{"id":52631,"date":"2016-05-04T11:22:20","date_gmt":"2016-05-04T08:22:20","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=52631"},"modified":"2016-05-04T11:23:19","modified_gmt":"2016-05-04T08:23:19","slug":"yuksek-gerilim-hatlarinin-yaydigi-elektromanyetik-radyasyonun-sagliga-etkisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/yuksek-gerilim-hatlarinin-yaydigi-elektromanyetik-radyasyonun-sagliga-etkisi\/","title":{"rendered":"(Turkish) Y\u00fcksek Gerilim Hatlar\u0131n\u0131n Yayd\u0131\u011f\u0131 Elektromanyetik Radyasyonun Etkileri…"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

<\/p>\n

Bir elektrik santral\u0131nda \u00fcretilen elektri\u011fin, voltaj\u0131 iyice y\u00fckseltilerek (30.000-300.000 Volt gibi), uzak yerlere, y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131ndaki (YGH) en az \u0131s\u0131 kayb\u0131yla iletildi\u011fini fizikten biliyoruz. Kentlerin \u00e7e\u015fitli yerlerine kurulan trafo (transformat\u00f6r) istasyonlar\u0131nda (kul\u00fcbelerinde) genellikle 10.000 ile 36.000 Volt aras\u0131ndaki y\u00fcksek gerilim (voltaj), 400 ile 220 Volt aras\u0131ndaki de\u011ferlere indirilerek evlerde, i\u015f yerlerinde kullan\u0131l\u0131r duruma getiriliyor. B\u00f6ylelikle, trafolardan binalara yeralt\u0131 kablolar\u0131yla genellikle 50 Hertz frekans\u0131nda ve y\u00fcksek ak\u0131m \u015fiddetinde (Ampere) 220 voltluk\u00a0alternatif elektrik ak\u0131m\u0131 ula\u015f\u0131yor.<\/strong><\/p>\n

V\u00fccutta olu\u015fan elektrik ak\u0131m\u0131<\/strong><\/p>\n

Gerek y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131 (Y\"elektrik-hatt\u0131-237892397823798323\"<\/a>GH) gerekse trafolar, \u00e7evrelerinde elektromanyetik alanlar olu\u015fturuyor. Trafonun ikincil devresi ve bundan \u00e7\u0131karak evlere, yer alt\u0131 kablolar\u0131yla, da\u011f\u0131t\u0131lan de\u011fi\u015fken elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131n \u00fcretti\u011fi elektromanyetik alanlar, \u00e7evrelerindeki her t\u00fcrl\u00fc iletkende (metallerde) oldu\u011fu gibi insan v\u00fccudunda zaten bulunan \u2018elektrik y\u00fcklerini\u2019 harekete ge\u00e7irerek elektrik ak\u0131mlar\u0131 olu\u015fturuyorlar.<\/p>\n

Trafonun ve yeralt\u0131 kablolar\u0131n\u0131n de\u011fi\u015fken elektrik alan\u0131, enerjisini, orada bulunan bir insan\u0131n v\u00fccudunun d\u0131\u015f y\u00fczeyindeki \u2018elektrik y\u00fcklere\u2019 aktararak, \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oranda yitiriyor ve elektrik alan\u0131, v\u00fccut i\u00e7lerine fazlaca girip etkili olam\u0131yor.\u00a0Bu nedenle trafolar\u0131n elektrik alanlar\u0131n\u0131n v\u00fccuda etkisi \u00e7ok azd\u0131r.\u00a0<\/strong>Trafonun ve yer alt\u0131 kablolar\u0131n\u0131n \u00e7evrelerinde olu\u015fan\u00a0de\u011fi\u015fken manyetik alan ise<\/strong>, v\u00fccudun d\u0131\u015f y\u00fczeyinde pek zay\u0131flamadan v\u00fccut i\u00e7ine girerek h\u00fccrelerdeki elektrik y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klar\u0131 harekete ge\u00e7iriyor ve de\u011fi\u015fken (alternatif) elektrik ak\u0131m\u0131 olu\u015fturuyor. Bu de\u011fi\u015fken elektrik ak\u0131m\u0131 da tekrar de\u011fi\u015fken manyetik alan yarat\u0131yor.<\/p>\n

Trafo kablolar\u0131ndan \u00e7ekilen elektri\u011fin \u2018ampere\u2019 birimiyle \u00f6l\u00e7\u00fclen ak\u0131m \u015fiddetinin her an, az ya da \u00e7ok olmas\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, manyetik alan\u0131n ak\u0131 yo\u011funlu\u011fu de\u011fi\u015fim g\u00f6steriyor. Bunun sonunda, trafo, yeralt\u0131 kablolar\u0131 ve YGH\u2019n\u0131n \u00e7ok yak\u0131nlar\u0131nda bulunan insanlar\u0131n v\u00fccutlar\u0131 i\u00e7inde ind\u00fcksiyonla olu\u015fan elektrik ak\u0131mlar\u0131, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 etkileyebiliyor.<\/p>\n

Kablolar evlerin \u00e7ok yak\u0131n\u0131nda ise bunlar\u0131n etkileri,\u00a0daha uzaktaki trafolardan daha \u00e7ok olabiliyor. Uluslararas\u0131 ilgili kurumun (ICNIRP)*,<\/strong>\u00a0bug\u00fcne kadar yap\u0131lan bir \u00e7ok bilimsel ara\u015ft\u0131rmaya dayanarak belirledi\u011fi s\u0131n\u0131r de\u011fer a\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, trafolardan ve YGH\u2019dan v\u00fccutta olu\u015facak elektrik ak\u0131m\u0131n\u0131n insana zararl\u0131 olma riskinin \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fck olaca\u011f\u0131 ilgili bilimsel yay\u0131nlarda ve y\u00f6netmeliklerde yer al\u0131yor.<\/p>\n

\u0130lgili uluslararas\u0131 kurum (ICNIRP)*,<\/strong>\u00a0bug\u00fcn s\u0131n\u0131r de\u011fer olarak\u00a050 Hertz frekansl\u0131 elektromanyetik alanlar i\u00e7in, manyetik ak\u0131 yo\u011funlu\u011fu s\u0131n\u0131r de\u011ferini 100 mikroTesla (\u00b5T)<\/strong>**\u00a0ve elektriksel alan \u015fiddetinin s\u0131n\u0131r de\u011ferini ise 5000 Volt\/metre olarak belirlemi\u015ftir.\u00a0<\/strong>\u0130yonlay\u0131c\u0131 olmayan radyasyonun etkileriyle ilgili olarak al\u0131nacak \u00f6nlemler ve s\u0131n\u0131r de\u011ferler T\u00fcrkiye\u2019de Resmi Gazete\u2019nin 24.07.2010 tarihli 27651 say\u0131s\u0131ndaki y\u00f6netmelikte belirlenmi\u015f olup, ICNIRP de\u011ferlerinden t\u00fcretildi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir \/3\/.<\/p>\n

Trafolar kurulurken d\u0131\u015f duvarlar\u0131nda ve yeralt\u0131 kablolar\u0131n\u0131n yak\u0131n \u00e7evrelerinde genellikle bu de\u011ferlerin \u00e7ok alt\u0131nda kal\u0131nmas\u0131na, trafolar kurulurken dikkat edilmesi gerekiyor.\u00a0<\/strong>Trafodan bir ka\u00e7 metre uzakta ise manyetik ak\u0131 yo\u011funlu\u011fu iyice d\u00fc\u015f\u00fcyor. Trafo, bir binan\u0131n i\u00e7indeyse, yan\u0131ndaki, tam alt\u0131ndaki ve \u00fcst\u00fcndeki odalarda s\u0131n\u0131r de\u011ferlerin a\u015f\u0131lmamas\u0131n\u0131n da sa\u011flanmas\u0131 gerekiyor.<\/p>\n

\u2018De\u011fi\u015fken manyetik alanlar\u0131n\u2019 etkisi, daha uzaklarda (trafolar\u0131n 5-10 metre uza\u011f\u0131nda) b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnden, insana etkisi de git gide azal\u0131yor. Portatif bir aletle \u00e7e\u015fitli trafolar yak\u0131n\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z \u00f6l\u00e7\u00fcmler bunlar\u0131n duvarlar\u0131nda en \u00e7ok 2 mikroTesla\u00a0(\u00b5T)<\/strong>\u00a0de\u011ferini g\u00f6sterirken, bu de\u011ferler 1-2 m uzakl\u0131kta onda bire iniyor. Trafo kul\u00fcbelerinin duvarlar\u0131 i\u00e7ten, elektrik y\u00fckleri i\u00e7in ge\u00e7irgenli\u011fi y\u00fcksek , genellikle \u2018M\u00fc\u2019 malzeme denilen bir ala\u015f\u0131mla z\u0131rhlan\u0131yorlar genellikle \u2018Mu-Metal\u2019 malzeme denilen bir ala\u015f\u0131mla z\u0131rhlan\u0131yorlar (Mu-Metal malzeme: % 80 nikel, % 15 demir, % 5 molibden ve \u00e7ok az miktarlarda da silisyum, manganez ve karbon\u2019dan olu\u015fabildi\u011fi gibi %77 nikel, %5 bak\u0131r ve %2 krom veya molibden de olabiliyor bkz. https:\/\/en.wikipedia.org\/wiki\/Mu-metal).<\/p>\n

Y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131 (YGH) ve direkleri<\/p>\n

\"trafo123\"\"insan<\/p>\n

Bir trafo kul\u00fcbesi ve yak\u0131n\u0131ndaki bir insan\u0131n v\u00fccudunu etkileyebilen elektromanyetik radyasyon sonucu v\u00fccut i\u00e7inde, ind\u00fcksiyonla olu\u015fan, elektrik ak\u0131mlar\u0131 (biraz b\u00fcy\u00fct\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde) \u015fematik olarak g\u00f6steriliyor.<\/p>\n

\u00d6zellikle kalp pili gibi v\u00fccutlar\u0131nda elektronik ayg\u0131tlar ta\u015f\u0131yanlar i\u00e7in koruyucu bir \u00f6nlem olarak, 20 mikroTesla\u00a0(20 \u00b5T)<\/strong>\u2019n\u0131n alt\u0131nda kal\u0131nmas\u0131 \u00f6neriliyor.<\/p>\n

\u00d6te yandan bulunulan noktada v\u00fccudun alaca\u011f\u0131 dozun (etkinin) b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fc ancak o noktadaki manyetik ak\u0131 yo\u011funlu\u011fu ve orada ne s\u00fcre kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131yla birlikte belirlenebilece\u011finden \u2018s\u00fcre\u2019 \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00d6rne\u011fin trafo ya da kablo alt kattaki oturma ya da yatak odas\u0131na \u00e7ok yak\u0131nsa buralarda kalma s\u00fcresi olduk\u00e7a uzun oldu\u011fundan v\u00fccudun alaca\u011f\u0131 doz da fazla olabilir.<\/p>\n

Bu nedenle, trafo ve bunlar\u0131n (yer alt\u0131ndan ve yer \u00fcst\u00fcnden ge\u00e7en) kablolar\u0131na \u00e7ok yak\u0131n yerlerde evleri bulunanlar\u0131n, trafoyu kuran kurumun yetkililerinden ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgi almalar\u0131 ve \u00f6zel durumlarda manyetik ak\u0131 yo\u011funlu\u011fu \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yapt\u0131rmalar\u0131 ger\u00e7ek durumu ortaya koyabilir (Bunlar\u0131 \u00e7e\u015fitli elektronik \u00f6l\u00e7\u00fcm laboratuvarlar\u0131 yap\u0131yor ve bunlar internetten bulunabilir). \u00d6l\u00e7\u00fc sonu\u00e7lar\u0131na ve kalma s\u00fcrelerine g\u00f6re yap\u0131lacak de\u011ferlendirmeler sonunda, herhangi bir \u00f6nlem gerekmeyebilir ya da trafonun, evin duvarlar\u0131n\u0131n z\u0131rhlanmas\u0131ndan, odalar\u0131 de\u011fi\u015ftirmeye kadar \u00e7e\u015fitli \u00f6nlemler al\u0131nabilir.<\/p>\n

\u0130nsan v\u00fccuduna etkisi<\/strong><\/p>\n

Yukar\u0131daki a\u00e7\u0131klamalar, temel olarak, kentlerde 10-15 m. y\u00fckseklikteki direklere gerilen (\u00f6rne\u011fin 36.000 Volt\u2019luk) y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131 i\u00e7in de ge\u00e7erlidir. Bunlar\u0131n \u00e7evrelerindeki manyetik ve elektrik alan \u015fiddetlerinin genellikle s\u0131n\u0131r de\u011ferlerin alt\u0131nda olmalar\u0131na ra\u011fmen baz\u0131 yerlerde daha y\u00fcksek de\u011ferler de \u00f6l\u00e7\u00fclebiliyor.<\/p>\n

Bu nedenle, \u00f6zellikle halk\u0131n yo\u011fun olarak bulundu\u011fu dinlence ve e\u011flence yerleri, oyun alanlar\u0131, \u00e7ocuk parklar\u0131, okul ve hastane bah\u00e7elerinin \u00fcstlerinden y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131 ge\u00e7irilmemelidir. B\u00f6yle yerler varsa, buralarda elektrik alan \u015fiddeti \u00f6l\u00e7\u00fcmleri yap\u0131lmal\u0131, duruma g\u00f6re \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131, a\u015f\u0131r\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm de\u011ferlerinde ise buralara halk\u0131n girmesi \u00f6nlenmelidir. Yeni YGH\u2019n\u0131n bu gibi yerlerden ge\u00e7irilmemesi planlama s\u0131ras\u0131nda g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131d\u0131r. YGH\u2019n\u0131n 5 m kadar alt\u0131nda yapt\u0131\u011f\u0131m\u0131z baz\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmlerde elektriksel alan \u015fiddeti 500 V\/m ile 1000 V\/m aras\u0131nda kalm\u0131\u015ft\u0131r.YGH\u2019den 20-50 m kadar uzakta bu de\u011ferler onda bire kadar d\u00fc\u015f\u00fcyor.\u00a0<\/strong><\/p>\n

Trafo kul\u00fcbelerinin duvarlar\u0131nda elektrik alan\u0131n\u0131n \u015fiddeti 500 V\/m alt\u0131nda kal\u0131rken, 1-2 m uzakta bu de\u011ferler onda bire iniyor.\u00a0G\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu de\u011ferler elektrik alan \u015fiddeti i\u00e7in s\u0131n\u0131r de\u011fer olan 5000 Volt\/m de\u011ferinin \u00e7ok alt\u0131ndad\u0131r.<\/p>\n

\u0130nsan v\u00fccudundaki do\u011fal elektrik alanlar\u0131<\/strong><\/p>\n

T\u00fcm canl\u0131larda oldu\u011fu gibi insan v\u00fccudunda da elektrik y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klar bulunuyor.Bunlar hareket ettiklerinde elektrik alan ve ak\u0131m\u0131 olu\u015fturuyorlar. H\u00fccrelerdeki madde al\u0131\u015f veri\u015flerinin bir \u00e7o\u011funda elektrik y\u00fckl\u00fc par\u00e7ac\u0131klar yer de\u011fi\u015ftiriyorlar ve sinirler bunlar\u0131n i\u015faretlerini elektrik sinyalleri olarak iletiyorlar. Kalp de elektriksel olarak etkindir (aktiftir). V\u00fccuttaki bu \u00e7e\u015fit do\u011fal elektriksel hareketlili\u011fi doktorlar \u2018elektrokardiyogram (EKG)\u2019 ile \u00f6l\u00e7\u00fcyorlar.<\/p>\n

V\u00fccut d\u0131\u015f\u0131ndan gelen ve yukar\u0131da belirtilen 50 Hertz gibi d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 ek manyetik alanlar, v\u00fccut i\u00e7inde ayr\u0131ca elektrik alanlar\u0131 ve ak\u0131mlar olu\u015fturuyorlar. Bunlar ise sinir ve kas h\u00fccrelerinde olumsuz uyar\u0131mlara neden olabiliyorlar. Ancak bunlar\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 4-6 Volt\/m \u00fczerindeki elektrik alan \u015fiddetlerinde g\u00f6r\u00fclebiliyor (Elektrik alanlar\u0131 \u00f6zellikle g\u00f6z derisi h\u00fccrelerinde etkin). V\u00fccuttaki alan \u015fiddeti artt\u0131k\u00e7a, bu \u00e7e\u015fit olaylar artabiliyor ve sinir sistemi bozularak \u2018kalp ritim bozuklu\u011fu\u2019 ortaya \u00e7\u0131kabiliyor.<\/p>\n

Halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131yla ilgili s\u0131n\u0131rlama<\/strong><\/p>\n

\"kalp\u00a0Kalp pili \u00f6rne\u011fi<\/p>\n

50 Hertz gibi d\u00fc\u015f\u00fck frekansl\u0131 elektromanyetik alanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 etkileyebilen e\u015fik de\u011ferleri bilindi\u011finden, \u2018temel s\u0131n\u0131r de\u011ferler\u2019 Uluslararas\u0131 \u0130yonlay\u0131c\u0131 Olmayan Radyasyondan Korunma Kurulu\u2019nca (ICNIRP) belirlenebiliyor.<\/p>\n

Evlerinin yak\u0131n\u0131nda trafo bulunanlar ne yapmal\u0131?<\/strong><\/p>\n

Evlerinin yak\u0131nlar\u0131nda trafo bulunanlardan bize gelen sorular:\u00a0\u2018Yak\u0131n\u0131m\u0131zda trafo var, bizi olumsuz etkiler mi?\u2019 \u2018\u0130mza toplayarak yarg\u0131 yoluyla trafoyu kald\u0131rtabilir miyiz?\u2019 ya da \u2018Evin yan\u0131 ba\u015f\u0131na trafo yap\u0131l\u0131yor: evi sat\u0131n alay\u0131m m\u0131?\u2019 \u2018Yak\u0131n\u0131m\u0131za trafo yap\u0131lacak, ne uzakl\u0131kta yap\u0131lmas\u0131 uygun olur?\u2019 \u2018Kald\u0131\u011f\u0131m\u0131z evin \u00e7at\u0131s\u0131nda baz istasyonu vard\u0131, evi de\u011fi\u015ftirdik, \u015fimdi de yan\u0131 ba\u015f\u0131m\u0131za trafo yap\u0131l\u0131yor, ne yapmal\u0131y\u0131z?\u2019<\/em><\/strong><\/p>\n

Bu \u00e7e\u015fit sorulara verilecek genel yan\u0131tlar yukardaki b\u00f6l\u00fcmde bulunmakla birlikte, her bir trafo (varsa nikel ve demirli ala\u015f\u0131mdan z\u0131rhlamas\u0131yla birlikte) teknik olarak farkl\u0131 oldu\u011fundan, belirli bir trafoyla ilgili ayr\u0131nt\u0131l\u0131 teknik bilgiler incelenmeden bir yan\u0131t verilemez. Bu konuda \u015funlar g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131:<\/p>\n

1.Trafodan 8-10 metre kadar uzakl\u0131kta elektrik alan \u015fiddeti (Volt\/m) ve manyetik ak\u0131 yo\u011funlu\u011fu (mikroTesla) \u00a0 \u00a0 genellikle \u00e7ok d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcnden, daha uzaklarda olumsuz bir etki beklenmemeli. Trafonun etkisinden \u00e7ok, genellikle toprak alt\u0131ndan binalara da\u011f\u0131lan kablolar\u0131n etkisi \u00fczerinde durulmal\u0131.<\/p>\n

2.V\u00fccuda olumsuz bir etkinin ancak, trafonun ve kablolar\u0131n \u00e7ok yak\u0131nlar\u0131nda ve \u00e7ok uzun s\u00fcre kal\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kabilece\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nmal\u0131 (\u00e7ocuklar\u0131n trafonun duvar\u0131na yaslanarak s\u0131k s\u0131k oturmalar\u0131 ya da \u00e7ok yak\u0131n\u0131nda oynamalar\u0131 gibi).<\/p>\n

3.\u0130stenirse, trafoyu kablolar\u0131yla birlikte kuran ve i\u015fleten kurumdan teknik bilgi al\u0131nmal\u0131, trafo ve kablolar\u0131n yak\u0131nlar\u0131nda yapt\u0131klar\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131n\u0131n s\u0131n\u0131r de\u011ferlerin ne kadar alt\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131 sorulup \u00f6\u011frenilmeli\u00a0(trafolardan yay\u0131nlanan elektromanyetik radyasyon i\u00e7in s\u0131n\u0131r de\u011ferler yukar\u0131da verildi\u011fi gibi: manyetik ak\u0131 yo\u011funlu\u011fu i\u00e7in 100 mikroTesla ve elektriksel alan \u015fiddeti i\u00e7in 5000 Volt\/metre).<\/strong><\/p>\n

4.\u00c7e\u015fitli b\u00fcy\u00fckl\u00fckte (g\u00fc\u00e7te) ve z\u0131rhlamada trafolar bulundu\u011fundan, ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler ancak trafo ve evlere da\u011f\u0131lan kablolar\u0131n teknik \u00e7izimleri ve trafoyu kuran kurumun \u00f6l\u00e7\u00fcm sonu\u00e7lar\u0131yla birlikte yerinde incelenerek, \u00e7ok kal\u0131nan yerlerdeki (yatak odalar\u0131, b\u00fcrolar gibi) olabilecek etki hesaplanabilir. Trafolara \u00e7ok yak\u0131n evlerde, \u00e7ocuk parklar\u0131nda, okul bah\u00e7elerinde, elektrik alan \u015fiddeti (Volt\/m) ve manyetik ak\u0131 yo\u011funlu\u011fu (mikroTesla) \u00f6l\u00e7\u00fcmlerinin yap\u0131lmas\u0131, s\u0131n\u0131r de\u011ferlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumu (BTK) \/4\/ M\u00fcd\u00fcrl\u00fcklerinden istenebilir, ilgili \u00f6l\u00e7\u00fcm laboratuvarlar\u0131 \u00f6\u011frenilebilir ya da kontrol \u00f6l\u00e7\u00fcmleri i\u00e7in ilgili \u015firketler internetten bulunabilir.<\/p>\n

5.\u00d6zellikle kalp pili gibi v\u00fccutlar\u0131nda elektronik alet ta\u015f\u0131yanlar\u0131n, elektromanyetik dalga yayan kaynaklardan uzak durmalar\u0131 \u00f6nerilir.<\/p>\n

Sonu\u00e7<\/strong><\/p>\n

\u00c7evremizde elektromanyetik radyasyon yayan \u00e7ok \u00e7e\u015fitli kaynaklar bulunuyor ve bunlar\u0131n t\u00fcm\u00fcn\u00fc etkisiz k\u0131lmam\u0131z olanaks\u0131z. Evlerimizde, i\u015f yerlerinde, trenlerde, tramvaylarda, otomobillerde neredeyse her yerde bulunan elektromanyetik alanlar\u0131n i\u00e7inde ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131zdan ise habersiziz. Ku\u015fkusuz, m\u00fcmk\u00fcnse ilgili ak\u0131lc\u0131 \u00f6nlemlerle bunlar\u0131n etkilerini azaltmal\u0131y\u0131z. Ancak a\u015f\u0131r\u0131ya ka\u00e7mamal\u0131y\u0131z, ka\u00e7amay\u0131z da! \u00c7\u00fcnk\u00fc bunlar, teknolojinin bug\u00fcn bizlere sundu\u011fu modern ya\u015fam i\u00e7in gerekiyor, bunlar\u0131 yok etmek \u00e7ok\u00e7as\u0131 elimizde de de\u011fil.<\/p>\n

Trafolara, bunlar\u0131n evlere da\u011f\u0131lan kablolar\u0131na ve y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131na \u00e7ok yak\u0131n yerlerde (b\u00fcrolar, yatak odalar\u0131 gibi uzun s\u00fcre kal\u0131nan yerlerde) \u00f6l\u00e7\u00fcmler yap\u0131lmal\u0131 ve sonu\u00e7lara g\u00f6re gerekiyorsa s\u0131n\u0131r de\u011ferlerle kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rma yap\u0131larak makul \u00f6nlemler al\u0131nmal\u0131.<\/p>\n

V\u00fccuda etki bak\u0131m\u0131ndan, elektromanyetik alan \u015fiddetlerinden daha \u00f6nemlisi, o alanda kalma s\u00fcresidir.<\/strong>\u00a0E\u011fer kalma s\u00fcremiz k\u0131sa ise etki de az olacakt\u0131r (ya\u011fmurda k\u0131sa ya da uzun s\u00fcre kalmam\u0131za ba\u011fl\u0131 olarak az ya da \u00e7ok \u0131slanmam\u0131z gibi).<\/strong><\/p>\n

Ayr\u0131ca trafolar evlerimize i\u015f yerlerimize elektrik verilebilmesi i\u00e7in gereklidir. Bunlar\u0131, \u00e7ok uzaklara konu\u015fland\u0131rmak, yeralt\u0131 kablolar\u0131n\u0131n uzamas\u0131na ve uzun kablolar boyunca daha \u00e7ok elektromanyetik radyasyon yay\u0131lmas\u0131na yol a\u00e7acakt\u0131r. Ayr\u0131ca uzun kablolar, elektrik enerjisinin daha \u00e7ok \u0131s\u0131l kay\u0131plar\u0131yla sonu\u00e7lanaca\u011f\u0131ndan, trafolar\u0131n uygun yerlerde yak\u0131nlar\u0131m\u0131zda bulunmas\u0131 gerekiyor. \u00d6nemli olan trafolar\u0131n ilgili standartlara g\u00f6re uygun ve g\u00fcvenli olarak kurulmu\u015f olmalar\u0131, duvarlar\u0131n\u0131n i\u00e7ten z\u0131rhlanmas\u0131d\u0131r ki, buna da normal olarak dikkat edilir.<\/p>\n

\u00c7e\u015fitli elektrikli ev aletleri kullan\u0131yoruz. \u00d6rne\u011fin,\u00a0sa\u00e7 kurutucusu<\/strong>\u00a0ba\u015f\u0131m\u0131zda 2.000 mikrotesla\u2019ya, tra\u015f makinesi 1.500 mikrtesla\u2019ya varan manyetik ak\u0131 yo\u011funluklar\u0131 olu\u015fturabiliyorlar. Ancak, bunlar\u0131n kullan\u0131lma s\u00fcreleri k\u0131sa oldu\u011fundan v\u00fccuda etkileri de azd\u0131r.<\/p>\n

Elektromanyetik radyasyonun v\u00fccuda etkisiyle ilgili olarak bug\u00fcne kadar 60.000 kadar bilimsel ara\u015ft\u0131rma yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131 kestiriliyor. Bilimsel ara\u015ft\u0131rmalar t\u00fcm d\u00fcnyada s\u00fcrmekle birlikte bug\u00fcne kadar\u00a0bilimselli\u011fi kesin olarak saptanm\u0131\u015f bulgular<\/strong>elde edilmi\u015f de\u011fil. Baz\u0131 ara\u015ft\u0131rmalarda \u00f6nemli etkilerin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc (ba\u015f a\u011fr\u0131s\u0131, uykusuzluk gibi) ileri s\u00fcr\u00fcl\u00fcyor ise de, yetkili uluslararas\u0131 uzman kurullar, yapt\u0131klar\u0131 incelemelerde, bu \u00e7e\u015fit ara\u015ft\u0131rmalarda y\u00f6ntem yanl\u0131\u015flar\u0131, veri, bulgu azl\u0131\u011f\u0131 gibi daha ba\u015fka bilimsel tutars\u0131zl\u0131k, uyumsuzluk bulduklar\u0131ndan bu gibi ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alm\u0131yorlar, ayr\u0131ca bunlar ba\u015fka ara\u015ft\u0131rmalarla s\u0131nanam\u0131yor, desteklenemiyor.\u00a0Bu gibi etkilerin g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ileri s\u00fcren her bir ara\u015ft\u0131rmaya kar\u015f\u0131n, bu \u00e7e\u015fit etkilerin g\u00f6r\u00fclmedi\u011fini ortaya koyan iki adet ara\u015ft\u0131rma bulunuyor.<\/strong><\/p>\n

Yukar\u0131da a\u00e7\u0131klanan t\u00fcm bu belirsizlikleri g\u00f6z \u00f6n\u00fcne alarak, koruyucu bir \u00f6nlem olarak,\u00a0trafolar\u0131n ve YGH\u2019n\u0131n \u00e7ok yak\u0131n\u0131nda uzun s\u00fcre kal\u0131nmamal\u0131d\u0131r. Trafolar ilgili standartlara g\u00f6re g\u00fcvenli bir \u015fekilde kurulmal\u0131, ilgili s\u0131n\u0131r de\u011ferlerin a\u015f\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fcmlerle g\u00f6sterilmelidir.<\/strong><\/p>\n

Ayr\u0131ca, sadece trafo ve YGH\u2019\u0131na odaklanmamal\u0131, t\u00fcm elektromanyetik radyasyon yayan ayg\u0131tlar \u00f6rne\u011fin cep telefonlar\u0131 kula\u011fa yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmamal\u0131 ve daha az kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r. \u00c7\u00fcnk\u00fc cep telefonlar\u0131 v\u00fccuda yap\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak \u00e7ok kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunlardan yay\u0131nlanan \u00e7ok y\u00fcksek frekansl\u0131 elektromanyetik dalgalar\u0131n v\u00fccudumuzu etkilemesi, uza\u011f\u0131m\u0131zdaki trafo ve YGH\u2019\u0131n\u0131n,hatta baz istasyonlar\u0131n\u0131n v\u00fccudumuzu etkilemesinden, genellikle, \u00e7ok daha fazlad\u0131r. Bu nedenle cep telefonlar\u0131, ak\u0131ll\u0131 telefonlar arka cepte, k\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7antada ta\u015f\u0131nmal\u0131, kullan\u0131rken kulakla araya parma\u011f\u0131m\u0131z\u0131 koymal\u0131 ve bluetooth gibi kulakl\u0131klar kullan\u0131lmal\u0131 ve en \u00f6nemlisi gereksiz uzun konu\u015fmalar yap\u0131lmamal\u0131.<\/p>\n

Y\u00fcksel Atakan<\/em><\/strong><\/p>\n

Dr., Radyasyon Fizik\u00e7isi, Almany<\/em><\/strong>a\u00a0<\/em><\/strong>ybatakan@gmail.com<\/em><\/strong><\/a><\/p>\n

\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2014\u2013<\/p>\n

(*) ICNIRP: \u0130yonlay\u0131c\u0131 olmayan radyasyonun etkilerini inceleyen uluslararas\u0131 kurul<\/p>\n

(**) Tesla: Manyetik alan ak\u0131 yo\u011funlu\u011fu birimi,\u00a01 Tesla = 1\u00a0Volt.s\/m<\/strong>2\u00a0<\/strong>(1 mikroTesla = 10<\/strong>-6<\/strong>\u00a0Tesla<\/strong>) Manyetik malzemenin bulunmad\u0131\u011f\u0131 bir ortamdaki, \u00f6rne\u011fin v\u00fccut i\u00e7inde manyetik alan sonucu ind\u00fcksiyonla olu\u015fan elektrik ak\u0131m \u015fiddeti (Ampere\/metre) ve manyetik ak\u0131 yo\u011funlu\u011fu (Tesla) aras\u0131ndaki ba\u011f\u0131nt\u0131 :<\/p>\n

1mikroTesla= 4\u03c0.10<\/strong>-7<\/strong>\u00a0Amp\/m<\/strong><\/p>\n

Kaynaklar:\u00a0<\/strong>1.Trafo ve y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 elektromanyetik dalgalar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011fa etkisi nedir? 22.07.2011 g\u00fcnl\u00fc Cumhuriyet Bilim ve Teknoloji dergisi, Atakan,Y.<\/p>\n

2.Radyasyon ve Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z? kitab\u0131, Y.Atakan, Nobel Yay\u0131nlar\u0131 2014https:\/\/www.nobelkitap.com\/kitap_113005_radyasyon-ve-sagligimiz.html<\/a><\/p>\n

3.Resmi Gazete Tarihi: 24.07.2010 Resmi Gazete Say\u0131s\u0131: 27651 \u0130yonla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 olmayan radyasyonun olumsuz etkilerinden \u00e7evre ve halk\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131n korunmas\u0131na y\u00f6nelik al\u0131nmas\u0131 gereken tedbirlere ili\u015fkin y\u00f6netmelik<\/p>\n

4.Bilgi Teknolojileri ve \u0130leti\u015fim Kurumu\u00a0http:\/\/www.btk.gov.tr\/<\/a><\/p>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. Bir elektrik santral\u0131nda \u00fcretilen elektri\u011fin, voltaj\u0131 iyice y\u00fckseltilerek (30.000-300.000 Volt gibi), uzak yerlere, y\u00fcksek gerilim hatlar\u0131ndaki (YGH) en az \u0131s\u0131 kayb\u0131yla iletildi\u011fini […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":37099,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[51,53],"tags":[68,29501,61,19638,2873,29500,63,67,1009,165,16233,3265,14945,29502,29499],"views":2124,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52631"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=52631"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52631\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":52634,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/52631\/revisions\/52634"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/37099"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=52631"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=52631"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=52631"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}