{"id":3678,"date":"2012-11-22T10:54:36","date_gmt":"2012-11-22T07:54:36","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=3678"},"modified":"2012-11-22T10:54:36","modified_gmt":"2012-11-22T07:54:36","slug":"milli-ruzgar-turbinleri-geliyor","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/milli-ruzgar-turbinleri-geliyor\/","title":{"rendered":"(Turkish) Milli R\u00fczgar T\u00fcrbinleri Geliyor"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

K\u0131saca M\u0130LRES olarak ifade edilen Milli R\u00fczg\u00e2r Enerjisi giri\u015fiminin ad\u0131n\u0131 bile duymak bizi heyecanland\u0131rmaya yetti. Ne zaman ve nas\u0131l olu\u015ftu bu giri\u015fim?<\/strong><\/p>\n

\"\"A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 iki y\u0131ld\u0131r devam eden sivil bir ulusal nano teknoloji giri\u015fimimiz var. T\u00fcrkiye\u2019deki dokuz sekt\u00f6r i\u00e7in nano teknoloji sanayi perspektifinden bir yol haritas\u0131 \u00e7\u0131kartmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. O vesileyle \u00e7e\u015fitli sanayi kurulu\u015flar\u0131 yla bir araya geliyoruz. Bu \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l, o d\u00f6nem Aksa\u2019n\u0131n genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapan, \u015fimdi Akk\u00f6k Grubu\u2019nun \u0130cra Kurulu \u00dcyeli\u011fi g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcren Mustafa Y\u0131lmaz\u2019la bir araya geldik. Bildi\u011finiz gibi, Aksa sentetik elyaf \u00fcreten d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck fabrikalar\u0131ndan birisi. Son zamanlarda, r\u00fczg\u00e2r enerjisinde kritik bir \u00f6neme sahip olan karbon elyaf \u00fcretecek duruma geldiklerini anlatt\u0131 bize. Daha sonra ekim ay\u0131nda be\u015f alt\u0131 sanayiciyle birlikte tekrar bir araya geldik. R\u00fczg\u00e2rla ilgili bir fikir al\u0131\u015fveri\u015finde bulunduk. Ortaya \u015f\u00f6yle bir resim \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131: T\u00fcrkiye r\u00fczg\u00e2r enerjisinde Avrupa\u2019da potansiyel olarak be\u015finci s\u0131rada. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok \u00f6nemli bir potansiyele sahip. Ve bu potansiyeli harekete ge\u00e7irerek hem karbondioksit sal\u0131m\u0131n\u0131 pozitif y\u00f6nde etkileyebilece\u011fini hem de T\u00fcrkiye\u2019nin enerji ithalat\u0131n\u0131 azaltabilece\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Dolay\u0131s\u0131yla bu grup biraz geni\u015fledi, sonunda on sanayicinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bizim de Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi olarak koordinasyon d\u00fczeyinde kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir R\u00fczg\u00e2r Enerjisi Teknolojileri Platformu Giri\u015fimi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu \u00f6nemli potansiyel g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak da bir arama konferans\u0131 yapma karar\u0131 al\u0131nd\u0131. Ve sekt\u00f6re d\u00f6nd\u00fc, sekt\u00f6r\u00fc davet etti. 40\u2019n\u0131n sanayici oldu\u011fu 73 ki\u015finin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir arama konferans\u0131 d\u00fczenledik.<\/p>\n

Bu arama konferans\u0131ndan ne gibi sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kt\u0131?<\/strong> Sonucu bir c\u00fcmleyle s\u00f6yleyeyim: T\u00fcrkiye bu sekt\u00f6r\u00fc olu\u015fturmal\u0131d\u0131r; bu sekt\u00f6r i\u00e7inde bir oyuncu olmal\u0131d\u0131r; bu \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yat\u0131r\u0131m\u0131n en az\u0131ndan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc T\u00fcrkiye\u2019nin teknolojileriyle ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r. Bu f\u0131rsat vard\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc r\u00fczg\u00e2r enerjisiyle ilgili teknoloji, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7ok a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorlanmadan kat\u0131labilece\u011fi ve bundan sonra de\u011fi\u015fimleri takip edebilece\u011fi bir seviyededir. \u00c7ok ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015f bir alan de\u011fil. \u015e\u00f6yle ifade edildi toplant\u0131da: 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndaki otomotiv end\u00fcstrisinin bulundu\u011fu konumday\u0131z. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 20-30 y\u0131l i\u00e7inde bir\u00e7ok \u015fey de\u011fi\u015fecek. \u0130lla klasik y\u00f6ntemle olmas\u0131 gerekmiyor. E\u011fer T\u00fcrkiye gecikmeden buna ba\u015flayabilirse, \u00e7ok \u00f6nemli yollar alabilir.<\/p>\n

Bu potansiyelin ekonomik boyutuyla ilgili nas\u0131l veriler var elinizde? <\/strong>T\u00fcrkiye\u2019nin \u015fu andaki toplam elektrik t\u00fcketimi 80 gigavatlar civar\u0131nda. 2023 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen r\u00fczg\u00e2r enerjisi \u00fcretimi ise 20 gigavat, yani 20 bin megavat. Dolay\u0131s\u0131yla Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131 2023\u2019e kadar 20 gigavatl\u0131k r\u00fczg\u00e2r santrali kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fcyor. \u015eimdi bunun parasal b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne bakal\u0131m. Yakla\u015f\u0131k 1 megavatl\u0131k santral yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 maliyeti 1,5 milyon dolard\u0131 r. Yani toplamda 30 milyar dolarl\u0131k bir sat\u0131n alma s\u00f6zkonusu. T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7ek potansiyeliyse 40 gigavat civar\u0131ndad\u0131r. Yan\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimizin iki kat\u0131. O halde biz 60 milyar dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131mdan s\u00f6z ediyoruz. T\u00fcrkiye bu paray\u0131 \u00f6yle veya b\u00f6yle harcayacak. Bu az\u0131msanacak bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck de\u011fil. Herhangi bir sekt\u00f6r 1 milyar dolarl\u0131k ihracat yap\u0131nca \u201c\u00e7ok iyi\u201d diyoruz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 10 y\u0131l boyunca 20 gigavat demek, her y\u0131l 2 gigavat anlam\u0131na gelir. Bu da her y\u0131l 3 milyar dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131m demektir. 20 gigavat olur olmaz, o ayr\u0131 mesele ama en az\u0131ndan plan b\u00f6yle. Bu perspektiften bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ne kadar \u00f6nemli bir olaydan bahsetti\u011fimiz daha iyi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

\u0130sterseniz bir de, \u015fu anda d\u00fcnyada r\u00fczg\u00e2r enerjisiyle ilgili genel duruma bakal\u0131m\u2026<\/strong> Genel olarak baz\u0131 pazarlar\u0131n yava\u015f yava\u015f doyma noktas\u0131na geldiklerini s\u00f6yleyebiliriz. Yani r\u00fczg\u00e2r kapasitelerini neredeyse tamamen kullanm\u0131\u015flar. Mesela Danimarka, Hollanda, Avusturya, \u0130spanya, Almanya, Bel\u00e7ika neredeyse doyma noktas\u0131ndalar. Potansiyeli kullanma a\u00e7\u0131s\u0131ndan Portekiz, \u0130ngiltere, Fransa, \u0130talya ve \u0130rlanda arka arkaya s\u0131ralan\u0131yor. T\u00fcrkiye bu tablonun tam dibinde. Bu da bize \u00f6nemli bir mesaj veriyor: T\u00fcrkiye hem r\u00fczg\u00e2r potansiyeline sahip hem bu potansiyelini yeterince kullanmam\u0131\u015f bir \u00fclke konumunda. Biz \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flad\u0131ktan sonra ya\u015fanan bir geli\u015fme de \u00f6nemliydi. Ocak sonu itibar\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019de bir yasal d\u00fczenleme \u00e7\u0131kt\u0131. Bu d\u00fczenleme al\u0131m ve fiyat garantisi verdi; bu fiyat\u0131 da yerli \u00fcretimle ili\u015fkilendirdi. T\u00fcrkiye r\u00fczg\u00e2r enerjisinin kilovat saatini 7,3 dolar kuru\u015f olarak sat\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 deklare etti. Ama buna paralel olarak, e\u011fer r\u00fczg\u00e2r trib\u00fcnlerinin belli b\u00f6l\u00fcmleri yerli \u00fcretim olursa sat\u0131n al\u0131m fiyat\u0131n\u0131n y\u00fckselece\u011fi taahh\u00fcd\u00fc verildi. E\u011fer kanatlar yerli \u00fcretim olursa, art\u0131 0,8 dolar kuru\u015f verilecek. Yani 7,3 yerine 8,1 dolar kuru\u015f. E\u011fer jenerat\u00f6r ve g\u00fc\u00e7 elektroni\u011fiyse 1,1 dolar kuru\u015f daha ekleniyor. E\u011fer r\u00fczg\u00e2r t\u00fcrbininin kulesi T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lm\u0131\u015fsa 0,8 daha. Mekanik aktarma taraflar\u0131 da T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131l\u0131rsa sat\u0131n al\u0131m fiyat\u0131 1,3 dolar kuru\u015f daha art\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fer t\u00fcm kompenantlar T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131l\u0131rsa, kilovat saat ba\u015f\u0131na 7,3 yerine 11 dolar kuru\u015f alacaks\u0131n\u0131z. Yani y\u00fczde 50 daha fazla -ki bu \u00e7ok ciddi bir fark. Bu da bizim i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir te\u015fvik oldu.<\/p>\n

Peki, kamu bu projenin neresinde?<\/strong> Asl\u0131nda bundan yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l \u00f6nce ba\u015flayan bir ba\u015fka s\u00fcre\u00e7 daha var. Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n da i\u00e7inde bulundu\u011fu, T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n KAMAK (Kamu Ara\u015ft\u0131rma Geli\u015ftirme Projeleri) diye bir fonu var. Dolay\u0131s\u0131yla kamu ajan\u0131, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fc, \u00fcniversiteyi bir araya getirerek bir proje, bir ara\u015ft\u0131rma geli\u015ftirme projesi olu\u015fturabiliyor. Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n bu kapsamda T\u00fcrkiye\u2019de bir r\u00fczg\u00e2r santrali tasar\u0131m\u0131 ve imalat\u0131 \u00fczerine bir ara\u015ft\u0131rma projesi giri\u015fimi oldu. Hem bakanl\u0131k hem de Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi olarak biz bu s\u00fcrece katk\u0131 yapt\u0131k. Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyemiz Mahmut Ak\u015fit\u2019in y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc proje, bir 500 kilovatl\u0131k, iki tane de 2,5 megavatl\u0131k r\u00fczg\u00e2r santrali yap\u0131lmas\u0131 \u00fczerineydi. Talep edilen ara\u015ft\u0131rma fonu da 50 milyar lira civar\u0131ndayd\u0131. Yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler sonucunda \u015f\u00f6yle bir karar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: Bu projeyi iki fazda \u00f6ng\u00f6relim. Birinci faz\u0131 500 kilovatl\u0131 k santralin yap\u0131l\u0131p \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, bilahare de daha \u00fcst g\u00fc\u00e7lerde santrallerin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in plan yapal\u0131m. Ama konu\u015furken ortaya ikinci bir \u00f6nemli konu \u00e7\u0131kt\u0131. Neydi bu konu? \u015eimdi bir tarafta M\u0130LRES projesi y\u00fcr\u00fcyor; 2013\u2019\u00fcn ba\u015flar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin 500 kilovat g\u00fcc\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan bir r\u00fczg\u00e2r santrali olacak. Daha \u00e7ok TA\u0130 ismiyle bilinen TUSA\u015e-T\u00fcrk Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Sanayii A.\u015e. de bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n par\u00e7as\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc kanatlar\u0131 TA\u0130 yapacak. Dolay\u0131s\u0131yla M\u0130LRES arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7e\u015fitli alt par\u00e7alar\u0131n\u0131n T\u00fcrk tasar\u0131mlar\u0131 da yap\u0131l\u0131yor olacak. Hem jenerat\u00f6r, hem mekanik, hem de kanat par\u00e7alar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar olacak. Bu par\u00e7alar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcreten \u00e7e\u015fitli \u015firketler var. Bir k\u0131sm\u0131 jenerat\u00f6r imal ediyor ama r\u00fczg\u00e2ra y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u015f. H\u0131zlar biraz farkl\u0131 oldu\u011fundan yeni tasar\u0131mlar yap\u0131lacak. Ayn\u0131 durum mekanik aksamlar i\u00e7in de ge\u00e7erli. Zaten otomotiv sanayii nedeniyle T\u00fcrkiye\u2019nin ciddi bir \u00fcretim yetene\u011fi mevcut. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019nin kendi r\u00fczg\u00e2r santrali kompenantlar\u0131n\u0131 \u00fcretmesi hem m\u00fcmk\u00fcn hem de son derece \u00f6nemli. Ancak bu demek de\u011fil ki T\u00fcrkiye\u2019de d\u00f6nen b\u00fct\u00fcn santraller T\u00fcrk tasar\u0131m\u0131 olacak; yabanc\u0131 firmalar da yollar\u0131na devam edecek. Rekabet\u00e7i bir pazar olu\u015facak. Yasal d\u00fczenleme nedeniyle Siemens, Vestas, Enercon ve GE gibi d\u00fcnya devi \u015firketler de T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretim yapmak zorunda kalacak. Kendinizi bir santral i\u015fleticisi yerine koyun: Elektri\u011finizi 7,3 dolar kuru\u015fa m\u0131 satmak istersiniz 10 dolar kuru\u015fa m\u0131? Peki, bu s\u00fcrecin ana ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 bir kurum veya \u015firket olacak m\u0131? T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde mutlaka bir entegrat\u00f6r \u015firket yaratmas\u0131 gerekir. Bu, sekt\u00f6r\u00fcn \u015fu andaki oyuncular\u0131n\u0131n ortak oldu\u011fu bir \u015firket de olabilir. Modeli hen\u00fcz belli de\u011fil. Bu modeller hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli fikirler ortaya kondu; alternatif modeller ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcm bunlardan pazar \u015fartlar\u0131na en uygun modelin ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit ediyoruz. \u015e\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: Bir firma tasar\u0131m\u0131n\u0131, di\u011feri ba\u015fka bir par\u00e7as\u0131n\u0131, bir di\u011feri entegrasyonu yapacak ama bunu pazarlayacak bir \u00fcst yap\u0131ya ihtiya\u00e7 var. Asl\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck r\u00fczg\u00e2r enerjisi firmas\u0131 olan ve 2010 y\u0131l\u0131 itibariyle sekt\u00f6r\u00fcn global anlamda y\u00fczde 17\u2019sine hakim olan Vestas da b\u00f6yle bir \u015firket. Vestas sadece kanatlar\u0131 yap\u0131- yor, di\u011fer her \u015feyi toparl\u0131yor. Ama entegrat\u00f6r o, tasar\u0131m\u0131 o yap\u0131p pazarl\u0131yor. Peki, bu yerli tasar\u0131m ne zaman ortaya \u00e7\u0131kacak. R\u00fczg\u00e2r kanatlar\u0131 ne zaman d\u00f6nd\u00fcrecek? 2015-16 y\u0131llar\u0131nda t\u00fcrbininin ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 varsay\u0131yoruz. Demek ki biz \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131l\u0131 konu\u015fuyoruz. Ki ger\u00e7ek\u00e7i olan da o. \u015eu anda 2 gigavatl\u0131k lisanslar verilmi\u015f durumda. 8 gigavatl\u0131k lisans da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki bir iki y\u0131l i\u00e7in verilmi\u015f olacak. Onlara yeti\u015ftirmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Biz yap\u0131lmas\u0131 hesaplanan 20 gigavat\u0131n, 10 gigavat\u0131n\u0131 zaten kaybetmi\u015f durumday\u0131z. Ama h\u0131zl\u0131 hareket edersek 10 gigavatl\u0131k, yani 15 milyar dolarl\u0131k bir sat\u0131nalma i\u015flemi hala \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor. Anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla, bu projenin anlaml\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok h\u0131zl\u0131 faaliyete ge\u00e7mesi gerekiyor. Bu i\u015f tavsarsa hi\u00e7bir \u015fans\u0131 olmaz\u2026 Mesela 10 y\u0131l sonraya kal\u0131rsa\u2026 O zaman ge\u00e7 olur, hi\u00e7bir i\u015fe yaramaz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6rt be\u015f y\u0131l i\u00e7inde yan sanayinin olu\u015fturulmas\u0131 ve bir r\u00fczgar t\u00fcrbininin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve rekabet etmeye ba\u015flamas\u0131 gerekiyor. B\u00fct\u00fcn hik\u00e2ye bu asl\u0131nda. Bu yap\u0131labilirse T\u00fcrkiye 60 milyar dolar\u0131n 20-25 milyar dolar\u0131n\u0131 buraya \u00e7evirebilir, hatta ihracatla bunu daha ciddi hale getirebilir. \u015eu anda olduk\u00e7a \u00fcmitliyim; bunun da birka\u00e7 nedeni var. Birincisi bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ara\u015ft\u0131rma safhas\u0131 i\u00e7in gerekli kaynak ayr\u0131lm\u0131\u015f durumda. \u0130kincisi, bakanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oldu\u011fu te\u015fvik. Al\u0131m ve fiyat garantisi vermesi. D\u00fcnyaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda r\u00fczg\u00e2r sanayinin olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok kaba olarak s\u00f6ylenmesi gereken \u015feyler bunlard\u0131r: Yani fiyat ve sat\u0131n alma garantisi ile bir de karar vericilerin belirledi\u011fi, duyurdu\u011fu ve arkas\u0131nda durdu\u011fu bir kota. Mesela \u201cBen 2023\u2019te enerjimin y\u00fczde 20\u2019sini yenilenebilirden kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131 m\u201d diyeceksin. S\u00f6yleyeceksin, sanayici \u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6rebilsin ve yat\u0131r\u0131m yapabilsin. Bu proje bizce de son derece \u00f6nemli.<\/p>\n

Peki, ger\u00e7ekle\u015fmesini engelleyecek ne gibi riskler var? Bir risk analizi yapsan\u0131z\u2026<\/strong> Bu projenin ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6rt y\u0131l kritiktir. Bahsetti\u011fimiz ARGE projesi y\u00fcr\u00fcyor. 500 kilovatl\u0131 k ve 2 megavatl\u0131k iki t\u00fcrbin yap\u0131lacak da. Onda \u015f\u00fcphe yok. 10 milyon dolar kayna\u011f\u0131 ayr\u0131lm\u0131\u015f vaziyette. Bu noktada, s\u00f6zkonusu ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nc\u00fc firmalar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de imalat yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir tak\u0131m te\u015fviklere ihtiya\u00e7 olabilir. Mesela jenerat\u00f6r\u00fc bizim yapmam\u0131z gerekmiyor. D\u00fcnyadaki herkes jenerat\u00f6r\u00fc ba\u015fka yerlerden al\u0131yor. Dolay\u0131 s\u0131yla biz de oralardan alabiliriz. \u0130kinci olarak da, bu d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem i\u00e7inde yan sanayinin olu\u015fmas\u0131yla ilgili bir kamu erki laz\u0131m. B\u00f6yle bir sekt\u00f6r\u00fc ba\u015flatmak, H\u00fck\u00fcmet a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok \u00f6nemli bir f\u0131rsat olabilir. \u015eu anda fark\u0131nda olmad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yoksa se\u00e7im platformunda m\u00fcteahhitlik projeleri yerine r\u00fczg\u00e2r\u0131 a\u00e7\u0131klasalar m\u00fcthi\u015f olurdu.<\/p>\n

\u201cKap\u0131lar Yeni Oyunculara A\u00e7\u0131k!\u201d<\/strong> \u015eu andaki giri\u015fimin \u00fcyeleri Ak Enerji, Aksa Akrelik, Borusan, \u00c7imta\u015f, Demirer Holding, Sabanc\u0131 Holding, Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi, Hexagon, Siemens, T\u00fcrk S\u0131nai Kalk\u0131nma Bankas\u0131 ve Vestas. Bu kadro geni\u015fleyebilir. \u015eu anda orada ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z karar, T\u00dcB\u0130TAK Teknoloji Platformu\u2019nu olu\u015fturmak, olu\u015ftururken de b\u00fct\u00fcn sekt\u00f6re, var olan oyunculara bunu a\u00e7mak, isteyenin buraya kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak.<\/p>\n

 <\/p>\n

K\u0131saca M\u0130LRES olarak ifade edilen Milli R\u00fczg\u00e2r Enerjisi giri\u015fiminin ad\u0131n\u0131 bile duymak bizi heyecanland\u0131rmaya yetti. Ne zaman ve nas\u0131l olu\u015ftu bu giri\u015fim?<\/strong><\/p>\n

A\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 iki y\u0131ld\u0131r devam eden sivil bir ulusal nano teknoloji giri\u015fimimiz var. T\u00fcrkiye\u2019deki dokuz sekt\u00f6r i\u00e7in nano teknoloji sanayi perspektifinden bir yol haritas\u0131 \u00e7\u0131kartmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. O vesileyle \u00e7e\u015fitli sanayi kurulu\u015flar\u0131 yla bir araya geliyoruz. Bu \u00e7al\u0131\u015fma s\u0131ras\u0131nda ge\u00e7ti\u011fimiz y\u0131l, o d\u00f6nem Aksa\u2019n\u0131n genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc yapan, \u015fimdi Akk\u00f6k Grubu\u2019nun \u0130cra Kurulu \u00dcyeli\u011fi g\u00f6revini s\u00fcrd\u00fcren Mustafa Y\u0131lmaz\u2019la bir araya geldik. Bildi\u011finiz gibi, Aksa sentetik elyaf \u00fcreten d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck fabrikalar\u0131ndan birisi. Son zamanlarda, r\u00fczg\u00e2r enerjisinde kritik bir \u00f6neme sahip olan karbon elyaf \u00fcretecek duruma geldiklerini anlatt\u0131 bize. Daha sonra ekim ay\u0131nda be\u015f alt\u0131 sanayiciyle birlikte tekrar bir araya geldik. R\u00fczg\u00e2rla ilgili bir fikir al\u0131\u015fveri\u015finde bulunduk. Ortaya \u015f\u00f6yle bir resim \u00e7\u0131kmaya ba\u015flad\u0131: T\u00fcrkiye r\u00fczg\u00e2r enerjisinde Avrupa\u2019da potansiyel olarak be\u015finci s\u0131rada. Dolay\u0131s\u0131yla \u00e7ok \u00f6nemli bir potansiyele sahip. Ve bu potansiyeli harekete ge\u00e7irerek hem karbondioksit sal\u0131m\u0131n\u0131 pozitif y\u00f6nde etkileyebilece\u011fini hem de T\u00fcrkiye\u2019nin enerji ithalat\u0131n\u0131 azaltabilece\u011fini g\u00f6rd\u00fck. Dolay\u0131s\u0131yla bu grup biraz geni\u015fledi, sonunda on sanayicinin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131, bizim de Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi olarak koordinasyon d\u00fczeyinde kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir R\u00fczg\u00e2r Enerjisi Teknolojileri Platformu Giri\u015fimi ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. Bu \u00f6nemli potansiyel g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurarak da bir arama konferans\u0131 yapma karar\u0131 al\u0131nd\u0131. Ve sekt\u00f6re d\u00f6nd\u00fc, sekt\u00f6r\u00fc davet etti. 40\u2019n\u0131n sanayici oldu\u011fu 73 ki\u015finin kat\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bir arama konferans\u0131 d\u00fczenledik.<\/p>\n

Bu arama konferans\u0131ndan ne gibi sonu\u00e7lar \u00e7\u0131kt\u0131?<\/strong> Sonucu bir c\u00fcmleyle s\u00f6yleyeyim: T\u00fcrkiye bu sekt\u00f6r\u00fc olu\u015fturmal\u0131d\u0131r; bu sekt\u00f6r i\u00e7inde bir oyuncu olmal\u0131d\u0131r; bu \u00f6ng\u00f6r\u00fclen yat\u0131r\u0131m\u0131n en az\u0131ndan bir b\u00f6l\u00fcm\u00fc T\u00fcrkiye\u2019nin teknolojileriyle ortaya \u00e7\u0131kmal\u0131d\u0131r. Bu f\u0131rsat vard\u0131r \u00e7\u00fcnk\u00fc r\u00fczg\u00e2r enerjisiyle ilgili teknoloji, T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7ok a\u015f\u0131r\u0131 derecede zorlanmadan kat\u0131labilece\u011fi ve bundan sonra de\u011fi\u015fimleri takip edebilece\u011fi bir seviyededir. \u00c7ok ge\u00e7 kal\u0131nm\u0131\u015f bir alan de\u011fil. \u015e\u00f6yle ifade edildi toplant\u0131da: 20. y\u00fczy\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131ndaki otomotiv end\u00fcstrisinin bulundu\u011fu konumday\u0131z. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 20-30 y\u0131l i\u00e7inde bir\u00e7ok \u015fey de\u011fi\u015fecek. \u0130lla klasik y\u00f6ntemle olmas\u0131 gerekmiyor. E\u011fer T\u00fcrkiye gecikmeden buna ba\u015flayabilirse, \u00e7ok \u00f6nemli yollar alabilir.<\/p>\n

Bu potansiyelin ekonomik boyutuyla ilgili nas\u0131l veriler var elinizde? <\/strong>T\u00fcrkiye\u2019nin \u015fu andaki toplam elektrik t\u00fcketimi 80 gigavatlar civar\u0131nda. 2023 i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclen r\u00fczg\u00e2r enerjisi \u00fcretimi ise 20 gigavat, yani 20 bin megavat. Dolay\u0131s\u0131yla Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131 2023\u2019e kadar 20 gigavatl\u0131k r\u00fczg\u00e2r santrali kurulmas\u0131n\u0131 \u00f6n g\u00f6r\u00fcyor. \u015eimdi bunun parasal b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne bakal\u0131m. Yakla\u015f\u0131k 1 megavatl\u0131k santral yat\u0131r\u0131m\u0131n\u0131n a\u015fa\u011f\u0131 yukar\u0131 maliyeti 1,5 milyon dolard\u0131 r. Yani toplamda 30 milyar dolarl\u0131k bir sat\u0131n alma s\u00f6zkonusu. T\u00fcrkiye\u2019nin ger\u00e7ek potansiyeliyse 40 gigavat civar\u0131ndad\u0131r. Yan\u0131 s\u00f6z\u00fcn\u00fc etti\u011fimizin iki kat\u0131. O halde biz 60 milyar dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131mdan s\u00f6z ediyoruz. T\u00fcrkiye bu paray\u0131 \u00f6yle veya b\u00f6yle harcayacak. Bu az\u0131msanacak bir b\u00fcy\u00fckl\u00fck de\u011fil. Herhangi bir sekt\u00f6r 1 milyar dolarl\u0131k ihracat yap\u0131nca \u201c\u00e7ok iyi\u201d diyoruz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki 10 y\u0131l boyunca 20 gigavat demek, her y\u0131l 2 gigavat anlam\u0131na gelir. Bu da her y\u0131l 3 milyar dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131m demektir. 20 gigavat olur olmaz, o ayr\u0131 mesele ama en az\u0131ndan plan b\u00f6yle. Bu perspektiften bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda ne kadar \u00f6nemli bir olaydan bahsetti\u011fimiz daha iyi ortaya \u00e7\u0131k\u0131yor.<\/p>\n

\u0130sterseniz bir de, \u015fu anda d\u00fcnyada r\u00fczg\u00e2r enerjisiyle ilgili genel duruma bakal\u0131m\u2026<\/strong> Genel olarak baz\u0131 pazarlar\u0131n yava\u015f yava\u015f doyma noktas\u0131na geldiklerini s\u00f6yleyebiliriz. Yani r\u00fczg\u00e2r kapasitelerini neredeyse tamamen kullanm\u0131\u015flar. Mesela Danimarka, Hollanda, Avusturya, \u0130spanya, Almanya, Bel\u00e7ika neredeyse doyma noktas\u0131ndalar. Potansiyeli kullanma a\u00e7\u0131s\u0131ndan Portekiz, \u0130ngiltere, Fransa, \u0130talya ve \u0130rlanda arka arkaya s\u0131ralan\u0131yor. T\u00fcrkiye bu tablonun tam dibinde. Bu da bize \u00f6nemli bir mesaj veriyor: T\u00fcrkiye hem r\u00fczg\u00e2r potansiyeline sahip hem bu potansiyelini yeterince kullanmam\u0131\u015f bir \u00fclke konumunda. Biz \u00e7al\u0131\u015fmalara ba\u015flad\u0131ktan sonra ya\u015fanan bir geli\u015fme de \u00f6nemliydi. Ocak sonu itibar\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019de bir yasal d\u00fczenleme \u00e7\u0131kt\u0131. Bu d\u00fczenleme al\u0131m ve fiyat garantisi verdi; bu fiyat\u0131 da yerli \u00fcretimle ili\u015fkilendirdi. T\u00fcrkiye r\u00fczg\u00e2r enerjisinin kilovat saatini 7,3 dolar kuru\u015f olarak sat\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 deklare etti. Ama buna paralel olarak, e\u011fer r\u00fczg\u00e2r trib\u00fcnlerinin belli b\u00f6l\u00fcmleri yerli \u00fcretim olursa sat\u0131n al\u0131m fiyat\u0131n\u0131n y\u00fckselece\u011fi taahh\u00fcd\u00fc verildi. E\u011fer kanatlar yerli \u00fcretim olursa, art\u0131 0,8 dolar kuru\u015f verilecek. Yani 7,3 yerine 8,1 dolar kuru\u015f. E\u011fer jenerat\u00f6r ve g\u00fc\u00e7 elektroni\u011fiyse 1,1 dolar kuru\u015f daha ekleniyor. E\u011fer r\u00fczg\u00e2r t\u00fcrbininin kulesi T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131lm\u0131\u015fsa 0,8 daha. Mekanik aktarma taraflar\u0131 da T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131l\u0131rsa sat\u0131n al\u0131m fiyat\u0131 1,3 dolar kuru\u015f daha art\u0131yor. Dolay\u0131s\u0131yla e\u011fer t\u00fcm kompenantlar T\u00fcrkiye\u2019de yap\u0131l\u0131rsa, kilovat saat ba\u015f\u0131na 7,3 yerine 11 dolar kuru\u015f alacaks\u0131n\u0131z. Yani y\u00fczde 50 daha fazla -ki bu \u00e7ok ciddi bir fark. Bu da bizim i\u00e7in \u00e7ok \u00f6nemli bir te\u015fvik oldu.<\/p>\n

Peki, kamu bu projenin neresinde?<\/strong> Asl\u0131nda bundan yakla\u015f\u0131k iki y\u0131l \u00f6nce ba\u015flayan bir ba\u015fka s\u00fcre\u00e7 daha var. Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n da i\u00e7inde bulundu\u011fu, T\u00dcB\u0130TAK\u2019\u0131n KAMAK (Kamu Ara\u015ft\u0131rma Geli\u015ftirme Projeleri) diye bir fonu var. Dolay\u0131s\u0131yla kamu ajan\u0131, \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fc, \u00fcniversiteyi bir araya getirerek bir proje, bir ara\u015ft\u0131rma geli\u015ftirme projesi olu\u015fturabiliyor. Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131\u2019n\u0131n bu kapsamda T\u00fcrkiye\u2019de bir r\u00fczg\u00e2r santrali tasar\u0131m\u0131 ve imalat\u0131 \u00fczerine bir ara\u015ft\u0131rma projesi giri\u015fimi oldu. Hem bakanl\u0131k hem de Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi olarak biz bu s\u00fcrece katk\u0131 yapt\u0131k. Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi \u00f6\u011fretim \u00fcyemiz Mahmut Ak\u015fit\u2019in y\u00fcr\u00fctt\u00fc\u011f\u00fc proje, bir 500 kilovatl\u0131k, iki tane de 2,5 megavatl\u0131k r\u00fczg\u00e2r santrali yap\u0131lmas\u0131 \u00fczerineydi. Talep edilen ara\u015ft\u0131rma fonu da 50 milyar lira civar\u0131ndayd\u0131. Yap\u0131lan de\u011ferlendirmeler sonucunda \u015f\u00f6yle bir karar ortaya \u00e7\u0131kt\u0131: Bu projeyi iki fazda \u00f6ng\u00f6relim. Birinci faz\u0131 500 kilovatl\u0131 k santralin yap\u0131l\u0131p \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131, bilahare de daha \u00fcst g\u00fc\u00e7lerde santrallerin yap\u0131lmas\u0131 i\u00e7in plan yapal\u0131m. Ama konu\u015furken ortaya ikinci bir \u00f6nemli konu \u00e7\u0131kt\u0131. Neydi bu konu? \u015eimdi bir tarafta M\u0130LRES projesi y\u00fcr\u00fcyor; 2013\u2019\u00fcn ba\u015flar\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin 500 kilovat g\u00fcc\u00fcnde \u00e7al\u0131\u015fan bir r\u00fczg\u00e2r santrali olacak. Daha \u00e7ok TA\u0130 ismiyle bilinen TUSA\u015e-T\u00fcrk Havac\u0131l\u0131k ve Uzay Sanayii A.\u015e. de bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n par\u00e7as\u0131 \u00e7\u00fcnk\u00fc kanatlar\u0131 TA\u0130 yapacak. Dolay\u0131s\u0131yla M\u0130LRES arac\u0131l\u0131\u011f\u0131yla \u00e7e\u015fitli alt par\u00e7alar\u0131n\u0131n T\u00fcrk tasar\u0131mlar\u0131 da yap\u0131l\u0131yor olacak. Hem jenerat\u00f6r, hem mekanik, hem de kanat par\u00e7alar\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fmalar olacak. Bu par\u00e7alar\u0131 T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcreten \u00e7e\u015fitli \u015firketler var. Bir k\u0131sm\u0131 jenerat\u00f6r imal ediyor ama r\u00fczg\u00e2ra y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmam\u0131\u015f. H\u0131zlar biraz farkl\u0131 oldu\u011fundan yeni tasar\u0131mlar yap\u0131lacak. Ayn\u0131 durum mekanik aksamlar i\u00e7in de ge\u00e7erli. Zaten otomotiv sanayii nedeniyle T\u00fcrkiye\u2019nin ciddi bir \u00fcretim yetene\u011fi mevcut. Dolay\u0131s\u0131yla T\u00fcrkiye\u2019nin kendi r\u00fczg\u00e2r santrali kompenantlar\u0131n\u0131 \u00fcretmesi hem m\u00fcmk\u00fcn hem de son derece \u00f6nemli. Ancak bu demek de\u011fil ki T\u00fcrkiye\u2019de d\u00f6nen b\u00fct\u00fcn santraller T\u00fcrk tasar\u0131m\u0131 olacak; yabanc\u0131 firmalar da yollar\u0131na devam edecek. Rekabet\u00e7i bir pazar olu\u015facak. Yasal d\u00fczenleme nedeniyle Siemens, Vestas, Enercon ve GE gibi d\u00fcnya devi \u015firketler de T\u00fcrkiye\u2019de \u00fcretim yapmak zorunda kalacak. Kendinizi bir santral i\u015fleticisi yerine koyun: Elektri\u011finizi 7,3 dolar kuru\u015fa m\u0131 satmak istersiniz 10 dolar kuru\u015fa m\u0131? Peki, bu s\u00fcrecin ana ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131s\u0131 bir kurum veya \u015firket olacak m\u0131? T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde mutlaka bir entegrat\u00f6r \u015firket yaratmas\u0131 gerekir. Bu, sekt\u00f6r\u00fcn \u015fu andaki oyuncular\u0131n\u0131n ortak oldu\u011fu bir \u015firket de olabilir. Modeli hen\u00fcz belli de\u011fil. Bu modeller hakk\u0131nda \u00e7e\u015fitli fikirler ortaya kondu; alternatif modeller ortaya \u00e7\u0131kt\u0131. T\u00fcm bunlardan pazar \u015fartlar\u0131na en uygun modelin ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 \u00fcmit ediyoruz. \u015e\u00f6yle d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn: Bir firma tasar\u0131m\u0131n\u0131, di\u011feri ba\u015fka bir par\u00e7as\u0131n\u0131, bir di\u011feri entegrasyonu yapacak ama bunu pazarlayacak bir \u00fcst yap\u0131ya ihtiya\u00e7 var. Asl\u0131nda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck r\u00fczg\u00e2r enerjisi firmas\u0131 olan ve 2010 y\u0131l\u0131 itibariyle sekt\u00f6r\u00fcn global anlamda y\u00fczde 17\u2019sine hakim olan Vestas da b\u00f6yle bir \u015firket. Vestas sadece kanatlar\u0131 yap\u0131- yor, di\u011fer her \u015feyi toparl\u0131yor. Ama entegrat\u00f6r o, tasar\u0131m\u0131 o yap\u0131p pazarl\u0131yor. Peki, bu yerli tasar\u0131m ne zaman ortaya \u00e7\u0131kacak. R\u00fczg\u00e2r kanatlar\u0131 ne zaman d\u00f6nd\u00fcrecek? 2015-16 y\u0131llar\u0131nda t\u00fcrbininin ortaya \u00e7\u0131kaca\u011f\u0131n\u0131 varsay\u0131yoruz. Demek ki biz \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki be\u015f y\u0131l\u0131 konu\u015fuyoruz. Ki ger\u00e7ek\u00e7i olan da o. \u015eu anda 2 gigavatl\u0131k lisanslar verilmi\u015f durumda. 8 gigavatl\u0131k lisans da \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki bir iki y\u0131l i\u00e7in verilmi\u015f olacak. Onlara yeti\u015ftirmemiz m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Biz yap\u0131lmas\u0131 hesaplanan 20 gigavat\u0131n, 10 gigavat\u0131n\u0131 zaten kaybetmi\u015f durumday\u0131z. Ama h\u0131zl\u0131 hareket edersek 10 gigavatl\u0131k, yani 15 milyar dolarl\u0131k bir sat\u0131nalma i\u015flemi hala \u00f6n\u00fcm\u00fczde duruyor. Anlad\u0131\u011f\u0131m kadar\u0131yla, bu projenin anlaml\u0131 olmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok h\u0131zl\u0131 faaliyete ge\u00e7mesi gerekiyor. Bu i\u015f tavsarsa hi\u00e7bir \u015fans\u0131 olmaz\u2026 Mesela 10 y\u0131l sonraya kal\u0131rsa\u2026 O zaman ge\u00e7 olur, hi\u00e7bir i\u015fe yaramaz. \u00d6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6rt be\u015f y\u0131l i\u00e7inde yan sanayinin olu\u015fturulmas\u0131 ve bir r\u00fczgar t\u00fcrbininin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 ve rekabet etmeye ba\u015flamas\u0131 gerekiyor. B\u00fct\u00fcn hik\u00e2ye bu asl\u0131nda. Bu yap\u0131labilirse T\u00fcrkiye 60 milyar dolar\u0131n 20-25 milyar dolar\u0131n\u0131 buraya \u00e7evirebilir, hatta ihracatla bunu daha ciddi hale getirebilir. \u015eu anda olduk\u00e7a \u00fcmitliyim; bunun da birka\u00e7 nedeni var. Birincisi bu \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n ara\u015ft\u0131rma safhas\u0131 i\u00e7in gerekli kaynak ayr\u0131lm\u0131\u015f durumda. \u0130kincisi, bakanl\u0131\u011f\u0131n \u00e7\u0131karm\u0131\u015f oldu\u011fu te\u015fvik. Al\u0131m ve fiyat garantisi vermesi. D\u00fcnyaya bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda r\u00fczg\u00e2r sanayinin olu\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00e7ok kaba olarak s\u00f6ylenmesi gereken \u015feyler bunlard\u0131r: Yani fiyat ve sat\u0131n alma garantisi ile bir de karar vericilerin belirledi\u011fi, duyurdu\u011fu ve arkas\u0131nda durdu\u011fu bir kota. Mesela \u201cBen 2023\u2019te enerjimin y\u00fczde 20\u2019sini yenilenebilirden kar\u015f\u0131layaca\u011f\u0131 m\u201d diyeceksin. S\u00f6yleyeceksin, sanayici \u00f6n\u00fcn\u00fc g\u00f6rebilsin ve yat\u0131r\u0131m yapabilsin. Bu proje bizce de son derece \u00f6nemli.<\/p>\n

Peki, ger\u00e7ekle\u015fmesini engelleyecek ne gibi riskler var? Bir risk analizi yapsan\u0131z\u2026<\/strong> Bu projenin ba\u015far\u0131l\u0131 olabilmesi i\u00e7in \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6rt y\u0131l kritiktir. Bahsetti\u011fimiz ARGE projesi y\u00fcr\u00fcyor. 500 kilovatl\u0131 k ve 2 megavatl\u0131k iki t\u00fcrbin yap\u0131lacak da. Onda \u015f\u00fcphe yok. 10 milyon dolar kayna\u011f\u0131 ayr\u0131lm\u0131\u015f vaziyette. Bu noktada, s\u00f6zkonusu ge\u00e7i\u015f d\u00f6neminde d\u00fcnyan\u0131n \u00f6nc\u00fc firmalar\u0131n\u0131n T\u00fcrkiye\u2019de imalat yapmalar\u0131n\u0131 sa\u011flayacak bir tak\u0131m te\u015fviklere ihtiya\u00e7 olabilir. Mesela jenerat\u00f6r\u00fc bizim yapmam\u0131z gerekmiyor. D\u00fcnyadaki herkes jenerat\u00f6r\u00fc ba\u015fka yerlerden al\u0131yor. Dolay\u0131 s\u0131yla biz de oralardan alabiliriz. \u0130kinci olarak da, bu d\u00f6rt y\u0131ll\u0131k d\u00f6nem i\u00e7inde yan sanayinin olu\u015fmas\u0131yla ilgili bir kamu erki laz\u0131m. B\u00f6yle bir sekt\u00f6r\u00fc ba\u015flatmak, H\u00fck\u00fcmet a\u00e7\u0131s\u0131ndan da \u00e7ok \u00f6nemli bir f\u0131rsat olabilir. \u015eu anda fark\u0131nda olmad\u0131klar\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor. Yoksa se\u00e7im platformunda m\u00fcteahhitlik projeleri yerine r\u00fczg\u00e2r\u0131 a\u00e7\u0131klasalar m\u00fcthi\u015f olurdu.<\/p>\n

\u201cKap\u0131lar Yeni Oyunculara A\u00e7\u0131k!\u201d<\/strong> \u015eu andaki giri\u015fimin \u00fcyeleri Ak Enerji, Aksa Akrelik, Borusan, \u00c7imta\u015f, Demirer Holding, Sabanc\u0131 Holding, Sabanc\u0131 \u00dcniversitesi, Hexagon, Siemens, T\u00fcrk S\u0131nai Kalk\u0131nma Bankas\u0131 ve Vestas. Bu kadro geni\u015fleyebilir. \u015eu anda orada ald\u0131\u011f\u0131m\u0131z karar, T\u00dcB\u0130TAK Teknoloji Platformu\u2019nu olu\u015fturmak, olu\u015ftururken de b\u00fct\u00fcn sekt\u00f6re, var olan oyunculara bunu a\u00e7mak, isteyenin buraya kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131 sa\u011flamak.<\/p>\n

Kaynak: EkoIQ<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.K\u0131saca M\u0130LRES olarak ifade edilen Milli R\u00fczg\u00e2r Enerjisi giri\u015fiminin ad\u0131n\u0131 bile duymak bizi heyecanland\u0131rmaya yetti. Ne zaman ve nas\u0131l olu\u015ftu bu giri\u015fim? A\u015fa\u011f\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3679,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53,50],"tags":[1074,67,16,324,1075,1077,1076],"views":805,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3678"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3678"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3678\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3680,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3678\/revisions\/3680"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/3679"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3678"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3678"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3678"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}