{"id":32923,"date":"2014-10-29T19:02:00","date_gmt":"2014-10-29T16:02:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=32923"},"modified":"2014-10-29T19:02:00","modified_gmt":"2014-10-29T16:02:00","slug":"kose-yazisi-kral-ve-petrol-ortadogu-ve-turkiye","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/kose-yazisi-kral-ve-petrol-ortadogu-ve-turkiye\/","title":{"rendered":"(Turkish) K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131: Kral ve Petrol, Ortado\u011fu ve T\u00fcrkiye"},"content":{"rendered":"<p class=\"qtranxs-available-languages-message qtranxs-available-languages-message-en\">Sorry, this entry is only available in <a href=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32923\" class=\"qtranxs-available-language-link qtranxs-available-language-link-tr\" title=\"Turkish\">Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p><p><strong>Stratejik D\u00fc\u015f\u00fcnce Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn d\u00fczenledi\u011fi 4. Arap-T\u00fcrk Sosyal Bilimler Kongresi (ATCOSS) i\u00e7in \u00dcrd\u00fcn-Amman\u2019da Petra \u00dcniversitesi\u2019deydik. Ortado\u011fu\u2019nun yine \u00e7ok zor g\u00fcnler ya\u015f\u0131yor. Ama ATCOSS Kongresi\u2019nde de g\u00f6rd\u00fcm ki, bu sefer zorluklar\u0131n a\u015f\u0131lmas\u0131 i\u00e7in zorluklardan daha fazla umut var.<span id=\"more-67714\"><\/span> Ancak bu vesileyle \u00dcrd\u00fcn\u2019den biraz bahsetmek istiyorum. \u015eunu hemen s\u00f6yleyeyim Arap Bahar\u0131 bilimsel ve d\u00fc\u015f\u00fcnsel ve siyasi hedef olarak devam ediyor.<\/strong><\/p>\n<p>Kongre\u2019nin son g\u00fcn\u00fc kapan\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131n\u0131 Prens Hassan bin Talal yapt\u0131. Talal ilgin\u00e7 bir ki\u015filik; bir \u00f6nceki Kral H\u00fcseyin\u2019in karde\u015fi. \u015eimdiki Kral Abdullah\u2019dan \u00e7ok fark<a href=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/kose-yazisi-kral-ve-petrol-ortadogu-ve-turkiye.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-32924\" src=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/kose-yazisi-kral-ve-petrol-ortadogu-ve-turkiye-300x163.jpg\" alt=\"kose-yazisi-kral-ve-petrol-ortadogu-ve-turkiye\" width=\"300\" height=\"163\" srcset=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/kose-yazisi-kral-ve-petrol-ortadogu-ve-turkiye-300x163.jpg 300w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/kose-yazisi-kral-ve-petrol-ortadogu-ve-turkiye-500x272.jpg 500w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/kose-yazisi-kral-ve-petrol-ortadogu-ve-turkiye-80x43.jpg 80w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2014\/10\/kose-yazisi-kral-ve-petrol-ortadogu-ve-turkiye.jpg 870w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>l\u0131 bak\u0131yor d\u00fcnyaya; tabii Ortado\u011fu\u2019ya ve \u0130slam d\u00fcnyas\u0131na. Bu ba\u011flamda T\u00fcrkiye\u2019ye bak\u0131\u015f\u0131 da \u00e7ok farkl\u0131. Talal\u2019\u0131n tam \u015fu s\u0131ralar T\u00fcrkiye\u2019nin aktif d\u0131\u015f politikas\u0131n\u0131-y\u00fcksek sesle dillendirmese bile- destekledi\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum. Talal \u00dcrd\u00fcn\u2019de adeta muhalif bir unsur gibi. Zaten konu\u015fmaya ba\u015flay\u0131nca neden Bat\u0131\u2019n\u0131n-\u00f6zellikle ABD\u2019nin- son anda Talal\u2019\u0131 de\u011filde Abdullah\u2019\u0131 kral yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 anl\u0131yorsunuz. Bug\u00fcn \u00dcrd\u00fcn Ortado\u011fu\u2019da Avrupa\u2019da \u0130svi\u00e7re\u2019nin yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 yap\u0131yor adeta. \u0130nsan, para ne varsa i\u00e7ine al\u0131yor ve bunlar\u0131, b\u00f6lgeden ayr\u0131 bir ekonomi olu\u015fturarak i\u00e7inde eriterek b\u00f6lgenin en g\u00fcvenli \u00fclkesi olmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bu yolla, ayn\u0131 zamanda, \u0130srail\u2019i de rahatlat\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc Filistinlileri i\u00e7ine alarak onlar\u0131 sistem i\u00e7inde eritiyor.<\/p>\n<h2>Acayip de\u011ferli bir para<\/h2>\n<p>\u00dcrd\u00fcn\u2019de, bir iktisat\u00e7\u0131 olarak, benim ilk dikkatimi \u00e7eken \u00f6zellik, \u00dcrd\u00fcn Dinar\u0131 Jod\u2019un Amerikan dolar\u0131n\u0131 a\u015fan de\u011feri oldu. Bug\u00fcn 1 Jod, 0.7 USD dolay\u0131nda. A\u00e7\u0131k ekonomi olan bir \u00fclkenin paras\u0131 iki \u015fekilde de\u011ferli olur; birincisi \u00fclke h\u0131zl\u0131 ve s\u00fcrekli \u201cs\u0131cak para\u201d giri\u015fine maruz kal\u0131r ve paras\u0131 de\u011ferlenir; ikincisi ise \u00fclkenin s\u00fcrekli d\u0131\u015f ticaret fazlas\u0131 olur. \u015eimdi \u00dcrd\u00fcn bu iki hale de uzak. \u00dcrd\u00fcn petrol ve do\u011falgaz kaynaklar\u0131ndan yoksun, enerji ve su k\u0131tl\u0131\u011f\u0131 \u00e7eken bir \u00fclke. \u00dcrd\u00fcn ekonomisinde b\u00fct\u00e7e a\u00e7\u0131klar\u0131 kronik bir sorun. 2014 y\u0131l\u0131 sonunda b\u00fct\u00e7enin 1,5 milyar ABD Dolar\u0131 a\u00e7\u0131k vermesi bekleniyor. D\u0131\u015f ticaret a\u00e7\u0131\u011f\u0131 da bir di\u011fer \u00f6nemli sorunu \u00fclkenin. Yakla\u015f\u0131k 21 milyar ABD Dolarl\u0131k ithalata kar\u015f\u0131n, ihracat 9 milyar ABD Dolar\u0131 d\u00fczeyinde kal\u0131yor ancak.<\/p>\n<p>\u00dclkenin ihracat\u0131nda potas, fosfat, g\u00fcbre, tekstil, ila\u00e7 ve ya\u015f sebze-meyve sekt\u00f6rleri \u00f6n s\u0131ralarda yer al\u0131yor. \u00dcrd\u00fcn, \u00e7ok de\u011ferli paras\u0131yla ihra\u00e7 edilelebilir he\u00e7 bir malda k\u00fcresel rekabet yapm\u0131yor. \u00c7\u00fcnk\u00fc hibe ve yard\u0131mlar tek g\u00fcvencesi evet, \u00dcrd\u00fcn ekonomisinin \u00f6nemli bir girdi kayna\u011f\u0131n\u0131 ABD, K\u00f6rfez \u00fclkeleri ve uluslararas\u0131 finans kurulu\u015flar\u0131ndan sa\u011flanan hibe\/uzun d\u00f6nemli, d\u00fc\u015f\u00fck faizli krediler olu\u015fturuyor. Bu bile tek ba\u015f\u0131na bu \u00fclkenin ne oldu\u011funu ve Ortado\u011fu\u2019da hangi i\u015flevi \u00fcstlenmesi gerekti\u011fini ortaya koyuyor. JOD\u2019u yukar\u0131da tutan en \u00f6nemli etkenlerden birisi budur.<\/p>\n<p>Cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n kapat\u0131lmas\u0131nda, turizm ve yurtd\u0131\u015f\u0131 i\u015f\u00e7i gelirleri \u00f6nemli rol oynamaktad\u0131r. 2013 y\u0131l\u0131nda, \u00e7o\u011funlu\u011fu K\u00f6rfez \u00fclkelerinde \u00e7al\u0131\u015fan \u00dcrd\u00fcnl\u00fcler taraf\u0131ndan yap\u0131lan para transferi yakla\u015f\u0131k 1,5 milyar Dolar, turizm gelirleri ise yakla\u015f\u0131k 3,5 milyar Dolar olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. \u00dcrd\u00fcn bunun i\u00e7in m\u00fclteci deposudur. Bunu, insani ama\u00e7la de\u011fil, ticaret ve \u0130srail\u2019i rahatlatmak i\u00e7in yapmaktad\u0131r.<\/p>\n<p>\u00d6te yandan \u00dcrd\u00fcn, 2013 y\u0131l\u0131nda IMF ile imzalanan 1,2 milyar Dolarl\u0131k \u201cstand-by\u201d anla\u015fmas\u0131 uyar\u0131nca bir ekonomik istikrar program\u0131 uygulamaktad\u0131r. \u015eimdi bunun da \u00fczerinde dural\u0131m; IMF ile stand-by imzalayan hi\u00e7 bir \u00fclkenin paras\u0131 de\u011ferli olmaz. \u00c7\u00fcnk\u00fc IMF, i\u00e7in esas olan d\u0131\u015f bor\u00e7lar\u0131n, d\u0131\u015f ticaret fazlas\u0131 vererek \u00f6denmesidir, bunun i\u00e7in de yerel para s\u00fcrekli deval\u00fce vaziyette olmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p>Ama \u00dcrd\u00fcn\u2019de bu olmuyor iki temel nedenden dolay\u0131; birincisi \u00fclkede sabit kur rejimi uygulan\u0131yor ki, yaln\u0131z bu \u00f6zellik bile g\u00fcn\u00fcm\u00fcz ko\u015fullar\u0131nda \u00dcrd\u00fcn ekonomisinin tam anlam\u0131yla bir a\u00e7\u0131k ekonomi olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6sterir. \u0130kincisi ise \u00fclkeye ba\u015fta ABD ve Suudi Arabistan olmak \u00fczere \u00e7ok yo\u011fun ve s\u00fcrekli bir kaynak giri\u015fi var.<\/p>\n<h2>\u00dcrd\u00fcn \u00fczerinden b\u00fcy\u00fck tezgah<\/h2>\n<p>Tam \u015fu s\u0131ralar, ABD ve Suudi Arabistan, Kral Abdullah\u2019\u0131n da ilgi alan\u0131 olan, savunma sanayinde \u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fc uzmanla\u015ft\u0131rmak ve bu \u00fclkeyi bu alanda b\u00fct\u00fcn b\u00f6lgenin \u00fcretim \u00fcss\u00fc yapmak istiyorlar. Ama yine bug\u00fcnlerde Kral Abdullah\u2019\u0131n bir ba\u015fka giri\u015fimine de dikkat \u00e7ekmek isteriz. Kral Abdullah, ge\u00e7en pazar g\u00fcn\u00fc Irak Ba\u015fbakan\u0131 Haider Al Abadi\u2019yi ziyaret etti. Bu ziyaret, \u00dcrd\u00fcn\u2019\u00fcn en \u00f6nemli ingilizce gazetelerinden olan \u201cThe Jordan Times\u2019de \u015fu alt ba\u015fl\u0131\u011f\u0131 ile verildi \u201c Irak petrol\u00fc denizden ticarile\u015febilir\u201d Irak petrol\u00fcn\u00fcn boru hatlar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda deniz yoluyla Akdeniz\u2019e ula\u015fmas\u0131 ve bunun i\u00e7in Hayfa, Akabe gibi limanlar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131n s\u00fcrekli olmas\u0131 ve limanlar\u0131n hem \u0130srail hem de \u00dcrd\u00fcn taraf\u0131nda artmas\u0131 gerekir. Bunun i\u00e7in de Filistin sorununu \u0130srail yukar\u0131dan ter\u00f6rle, \u00dcrd\u00fcn\u2019de \u201ci\u00e7eriden\u201d kadife eldevenle \u00e7\u00f6zecekler ama her iki halde de ortada Filistin ekonomisi ve hukuku diye bir \u015fey olmayacak. Bunun d\u0131\u015f\u0131nda Irak Ba\u015fbakan\u0131 Abadi ile Kral Abdullah, bir \u00e7ok alanda ekonomik i\u015fbirli\u011fi s\u00f6z\u00fc verdi birbirlerine. Bu ekonomik i\u015fbirli\u011fi, u\u00e7u\u015f say\u0131lar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131, demiryolu a\u011flar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi ve petrol boru a\u011flar\u0131n\u0131\u0131n iki \u00fclke aras\u0131nda olu\u015fturulmas\u0131 ve serbest ticaret anla\u015fmalar\u0131n\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131n\u0131 kaps\u0131yor.<\/p>\n<p>\u00d6yle anla\u015f\u0131l\u0131yor ki, \u00dcrd\u00fcn\u2019de, \u0130srail\u2019den sonra, T\u00fcrkiye\u2019nin Azerbaycan\u2019dan ba\u015flayarak olu\u015fturdu\u011fu ve yak\u0131n gelecekte Irak hatta \u0130ran ve Do\u011fu Akdeniz kaynaklar\u0131n\u0131 i\u00e7ine alacak olan G\u00fcney Gaz Koridoru\u2019na alternatif olu\u015fturmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Tabii ki bu Kral Abdullah\u2019\u0131n do\u011frudan iradesi de\u011fil, bunun arkas\u0131nda Suudi Arabistan, ABD\u2019nin neocon taraf\u0131 hatta Almanya var.<\/p>\n<p>Haberin Devam\u0131 i\u00e7in <a href=\"http:\/\/haber.stargazete.com\/yazar\/kral-ve-petrol-ortadogu-ve-turkiye\/yazi-958393\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow\">t\u0131klay\u0131n\u0131z&gt;&gt;&gt;<\/a><\/p>\n<p>Kaynak: Star Gazetesi<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.Stratejik D\u00fc\u015f\u00fcnce Enstit\u00fcs\u00fc\u2019n\u00fcn d\u00fczenledi\u011fi 4. Arap-T\u00fcrk Sosyal Bilimler Kongresi (ATCOSS) i\u00e7in \u00dcrd\u00fcn-Amman\u2019da Petra \u00dcniversitesi\u2019deydik. Ortado\u011fu\u2019nun yine \u00e7ok zor g\u00fcnler ya\u015f\u0131yor. Ama ATCOSS Kongresi\u2019nde [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":32924,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53,44],"tags":[63,67,1009,165,254,745,19179,19180,59,79,1593,19181],"views":830,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32923"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=32923"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32923\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":32925,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/32923\/revisions\/32925"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/32924"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=32923"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=32923"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=32923"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}