kas\u0131m say\u0131s\u0131nda T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir turizm konulu raporuna yer vermi\u015ftik. UNEP de rapo\u00adrunda, \u00f6zellikle k\u0131y\u0131 turizminin denizler ve okyanuslar i\u00e7in giderek bir tehdit ha\u00adline gelmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131n alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. K\u0131y\u0131 turizmi, k\u0131y\u0131lar\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda, yollar, de\u00admiryollar\u0131, havaalanlar\u0131, in\u015faat sekt\u00f6r\u00fc, b\u00fcy\u00fck AVM\u2019ler ve golf sahalar\u0131 gibi yan yat\u0131r\u0131mlar\u0131yla d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde toplamda \u00e7ok ciddi bir sekt\u00f6r. D\u00fcnyada \u00fcretilen toplam karbon sal\u0131m\u0131n\u0131n y\u00fczde 5\u2019inin tu\u00adrizm kaynakl\u0131 oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcrsek, sek\u00adt\u00f6rdeki geli\u015fmeleri neden \u00f6nemsememiz gerekti\u011fi daha kolay anla\u015f\u0131l\u0131yor. \u00d6rne\u011fin UNEP\u2019in raporunda, -t\u0131pk\u0131 T\u00dcS\u0130AD\u2019\u0131n ra\u00adporunda oldu\u011fu gibi- turizm kaynakl\u0131 su talebindeki art\u0131\u015fa dikkat \u00e7ekiliyor ve bu talebin 2050\u2019ye kadar y\u00fczde 150 artaca\u011f\u0131 belirtiliyor. \u00dcstelik \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131l\u00adlarda etkileri daha da fazla hissedilecek iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi de bu sekt\u00f6r\u00fc yak\u0131ndan ilgilendiriyor. Bu nedenle UNEP, mavi karbon<\/strong> ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik stratejileri\u00adni<\/strong> bir arada geli\u015ftirerek biyo-k\u00fclt\u00fcrel bir politikan\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi gerekti\u011fini savunuyor.<\/p>\n

UNEP\u2019in raporunda ayr\u0131ca, 2050\u2019ye ka\u00addar kat\u0131 at\u0131klar\u0131n y\u00fczde 252 artaca\u011f\u0131 da kaydediliyor. Ekoturizmin s\u00fcrekli te\u015fvik edilmesi gerekti\u011fini belirten rapor, yerel geli\u015fime ve ekonomiye katk\u0131 sunabilen, yerel istihdama \u00f6nem veren, enerji ve su verimlili\u011fini kesintisiz bir bi\u00e7imde sa\u011fla\u00adyabilen, k\u00fclt\u00fcrel miraslar\u0131 ve biyo\u00e7e\u015fitlili\u00ad\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alan ye\u015fil turizm yat\u0131r\u0131mlar\u0131\u00adn\u0131n finanse ve te\u015fvik edilmesini \u00f6neriyor.<\/p>\n

\u00c7o\u011fumuz haberdar olmasak da okyanus ve denizler, madencilik sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn<\/strong> de giderek g\u00f6zde alanlar\u0131ndan biri halini al\u0131\u00adyor. Okyanus taban\u0131ndaki derin deniz mi\u00adneralleri \u00fczerinde y\u0131llard\u0131r \u00e7al\u0131\u015f\u0131l\u0131yor. \u00d6yle ki bu derin sular\u0131n taban\u0131, deniz mineral\u00adleri, manganez kaps\u00fcl ve kabuklar\u0131, bak\u0131r, nikel, kobalt ve molibden gibi madenlere ait t\u00fcketimi kar\u015f\u0131layabilecek \u00f6nemli bir potansiyele sahip.<\/p>\n

Ancak UNEP raporunda bu t\u00fcr madenci\u00adlik i\u00e7in \u00e7evresel engellere dikkat \u00e7ekiliyor. Deniz madencili\u011fi, karasal madencilik\u00adte de g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi \u00e7evre y\u00f6netimine \u00f6nem verilmedi\u011finde, ekosisteme ve ma\u00addencili\u011fin yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 b\u00f6lgelerdeki yerel topluluklar\u0131n hayatlar\u0131na b\u00fcy\u00fck zararlar verebiliyor. UNEP raporunda derin deniz madencili\u011finin bir\u00e7ok bilinmeyenle dolu yeni bir end\u00fcstri oldu\u011fu da hat\u0131rlat\u0131larak, metallerle ilgili i\u015flemlerin y\u00fcksek derece\u00adde kirletici olabilece\u011fi kaydediliyor. Ma\u00addencilikte kullan\u0131lan \u00e7\u0131k\u0131\u015f borular\u0131n\u0131n ve vin\u00e7lerin okyanusa kimyasallar, \u00e7\u00f6keltiler ve bir tak\u0131m ba\u015fka metallerin bula\u015fmas\u0131na neden olabilece\u011fi, toksik at\u0131klar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi ve biyo-\u00e7e\u015fitlili\u011fe zarar verme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 bulundu\u011fu belirtiliyor. UNEP ra\u00adporunda deniz madencili\u011finin karasal ma\u00addencilikten \u00e7\u0131karaca\u011f\u0131 bir\u00e7ok ders oldu\u011fu da kaydediliyor. Raporda bu iki end\u00fcstri\u00adnin fiziksel habitat y\u0131k\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in al\u0131nacak \u00f6nlemler konusunda i\u015fbirli\u011fi yapmalar\u0131 \u00f6neriliyor.<\/p>\n

Raporda deniz madencili\u011finin ekoloji a\u00e7\u0131\u00ads\u0131ndan \u00e7e\u015fitli f\u0131rsatlara da sahip oldu\u011fu \u00f6zellikle vurgulan\u0131yor. Daha az at\u0131k, ye\u00adniden kullan\u0131labilir altyap\u0131 sistemlerinin daha fazla olu\u015fu, daha az seragaz\u0131 \u00fcretimi ve kaz\u0131 yerinin daha kolay iyile\u015ftirilmesi gibi nedenlerden dolay\u0131, deniz madencili\u00ad\u011finin karadaki benzer faaliyetlerden daha az etkiye sahip oldu\u011fu da belirtiliyor.<\/p>\n

\u0130lgin\u00e7tir, raporun sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcndeyse, yine EKOIQ\u2019nun Kas\u0131m say\u0131s\u0131nda tart\u0131\u015f\u00admaya a\u00e7t\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u2018Do\u011faya De\u011fer Bi\u00e7ilebilir mi?\u201d sorusu konu ediliyor. UNEP, ekosis\u00adteme fiyat bi\u00e7ilmesinin k\u0131y\u0131 ve deniz \u00e7evre\u00adsinin korunmas\u0131n\u0131 kolayla\u015ft\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 savu\u00adnuyor. Yine sonu\u00e7 b\u00f6l\u00fcm\u00fcnde okyanuslar ve denizleri tehdit eden sorunlar\u0131 \u00e7\u00f6zmek ve \u00fclkelerin deniz ekonomilerini ye\u015fil hale getirmek i\u00e7in, ekonomik ya da \u00e7evresel fe\u00adlaketlere kar\u015f\u0131 s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir politikalar\u0131n \u00f6zel ve kamu sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn i\u015fbirli\u011fi i\u00e7inde olu\u015fturulmas\u0131 da \u00f6neriliyor.<\/p>\n

R\u00fczg\u00e2r, Gelgit ve Yosun\u2026<\/strong><\/p>\n

Denizler yenilenebilir enerji<\/strong> kaynaklar\u0131 sa\u011flamas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00f6nemli potansiyellere sahip. Dalga, r\u00fczg\u00e2r, gelgit, okyanus ak\u0131nt\u0131lar\u0131, okyanus termal enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc ve biyok\u00fctle yosunu bunlardan baz\u0131lar\u0131. D\u00fcnyan\u0131n ald\u0131\u011f\u0131 g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131n\u0131n y\u00fczde 70\u2019ine muhatap olan denizler, d\u00fcnya r\u00fczg\u00e2r potansiyelinin de y\u00fczde 90\u2019una sahip. T\u00fcm bu nedenlerle, UNEP\u2019in raporunda yenilenebilir enerji kayna\u011f\u0131 olarak denizlerin h\u0131zla geli\u015fen bir alan oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiliyor. Bu kaynaklar aras\u0131nda en \u00e7ok dikkat \u00e7eken ise giderek say\u0131lar\u0131 artan offshore (deniz\u00fcst\u00fc) r\u00fczg\u00e2r t\u00fcrbinleri.<\/p>\n

Rapora g\u00f6re, offshore kaynakl\u0131 teknolojiye y\u00f6nelik yat\u0131r\u0131mlar\u0131n gelecek y\u0131llarda h\u0131zla artmas\u0131 bekleniyor. Yine raporda, offshore t\u00fcrbinlerin karadaki r\u00fczg\u00e2r enerjisiyle k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda daha fazla sermaye yo\u011fun bir yat\u0131r\u0131m ve y\u00fczde 20 daha maliyetli oldu\u011fu ancak hem sahip oldu\u011fu alan geni\u015fli\u011fi hem de y\u00fckleme merkezlerine ve kentlere olan yak\u0131nl\u0131\u011f\u0131yla aktarma kay\u0131plar\u0131n\u0131 minimuma indirme \u00f6zelli\u011fiyle, karadaki r\u00fczg\u00e2r tarlalar\u0131yla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda, daha verimli oldu\u011fu kaydediliyor. Raporda bu tarz r\u00fczg\u00e2r tarlalar\u0131 kurarken, ku\u015flar, kaplumba\u011falar ve balinalar\u0131n g\u00f6\u00e7 yollar\u0131n\u0131 bozmamaya, deniz yata\u011f\u0131n\u0131 tahrip etmemeye dikkat edilmesi gerekti\u011fi de kaydediliyor.<\/p>\n

Okyanuslar\u0131n sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 bir di\u011fer enerji kayna\u011f\u0131 da gelgitler. Gelgit enerjisi baz\u0131 \u00fclkelerde b\u00f6lgelerin co\u011frafi avantajlar\u0131 nedeniyle b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7ekli bir opsiyon olarak kabul ediliyor. Ancak raporda mevcut rekabet ortam\u0131nda fosil yak\u0131tlarla k\u0131yasland\u0131\u011f\u0131nda h\u00e2l\u00e2 maliyet a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok pahal\u0131 oldu\u011funa dikkat \u00e7ekiliyor. Raporda yosuna dayanan biyoyak\u0131tlar\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in de \u201ch\u00e2l\u00e2 belirsiz\u201d ifadesi kullan\u0131l\u0131yor.<\/p>\n

T\u00fcrkiye, Mavi Karbon Zenginiymi\u015f!<\/strong><\/p>\n

Mavi karbon deniz \u00e7ay\u0131rlar\u0131, gelgit b\u00f6lgelerindeki tuzlu batakl\u0131klarda veya mangrov ormanlar\u0131 gibi k\u0131y\u0131 ekosistemlerinde tutulan ve depolanan karbonu temsil ediyor. Bu ekosistemler atmosferdeki karbondioksiti tutup biriktirme g\u00f6revini \u00fcstleniyor. Biyo-\u00e7e\u015fitlili\u011fe destek olan mavi karbon, besin zincirinin ve su kalitesinin korunmas\u0131nda da \u00f6nemli bir rol oynuyor. Dolay\u0131s\u0131yla mavi karbon, k\u0131y\u0131 ve deniz turizminin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan da son derece \u00f6nemli ve bu nedenle UNEP raporunda da s\u0131k s\u0131k bahsediliyor.<\/p>\n

Bu arada, mavi karbon a\u00e7\u0131s\u0131ndan zengin bir potansiyele sahip \u00fclkelerden birinin de T\u00fcrkiye oldu\u011fu ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Birle\u015fmi\u015f Milletler Kalk\u0131nma Program\u0131\u2019n\u0131n (UNDP) uygulay\u0131c\u0131 orta\u011f\u0131 oldu\u011fu \u201cT\u00fcrkiye\u2019nin Deniz ve K\u0131y\u0131 Koruma Alanlar\u0131 Sisteminin G\u00fc\u00e7lendirilmesi\u201d adl\u0131 projedeki verilere g\u00f6re, T\u00fcrkiye\u2019nin deniz koruma alanlar\u0131n\u0131n sahip oldu\u011fu y\u0131ll\u0131k mavi karbon de\u011feri, yakla\u015f\u0131k 11,5 milyon ABD Dolar\u0131\u2019n\u0131 buluyor.<\/p>\n

Kaynak: Ekoiq<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.Birle\u015fmi\u015f Milletler \u00c7evre Program\u0131 (UNEP), okyanuslar ve denizleri mercek alt\u0131na alan, \u201cMavi D\u00fcnya\u2019da Ye\u015fil Ekonomi\u201d (Gren Economy in a Blue World) adl\u0131 yeni […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":7546,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[22893,53,50],"tags":[3055,67,1714,3056,3053,69,16,1296,3054,3052,105],"views":1102,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7545"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=7545"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7545\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":39369,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/7545\/revisions\/39369"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/7546"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=7545"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=7545"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=7545"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}