{"id":3868,"date":"2012-11-26T16:15:55","date_gmt":"2012-11-26T13:15:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=3868"},"modified":"2012-11-26T16:16:33","modified_gmt":"2012-11-26T13:16:33","slug":"avrasyada-yeni-enerji-savaslari-1","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/avrasyada-yeni-enerji-savaslari-1\/","title":{"rendered":"(Turkish) Avrasya’da yeni enerji sava\u015flar\u0131 -1"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

D\u00fcnya bir yandan, sebepsiz i\u00e7 sava\u015flar, gereksiz b\u00f6lgesel \u00e7at\u0131\u015fmalar ve g\u00fc\u00e7 denemelerine odaklan\u0131rken, yeni d\u00fcnya d\u00fczeninin akt\u00f6rlerinin bilhassa enerji alan\u0131nda do\u011fal kaynaklar\u0131 ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olan devletlerin g\u00fc\u00e7 merkezinde art\u0131k petrol ve gaz \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r.<\/strong><\/p>\n

\"\"T\u00fcrkiye ge\u00e7en Ekim ay\u0131nda u\u00e7ak meselesi, ter\u00f6r meselesi ve Suriye ile u\u011fra\u015f\u0131rken, D\u00fcnya\u2019da g\u00fcndem olu\u015fturan \u00f6nemli olaylar\u0131n takibi ne bas\u0131l\u0131 medyada, ne de internet medyas\u0131nda tart\u0131\u015f\u0131ld\u0131, g\u00fcndem olu\u015fturdu.<\/p>\n

Ge\u00e7ti\u011fimiz Ekim ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131ndan itibaren Alman bas\u0131n\u0131nda yer alan bir haber, s\u0131radan bir ticari haber olma \u00f6tesinde, D\u00fcnya\u2019n\u0131n gelece\u011fi \u00fczerinde \u00e7ok b\u00fcy\u00fck etki yapacak bir role sahip bir haber olarak yer ald\u0131.<\/p>\n

Rusya\u2019da, Wladimir Putin\u2019in y\u00fczde 64 gibi bir oy oran\u0131yla, ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131, \u0131smarlama ba\u015fkan Medvedev\u2019den devralmas\u0131ndan sonra, bilhassa D\u00fcnya Petrol piyasalar\u0131n\u0131 alt \u00fcst eden geli\u015fmeler ya\u015fanmaya ba\u015flad\u0131. Ge\u00e7ti\u011fimiz Ekim ay\u0131n\u0131n ortalar\u0131nda g\u00fcndeme d\u00fc\u015fen, Rus devlet petrol \u015firketi Rosneft\u2019in, \u0130ngiliz \u015eirketi BP\u2019in Rusya\u2019daki Joint Venture \u015firketi olan, TNK-BP hisselerinin y\u00fczde 20 ye yak\u0131n k\u0131sm\u0131n\u0131 devralaca\u011f\u0131 haberi idi.<\/p>\n

\u0130lk anda basit bir finans haberi g\u00f6r\u00fcnen bu haber \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda ya\u015fananlar\u0131 bir araya getirince, i\u015fin asl\u0131n\u0131n g\u00f6r\u00fcnd\u00fc\u011f\u00fc gibi olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, D\u00fcnya\u2019n\u0131n siyasi ve sosyal \u015fekillenmesinde yeni kartlar\u0131n kar\u0131lmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ezber bozan yeni ortakl\u0131klar\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n

D\u00fcnya bir yandan, sebepsiz i\u00e7 sava\u015flar, gereksiz b\u00f6lgesel \u00e7at\u0131\u015fmalar ve g\u00fc\u00e7 denemelerine odaklan\u0131rken, yeni d\u00fcnya d\u00fczeninin akt\u00f6rleri, ald\u0131klar\u0131 kararlarla insanl\u0131\u011f\u0131n gelece\u011fini \u015fekillendirmeye devam ediyorlar.<\/p>\n

Bilhassa enerji alan\u0131nda do\u011fal kaynaklar\u0131 ve yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olan devletlerin g\u00fc\u00e7 merkezinde art\u0131k petrol ve gaz \u00f6nemli bir rol oynamaktad\u0131r. Devletler, bilhassa Putin gibi g\u00fc\u00e7l\u00fc idarecilerle bu g\u00fc\u00e7lerini sonuna kadar kullanma taraftar\u0131d\u0131rlar. Bu sebeple olsa gerek, hisse devri haberini ilk duyuran Alman gazetesi olan Sueddeutsche\u2019deki haberin ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 \u2018Wladimir, D\u00fcnya Hakimi\u2019 diye kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Peki, bu basit bir finans haberini \u00f6nemli k\u0131lan ne? Neler oldu? Bundan sonra neler olabilir? Bunlara bakal\u0131m.<\/p>\n

ROSNEFT\u2019in do\u011fu\u015fu<\/strong><\/p>\n

1993 y\u0131l\u0131nda kurulan ROSNEFT ilk olarak Sibirya da, Shalin adas\u0131nda ve G\u00fcney Rusya b\u00f6lgelerinde petrol ve do\u011fal gaz arama ve bulunan kuyular\u0131n\u0131 i\u015fletme haklar\u0131n\u0131 elde eder. Bilinen \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 aras\u0131nda rafineri i\u015fletmecili\u011fide vard\u0131r.<\/p>\n

Rosneft, 2004 de rus do\u011fal gaz \u015firketi GAZPROM ile birle\u015fme karar\u0131 al\u0131r. Yine ayn\u0131 y\u0131l 22 Aral\u0131k 2004 de Rosneft, k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce kurulan Baykal Finans Grubunu sat\u0131n al\u0131r. Ki Baykal Finans Grubu, k\u0131sa s\u00fcre \u00f6nce kurulmu\u015f bir posta kutusu firmas\u0131d\u0131r ve Rus Oligar\u015f Michail Chodorkowski nin <\/strong>ba\u015f\u0131nda bulundu\u011fu ve vergi borcu nedeniyle zorunlu sat\u0131\u015f\u0131na karar verilen YUKOS grubunun, karde\u015f \u015firketi olan Juganskneftegas\u2019<\/strong>\u0131 19 Aral\u0131k 2004, de\u011ferinin \u00e7ok alt\u0131nda bir fiyatla 7 Milyar EURO ya sat\u0131n alm\u0131\u015ft\u0131r. Bu \u015fekilde bu iki \u015firketin birle\u015fmesi ile, ROSNEFT hem b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f, hemde YUKOS \u00fczerinde kontrol\u00fc ele ge\u00e7irmi\u015ftir.<\/p>\n

ROSNEFT\u2019in \u00fcst kademesindeki y\u00f6neticilerin t\u00fcm kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kmalar\u0131na ra\u011fmen, Rusya H\u00fck\u00fcmeti, ROSNEFT ve GAZPROM un 2005 y\u0131l\u0131nda birle\u015fmesine karar verir ve iki \u015firket aras\u0131ndaki birle\u015fme sebebiyle ger\u00e7ekle\u015fen hisse devri nedeniyle, Rusya H\u00fck\u00fcmeti Gazprom\u2019da hisse \u00e7o\u011funlu\u011funu ele ge\u00e7irir. Yani Gazprom devletle\u015ftirilmi\u015ftir. Rusya\u2019da petrol ve do\u011fal gaz arama ve i\u015fletmeleri geni\u015f \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6zelle\u015ftirilmi\u015fken, Yukos \u015firketinin par\u00e7alanmas\u0131 ve devir almalardan sonra ROSNEFT bir anda petrol ve do\u011fal gaz \u00fcretimi alan\u0131nda Rusya\u2019da 3. b\u00fcy\u00fck \u015firket konumuna ge\u00e7er ve b\u00f6ylece h\u00fck\u00fcmet petrol ve do\u011fal gaz piyasas\u0131n\u0131 kontrol etmeye ba\u015flar.<\/p>\n

Rusya\u2019da enerji piyasas\u0131nda arama ve \u00fcretim \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131, Boris Yeltsin zaman\u0131nda tamamen \u00f6zelle\u015ftirilip yabanc\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131lara a\u00e7\u0131k tutulurken, halefi Putin, Yeltsin zaman\u0131ndaki yap\u0131lan \u00f6zelle\u015ftirmeleri, bir bak\u0131ma d\u00fczelterek, d\u00fcnya hakimiyeti i\u00e7in startejik \u00f6nem ta\u015f\u0131yan, enerji sekt\u00f6r\u00fcnde Rusya\u2019n\u0131n hakim olmas\u0131n\u0131, en az\u0131ndan Rusya\u2019da devlet eliyle kontrol edilen hakim bir durum yaratma hedefi g\u00fctmektedir.<\/p>\n

Bu \u00e7er\u00e7evede hareket eden Rosneft \u015firketi, Rusya tarihinin en b\u00fcy\u00fck borsaya giri\u015f i\u015flemini ger\u00e7ekle\u015ftirerek, 10,6 Milyar dolarl\u0131k gelir elde etmi\u015flerdir. Rosneft\u2019in borsaya girmesine ra\u011fmen, Rusya, Rosneft teki \u00f6zel hisselerin y\u00fczde 49 u ge\u00e7memesine karar vermi\u015f, \u015firketteki kontrol\u00fc elden b\u0131rakmak istememektedir.<\/p>\n

TNK-BP<\/strong><\/p>\n

Yeltsin d\u00f6nemindeki, enerji alan\u0131nda yap\u0131lan \u00f6zelle\u015ftirmelerden dolay\u0131 Rusya\u2019da yat\u0131r\u0131m yapmak isteyen BP, 2003 y\u0131l\u0131nda y\u00fczde 50 si BP ye ait, y\u00fczde 50 si de AAR adl\u0131 bir ortakl\u0131\u011fa ait olan TNK-BP \u015firketini kurar. \u015eirketin ilk kurulu\u015f yeri \u0130ngiliz Virjin adalar\u0131d\u0131r. \u015eirketin y\u00fczde 50 sine sahip olan AAR ise, tamamen Rus Oligar\u015flardan olu\u015fan ortakl\u0131k grubudur. Amerika ve \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerde yat\u0131r\u0131m\u0131 olan BP, lisans alma \u015fartlar\u0131n\u0131n ve \u00e7evre ile ilgili yasalar\u0131n verdi\u011fi rahats\u0131zl\u0131kla, petrol ve gaz arama-i\u015fletme\u00a0 lisanslar\u0131n\u0131n kolay al\u0131nabildi\u011fi, yeni yat\u0131r\u0131m yapaca\u011f\u0131 \u00fclkeler aramaktad\u0131r. Bu a\u00e7\u0131dan Rusya bulunmaz bir f\u0131rsatt\u0131r ve BP nin i\u015ftah\u0131n\u0131 kabart\u0131r. Bu \u015fartlar alt\u0131nda BP, TNK-BP ile Rusya\u2019ya ad\u0131m atar.<\/p>\n

\u015eirket 2006 da 70 bin \u00fczerinde \u00e7al\u0131\u015fana sahip ve ba\u015fta Bat\u0131 Sibirya olmak \u00fczere, Rusya\u2019n\u0131n de\u011fi\u015fik yerlerinde petrol ve gaz kuyular\u0131 i\u015fletmesi ile, bunlar\u0131n sevkiyat\u0131 ile u\u011fra\u015fmaktayd\u0131. Ozamana kadar d\u00fczg\u00fcn giden i\u015fler, Rus h\u00fck\u00fcmetinin enerji piyasas\u0131nda kontrol\u00fc elinde tutmak istemesi sebebiyle bir anda kar\u0131\u015f\u0131r. Temmuz 2008 de Financial Times Almanya\u2019da yay\u0131nlanan bir habere g\u00f6re, TNK-BP nin ba\u015f\u0131nda bulunan, BP nin y\u00f6neticelerinden B.Dudley, gerek TNK-BP nin di\u011fer ortaklar\u0131 taraf\u0131ndan, gereksede Rus makamlar\u0131 taraf\u0131ndan yap\u0131lan bask\u0131lara dayanamayarak Rusya;y\u0131 terk etmi\u015f, \u015firketi bilinmeyen bir yerden y\u00f6netmeye ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n

Rusya, TNK-BP den 2005 y\u0131l\u0131nda 1 milyar $ vergi talep eder. TNK-BP Rusya\u2019da yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 artt\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar. Bu a\u00e7\u0131klamay\u0131 yapt\u0131\u011f\u0131 2006 May\u0131s ay\u0131ndan itibaren gerek di\u011fer ortaklar\u0131n, gereksede Rus devlet kurumlar\u0131n\u0131n bask\u0131s\u0131na maruz kal\u0131r. \u0130lgili kurum 2007 de TNK-BP nin lisanslar\u0131n\u0131 iptal etmekle tehdit eder. Ayn\u0131 y\u0131l\u0131n Haziran ay\u0131nda \u015firket, gaz sahalar\u0131n\u0131 elinden \u00e7\u0131karmak zorunda kal\u0131r. 2008 den itibaren TNK-BP \u015fefi Dudley \u00fczerinde bask\u0131lar artarak devam eder ve ortaklar aras\u0131nda anla\u015fmazl\u0131klar \u00e7\u0131kar. Ruslar, BP den hisseleri sat\u0131n almak isterler ancak, Rus pazar\u0131nda kalmak isteyen BP buna yana\u015fmaz. Ve nihayetinde \u015firketin ortaklar\u0131 birbirleri ile mahkemelik olurlar.<\/p>\n

2009 y\u0131l\u0131nda, \u015firketteki anla\u015fmazl\u0131klar\u0131 ve \u015firket kararlar\u0131ndaki PAT durumunu gidermek i\u00e7in, \u015firket denetleme kuruluna 3 tane uluslaras\u0131 ba\u011f\u0131ms\u0131z \u015fah\u0131s atan\u0131r. S\u00fcphesiz, ilk bak\u0131\u015fta s\u0131radan bir uluslaras\u0131 sermaye \u00e7eki\u015fmesi gibi ya\u015fanan olaylarda pek dikkat \u00e7ekici gelmeyebilir bu de\u011fi\u015fiklik. Ancak, atanan ki\u015filerden birinin kimli\u011fi, TNK-BP ve Rosnaeft birle\u015fmesinde \u00e7ok daha \u00f6nemlistratejik olaylar\u0131n rol oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir. TNK-BP de, olaylar\u0131 yat\u0131\u015ft\u0131rmak ve \u015firketi PAT durumunda kurtarmak i\u00e7in atananlardan biri eski Almanya Ba\u015fbakan\u0131 Gerhard Schr\u00f6der dir.<\/p>\n

Hat\u0131rlayal\u0131m. 2005 de se\u00e7imi kaybedip, g\u00f6revi Merkel\u2019e devrettikten sonra, Schr\u00f6der hakk\u0131nda bas\u0131nda \u00e7\u0131kan haberlerde, onun Rus enerj\u0131 devi \u015firketlerde ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revler tart\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015f, Merkel ise, selefini bas\u0131n \u00f6n\u00fcnde korumak zorunda kalm\u0131\u015ft\u0131. \u0130fade \u00e7ok ilgin\u00e7ti: Say\u0131n Schr\u00f6der\u2019in ald\u0131\u011f\u0131 g\u00f6revler \u00fclkemiz i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli ve vazge\u00e7ilmez deyivermi\u015fti Merkel. Schr\u00f6der\u2019in Avrupa Birli\u011fi ve Almanya ile Rusya aras\u0131nda yap\u0131lan enerji ve gaz anla\u015fmalar\u0131nda da ba\u015frol\u00fc oynad\u0131\u011f\u0131n\u0131 belirtelim. Ayn\u0131 Schr\u00f6der, halen, Rus do\u011fal gaz\u0131n\u0131n Avrupaya da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftiren ve devlet destekli GAZPROM \u015firketinin b\u00fcy\u00fck hissedar oldu\u011fu, Nordstream \u015firketinin denetleme kurulu ba\u015fkan\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Gerhard Schr\u00f6der, Aral\u0131k 2011 tarihinde, di\u011fer atanan ba\u011f\u0131ms\u0131z denetmenlerle birlikte TNK-BP deki g\u00f6revini b\u0131rak\u0131r ve yeni y\u0131l ile birlikte BP nin TNK-BP deki hisselerin bir k\u0131sm\u0131n\u0131n Rosneft\u2019 e devredilece\u011fi haberleri \u00e7\u0131kmaya ba\u015flar.<\/p>\n

Wladimir, D\u00fcnyalar Hakimi (mi)?<\/strong><\/p>\n

Yeltsin d\u00f6neminin aksine, petrol ve gaz alan\u0131nda, devletin piyasaya etkisini artt\u0131ran ve bu alan\u0131 stratej\u0131k bir alan olarak kabul eden Putin, onun St.Petersburg belediye ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131ndan beri yan\u0131ndan ay\u0131rmad\u0131\u011f\u0131 \u0130gor Setschin\u2019i 2004’te Rosneft \u2018in ba\u015f\u0131na getirir. \u0130.Setschin ayn\u0131 zamanda, ba\u015fkanl\u0131k makam\u0131 m\u00fcste\u015far\u0131d\u0131r. Putin\u2019in ba\u015fkanl\u0131\u011fa geldi\u011fi 2000 y\u0131l\u0131ndan 2008 e kadar hem dan\u0131\u015fmanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 yapar, hemde ba\u015fkanl\u0131k makam\u0131n\u0131n m\u00fcste\u015far yard\u0131mc\u0131s\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Rusya\u2019da Enerji alan\u0131nda devletin kontrol\u00fcn\u00fcn stratejik olarak artt\u0131r\u0131lmas\u0131 bir devlet politikas\u0131 olarak savunulurken, devlet kademelerinde de Liberal h\u00fck\u00fcmet g\u00f6revlilerinden olu\u015fan grup ile, Siloviki<\/strong> denilen ve \u00e7o\u011funlu\u011fu gizli servis i\u00e7in \u00e7al\u0131\u015fan ve \u00e7al\u0131\u015fm\u0131\u015f ki\u015filerden olu\u015fan grup aras\u0131nda ciddi g\u00f6r\u00fc\u015f ayr\u0131l\u0131\u011f\u0131 mevcuttur. H\u00fck\u00fcmet i\u00e7erisinde bulunan Liberaller enerji piyasas\u0131nda, devletin etkisinin az olmas\u0131n\u0131 ve normal piyasa \u015fartlar\u0131 alt\u0131nda olu\u015fmas\u0131n\u0131 talep ederken, Silowikiler, bu sahada devletin ba\u015f rol\u00fc ele almas\u0131n\u0131, hem saha aramalar\u0131nda, hemde \u00fcretim ve sat\u0131\u015fta devletin etkisinin ve kontrol\u00fcn en \u00fcst d\u00fczeyde olmas\u0131 gerekti\u011fini savunmaktad\u0131rlar. Asl\u0131nda bu iki grubun pek bir farklar\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, kendi aralar\u0131nda bir g\u00fc\u00e7 kavgas\u0131 i\u00e7erisinde olduklar\u0131n\u0131 s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Liberallerden say\u0131lan Medvedev\u2019in ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131 \u00f6ncesi, y\u0131llarca h\u00fck\u00fcmettei g\u00f6revlerinin yan\u0131 s\u0131ra, 2002 den 2008 e kadar GAZPROM un \u00fcst d\u00fczey y\u00f6neticili\u011fini yapm\u0131\u015f olmas\u0131, en b\u00fcy\u00fck \u00f6rnektir. Ki Gazprom, bu g\u00fcn Rusya\u2019da \u00fcretilen toplam do\u011fal gaz\u0131n %85 ini \u00fcretmektedir.<\/p>\n

Rosneft\u2019in b\u00fcy\u00fcmesinde ve TNK-BP yi yutmas\u0131nda belkide en \u00f6nemli rol, Rosneft ba\u015fkan\u0131, \u0130gor Setschin\u2019indir. \u0130smi, YUKOS \u015firketinin devletle\u015ftirilmesi ile birlikte an\u0131lan, Setschin, Rus H\u00fck\u00fcmetininde verdi\u011fi destekle, TNK-BP nin tamam\u0131n\u0131 Rosneft b\u00fcnyesine katarak bir anda, bu \u015firketi d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck enerji devi haline getird\u0131 ve Putin\u2019in, kendisine g\u00fcvenmesinde ne kadar hakl\u0131 oldu\u011funu bir bak\u0131ma ispatlam\u0131\u015f oldu.<\/p>\n

Ba\u015flang\u0131\u00e7ta, TNK-BP\u2019in %20 lik bir hissesinin ROSNEFT\u2019e ge\u00e7ece\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcl\u00fcrken ve o \u015fekilde konu\u015fulurken, 22 Ekim 2012 de yap\u0131lan a\u00e7\u0131klama ile, TNK-BP nin tamam\u0131n\u0131n ROSNEFT taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131kland\u0131. TNK-BP de %50 lik hisseye sahip AAR Konsorsiyumuda buradaki hisselerinin tamam\u0131n\u0131 21,4 Milyar EURO kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131nda rosneft\u2019e devretti. Ayn\u0131 \u015fekilde BP de hisselerinin kar\u015f\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak 18 Milyar EURO ve Rosneft\u2019teki ortakl\u0131\u011f\u0131n\u0131n devam\u0131 ve buradaki hisselerini %20 ye kadar \u00e7\u0131karma \u015fans\u0131n\u0131 yakalad\u0131. Buna g\u00f6re BP, ROSNEFT\u2019te %20 hisseye sahip olacak ve y\u00f6netim kurulunda 2 \u00fcye bulundurabilecek.<\/p>\n

Rusya Devlet Ba\u015fkan\u0131 Putin, TBK-BP ile yap\u0131lan bu anla\u015fmay\u0131, sadece Rusya\u2019da ki enerji sekt\u00f6r\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan de\u011fil, t\u00fcm Rusya ekonomisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemli buldu\u011funu belirtti. Putin, Rusya devlet ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131na geldi\u011finden beri hayali olan, enerji alan\u0131nda b\u00fcy\u00fck devletle\u015ftirmeyi, nihayet ger\u00e7ekle\u015ftirmi\u015f oldu. B\u00f6ylece, bu alanda aralar\u0131nda Rosneft ba\u015fkan\u0131 ve ayn\u0131 zamanda YUKOS un tasfiyesinde en b\u00fcy\u00fck rol\u00fc olan I.Setschin de bulundu\u011fu Silowikiler, Rusya i\u00e7indeki g\u00fc\u00e7 sava\u015f\u0131n\u0131 \u015fimdilik kazanm\u0131\u015f oldular. Ancak ilerleyen zamanlarda, Rusya i\u00e7i muhalefetin olu\u015fmas\u0131, h\u00fck\u00fcmet i\u00e7inde daha ba\u015fka menfaat gruplar\u0131n\u0131n olu\u015fmas\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz gibi g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor. Ancak Putin\u2019in daha \u00f6nceki olaylarda ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 gibi, olu\u015facak olan muhalefetide a\u011f\u0131r bir bask\u0131 alt\u0131na al\u0131p susturmas\u0131da muhtemeldir. B\u00fct\u00fcn bunlar, Rusya\u2019n\u0131n gelecekteki enerji politikalar\u0131nada \u015fekil verecektir.<\/p>\n

Rosneft haricinde, Rusya\u2019da yine yabanc\u0131 sermayeli \u00e7al\u0131\u015fan Lukoil gibi \u015firketler olsada, TNK-BP ile Rosneft birle\u015fmesinden sonra, uzmanlar bu \u015firketlerin eskisi gibi rahat hareket edemeyece\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fcndeler. Bilhassa lisans alma yada yenileme gibi durumlarda, tamamen Rus h\u00fck\u00fcmetinin hakimiyeti alt\u0131ndad\u0131rlar.<\/p>\n

Ancak bu madalyonun bir y\u00fcz\u00fc. Di\u011fer y\u00fcz\u00fcnde ise, benzeri g\u00f6r\u00fclmemi\u015f i\u015fbirlikleri ve ortakl\u0131klar yat\u0131yor. Yada basit bir dalgalanma ile, alt \u00fcst olabilecek bir enerji piyasas\u0131.<\/p>\n

Rosneft, bir yandan hisseleri borsada i\u015flem g\u00f6ren d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck \u015firketi olup, di\u011fer bir dev \u015firket olan ABD \u015firketi Exxon\u2019u yerinden ederken, ayn\u0131 zamanda Exxon ile i\u015f birli\u011fine ve yat\u0131r\u0131m ortakl\u0131\u011f\u0131na gitmektedir.<\/p>\n

Arktik( Kuzey Kutup ) b\u00f6lgesi tart\u0131\u015fmalar\u0131 ve Exxon-Rosneft ortakl\u0131\u011f\u0131:<\/strong><\/p>\n

BP\u2019nin Meksika k\u00f6rfezinde ba\u015f\u0131na gelen ve d\u00fcnyan\u0131n ba\u015f\u0131na gelen en b\u00fcy\u00fck \u00e7evre felaketine yol a\u00e7an petrol s\u0131z\u0131nt\u0131s\u0131 olay\u0131ndan sonra ekonomik s\u0131k\u0131nt\u0131ya girdi\u011fi ve bu esnada k\u0131sa bir s\u00fcre Exxon\u2019un BP yi sat\u0131n alaca\u011f\u0131 g\u00fcndeme gelmi\u015fti. Hatta sadece Exxon de\u011fil, di\u011fer ABD \u015firketi olan Chevron\u2019da, BP yi sat\u0131n alabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde sinyalleri ABD y\u00f6netimine iletmi\u015fti.<\/p>\n

Ancak BP\u2019nin orta do\u011fu \u00fclkelerinden Singapur\u2019a kadar uzanan bir finansal destek ile bu durumdan kurtuldu\u011fu uzmanlarca ifade edilmi\u015ftir. BP\u2019nin o d\u00f6nemde rahat hareket etmesinde, en b\u00fcy\u00fck nedenlerden biride, Rusya\u2019da TNK-BP ile yapt\u0131\u011f\u0131 yat\u0131r\u0131mlard\u0131.<\/p>\n

BP\u2019nin tam i\u015ftah\u0131 kabarm\u0131\u015fken ve Rusya\u2019da TNK-BP \u00fczerinden, Meksika k\u00f6rfezindeki s\u0131z\u0131nt\u0131 sebebiyle ya\u015fad\u0131\u011f\u0131 mali krizi, Rusya\u2019da a\u015fma hesaplar\u0131 yaparken, devletle \u00e7at\u0131\u015fmas\u0131 ve yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi, di\u011fer ortaklarla kavgas\u0131, BP\u2019ni \u015firket olarak Rusya\u2019daki kolunu, b\u00fct\u00fcn\u00fcyle Rosneft\u2019e devretmesinin \u00f6n\u00fcn\u00fc a\u00e7t\u0131. Her nekadar BP Rosneft i\u00e7erisinde hissesini artt\u0131rmas\u0131na ra\u011fmen, TNK-BP nin devri ile, hayallarini \u015fimdilik buza g\u00f6md\u00fc.<\/p>\n

Buzdan bahsetmi\u015fken, as\u0131l can al\u0131c\u0131 noktaya gelelim. D\u00fcnya\u2019da bir yandan iklim de\u011fi\u015fiklikleri tart\u0131\u015f\u0131l\u0131rken, kuzey kutbundaki buzullar\u0131n erimesi\/incelmesi bu alanlardaki yer alt\u0131 zenginliklerinin ara\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131na ve petrol, gaz ve di\u011fer do\u011fal kaynaklarda, bu g\u00fcne kadar bilinmeyen yeni rezerv alanlar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131na yol a\u00e7t\u0131. Bu durum ortaya \u00e7\u0131kt\u0131k\u00e7a, Arktik b\u00f6lgesine k\u0131y\u0131s\u0131 olan \u00fclkeler, b\u00f6lge \u00fczerinde hak iddalar\u0131nda bulunmaya ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

Rusya 2001 y\u0131l\u0131nda, BM\u2019in ilgili komisyonu nezdinde, Rusya\u2019n\u0131n k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n belirlenmesi ve bu ama\u00e7la Rusya\u2019n\u0131n hakimiyet alan\u0131n\u0131n\/topraklar\u0131n\u0131n, kuzey kutup noktas\u0131n\u0131da i\u00e7ine alacak \u015fekilde200 mildaha geni\u015fletilmesi y\u00f6n\u00fcnde m\u00fcracaatta bulundu. 2002 y\u0131l\u0131nda BM taraf\u0131ndan, m\u00fcracaat\u0131n ne reddine ili\u015fkin nede kabul\u00fcne ili\u015fkin, hi\u00e7 bir reaksiyon g\u00f6sterilmedi. 2007 y\u0131l\u0131nda kuzey kutbu alt\u0131nda dalan 2 Rus deniz alt\u0131s\u0131,4261 metrederinli\u011finde, metal bir Rus bayra\u011f\u0131n\u0131 sembolik olarak dikti. B\u00f6ylece Rusya tektarafl\u0131 k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131n\u0131 fiilen kutup noktas\u0131na kadar geni\u015fletti. Kutup b\u00f6lgesine kom\u015fu olan, ancak bu b\u00f6lgedeki topraklar\u0131n\u0131n stat\u00fcs\u00fc uluslaras\u0131 anla\u015fmalar\u0131 g\u00f6re, uluslaras\u0131 ticeri deniz yollar\u0131 alanlar\u0131na giren Kanada, Rusya\u2019n\u0131n tek tarafl\u0131 topraklar\u0131n\u0131 geni\u015fletmesini protesto etti. Ancak bu protesto ile kald\u0131.<\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde, Arktik b\u00f6lgesine s\u0131n\u0131r\u0131 olan ba\u015fka bir \u00fclke olan Norve\u00e7 ise, ba\u015flarda \u00e7ekimser kalsa bile, 2006 y\u0131l\u0131nda, Rusya\u2019n\u0131n savlar\u0131n\u0131 takip ederek, hakimiyet alanlar\u0131n\u0131 ve k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131n\u0131200 mile\u00e7\u0131karma y\u00f6n\u00fcnde BM ye m\u00fcracaat eder.<\/p>\n

Gr\u00f6nland ile, b\u00f6lgeye kom\u015fu olan Danimarka\u2019da ayn\u0131 savlar\u0131 iddia etsede, yan\u0131, topraklar\u0131 i\u00e7inde bulunan Gr\u00f6nland\u2019\u0131n sahanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n kutup b\u00f6lgesine kadar uzad\u0131\u011f\u0131n\u0131 iddia etse ve bu y\u00f6nde \u00e7al\u0131\u015fmalar, ara\u015ft\u0131rmalar yapsada, uluslaras\u0131 alanda kabul g\u00f6rmez.<\/p>\n

Alaska b\u00f6lgesi ile Kutup b\u00f6lgesine s\u0131n\u0131r\u0131 bulunan ABD ise, bir yandan buradaki hak iddialar\u0131na konsantre olurken, di\u011fer taraftanda, Kanada hakimiyet alan\u0131nda giren b\u00f6lgedeki deniz yollar\u0131n\u0131n uluslararas\u0131 kontrole a\u00e7\u0131k tutulmas\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcncesindedir.<\/p>\n

Kanada\u2019n\u0131n durumu ise yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi kar\u0131\u015f\u0131kt\u0131r. Ancak yinede bu alanda tart\u0131\u015fmalar\u0131n i\u00e7erisinde kal\u0131p, f\u0131rsat kollamaktad\u0131r.<\/p>\n

Bu b\u00f6lge ile ilgili tart\u0131\u015fmalar\u0131n bir anda g\u00fcndeme gelmesinde en \u00f6nemli etken, yap\u0131lan ara\u015ft\u0131rmalarda, b\u00f6lgedeki \u00e7ok b\u00fcy\u00fck petrol ve gaz rezervlerinin, sahalar\u0131n\u0131n ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131d\u0131r. \u00d6rnek verecek olursak, sadece Kara Denizi (Kara Sea- Kara See) alt\u0131nda 110 Milyar varil petrol rezervleri ve hatta daha fazlas\u0131 tahmin edilmektedir. Bu rakam, Exxon\u2019un t\u00fcm d\u00fcnyada \u00e7\u0131karmaya hakk\u0131 oldu\u011fu, belirlenmi\u015f belgeli rezervlerin tam d\u00f6rt kat\u0131 b\u00fcz\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcnde bir rezerv. Amerikan Jeoloj\u0131k \u00f6l\u00e7\u00fcmler dairesinin tahminlerine g\u00f6re, t\u00fcm D\u00fcnya\u2019da ki gaz rezervlerinin 3 te 1\u2019i ve petrol rezervlerinin 10 da 1\u2019i Arktik b\u00f6lgesindedir. Hal b\u00f6yle olunca, Arktik b\u00f6lgesi herkesin i\u015ftah\u0131n\u0131 kabartmaktad\u0131r.<\/p>\n

BP\u2019nin yukar\u0131da belirtti\u011fimiz gibi, ortaklarla ya\u015fanan problemlerden dolay\u0131, devre d\u0131\u015f\u0131 kalmas\u0131ndan sonra, beklenmedik bir \u015fekilde Exxon devreye girer ve A\u011fustos 2011 de Rus devlet \u015firketi Rosneft ile Sotchi de\u00a0 3,2 milyar dolarl\u0131k bir anla\u015fma imzalarlar. B\u00f6ylece, Arktik b\u00f6lgesinde 500 milyar dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131m hacmine ula\u015fan eskinin iki so\u011fuk sava\u015f taraftar\u0131 olan, ABD ve Rusya aras\u0131nda ticari ili\u015fkiler daha s\u0131k\u0131 bir hal al\u0131r. Tabi burada belirtmek gerek: Exxon ve Rosneft aras\u0131ndaki yap\u0131lan bu anla\u015fma ile, ABD ve Rusya<\/strong> Arktik b\u00f6lgesinde di\u011fer \u00fclkelere g\u00f6re bir ad\u0131m \u00f6ne ge\u00e7mi\u015f oldular.<\/p>\n

Putin, Exxon ile yap\u0131lan anla\u015fmay\u0131 tarihi bir olay ve enerji alan\u0131nda yeni ufuklar a\u00e7an bir s\u00f6zle\u015fme olarak ilan eder.<\/p>\n

D\u00f6nemin ba\u015fbakan yard\u0131mc\u0131s olan \u0130gor Setschin ise, Rus firmalar\u0131n\u0131n bu anla\u015fma ile art\u0131k ABD de bile petrol aramalar\u0131 yapabilece\u011fini belirtirken, Putin, anla\u015fma ile, Rosneft\u2019in, daha do\u011frusu Rusya\u2019n\u0131n, Exxon\u2019un haklar\u0131n\u0131n oldu\u011fu b\u00fct\u00fcn sahalarda petrol arama ve \u00e7\u0131karma i\u015flemleri yapabilece\u011fini belirtir. Oysa, ger\u00e7ekte Rosneft ve Rusya, Exxon\u2019un ve dolay\u0131s\u0131yla ABD\u2019nin eline mahkumdur. Rusya\u2019n\u0131n Arktik\u2019teki buzul alanlardaki alanlarda, petrol ve do\u011falgaz \u00e7\u0131karabilme tekni\u011fi ve altyap\u0131s\u0131 mevcut de\u011fildir.<\/p>\n

Rosneft, Arktik buzullar\u0131 alt\u0131ndaki petrol ve do\u011falgaz sahalar\u0131ndaki rezervleri i\u015fletebilmek i\u00e7in, ayn\u0131 zamanda \u0130talyan \u015firketi olan EN\u0130 (Ki buda yine bir Exxon ortakl\u0131\u011f\u0131d\u0131r) ve Norve\u00e7 \u015firketi olan Statoil ile de ortakl\u0131\u011fa gitmi\u015ftir.<\/p>\n

Rosneft, bilhassa Norve\u00e7 \u015firketi olan Statoil ile ortakl\u0131\u011fa gitmekle, Kara Denizi (Karasee) gibi b\u00f6lgelerde, Rusya ve Norve\u00e7 aras\u0131ndaki hakimiyet ve k\u0131ta sahanl\u0131\u011f\u0131 tart\u0131\u015fmalar\u0131n\u0131n bertaraf olmas\u0131n\u0131 sa\u011flam\u0131\u015f ve ayn\u0131 zamanda, y\u0131llardan beri Norve\u00e7\u2019in hakimiyet alanlar\u0131ndaki Arktik b\u00f6lgelerindeki petrol ve do\u011fal gaz i\u015fletmelerindeki tecr\u00fcbesinden faydalanman\u0131n yolunu a\u00e7m\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Kaynak: D\u00fcnya B\u00fclteni<\/a><\/p>\n

 <\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.D\u00fcnya bir yandan, sebepsiz i\u00e7 sava\u015flar, gereksiz b\u00f6lgesel \u00e7at\u0131\u015fmalar ve g\u00fc\u00e7 denemelerine odaklan\u0131rken, yeni d\u00fcnya d\u00fczeninin akt\u00f6rlerinin bilhassa enerji alan\u0131nda do\u011fal kaynaklar\u0131 ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3869,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53],"tags":[1111,1113,1114,1112],"views":1066,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3868"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3868"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3868\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3872,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3868\/revisions\/3872"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3869"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3868"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3868"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3868"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}