{"id":54435,"date":"2016-06-21T23:17:53","date_gmt":"2016-06-21T20:17:53","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=54435"},"modified":"2016-06-22T09:53:51","modified_gmt":"2016-06-22T06:53:51","slug":"solar-baba-dan-21-haziran-dunya-gunes-gununde-21-oneri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/solar-baba-dan-21-haziran-dunya-gunes-gununde-21-oneri\/","title":{"rendered":"(Turkish) Solar Baba&#8217;dan 21 Haziran D\u00fcnya G\u00fcne\u015f G\u00fcn\u00fc&#8217;nde 21 \u00d6neri!"},"content":{"rendered":"<p class=\"qtranxs-available-languages-message qtranxs-available-languages-message-en\">Sorry, this entry is only available in <a href=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54435\" class=\"qtranxs-available-language-link qtranxs-available-language-link-tr\" title=\"Turkish\">Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p><p><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><strong>Y\u0131l\u0131n en uzun g\u00fcn\u00fcndeyiz, bug\u00fcn 21 Haziran D\u00fcnya G\u00fcne\u015f G\u00fcn\u00fc&#8230; \u0130\u015fte Solar Baba g\u00fcne\u015f platformunun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 21 sorun ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri&#8230;<\/strong><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>01) Lisanss\u0131z elektrik \u00fcretiminde minimum %50 \u00f6z t\u00fcketim zorunlulu\u011fu gelmeli<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Lisanss\u0131z elektrik \u00fcretim y\u00f6netmeli\u011finin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131na ve ilk paragraf\u0131na bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu mevzuat\u0131n yay\u0131nlanma amac\u0131n\u0131 \u00e7ok net g\u00f6r\u00fcr\u00fcz: &#8220;Ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filerin kendi elektriklerini g\u00fcne\u015ften kendi \u00fcretmeleri!&#8221;<a href=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/turkiyede-gunesin-kendi-var-enerjisi-yok.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignright size-medium wp-image-41321\" src=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/turkiyede-gunesin-kendi-var-enerjisi-yok-300x165.jpg\" alt=\"turkiyede-gunesin-kendi-var-enerjisi-yok\" width=\"300\" height=\"165\" srcset=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/turkiyede-gunesin-kendi-var-enerjisi-yok-300x165.jpg 300w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/turkiyede-gunesin-kendi-var-enerjisi-yok-500x276.jpg 500w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/turkiyede-gunesin-kendi-var-enerjisi-yok-80x44.jpg 80w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2015\/07\/turkiyede-gunesin-kendi-var-enerjisi-yok.jpg 696w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Halbuki g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki lisanss\u0131z g\u00fcne\u015f enerjisi uygulamalar\u0131na ve h\u0131zla devam eden ba\u015fvurular\u0131n \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00e7o\u011funlu\u011funa bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda \u015funu g\u00f6r\u00fcyoruz: Hepsi sadece elektrik abonesi olup (bir ampul yak\u0131p) 1MW g\u00fcc\u00fcndeki \u00e7ok say\u0131da GES kurarak (G\u00fcne\u015f Elektri\u011fi Santrali), \u00fcrettikleri elektri\u011fin tamam\u0131n\u0131 10 y\u0131l boyunca 0.133 USD\/kWh bedel ile satmay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u015euursuzca yap\u0131lan bu ba\u015fvurularda herhangi bir teminat mektubu da al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131ndan, proje ger\u00e7ekle\u015ftirmek i\u00e7in finansal ve teknik g\u00fcc\u00fc olmayan y\u00fczlerce ki\u015fi ve \u015firket \u00e7a\u011fr\u0131 mektubu almak i\u00e7in da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin onay\u0131n\u0131 bekliyor. \u00dcstelik bu ba\u015fvurular b\u00f6lgedeki tahsis edilecek trafo merkezi kapasitesini de h\u0131zla d\u00fc\u015f\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fcnden, ger\u00e7ek yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n \u00f6n\u00fc t\u0131kan\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Y\u00f6netmelikte yap\u0131lacak bir de\u011fi\u015fiklikle, y\u0131l i\u00e7inde g\u00fcne\u015ften \u00fcretilen toplam elektri\u011fin en az %50&#8217;sinin t\u00fcketilmesi zorunlulu\u011funun getirilmesi (ki zaten orjinali b\u00f6yleydi) faydal\u0131 olacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">1MW&#8217;dan k\u00fc\u00e7\u00fck veya b\u00fcy\u00fck, lisansl\u0131 veya lisanss\u0131z farketmez; \u00fcrettikleri elektri\u011fin tamam\u0131n\u0131 satmak isteyen t\u00fcm yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ise ba\u015fka bir kategori alt\u0131nda toplanmal\u0131. GES&#8217;ler aras\u0131ndaki temel ayr\u0131m lisansl\u0131 veya lisanss\u0131z \u00fczerine de\u011fil, yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n ger\u00e7ek amac\u0131 \u00fczerine olmal\u0131:<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">1) \u00dcretilen elektri\u011fin tamamen sat\u0131\u015f\u0131<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">veya<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">2) \u00dcretilen elektri\u011fi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar kendi b\u00fcnyesinde t\u00fcketmek (\u00f6z t\u00fcketim)<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>02) \u00d6z t\u00fcketim modelinde mahsupla\u015fma kWh \u00fczerine olmal\u0131 (net metering)<\/strong><\/span><br \/>\n\u015eu anda kimsenin net anlamad\u0131\u011f\u0131, Ankara&#8217;da yap\u0131lan toplant\u0131larda bile kamu kurumlar\u0131n\u0131n her birinden farkl\u0131 yorumlar gelen bir mahsupla\u015fma ve fatura kesme karma\u015fas\u0131 ya\u015fanmaktad\u0131r. \u00dcstelik bu \u015fekli ile i\u015fin i\u00e7ine muhasebe, maliye bakanl\u0131\u011f\u0131 ve vergi mevzuatlar\u0131 da girmektedir, bunun etkileri ve beklenmedik vergisel sonu\u00e7lar\u0131 \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki aylarda ortaya \u00e7\u0131kacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u00d6z t\u00fcketim modeli \u015funu betimler: Mevcut elektrik maliyetinden orta\/uzun vadede daha ucuz olma \u00f6n ko\u015fulu ile kendi elektrik ihtiyac\u0131n\u0131n bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcn\u00fc g\u00fcne\u015ften \u00fcreten ev, hastane, avm, fabrika, otel gibi uygulamalar. Mantolama nas\u0131l binan\u0131n do\u011falgaz maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcyorsa, g\u00fcne\u015f enerjili \u00f6z t\u00fcketim de ayn\u0131 \u015fekilde elektrik maliyetini d\u00fc\u015f\u00fcrecektir. \u00d6z t\u00fcketim esas itibariyle bir enerji verimlili\u011fi uygulamas\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Dolay\u0131s\u0131 ile bu modelde zaten hedef \u00fcretilen elektri\u011fi m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar t\u00fcketmek oldu\u011fundan dolay\u0131, sat\u0131\u015f\/fatura kesme amac\u0131 yoktur. Buna ra\u011fmen belli g\u00fcn ve d\u00f6nemlerde (tatil-sezonluk de\u011fi\u015fimler) bir miktar fazla elektrik \u00fcretimi ger\u00e7ekle\u015febilir, bunun sat\u0131\u015f\u0131 yerine \u015febekeye verilen kWh miktar\u0131 kadar y\u0131l i\u00e7inde bedelsiz kWh kullanmak serbest olmal\u0131. \u0130\u015fin i\u00e7ine hi\u00e7 para al\u0131\u015fveri\u015fini sokmamal\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">T\u00fcketiminden bir miktar fazla \u00fcretirsen kWh kazan, az \u00fcretirsen kWh bor\u00e7lan.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u00d6z t\u00fcketim uygulamalar\u0131nda minimum %70-80 t\u00fcketim hedeflenece\u011finden dolay\u0131, farkl\u0131 zaman dilimlerinde kWh bor\u00e7lanmak veya kazanmak \u00e7ok \u00f6nemli bir unsur olmayacakt\u0131r t\u00fcketici veya da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketi i\u00e7in. Sistemin sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015flemesi i\u00e7in uzaktan ne zaman ve ne kadar elektrik \u00fcretildi\u011fi\/t\u00fcketildi\u011fi bilgilerini takip eden \u00e7ift y\u00f6nl\u00fc bir saya\u00e7 yeterli olacakt\u0131r. Bir\u00e7ok \u00fclkede bu y\u00f6ntem sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir \u015fekilde uygulanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>03) \u00d6z t\u00fcketim modelinde PPA (ikili s\u00f6zle\u015fme) modeli serbest b\u0131rak\u0131lmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\nG\u00fcne\u015f enerjisi uygulamalar\u0131nda d\u00fcnyada ikili s\u00f6zle\u015fmenin muhtemelen yasak oldu\u011fu tek \u00fclke T\u00fcrkiye&#8217;dir. Lisanss\u0131z \u00fcretim y\u00f6netmeli\u011fi i\u00e7inde bu \u00e7ok net yaz\u0131l\u0131 olarak belirtilmi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Halbuki \u015febekeden gelen elektri\u011fin fiyat\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131, g\u00fcne\u015ften gelen elektri\u011fin fiyat\u0131n\u0131n ise giderek d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fc bir ortamda daha \u00f6nceki \u00f6nerilerimizde vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi \u00f6z t\u00fcketim modeli giderek \u00f6n plana ge\u00e7ecektir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Burada potansiyel yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n sistemi finanse etmesi i\u00e7in iki farkl\u0131 y\u00f6ntem mevcuttur<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">1) Tamamen kendi %100 \u00f6z sermayesi ile finanse etmek<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">2) Banka kredisi\/leasing gibi enstr\u00fcmanlar\u0131 kullan\u0131p %20-30 \u00f6z sermaye ile finanse etmek<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Halbuki bilhassa Amerika&#8217;da \u00e7ok etkin bir \u015fekilde kullan\u0131lmaya ba\u015flanan bir y\u00f6ntem daha var, k\u0131saca \u00f6zetleyelim:<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Diyelim ki Antalya&#8217;da bir AVM sahibisiniz ve \u00e7at\u0131n\u0131za 2MW sistem kuracaks\u0131n\u0131z (tamamen \u00f6z t\u00fcketim yapaca\u011f\u0131n\u0131zdan 1MW s\u0131n\u0131r\u0131 da yok). Bunun ortalama bedeli yakla\u015f\u0131k 2.5 milyon USD civar\u0131nda olacakt\u0131r ve bu bedeli muhtemelen kimse pe\u015fin \u00f6demek istemez.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Ba\u015fka bir sorun daha var, pe\u015fin veya banka kredisi ile \u00f6deme yapmay\u0131 kabul ettiniz, ama 25 y\u0131l \u00f6mr\u00fc olan bu sistemin her y\u0131l ne kadar elektrik \u00fcretece\u011fi, uygulamay\u0131 yapan veya g\u00fcne\u015f panelini \u00fcreten firman\u0131n ayakta kal\u0131p kalmayaca\u011f\u0131 ile ilgili endi\u015feleriniz var.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u0130\u015fte PPA y\u00f6ntemi bu kayg\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 gideriyor. Peki sistem nas\u0131l i\u015fleyecek:<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Solar m\u00fchendislik\/uygulama yetileri geli\u015fmi\u015f ve ayn\u0131 zamanda finansal olarak da g\u00fc\u00e7l\u00fc firmalar ile anla\u015fma yapacaks\u0131n\u0131z. T\u00fcm b\u00fcrokratik s\u00fcreci sizden alacaklar\u0131 vekalet ile onlar takip edecek, sizden hi\u00e7 bir bedel almadan 2MW&#8217;l\u0131k sistemi \u00e7at\u0131n\u0131za kuracaklar ve hi\u00e7 bir bedel almadan da sistemin \u00f6mr\u00fc boyunca gerekli bak\u0131m\/servis hizmetlerini yapacaklar.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda sizden isteyecekleri tek \u015fey \u015fu olacak: \u015eu anda elektri\u011fe ne kadar bir bedel \u00f6d\u00fcyorsan\u0131z, onun biraz alt\u0131na \u00fcretilen g\u00fcne\u015f elektri\u011fini alma garantisi.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Yani cebinizden hi\u00e7 para \u00e7\u0131kmayacak ve yapaca\u011f\u0131n\u0131z uzun vadeli anla\u015fma ile (min 10 y\u0131l) ucuz elektrik kullanma \u015fans\u0131n\u0131z olacak. Farkl\u0131 varyasyonlar\u0131 olan bu y\u00f6ntemde, bir s\u00fcre sonra sistemin m\u00fclkiyetini \u00fczerinize alma \u015fans\u0131n\u0131z da olacakt\u0131r. S\u00fcrecin finansal ve hukuksal boyutlar\u0131 detaylar\u0131 ile incelenmelidir, b\u00f6yle bir modele toptan elektrik sat\u0131c\u0131lar\u0131 da \u00e7ok s\u0131cak bakacaklard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>04) \u00c7at\u0131 kiralanmas\u0131 ile ilgili mevzuat de\u011fi\u015fikli\u011fi yap\u0131lmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\nBu daha \u00f6nceki \u00f6nerilerin yine do\u011fal bir uzant\u0131s\u0131. Mevcut y\u00fcr\u00fcrl\u00fckteki mevzuata g\u00f6re \u00e7at\u0131 binan\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131 ve onu bu b\u00fct\u00fcnden kopar\u0131p g\u00fcne\u015f enerjisi uygulamalar\u0131 i\u00e7in kiralamak ile ilgili net bir kanuni metin yok.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">T\u00fcrkiye&#8217;de PV kurulumuna uygun bir\u00e7ok \u00e7at\u0131n\u0131n m\u00fclk sahiplerinin bu konuya ilgisi olmayabilir veya finansal g\u00fcc\u00fc de yetersiz olabilir. Bu durumda yat\u0131r\u0131m yapmak isteyen ger\u00e7ek ve t\u00fczel ki\u015filiklere at\u0131l durumda bulunan \u00e7at\u0131lar\u0131n\u0131, uzun vadeli kiralayarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir gelir modeli sa\u011flayabilirler. Kiralanan \u00e7at\u0131 ile ilintili olarak abonelik olu\u015fturma ve mevzuat\u0131n gerektirdi\u011fi di\u011fer b\u00fcrokratik s\u00fcrecin aynen i\u015flemesi temin edilmeli.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">K\u0131saca bu durumda b\u00fcy\u00fck bir \u00e7at\u0131 = \u00e7ift\u00e7iden, k\u00f6yl\u00fcden veya devletten\u00a0 kiralanan arazi konumunda olacakt\u0131r. \u00dcstelik \u00e7at\u0131 \u00fcst\u00fc montaj\u0131 daha ucuzdur, daha g\u00fc\u00e7l\u00fc\/kolay bir elektrik ba\u011flant\u0131s\u0131 imkan\u0131 sa\u011flar ve g\u00fcvenlik problemleri \u00e7ok daha azd\u0131r. Bu da yat\u0131r\u0131mc\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan bo\u015f bir arazi \u00fczerine yap\u0131lacak proje geli\u015ftirme s\u00fcrecine k\u0131yasla daha cazip bir tercih olacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>05) \u00d6zel m\u00fclkiyet i\u00e7ine (bah\u00e7e-\u00e7at\u0131-otopark) yap\u0131lacak sistemlerde belediye onay\u0131 kalkmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\nBu yine \u00e7ok garip bir y\u00f6netmelik maddesi, kim neden koymu\u015f anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. T\u00fcrkiye \u00e7at\u0131lar\u0131nda 25 milyon g\u00fcne\u015f kollekt\u00f6r\u00fc ve i\u00e7inde 80-90 derece s\u0131cak su olan y\u00fczbinlerce tonluk depolar hi\u00e7bir denetime, yasal mevzuata tabi de\u011filken, statik olarak mevcut \u00e7at\u0131lara en az zarar verecek PV kurulumlar\u0131n\u0131n b\u00f6yle bir izinle zorla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131 anla\u015f\u0131l\u0131r gibi de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bir\u00e7ok kurumsal firman\u0131n bah\u00e7esinde y\u0131llard\u0131r kulland\u0131klar\u0131 otoparklar vard\u0131r, bunlar\u0131n \u00fczerine g\u00fcne\u015f paneli koymak i\u00e7in belediye izni al\u0131nmas\u0131 mant\u0131kla \u00f6rt\u00fc\u015fen bir durum de\u011fildir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Zaten belediyelerin \u00e7o\u011fu kendilerine b\u00f6yle bir sorumluluk verildi\u011finden haberdar de\u011filler, olanlar binbir sorun \u00e7\u0131kart\u0131yor, \u00e7\u0131karmayanlar ise nas\u0131l bir ka\u011f\u0131t imzal\u0131yor biliyor musunuz: &#8220;Hi\u00e7bir sorumluluk almamak kayd\u0131 ile xx \u00e7at\u0131s\u0131n\u0131n uygunlu\u011funu onayl\u0131yorum&#8221;. Sorumluluk al\u0131nm\u0131yorsa onay mekanizmas\u0131n\u0131n hukukta veya pratik hayatta ne kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 var?<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Tek bir kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 var: Biraz daha vatanda\u015f\u0131 bu i\u015ften so\u011futal\u0131m, korkup vazge\u00e7sinler. Elbette direkt b\u00f6yle bir ama\u00e7 hedeflenmemi\u015f olsa dahi, do\u011fal sonu\u00e7 bu oluyor.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Zavall\u0131 g\u00fcne\u015f panelinin nas\u0131l bir farkl\u0131l\u0131\u011f\u0131 vard\u0131r ki, chiller \u00fcnitesi-klima-uydu anteni-g\u00fcne\u015f kollekt\u00f6r\u00fc i\u00e7in istenmeyen t\u00fcm izinler kendisinden istenmektedir?<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u00c7at\u0131, solar-otopark gibi projelerle ile ilgili t\u00fcm HUKUK\u0130 ve TEKN\u0130K (b\u00fcy\u00fck harfle yazal\u0131m!) sorumluluk\u00a0 sadece ve sadece m\u00fc\u015fteri ve uygulamay\u0131 yapan m\u00fchendislik firmas\u0131na verilmelidir. M\u00fchendislik firmas\u0131na ait imza sirk\u00fclerinin de ba\u015fvurular s\u0131ras\u0131nda al\u0131nmas\u0131 ile birlikte sorumlu ki\u015fi ve firmalar (bir kaza an\u0131nda) rahatl\u0131kla saptanacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Dolay\u0131s\u0131 ile hi\u00e7bir pratik anlam\u0131 olmayan belediye onay\u0131 zorunlu\u011funun hemen y\u00fcr\u00fcrl\u00fcl\u00fckten kald\u0131r\u0131lmas\u0131 gerekmektedir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>06) T\u00fcm kabul i\u015flemlerini sadece lokal da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketi yapmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\n\u00dclkemizde \u00f6zellikle \u00f6z t\u00fcketim modelinde t\u00fcm b\u00fcrokratik i\u015flemleri, proje kabulu ve onay\u0131 dahil olmak \u00fczere,\u00a0 SADECE b\u00f6lgedeki da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketi yapmal\u0131d\u0131r. \u00d6zelle\u015ftirme s\u00fcrecinde milyarlarca USD bedel \u00f6deyerek \u00e7ok uzun s\u00fcreli\u011fine da\u011f\u0131t\u0131m haklar\u0131n\u0131 alan \u015firketler, mutlaka k\u00fc\u00e7\u00fck \u00f6l\u00e7ekli g\u00fcne\u015f enerjisi santrallerinin teknik onay\u0131n\u0131 yapabilecek kapasiteye sahiptirler. Bir g\u00fcne\u015f enerjisi projesinin planlanmas\u0131ndan i\u015fletmeye al\u0131nmas\u0131na ge\u00e7en s\u00fcrede ne kadar az devlet kurumu m\u00fcdahil olursa, sistem o kadar h\u0131zl\u0131 ve sa\u011fl\u0131kl\u0131 ilerler.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">T\u00fcrkiye&#8217;nin y\u00fczlerce farkl\u0131 b\u00f6lgesinde, il\u00e7esinde yap\u0131lacak 11kW \u00fcst\u00fc t\u00fcm uygulamalar i\u00e7in Ankara&#8217;dan TEDA\u015e ekibinin gelmesi beklenmekte \u015fu anda. Bunun mant\u0131kl\u0131 olmad\u0131\u011f\u0131 \u00e7ok net g\u00f6z\u00fckmektedir. \u00dcstelik kabul i\u015flemlerinde de standart d\u0131\u015f\u0131 bir \u00e7ok olay ya\u015fand\u0131\u011f\u0131n\u0131 uygulama \u015firketleri bir\u00e7ok defa ifade etmi\u015flerdir. Ge\u00e7ici kabul s\u00fcrecinde (hele ki yaz d\u00f6neminde ya\u015fan\u0131rsa) ya\u015fanacak 3-4 ayl\u0131k gecikmeler, yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n pratikte bir y\u0131l kaybetmesine yol a\u00e7maktad\u0131r. Halbuki b\u00f6lgedeki da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketi, b\u00f6lgedeki kurulumlara \u00e7ok daha h\u0131zl\u0131 eri\u015fim sa\u011flayacakt\u0131r. Konu hakk\u0131nda olduk\u00e7a tecr\u00fcbe kazanm\u0131\u015f olan mevcut TEDA\u015e ekibi e\u011fitmen olarak yerel da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerine s\u00fcrekli e\u011fitim vermelidir k\u0131sa s\u00fcreli ge\u00e7i\u015f s\u00fcrecinde.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Yerel da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri gerekirse d\u00fcnyadaki \u00f6rneklerde oldu\u011fu gibi \u00f6zel \u015firketlerle bu konuda i\u015fbirli\u011fi yaparak teknik destek alabilir. \u00d6nemli ve esas olan t\u00fcm s\u00fcrecin yerelle\u015ftirilmesidir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">S\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde ya\u015fanabilecek hukuki sorunlar i\u00e7in de EPDK h\u0131zl\u0131, adil ve \u00e7abuk bir \u015fekilde \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretmelidir. T\u00fcm ba\u015fvurular\u0131n ve yine buna paralel olarak kabul i\u015flemleri esnas\u0131nda olu\u015fabilecek \u015fikayetlerin \u015feffaf ve online ortamda internet \u00fczerinden iletilmesi \u00e7ok faydal\u0131 olacakt\u0131r. YEGM (Yenilenebilir Enerji Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc) yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 sorunlarla ilgili \u00f6zel bir e-posta adresi a\u00e7acakt\u0131, bunu da takip etmek laz\u0131m.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>07) T\u00fcm elektri\u011fin sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 projelerde lisansl\u0131-lisanss\u0131z ayr\u0131m\u0131 kalkmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\nBu bir s\u00fcredir Ankara&#8217;n\u0131n da g\u00fcndeminde olan \u00e7ok \u00f6nemli bir mevzudur ve orta vadede mutlaka ger\u00e7ekle\u015fecektir. \u0130ster 10 kW olsun ister 10MW, \u00fcretilen elektri\u011fin tamam\u0131n\u0131n sat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm uygulamalar tek \u00e7at\u0131 alt\u0131nda toplanmal\u0131 ve ayn\u0131 hukuki haklara sahip olmal\u0131d\u0131r.\u00a0 \u015eu anda 999kW proje yapmak ile 1001kW proje yapmak aras\u0131nda elektriksel olarak 2 kW, b\u00fcrokratik olarak ise da\u011flar kadar fark vard\u0131r. O y\u00fczden herkes 10&#215;1 MW gibi ayn\u0131 arazi i\u00e7inde \u00e7oklu projeler yapmay\u0131 hedefliyor.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">1MW kurulu g\u00fc\u00e7 k\u0131stas\u0131 koyarak , lisansl\u0131 veya lisanss\u0131z proje ayr\u0131m\u0131 yapman\u0131n herhangi bir bilimsel, teknik veya ekonomik anlam\u0131 yoktur.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">10 y\u0131ll\u0131k al\u0131m garantisi bittikten sonraki s\u00fcre\u00e7 net bir \u015fekilde \u015fimdiden belirlenmelidir. Bilhassa finans\u00f6r firmalar\/bankalar ikinci 10 sene ile ilgili yasal bir altyap\u0131 beklentisi i\u00e7indedir. Bunun da iki temel alternatifi vard\u0131r<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">a) Daha d\u00fc\u015f\u00fck bir te\u015fvik fiyat\u0131n\u0131n ikinci 10 sene i\u00e7in belirlenmesi (\u00f6rne\u011fin 0.10 USD\/kWh)<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">b) \u0130kinci 10 sene sat\u0131\u015f fiyat\u0131n\u0131n serbest piyasa fiyat\u0131na endekslenmesi<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>08) G\u00fcne\u015f enerjisi \u00f6l\u00e7\u00fcm zorunlulu\u011fu kalkmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\nG\u00fcne\u015f enerjisi sekt\u00f6r\u00fcndeki son 20 y\u0131l\u0131n en anlams\u0131z, en sa\u00e7ma uygulamas\u0131; T\u00fcrkiye&#8217;de zavall\u0131 y\u00fczlerce g\u00fcne\u015f enerjisi potansiyel yat\u0131r\u0131mc\u0131s\u0131n\u0131n GES lisans\u0131 alabilmek i\u00e7in g\u00fcne\u015f enerjisi \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc yapma zorunlulu\u011fudur. Bir\u00e7ok farkl\u0131 ki\u015fiden duydu\u011fuma g\u00f6re do\u011fru oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum;\u00a0 bizzat Enerji Bakan\u0131m\u0131z Taner Y\u0131ld\u0131z bile &#8220;Bu ne gereksiz bir uygulama&#8221; demi\u015ftir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Gayet do\u011fru s\u00f6ylemi\u015f, neden mi? Madde madde k\u0131saca ve basit\u00e7e a\u00e7\u0131klayal\u0131m<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">1) 30-40 y\u0131ll\u0131k uydu verileri k\u0131\u015f\u0131n yap\u0131lan 6 ayl\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcmlerden \u00c7OK daha g\u00fcvenlidir.<br \/>\n2) Sadece 1-2 km2&#8217;lik ufac\u0131k bir alan i\u00e7inde 20-30\u00a0 adet \u00f6l\u00e7\u00fcm dire\u011fi dikmek Nasreddin Hocaya f\u0131kra konusu olur. (Konya&#8217;da bu ger\u00e7ek olmu\u015ftur)<br \/>\n3) Sadece g\u00fcne\u015f enerjisi potansiyelinin y\u00fcksek oldu\u011fu yerlerde \u00f6l\u00e7\u00fcm yapma zorunlulu\u011fu gelmi\u015ftir. G\u00fcne\u015fin oldu\u011funu bildi\u011fimiz yerde g\u00fcne\u015f var m\u0131 diye \u00f6l\u00e7\u00fcm yap\u0131yoruz.<br \/>\n4) Bir GES, g\u00fcne\u015flenme miktar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak az \u00fcretir veya \u00e7ok \u00fcretir. Bu yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n riskidir, devleti ilgilendirmez. Baz\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lar belki daha d\u00fc\u015f\u00fck g\u00fcne\u015flenme de\u011ferlerini de kabul edeceklerdir.<br \/>\n5) E\u011fer \u00e7ok gerekli ise, meteoroloji genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc \u00e7ok geli\u015fmi\u015f aletlerle \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yapar, \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131n\u0131 belli bedel kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lara satar, devlet para kazan\u0131r.<br \/>\n6) Milyonlarca EURO yurtd\u0131\u015f\u0131na gitmi\u015f, y\u00fczlerce \u00f6l\u00e7\u00fcm sistemi ithal edilerek kamu zarar\u0131 yarat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<br \/>\n7) D\u00fcnyan\u0131n hi\u00e7bir \u00fclkesinde GES lisans\u0131 i\u00e7in \u00f6l\u00e7\u00fcm yap\u0131lmamaktad\u0131r.<br \/>\n8) G\u00fcne\u015f enerjisi potansiyeli r\u00fczgar enerjisi gibi 100-200 metre \u00f6teye gidince de\u011fi\u015fmez. Tek bir \u00f6l\u00e7\u00fcm dire\u011fi ile \u00e7ok geni\u015f bir b\u00f6lgenin potansiyeli tespit edilebilir.<br \/>\n9) G\u00fcne\u015f enerjisi \u00f6l\u00e7\u00fcm direkleri kimin nerede yat\u0131r\u0131m yapmak istedi\u011fini i\u015faret ediyor, bu da gizlilik-rekabet s\u00fcrecinde sorunlara yol a\u00e7t\u0131, a\u00e7acak.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>09) Lisansl\u0131 GES&#8217;ler i\u00e7in devlet saha geli\u015ftirme konusunda rol almal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\nBu konu hakk\u0131nda asl\u0131nda \u00e7ok yaz\u0131lacak bir \u015fey yok, zaten son zamanlardaki bir\u00e7ok enerji konferans\u0131nda ve etkinli\u011finde bu konuda \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 bizzat Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131 yetkilileri dinleyicilere aktard\u0131lar. \u00c7ED raporu haz\u0131rlanm\u0131\u015f, tar\u0131m arazisi olmayan, zemin et\u00fcdleri GES kurulumuna uygun, \u00f6l\u00e7\u00fcm zorunlulu\u011fu olmayan, ne kadarl\u0131k bir mesafeden hangi g\u00fc\u00e7te hangi trafo merkezine ba\u011flanaca\u011f\u0131 belli olan arazilere istekli GES yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 ba\u015fvurabilir. Birden \u00e7ok ba\u015fvurunun olmas\u0131 durumunda yine mecburen yar\u0131\u015f yap\u0131lacakt\u0131r. Muhtelemen b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fma ilk \u00f6nce Konya b\u00f6lgesi i\u00e7in yap\u0131lacak.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">B\u00f6ylece ilk 600MW lisans ba\u015fvurusu i\u00e7in arazi geli\u015ftiren firmalar\u0131n \u00e7ektikleri ac\u0131lar, sahada ya\u015fad\u0131klar\u0131 maceralar da umar\u0131z bir daha tekrarlanmayacak bir an\u0131 olarak kal\u0131r haf\u0131zalar\u0131m\u0131zda.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>10) Yerli g\u00fcne\u015f paneli \u00fcretimi yapan firmalar direkt desteklenmeli, tarife bazl\u0131 destek kald\u0131r\u0131lmal\u0131. Katma de\u011feri y\u00fcksek yerli \u00fcretim hedeflenmeli<\/strong><\/span><br \/>\nBu olduk\u00e7a duygusal bir konu, dostumuz olan bir\u00e7ok yerli \u00fcretici belki bir miktar k\u0131zacak bize ama sadece yal\u0131n ger\u00e7ekler nezdinde yorum yapmak \u015fart.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">T\u00fcm d\u00fcnyada konsolidasyon hem inverter hem g\u00fcne\u015f paneli \u00fcreticileri aras\u0131nda b\u00fcy\u00fck h\u0131zla devam ederken, sekt\u00f6rde bir s\u00fcre sonra d\u00fcnya genelinde 15-20 b\u00fcy\u00fck firman\u0131n kalaca\u011f\u0131 dillendirilirken, yurtd\u0131\u015f\u0131ndan h\u00fccre al\u0131p burada g\u00fcne\u015f paneli yapmak d\u0131\u015far\u0131dan araba ithal edip d\u00f6rt tekerle\u011fini monte etmeye benzer. Hemen hemen hi\u00e7bir teknolojik veya ekonomik katma de\u011feri yoktur. \u00d6l\u00e7ek ekonomisi de yarat\u0131lamad\u0131\u011f\u0131ndan %10-15 mertebesinde daha pahal\u0131ya bir g\u00fcne\u015f paneli \u00fcretilmi\u015f olacakt\u0131r. \u00dcstelik zaten t\u00fcm bu i\u015flemlerde kullan\u0131lan makinalar da ithal \u00fcr\u00fcnlerdir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">T\u00fcrkiye&#8217;de \u015fu anda mevcut yerli \u00fcretim destek y\u00f6netmeli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak bug\u00fcn itibariyle RESM\u0130 bir yerli g\u00fcne\u015f paneli \u00fcreticisi yoktur. %55 minimum yerli \u00fcretim i\u00e7eri\u011fi istendi\u011finden dolay\u0131, bunu elde etmek i\u00e7in gerekli ba\u011flant\u0131 kutusu (junction box) hen\u00fcz \u00fcretilmedi\u011finden (bir firma bitirmek \u00fczere) yerli \u00fcretim belgesi alam\u0131yorlar. Alsalar da \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir fayda sa\u011flamayacak, \u00e7\u00fcnk\u00fc &#8220;1st tier&#8221; tabir edilen bir ithal g\u00fcne\u015f paneli ile yap\u0131lacak kurulum hala daha ucuz olacak, hala daha uygun finans ko\u015fullar\u0131ndan yararlanacak.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Madem d\u00fcnya \u00f6l\u00e7e\u011finde \u015fu andaki haliyle bu mevzuat hi\u00e7bir yasal sorun yaratmayacak, haks\u0131z rekabet kapsam\u0131na girmeyecek, o zaman di\u011fer alanlara da uyarlayal\u0131m. Bizim bu konudaki ilk \u00f6nerimiz yerli araba kullananlar\u0131n %15 daha ucuza benzin kullanmas\u0131 veya yine yerli bilgisayar kullananlar\u0131n interneti %15 daha h\u0131zl\u0131 kullanmas\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bu \u00f6rnekler biraz komik geldi de\u011fil mi? Peki yerli \u00fcretim yapmayal\u0131m m\u0131?<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Elbette yapal\u0131m ama iki \u015fartla:<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">a) Ekonomik olarak anlaml\u0131 olsun yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00fcretim<br \/>\nb) D\u00fcnya ticaret \u00f6rg\u00fct\u00fc yasalar\u0131na uyumlu ve uzun vadeli-s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir-vizyoner bir stratejimiz olsun<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bunun i\u00e7in \u00f6ncelikle tarife \u00fczerinden verilen destek hemen kald\u0131r\u0131lmal\u0131d\u0131r (zaten meburen bir s\u00fcre sonra kald\u0131r\u0131lacak, bunu Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131 da biliyor, d\u00fcnyan\u0131n di\u011fer t\u00fcm \u00fclkelerinde oldu\u011fu gibi). Daha sonra verilecek destekler yerli g\u00fcne\u015f panelini kullanacak olanlara de\u011fil, direkt yerli g\u00fcne\u015f panelini \u00fcretecek olanlara aktar\u0131lmal\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bu konuda Solarbaba platformu olarak bir mini anket yapm\u0131\u015ft\u0131k ve iki se\u00e7enekli soru sormu\u015ftuk mevcut \u00fcreticilere:<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">A) Tarife \u00fczerinden destek devam etsin (sadece 5 y\u0131l destek s\u00fcresi, hat\u0131rlayal\u0131m tekrar)<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">B) Size SSK, Gelir Vergisi konusunda uzun s\u00fcreli muafiyetler gelsin, ek olarak ucuz elektrik kullanma ve ucuz arazi kiralama gibi bir \u015fans\u0131n\u0131z olsun. (\u00dclkenin hangi b\u00f6lgesinde \u00fcretirseniz \u00fcretin)<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Hepsi istisnas\u0131z (B) se\u00e7ene\u011fini se\u00e7tiler.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">T\u00fcrkiye&#8217;nin bug\u00fcnk\u00fc \u00f6nceli\u011fi kristal g\u00fcne\u015f paneli \u00fcretimi olamaz, inverter \u00fcretimi de olamaz. \u00d6ncelikle konstruksiyon konusunda t\u00fcm kal\u0131p-patent vs. \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131 yap\u0131p burada %100 yerli \u00fcr\u00fcn geli\u015ftirmeliyiz, zaten demir-\u00e7elik ve al\u00fcminyum g\u00fc\u00e7l\u00fc oldu\u011fumuz sekt\u00f6rler. Benzer \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 yine g\u00fcne\u015f takip sistemlerinde, g\u00fcne\u015f enerjisi performans takip ve sim\u00fclasyon yaz\u0131l\u0131mlar\u0131nda \u00e7ok rahatl\u0131kla yapabiliriz.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">G\u00fcne\u015f paneli \u00fcretiminde ise ancak yeni teknolojilere yat\u0131r\u0131m yapmak mant\u0131kl\u0131 ve rekabet\u00e7i bir sonu\u00e7 almam\u0131z\u0131 sa\u011flar. Yeni nesil ince film g\u00fcne\u015f panelleri (bilhassa CIS ve organik) ana ilgi alan\u0131 olabilir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Kristal g\u00fcne\u015f paneli \u00fcretiminde tek bir \u015fans\u0131m\u0131z olabilir, o da \u00f6rne\u011fin \u015ei\u015fecam-Vestel gibi iki ArGe yetene\u011fi y\u00fcksek \u00fcretici firman\u0131n yapaca\u011f\u0131 ortakl\u0131k ile g\u00fc\u00e7l\u00fc bir d\u00fcnya markas\u0131 \u00fcretmek! Bu iki firman\u0131n i\u015fbirli\u011fi yetmez, \u00fcretim i\u00e7in harcayacaklar\u0131 paran\u0131n kat ve kat fazlas\u0131n\u0131 pazarlama-marka yaratmak i\u00e7in harcamalar\u0131 laz\u0131m. Devletin de en az\u0131ndan bir s\u00fcre deste\u011fi \u015fart.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Binbir zorlukla \u00fcretim ve arge yapan firmalar\u0131n devletten bir ba\u015fka beklentisi de \u00fcr\u00fcnlerin sertifika alabilece\u011fi laboratuvarlar\u0131n T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131rlar\u0131 i\u00e7inde olmas\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>11) 100kW&#8217;a kadar olan t\u00fcm sistemler AG \u00fczerinden ba\u011flanmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\n\u00dczerinde \u00e7ok fazla yorum yap\u0131lacak bir \u00f6neri de\u011fil asl\u0131nda. Bu konuda TEDA\u015e i\u00e7indeki \u00e7ok de\u011ferli m\u00fchendisler bile bu konuyu savunan sunumlar ve akademik yay\u0131nlar yapt\u0131. Bunun m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu ile ilgili bir teknik \u00e7al\u0131\u015fma (TEDA\u015e taraf\u0131ndan yap\u0131lan) web sayfam\u0131zda mevcur. Neden 11 kW ile s\u0131n\u0131rl\u0131, anlamak m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. D\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde 100kW ve \u00fcst\u00fc AG (Al\u00e7ak Gerilim) ba\u011flant\u0131 yap\u0131l\u0131yor k\u00fc\u00e7\u00fck-ortak \u00f6l\u00e7ekli g\u00fcne\u015f elektri\u011fi santrali kurulumlar\u0131nda. Konuyu yine de son kez konusunda uzman elektrik-elektronik m\u00fchendisleri ve da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri ile tart\u0131\u015fmak laz\u0131m. Belki bu konu ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 alt\u0131na, di\u011fer bir\u00e7ok \u00fclkede istenmeyen ancak tek T\u00fcrkiye&#8217;de istenen koruma r\u00f6leleri gibi teknik detaylar\u0131 da eklemek iyi olur \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki g\u00fcnlerde. Konu hep ifade edildi\u011fi gibi can sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ise Amerika&#8217;l\u0131n\u0131n da can\u0131 can, Alman&#8217;\u0131n da can\u0131 can d\u00fcnyada.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bir \u00f6nemli nokta da, k\u00fc\u00e7\u00fck yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n yapaca\u011f\u0131 ve AG \u00fczerinden ba\u011flanacak sistemler i\u00e7in b\u00fcrokratik s\u00fcrecin ve i\u00e7eri\u011fin hafifletilmesi ve kolayla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131d\u0131r. 5-10 kW i\u00e7in istenen belgeler ile 1MW i\u00e7in istenen belgeler aras\u0131nda bu g\u00fcn itibariyle hi\u00e7bir fark yoktur.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>12) Mevzuat de\u011fi\u015fiklikleri, yeni y\u00f6netmelik ve tebli\u011fler sekt\u00f6r temsilcileri ile haz\u0131rlanmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\nBu konuda ciddi bir sorun var, temel yasalar d\u0131\u015f\u0131ndaki t\u00fcm yasal mevzuat\u0131 (y\u00f6netmelikler)\u00a0 EPDK haz\u0131rl\u0131yor, sonra Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ve di\u011fer kurumlar\u0131n kuca\u011f\u0131na b\u0131rak\u0131yor. Bunun en son \u00f6rne\u011fini lisanss\u0131z elektrik \u00fcretimi y\u00f6netmeli\u011finde ya\u015fad\u0131k. Sekt\u00f6rdeki hi\u00e7bir sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fcn\u00fcn, platformun, \u015firketin \u00f6nerileri kaile al\u0131nmad\u0131 ve bildikleri gibi \u00e7\u0131kard\u0131lar y\u00f6netmeli\u011fi. G\u00fcne\u015f enerjisi konusunda hi\u00e7bir tecr\u00fcbesi olmayan \u015fah\u0131slar\u0131n kaleme ald\u0131\u011f\u0131 bu metinler \u00e7ok b\u00fcy\u00fck sorunlara sebep olmaktad\u0131r.\u00a0 Zaten bu kadar \u00f6neri yapmam\u0131z ve muhtemelen sekt\u00f6rdeki arkada\u015flar\u0131m\u0131z\u0131n bunun daha 2-3 kat\u0131 kadar yeni teklif\/revizyon getirme istekleri bunun en b\u00fcy\u00fck kan\u0131t\u0131n\u0131 olu\u015fturmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u00d6rne\u011fin &#8220;ikili s\u00f6zle\u015fme yapmak yasakt\u0131r&#8221; maddesini kim yazd\u0131? Sebebi nedir?<br \/>\n%50 \u00f6zt\u00fcketim zorunlulu\u011funu kim, neden kald\u0131rd\u0131? Ama\u00e7 nedir?<br \/>\nYasada olan g\u00fcne\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc zorunlulu\u011fu kimin fikri? Sebebi nedir?<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bu metinleri yazan arkada\u015flarla bir a\u00e7\u0131k oturumda, sekt\u00f6r\u00fcn de kat\u0131l\u0131m\u0131yla bir araya gelme \u015fans\u0131m\u0131z var m\u0131? Belki hakl\u0131 gerek\u00e7eleri var, bunlar\u0131 bilmek hakk\u0131m\u0131z de\u011fil mi?<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bu y\u00f6netmelikler ve tebli\u011fler g\u00fcne\u015f enerjisi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn b\u00fcy\u00fcmesi i\u00e7in mi \u00e7\u0131kart\u0131lmakta, yoksa \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmek ve k\u00fc\u00e7\u00fck-b\u00fcy\u00fck yat\u0131r\u0131mc\u0131ya binbir zorluk \u00e7\u0131kartarak onlar\u0131 so\u011futmak\/uzakla\u015ft\u0131rmak i\u00e7in mi? Yasal mevzuat\u0131n i\u00e7eri\u011fi &#8220;biraz&#8221; farkl\u0131 olsayd\u0131 bug\u00fcn kurulu g\u00fc\u00e7 15-20MW m\u0131 olurdu, yoksa GW kul\u00fcb\u00fcn\u00fcn \u00fcyesi olmu\u015f muyduk \u00e7oktan?<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Asl\u0131nda \u00e7ok defa belirtti\u011fimiz gibi g\u00fcne\u015f enerjisi i\u00e7in tamamen ayr\u0131 bir yasa-y\u00f6netmelik-tebli\u011f \u00fc\u00e7lemesi yarat\u0131lmal\u0131. T\u00fcm enerji kaynaklar\u0131n\u0131 tek bir torba yasa-y\u00f6netmelik-tebli\u011f alt\u0131nda toplamak i\u015fin do\u011fas\u0131na ayk\u0131r\u0131 ve \u015fu anda da g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi pratik uygulamalarda b\u00fcy\u00fck sorunlara yol a\u00e7\u0131yor.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>13) Elektrik depolama i\u00e7in \u00f6zel destekler \u00e7\u0131kar\u0131lmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\nBiz T\u00fcrkiye&#8217;de hala te\u015fvikler yeterli mi diye tart\u0131\u015f\u0131rken, d\u00fcnyan\u0131n bir\u00e7ok \u00fclkesinde te\u015fviksiz g\u00fcne\u015f enerjisi yat\u0131r\u0131m modelleri g\u00fcndeme gelmeye ba\u015flad\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bunlar\u0131n ba\u015f\u0131nda g\u00fcne\u015ften \u00fcretilen elektri\u011fin depolanmas\u0131 geliyor. Bu konuda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck g\u00fcne\u015f enerjisi fuar\u0131 ve etkinli\u011fi olan Intersolar&#8217;da bir ilk ya\u015fand\u0131 2014 y\u0131l\u0131nda ve elektrik depolama i\u00e7in \u00f6zel bir b\u00f6l\u00fcm ve salon ayr\u0131ld\u0131. Almanya tarihinde ilk defa verilen &#8220;depolama&#8221; deste\u011finden yararlananlar\u0131n say\u0131s\u0131 da \u00e7ok k\u0131sa bir s\u00fcrede 4.000 adete ula\u015ft\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">G\u00fcne\u015f ve r\u00fczgar enerjisi yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n kar\u015f\u0131s\u0131nda olanlar\u0131n bug\u00fcne kadarki en b\u00fcy\u00fck iki arg\u00fcman\u0131 hep \u015funlard\u0131:<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">1) \u00dcretim maliyetinin y\u00fcksek olmas\u0131 (bunu dillendirenlerin say\u0131s\u0131 nihayet azald\u0131)<br \/>\n2) R\u00fczgar\u0131n ve g\u00fcne\u015fin ne zaman, ne kadar\u00a0 elektrik \u00fcretece\u011finin belli olmamas\u0131. Ger\u00e7i g\u00fcne\u015f bu konuda r\u00fczgara g\u00f6re daha avantajl\u0131, en \u00e7ok elektri\u011fi \u00e7ok y\u00fcksek ihtimal ile yaz mevsiminde ve \u00f6\u011flen saatlerinde \u00fcretece\u011fimiz belli. Dolay\u0131s\u0131 ile ayn\u0131 zaman diliminde\u00a0 iklimlendirmeden dolay\u0131 gelen y\u00fcksek talebi kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in g\u00fcne\u015f enerjisi ideal bir kaynak<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Ancak \u00fclke genelinde kurulum say\u0131s\u0131 ve g\u00fcc\u00fc artt\u0131k\u00e7a, depolaman\u0131n da \u00f6nemi artacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">D\u00fcnyad \u015fu anda bu konuda yap\u0131lan ArGe \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 li-ion piller \u00fczerine yo\u011funla\u015fm\u0131\u015f gibi g\u00f6z\u00fckse dahi (elektrikli arabalardan dolay\u0131), bir\u00e7ok yeni teknolojiden birinin de s\u00fcpriz yaparak ipi g\u00f6\u011f\u00fcslemesi gayet muhtemel. Unutmayal\u0131m ki, minimum a\u011f\u0131rl\u0131k ve hacim i\u00e7ine maksimum miktarda elektrik depolama tek g\u00fcne\u015f enerji sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7in de\u011fil, t\u00fcm ta\u015f\u0131nabilir elektrikli aletler ve elektrikli arabalar i\u00e7in de \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir \u00f6neme sahiptir.\u00a0 Al\u0131nan patent ve ilk ticari \u00fcr\u00fcnlere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda Japon \u015firketlerinin \u00f6nderli\u011fini g\u00f6zlemlemekteyiz.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">G\u00fcne\u015f enerjisindeki elektrik depolaman\u0131n farkl\u0131 uygulama alanlar\u0131 olacakt\u0131r. Ki\u015fisel (evsel) uygulamalarda t\u00fcketimin tamam\u0131 kadar \u00fcretim yap\u0131p, i\u015fin i\u00e7ine depolamay\u0131 da katarak \u015febekeden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir ya\u015fam m\u00fcmk\u00fcn olacakt\u0131r. T\u00fcrkiye&#8217;de (verimsiz ve pahal\u0131 ak\u00fc sistemleri ile) bunun y\u00fczlerce \u00f6rne\u011fi zaten mevcuttur.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bir ba\u015fka avantaj da g\u00fcne\u015f elektri\u011fini elektri\u011fin ucuz oldu\u011fu saatlerde depolayarak, elektri\u011fin pahal\u0131 oldu\u011fu saatlerde kullanmak veya y\u00fcksek fiyata \u015febekeye satmak olacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Daha b\u00fcy\u00fck santral \u00f6l\u00e7ekli (MW seviyesinde) uygulamalarda da d\u00fcnyada protip sistemler \u015febeke ba\u011flant\u0131l\u0131 olarak devreye al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. 1MW ve \u00fcst\u00fc g\u00fcne\u015f(ve r\u00fczgar) santrallerinde ekonomik bir depolama sisteminin geli\u015ftirilmesi d\u00fcnya genelinde yeni bir enerji devrimini g\u00fcndeme getirecek ve mevcut t\u00fcm dengeleri de\u011fi\u015ftirecektir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u0130\u015fte bu y\u00fczden T\u00fcrkiye k\u0131s\u0131tl\u0131 olan t\u00fcm ArGe g\u00fcc\u00fcn\u00fc ve sermayesini tamamen elektrik depolama teknolojilerine aktarmal\u0131, bu konuda gerekirse beyin g\u00fcc\u00fc transferi de yaparak ilgili\u00a0 ara\u015ft\u0131rma merkezlerini \u00e7ok acil olarak kurmal\u0131d\u0131r. Elektrik depolamada sahip olaca\u011f\u0131m\u0131z teknoloji ve know-how, y\u00fczlerce firman\u0131n \u00fcretti\u011fi kristal g\u00fcne\u015f panelini T\u00fcrkiye&#8217;de \u00fcretmekten kat ve kat daha stratejik, katma de\u011feri \u00e7ok daha y\u00fcksek olacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>14) Kamu ihaleleri i\u00e7in \u00f6rnek \u015fartname haz\u0131rlanmal\u0131, marka-\u015firket-teknoloji i\u015faret eden ihaleler iptal edilmeli.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">T\u00fcrkiye g\u00fcne\u015f enerjisi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn g\u00fcd\u00fck geli\u015fiminde son 1-2 y\u0131l i\u00e7inde kamu kurumlar\u0131n\u0131n yapt\u0131\u011f\u0131 g\u00fcne\u015f elektri\u011fi ihaleleri \u00f6nemli bir yer tutmaya ba\u015flad\u0131, \u00f6ncelikle kalk\u0131nma ajanslar\u0131n\u0131n deste\u011fini alarak ihaleye \u00e7\u0131kan bu kurumlar\u0131n \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131llarda elektrik fiyat\u0131n\u0131n daha y\u00fckselmesi, g\u00fcne\u015f enerjisi sistemlerinin anahtar teslim fiyat\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015fmesi sebebiyle normal piyasa ko\u015fullar\u0131nda bu tip al\u0131mlara devam etmelerini \u00fcmit ediyoruz.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Ancak bug\u00fcne kadar yap\u0131lan ihalelere bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda olduk\u00e7a sorunlu bir tablo ile kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u00d6ncelikle d\u00fcnya piyasas\u0131nda g\u00f6r\u00fclmedik anahtar teslim kurulum fiyat tekliflerini g\u00f6rd\u00fck (0.70 EUR\/Watt mertebesinde). Normal kalitedeki \u00fcr\u00fcnlerle ve mevcut ba\u011flant\u0131\/b\u00fcrokratik s\u00fcre\u00e7 maliyetleri ile bunun m\u00fcmk\u00fcn olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 sekt\u00f6rde faaliyet g\u00f6steren d\u00fczg\u00fcn ulusal ve\/veya uluslararas\u0131 t\u00fcm g\u00fcne\u015f \u015firketleri bilmektedir. Ancak kamu ihalesi mevzuat\u0131na g\u00f6re en d\u00fc\u015f\u00fck fiyat\u0131 veren ihaleyi kazanmaktad\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>\u0130hale \u015fartnamesine g\u00f6re sistem kurulacak m\u0131?<br \/>\nKim denetleyecek?<br \/>\nVaat edilen elektri\u011fi \u00fcretecek mi?<br \/>\n\u0130lk f\u0131rt\u0131nada paneller u\u00e7acak m\u0131?<br \/>\n\u0130haleyi kazanan firman\u0131n tecr\u00fcbesi nedir?<br \/>\nNeden illa 250W polikristal panel?<br \/>\n\u00d6nerilen \u00fcr\u00fcnlerin \u00fcreticisi hala ayakta m\u0131, yoksa \u00e7oktan iflas m\u0131 etmi\u015f?<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bu ve benzeri sorular\u0131n cevab\u0131 maalesef yok. Ba\u015fka bir problem de sistem performans\u0131. Bir PV sisteminde eninde sonunda \u00f6nemli olan tek bir unsur vard\u0131r. G\u00fcne\u015f enerjisinden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7ok, m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar ucuza ve m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar sorunsuz (20-25 y\u0131l) elektrik \u00fcretmek. (Bu \u00fc\u00e7\u00fcnden herhangi biri \u00f6ncelikli de\u011fildir)<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bunun da \u00e7ok basit bir denetleme mekanizmas\u0131 vard\u0131r, devlet kurumlar\u0131n\u0131n bu sistemlere verdikleri paralar sonu\u00e7ta bizlerin cebinden \u00e7\u0131kmakta. Bunun kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda tek bir \u015fey talep etmemiz do\u011fal hakk\u0131m\u0131z san\u0131r\u0131m: T\u00fcm kamu kurumlar\u0131n\u0131n bah\u00e7esinde, arazisinde, \u00e7at\u0131s\u0131nda kurulan g\u00fcne\u015f elektri\u011fi sistemlerinin g\u00fcnl\u00fck-ayl\u0131k-y\u0131ll\u0131k performanslar\u0131n\u0131 online olarak herkes takip edebilsin. E\u011fer ortada bir usulsuzluk, yanl\u0131\u015f m\u00fchendislik, h\u0131rs\u0131zl\u0131k vs. yoksa buna kimse itiraz etmez herhalde?<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bir de ihale \u015fartnameleri konusunda yine sekt\u00f6rel bir \u00e7al\u0131\u015fma yap\u0131l\u0131p, marka-teknoloji-\u015firket i\u015faret etmeyen genel ve daha basit bir metin olu\u015fturmak gerekiyor. Asl\u0131nda kurulu g\u00fc\u00e7 \u00fczerine de\u011fil de talipli \u015firketlerden TL\/kWh \u00fczerine yap\u0131lacak ihaleler bu sorunu tamamen \u00e7\u00f6zer, ve ger\u00e7ekten m\u00fchendislik altyap\u0131s\u0131, finansal g\u00fcc\u00fc y\u00fcksek olan \u015firketler teklif verirler (hat\u0131rlayal\u0131m: 3. teklifimiz ikili s\u00f6zle\u015fmenin serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 \u00fczerine idi)<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>15) %100 \u00f6z t\u00fcketim modelinde sistemin kurulumu da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketine sadece &#8220;bildirilmeli&#8221;<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u00d6nerdi\u011fimiz b\u00fct\u00fcn maddelerin birbiri ile direkt organik ili\u015fkisi var, bu da onlardan biri. E\u011fer bir ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filik g\u00fcne\u015ften \u00fcretti\u011fi elektri\u011fi, sistemin t\u00fcm \u00f6mr\u00fc boyunca TAMAMEN t\u00fcketecekse, \u015febekeye 1kWh elektrik bile vermeyecekse, \u00fcstelik bunu hukuki olarak taahh\u00fct ediyor ve teknik olarak da bunun altyap\u0131s\u0131n\u0131 kuruyorsa, bu sistemin ne kadar lisanss\u0131z elektrik \u00fcretim y\u00f6netmeli\u011fine tabii oldu\u011funu her a\u00e7\u0131dan sorgulamak laz\u0131m.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bizim \u00f6nerimiz, t\u00fcm gerekli teknik \u015fartnamelere uyarak bu tip %100 otonom sistem kuranlar, sistemi i\u015fletmeye ald\u0131klar\u0131n\u0131 sadece b\u00f6lgelerindeki da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerine online olarak bildirsinler. Bu bildirimde \u00f6zet proje detaylar\u0131 ve uygulamay\u0131 yapan m\u00fchendislik firmas\u0131n\u0131n bilgisi yer als\u0131n.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">E\u011fer bo\u015f bir araziye kurulan 1MW santral i\u00e7in istenilen b\u00fcrokratik s\u00fcre\u00e7 aynen burada da talep edilecekse, kimse yasal ba\u015fvurular\u0131 yapmaz ve ekonomik fizibiliteyi yakalad\u0131klar\u0131 anda hi\u00e7bir kurumdan izin almadan kurulum yaparlar. T\u00fcrkiye&#8217;de bu tip &#8220;korsan&#8221; PV sistemlerinin kurulu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn 4-5MW&#8217;\u0131 \u00e7oktan ge\u00e7ti\u011fini tahmin ediyoruz.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>16) G\u00fcne\u015f panellerinin KDV&#8217;si belli bir s\u00fcre %1 olmal\u0131<\/strong><\/span><br \/>\n\u00dclkemizde normal katma de\u011fer vergisi %18&#8217;dir. L\u00fcks t\u00fcketime tabi olan \u00fcr\u00fcnler i\u00e7in bu de\u011fer \u00f6zel t\u00fcketim vergisi ad\u0131 alt\u0131nda artar (\u00d6TV). Halk\u0131n yarar\u0131na olan ve t\u00fcketilmesi te\u015fvik edilen \u00fcr\u00fcnlerin de KDV&#8217;si %8, %1 gibi de\u011ferlere d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcl\u00fcr ve b\u00f6ylece vatanda\u015f\u0131n bu \u00fcr\u00fcnleri daha ucuza almas\u0131 temin edilir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">KDV&#8217;si %1-%8 olan yani halk\u0131m\u0131z\u0131n rahat\u00e7a ula\u015fmas\u0131, sat\u0131n almas\u0131 istenen birka\u00e7 \u00fcr\u00fcne bakal\u0131m birlikte (Kaynak: Gelir \u0130daresi Ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, www.gib.gov.tr)<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Kur\u015fun kalem, dondurulmu\u015f hayvan spermas\u0131, kullan\u0131lm\u0131\u015f araba, asans\u00f6r, dizel jenerat\u00f6rler, buhar ve su t\u00fcrbinleri, beton pompalar\u0131, kravat ve kemer, p\u0131rlanta&#8230;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">KDV indirimi aylar s\u00fcren yasal mevzuata, meclis toplant\u0131lar\u0131na, EPDK-YEGM-TEDA\u015e vs. gibi kurumlar\u0131n y\u00f6netmelik, tebli\u011f \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na tabi de\u011fildir, tek bir bakanlar kurulu ile karar al\u0131nabilir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bunlar gibi &#8220;Enterasan&#8221; bir\u00e7ok \u00fcr\u00fcn ve hizmetin KDV&#8217;si d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclm\u00fc\u015fken \u00e7ok acil olarak bakanlar kurulundan g\u00fcne\u015f panellerinin KDV&#8217;sini en az 4-5 y\u0131l boyunca %1&#8217;e d\u00fc\u015f\u00fcrmesini bekliyoruz. Herhalde vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n DAHA ucuza g\u00fcne\u015f enerjisinden yararlanmas\u0131n\u0131, bizden \u00e7ok daha fazla siyasi idare isteyecektir!<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">G\u00fcne\u015f enerjisinin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131ndan kazanacaklar\u0131 bedel, KDV kayb\u0131ndan belki onlarca kat daha fazla olacakt\u0131r. Daha sonra tekrar kademeli olarak KDV miktar\u0131 y\u00fckseltilebilir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">KDV bedelinin %1&#8217;e d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi anahtar teslim g\u00fcne\u015f enerji sistemi maliyetlerinde yakla\u015f\u0131k % 6-7&#8217;lik \u00f6nemli bir indirim sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Ek not: G\u00fcne\u015f paneli \u00f6l\u00e7\u00fc birimi TUIK web sitesinde hala KG olarak g\u00f6z\u00fckmektedir, g\u00fcne\u015f panellerinin birimi a\u011f\u0131rl\u0131k de\u011fildir. W olarak de\u011fi\u015fmesi gerekiyor acilen. \u0130smi de g\u00fcne\u015f pili de\u011fil, g\u00fcne\u015f paneli.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>17) Kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcme g\u00fcne\u015f enerjisi entegre edilmeli, g\u00f6lge problemi mevzuata girmeli.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u015eehircilik ve \u00e7evre bakanl\u0131\u011f\u0131 ile TOK\u0130&#8217;nin bir\u00e7ok resmi a\u00e7\u0131klamas\u0131nda kentsel d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm program\u0131 kapsam\u0131nda \u00fclke genelinde yakla\u015f\u0131k 7 milyon konutun y\u0131k\u0131larak yenilenece\u011fi belirtildi. Bunun ilk \u00f6rneklerini de ba\u015fta b\u00fcy\u00fck\u015fehirler olmak \u00fczere \u00fclkenin bir\u00e7ok \u015fehrinde g\u00f6rmeye ba\u015flad\u0131k.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bu konudaki mevcut mevzuat\u0131n i\u00e7ine eklenecek tek bir c\u00fcmle ise, g\u00fcne\u015f elektri\u011fi sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn kaderini de\u011fi\u015ftirebilir: &#8220;T\u00fcm yeni binalar\u0131n \u00e7at\u0131s\u0131na minimum 2kW kurulu g\u00fcc\u00fcndeki bir sistem entegrasyonu mecburidir.&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">2kW&#8217;l\u0131k bir sistem yakla\u015f\u0131k 20-25m2 yer kaplar, dolay\u0131s\u0131 her t\u00fcr apartman\u0131n \u00e7at\u0131s\u0131nda kendine \u00e7ok kolay yer bulur. Maliyeti de yakla\u015f\u0131k olarak 4.000 USD civar\u0131ndad\u0131r, dolay\u0131s\u0131 ile her m\u00fcteahhitin b\u00fct\u00e7esinde kendine \u00e7ok kolay yer bulur.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bu g\u00fc\u00e7teki bir sistemin \u00fcretimi, apartman i\u00e7in \u00e7ok b\u00fcy\u00fck bir katk\u0131 sa\u011flamasa dahi, 7 milyon binan\u0131n \u00fczerine kurulacak mini GES&#8217;lerin k\u00fcm\u00fclatif toplam g\u00fcc\u00fc 14GW olacakt\u0131r. \u0130i\u015fte bu \u00e7ok etkileyici bir rakamd\u0131r, T\u00fcrkiye ekonomisine ve enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na \u00e7ok b\u00fcy\u00fck katk\u0131 sa\u011flar.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Ancak bu tip uygulamalarda ba\u015fka bir sorun da &#8220;g\u00fcne\u015flenme hakk\u0131d\u0131r&#8221;. Bir\u00e7ok bat\u0131 \u00fclkesinin mevzuat\u0131nda olan bu yakla\u015f\u0131m g\u00fcne\u015f enerjisi i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemlidir. Bo\u015f ve uzak arazilere kurulan PV santrallerinde b\u00f6yle bir sorunla kar\u015f\u0131la\u015fma ihtimali d\u00fc\u015f\u00fck iken, \u015fehir i\u00e7i ve yak\u0131n\u0131ndaki uygulamalarda ciddi bir sorun olabilir yak\u0131n gelecekte.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">D\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn ki \u00e7at\u0131n\u0131za 1MW g\u00fcc\u00fcnde bir sistem kurmu\u015fsunuz, yakla\u015f\u0131k 3-3.5 milyon TL para harcam\u0131\u015fs\u0131n\u0131z ve tek hedefiniz g\u00fcne\u015ften m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011fu kadar \u00e7ok elektrik \u00fcretmek. Ancak g\u00fcney cephenize yap\u0131lacak \u00e7ok katl\u0131 bir apartman bir anda y\u0131ll\u0131k performans\u0131 %30-40 oranlar\u0131nda d\u00fc\u015f\u00fcrebilir, bu da art\u0131k zarar edece\u011finiz anlam\u0131na gelir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Farkl\u0131 y\u00fcksekliklere sahip binalar\u0131n (\u00f6zellikle konutlar\u0131n) yanyana dizildi\u011fi ve dolay\u0131s\u0131 ile birbirini g\u00f6lgeledi\u011f \u00e7ok ender \u00fclkelerden biridir T\u00fcrkiye. G\u00fcne\u015flenme hakk\u0131 mutlaka literat\u00fcre girmeli ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki y\u0131larda ilgili mevzuatlar\u0131n de\u011fi\u015fmez bir maddesi olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>18) Potansiyel t\u00fcm kullan\u0131c\u0131lara, medya ve kamu kurumlar\u0131 ile siyaset\u00e7ilere e\u011fitim verilmeli<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u00dclkemizin en temel problemi olan e\u011fitim eksikli\u011fi ve bilgi sahibi olmadan fikir sahibi olma, maalesef g\u00fcne\u015f enerjisi sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7in de bir istisna de\u011fil.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">kWh ile kW aras\u0131ndaki fark\u0131 bilmeyen enerji muhabirleri, 1 MegaByte g\u00fcne\u015f santrali kurmak isteyen yat\u0131r\u0131mc\u0131 ile 2005 y\u0131l\u0131n\u0131n rakamlar\u0131n\u0131 referans alarak &#8220;G\u00fcne\u015f enerjisi \u00e7ok pahal\u0131&#8221; diyen siyaset\u00e7i ayn\u0131 e\u015fkenar \u00fc\u00e7genin kenarlar\u0131n\u0131 olu\u015fturuyor.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Maalesef bu bazen bilin\u00e7li, bazen bilin\u00e7siz bilgi kirlili\u011fi, g\u00fcne\u015f enerjisi yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n kaplumba\u011fa h\u0131z\u0131 ile olsa da nihayet ivmelenmeye ba\u015flad\u0131\u011f\u0131 \u00fclkemizde artan \u015fekilde devam ediyor.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Burada sekt\u00f6r\u00fcn kanaat \u00f6nderlerine, sivil toplum \u00f6rg\u00fctlerine ve konuya hakim akademisyenlerine b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev d\u00fc\u015f\u00fcyor.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bizim \u00f6nerimiz b\u00fcnyesinde \u00fcniversiteler-devlet kurumlar\u0131 ve \u00f6zel sekt\u00f6r temsilcileri olan tek dernek G\u00dcNDER&#8217;in master bir e\u011fitim program\u0131 kurgulamas\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Herhangi bir istisna olmadan T\u00fcrkiye&#8217;deki t\u00fcm \u015fehirler bir &#8220;roadshow&#8221; kapsam\u0131nda ziyaret edilir ve standart tek g\u00fcnl\u00fck bir bilgilendirme etkinli\u011fi d\u00fczenlenir. Her etkinlik kapsam\u0131nda daha \u00f6nce bas\u0131lm\u0131\u015f olan &#8220;En \u00c7ok Sorulan 100 G\u00fcne\u015f Sorusu ve Cevab\u0131&#8221; temal\u0131 kitap\u00e7\u0131k m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca \u00e7ok bireye\/kuruma ula\u015facak \u015fekilde da\u011f\u0131t\u0131l\u0131r. Bu \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 Solarbaba platformu olarak bu yaz bitirece\u011fiz ve G\u00dcNDER ile payla\u015fmaktan da mutluluk duyar\u0131z. Ayn\u0131 \u00e7al\u0131\u015fma elektronik ortamda da s\u00fcrekli g\u00fcncellenir ve vatanda\u015f\u0131n kendi b\u00f6lgesinde g\u00fcne\u015ften ne kadar elektrik \u00fcretece\u011fi, ne kadar para kazanaca\u011f\u0131\/tasarruf edece\u011fini g\u00f6steren bir mobil applikasyon ile birlikte bedelsiz kullan\u0131ma a\u00e7\u0131l\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Her \u015fehrin belediyesi, ticaret-sanayi odas\u0131 ve \u00fcniversiteleri ile ortak planlanacak bu konferans zincirinin, bilgi kirlili\u011fini \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde minimize edece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyoruz. Solarbaba platformu olarak da b\u00f6yle bir \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n i\u00e7inde yer almaktan b\u00fcy\u00fck bir keyif al\u0131r\u0131z.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Sekt\u00f6r i\u00e7in ayr\u0131 bir \u00f6neme sahip olan bas\u0131n kurumlar\u0131 ile finans kurumlar\u0131 da yine benzer ba\u015fka bir \u00e7al\u0131\u015fma kapsam\u0131nda mutlaka bilgilendirilmeli, zira benzer zihin kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131 onlarda da mevcut.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">En \u00f6nemlisi ise b\u00fcrokratlar, siyasi iktidar ve muhalefet ile yap\u0131lacak toplant\u0131lar olacakt\u0131r. TBMM b\u00fcnyesinde g\u00fcne\u015f enerjisi konusunda bilgi sahibi olan milletvekili yok denecek kadar azd\u0131r. G\u00fcne\u015f enerjisinin \u00fclkenin makro ekonomisi ve ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in ne kadar \u00f6nemli bir rol oynayaca\u011f\u0131, bilhassa bu gruba detayl\u0131 bir \u015fekilde aktar\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>20) Da\u011f\u0131t\u0131m \u015eirketleri, Kamu ve G\u00fcne\u015f\u00e7iler Biraraya Gelip \u00c7\u00f6z\u00fcm \u00dcretsinler.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">G\u00fcne\u015f elektri\u011fi sistemlerinin son 1-2 y\u0131lda tarihinin en d\u00fc\u015f\u00fck seviyesine gelmesi ile birlikte d\u00fcnya genelinde \u015fimdilik g\u00f6receli sessiz ama bir o kadar da uzun ve sanc\u0131l\u0131 olacak bir m\u00fccadelenin start\u0131 verilmi\u015f oldu.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">T\u00fcrkiye&#8217;de bir s\u00fcre \u00f6ncesine kadar tamamen devlete ait olan da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri, b\u00f6lge b\u00f6lge \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015f ve \u015fu anda 21 adet farkl\u0131 \u00f6zel \u015firket son kullan\u0131c\u0131ya elektrik da\u011f\u0131t\u0131m ve sat\u0131\u015f hizmetini vermektedir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">G\u00fcne\u015f enerjisinin her zaman vurgulad\u0131\u011f\u0131m\u0131z gibi ekonomik ve teknik olarak en avantajl\u0131 oldu\u011fu alan, \u00fcretim ve t\u00fcketimin ayn\u0131 fiziksel alanda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi uygulamalard\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u0130\u015fte tam bu noktada da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri ile g\u00fcne\u015f enerjisi kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya gelmektedir, \u00e7\u00fcnk\u00fc kendi elektri\u011fini g\u00fcne\u015ften \u00fcreten her ger\u00e7ek veya t\u00fczel ki\u015filik (ev-otel-site-hastane-avm-fabrika), art\u0131k \u00fcretti\u011fi kadar elektri\u011fi b\u00f6lgesindeki da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketinden almayacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Hele bir de \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 3-4 y\u0131l i\u00e7inde elektrik depolaman\u0131n daha ucuzlamas\u0131 ve daha uzun \u00f6m\u00fcrl\u00fc olmas\u0131 ile birlikte evsel sistemlerden ba\u015flayarak t\u00fcm elektrik ihtiyac\u0131n\u0131 g\u00fcne\u015ften (ve di\u011fer temiz enerji kaynaklar\u0131ndan) sa\u011flayan uygulamalar g\u00f6rmeye ba\u015flayaca\u011f\u0131z. Bu, da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketine olan ihtiyac\u0131n tamamen kalkmas\u0131 anlam\u0131na geliyor.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Dolay\u0131s\u0131 ile milyarlarca USD vererek, o b\u00f6lgenin uzun s\u00fcreli\u011fine da\u011f\u0131t\u0131m hakk\u0131n\u0131 kazanm\u0131\u015f olan firma, kendi b\u00f6lgesinde kurulan her bir GES nedeniyle daha az elektrik satacakt\u0131r.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Halbuki bir da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketinin kar etmesi i\u00e7in yapabilecekleri son derece s\u0131n\u0131rl\u0131d\u0131r:<br \/>\n1) Elektrik fiyat\u0131na zam gelmesi (Serbest bir ekonomi olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in son kullan\u0131c\u0131 fiyatlar\u0131n\u0131 devlet belirliyor hala)<br \/>\n2) Birim t\u00fcketicinin daha \u00e7ok elektrik t\u00fcketmesi (Enerji verimlili\u011fi projelerini hangi da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketi sever?)<br \/>\n3) Elektrik t\u00fcketen yeni aboneler (Yeni konut projeleri d\u0131\u015f\u0131nda zor)<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">G\u00fcne\u015f\u00e7iler ile da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin aras\u0131ndaki \u00e7at\u0131\u015fmalar Amerika&#8217;da her ge\u00e7en g\u00fcn \u015fiddetlenmektedir, benzer bir s\u00fcre\u00e7 Avrupa&#8217;da ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131 ve nihayet bir s\u00fcre sonra T\u00fcrkiye&#8217;de de benzer bir tablonun olu\u015faca\u011f\u0131 \u00e7ok a\u015fikar.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Burada \u00e7ok ge\u00e7 olmadan devlet baban\u0131n olaya \u015fimdiden m\u00fcdahil olup, d\u00fcd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc tak\u0131ma g\u00f6re de\u011fil, pozisyona g\u00f6re \u00e7alan adil bir hakem kimli\u011fini \u00fcstlenmesi gerekiyor.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Lisanss\u0131z elektrik \u00fcretim y\u00f6netmeli\u011fine ba\u011fl\u0131 uygulamalarda daha \u015fimdiden (hen\u00fcz kurulu g\u00fcc\u00fcm\u00fcz 15-20MW) bir\u00e7ok da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketinin her t\u00fcr engellemeyi yapt\u0131\u011f\u0131 ile ilgili T\u00fcrkiye&#8217;nin bir\u00e7ok b\u00f6lgesinden \u00e7ok farkl\u0131 duyumlar ald\u0131k. Bunlar\u0131n \u00f6nemli bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131na da iletildi. Nas\u0131l bir \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00fcretecekler, bilmiyoruz.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Acil \u00f6nerimiz enerji kamu kurumlar\u0131, g\u00fcne\u015f enerjisi \u015firketleri ve da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketlerinin 1-2 g\u00fcnl\u00fck bir \u00e7al\u0131\u015ftay yaparak ortak bir paydada bulu\u015fmaya \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131. Aksi taktirde da\u011f\u0131t\u0131m \u015firketleri d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcklerinden \u00e7ok daha k\u0131sa bir s\u00fcre sonra \u00e7ok b\u00fcy\u00fck zarar etmeye ba\u015flayacaklar, ve zararlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne paralel olarak g\u00fcne\u015fin \u00f6n\u00fcn\u00fc kesmek i\u00e7in ellerinden gelen her t\u00fcr \u00e7abay\u0131 g\u00f6stereceklerdir.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><span style=\"text-decoration: underline;\"><strong>21) Devlet g\u00f6lge etmesin, ba\u015fka ihsan istemeyiz.<\/strong><\/span><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Solarbaba&#8217;n\u0131n 21. \u00f6nerisi ve son iste\u011fi Devlet Baba ile ilgili.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">D\u00fcnyada hi\u00e7bir \u00fclkede benzeri olmayan garip uygulamalar\u0131 l\u00fctfen acilen kald\u0131r Devlet Baba, sana hi\u00e7 yak\u0131\u015fm\u0131yor bu yasak\u00e7\u0131, engelleyici yakla\u015f\u0131m (\u00e7at\u0131larda belediye onay\u0131, g\u00fcne\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcm\u00fc,ikili s\u00f6zle\u015fme yasa\u011f\u0131, kWh \u00fczerine mahsupla\u015fma yasa\u011f\u0131 ve di\u011fer onlarcas\u0131)<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Art\u0131k g\u00fcne\u015f enerjisi bildi\u011fin gibi de\u011fil, hem ucuzlad\u0131 hem verimlili\u011fi artt\u0131. \u00dcstelik bu e\u011filim \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki senelerde de devam edecek.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">G\u00fcne\u015f enerjisinin \u00fclkemizde h\u0131zla yayg\u0131nla\u015fmas\u0131ndan, inan bize en \u00e7ok sen maddi ve manevi fayda g\u00f6receksin Devlet Baba.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n ger\u00e7ekten d\u00fc\u015fecek. \u00dcstelik kaynak %100 sende. Ne g\u00fczel de\u011fil mi?<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>\u0130stihdam yaratacaks\u0131n (T\u00fcm enerji t\u00fcrleri aras\u0131nda MW ba\u015f\u0131na EN \u00c7OK i\u015fi g\u00fcne\u015f enerjisi yarat\u0131r)<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Enerji ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131na do\u011fru g\u00fc\u00e7l\u00fc ve b\u00fcy\u00fck bir ad\u0131m daha atacaks\u0131n.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Merkezi bir enerji \u00fcretim modelinden daha g\u00fcvenilir da\u011f\u0131t\u0131k bir altyap\u0131ya ge\u00e7eceksin.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>Pazar b\u00fcy\u00fcd\u00fck\u00e7e yerli teknolojilerin, \u00fcstelik de sen destek vermeden, artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6receksin<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\"><em>G\u00fcne\u015f enerjisi \u00e7ekici, seksi bir konudur. Ger\u00e7ekten destek verdi\u011fin zaman \u00e7ok iyi PR yapabilirsin. Hem yurti\u00e7inde hem de yurtd\u0131\u015f\u0131nda. Kullan bunu.<\/em><\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Bak g\u00fcne\u015f kollekt\u00f6rlerine (g\u00fcne\u015ften s\u0131cak su \u00fcretimi) hi\u00e7bir destek vermedin, hi\u00e7bir kanun-y\u00f6netmelik yok, herkes bildi\u011fi gibi uygulama yap\u0131yor kimseden onay almadan. G\u00fcne\u015f ayn\u0131 g\u00fcne\u015f, var m\u0131 yok mu diye \u00f6l\u00e7en de yok, 15 farkl\u0131 kamu kurumundan izin almaya \u00e7al\u0131\u015fan da yok.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Sonu\u00e7 ne mi oldu: Yerli g\u00fcne\u015f kollekt\u00f6r\u00fc \u00fcretiminde d\u00fcnya ikincisiyiz, g\u00fcne\u015f kollekt\u00f6r\u00fc kullan\u0131m\u0131nda yine d\u00fcnya ikincisiyiz. 25 milyon m2 kurulum yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Biliyoruz, bizim can sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131 vs. d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorsun. B\u0131rak biz d\u00fc\u015f\u00fcnelim bunu, sen sadece i\u015fini hatal\u0131 yapan\u0131 en h\u0131zl\u0131 \u015fekilde, en a\u011f\u0131r \u015fekilde cezaland\u0131r yeter.<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">\u00d6zetle senden tek bir \u015fey istiyoruz Devlet Baba : &#8220;G\u00f6lge etme ba\u015fka ihsan istemem&#8221;<\/p>\n<p style=\"color: #000000;\">Kaynak: Solar Baba<\/p>\n<p><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. Y\u0131l\u0131n en uzun g\u00fcn\u00fcndeyiz, bug\u00fcn 21 Haziran D\u00fcnya G\u00fcne\u015f G\u00fcn\u00fc&#8230; \u0130\u015fte Solar Baba g\u00fcne\u015f platformunun haz\u0131rlad\u0131\u011f\u0131 21 sorun ve \u00e7\u00f6z\u00fcm \u00f6nerileri&#8230; 01) [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":41321,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53,49],"tags":[63,67,1009,2698,165,227,13,23133,22975,4269,15457],"views":2359,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54435"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54435"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54435\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":54438,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54435\/revisions\/54438"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/41321"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54435"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54435"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54435"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}