{"id":3269,"date":"2012-11-28T12:00:30","date_gmt":"2012-11-28T09:00:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=3269"},"modified":"2012-11-28T12:12:20","modified_gmt":"2012-11-28T09:12:20","slug":"turkiye-dunyanin-tersine-daha-karbon-yogun-2","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/turkiye-dunyanin-tersine-daha-karbon-yogun-2\/","title":{"rendered":"(Turkish) T\u00fcrkiye: D\u00fcnyan\u0131n Tersine Daha Karbon Yo\u011fun!"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

\"\"Germanwatch, Almanya merkezli bir sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fc. Her sene \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Performans Endeksi ile \u00fclkelerin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda ilerlemelerini k\u0131yaslamal\u0131 olarak raporluyorlar. 2012 y\u0131l\u0131 endeksini Aral\u0131k 2012\u2019de Durban\u2019da ger\u00e7ekle\u015fen 17. Taraflar Konferans\u0131-COP17\u2019de a\u00e7\u0131klad\u0131lar. Her sene a\u00e7\u0131klanan bu endeksde, k\u00fcresel sera gaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131ndan %95\u2019inden sorumlu 59 \u00fclkeyi de\u011ferlendiriyorlar. T\u00fcrkiye bu sene endeksde sondan 4. oldu. K\u00fcresel ekonomi i\u00e7inde enerjinin \u00e7ok belirleyici oldu\u011fu noktada, d\u00fcnyay\u0131 ve d\u00fcnya i\u00e7inde T\u00fcrkiye\u2019yi anlamak ciddi ipu\u00e7lar\u0131 veriyor.<\/strong><\/em><\/p>\n

Raporu haz\u0131rlayan Germanwatch ekibinden Jan Burck ile COP17 esnas\u0131nda raporu ve T\u00fcrkiye \u00a0de\u011ferlendirildi.<\/em><\/strong><\/p>\n

2012 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Performans Endeksi\u2019nin temel bulgular\u0131 nelerdir?<\/strong><\/p>\n

\u00c7ok \u00e7e\u015fitli sonu\u00e7larla kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131yay\u0131z. Birincisi d\u00fcnyada en fazla sal\u0131m yapan ilk 10 \u00fclkenin i\u00e7indeki ilk 5 \u00fclkenin derecelerinin \u201c\u00e7ok k\u00f6t\u00fc\u201d oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. \u0130\u00e7lerinde sadece bir tanesinin, \u00c7in\u2019in politika derecesinin \u201ciyi\u201d oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Suudi Arabistan, \u0130ran ve Kanada\u2019n\u0131n sadece k\u00f6t\u00fc performanslar\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda k\u00f6t\u00fc politika performanslar\u0131na sahip oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. B\u00f6ylece bu \u00fclkelerin sal\u0131m e\u011filimlerinin de\u011fi\u015fmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu olduk\u00e7a \u00f6zg\u00fcn bir durum.<\/p>\n

Bir \u00f6nceki raporla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda bu rapordaki farklar nelerdir ?<\/strong><\/p>\n

Bu seneki rapor devam eden ekonomik krizden fazlas\u0131yla etkilendi. Krizden di\u011fer \u00fclkelere g\u00f6re daha fazla etkilenen \u00fclkelerin sal\u0131mlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrken s\u0131ralamada yukar\u0131ya \u00e7\u0131kt\u0131klar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. \u00d6te yandan krizden fazla etkilenmeyen \u00c7in, Hindistan ve Brezilya gibi \u00fclkelerin s\u0131ralamada gerilere d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu ge\u00e7en seneki rapora g\u00f6re olan farklardan birisi.<\/p>\n

Bunun d\u0131\u015f\u0131nda baz\u0131 \u00fclkelerde baz\u0131 de\u011fi\u015fimler g\u00f6zlemliyoruz. Mesela Danimarka daha iyi politikalar nedeniyle daha iyi bir s\u0131ralamaya y\u00fckseldi. Almanya bu sene bir basamak y\u00fckseldi. \u00c7\u00fcnk\u00fc, daha iyi politika de\u011ferlendirmelerine n\u00fckleer enerjiyi terk etme karar\u0131 nedeniyle sahip oldu. Art\u0131k yenilenebilir kar\u015f\u0131t\u0131 s\u00f6zleri daha az duyuyoruz.<\/p>\n

Daha fazla \u00f6rnek verelim.<\/strong><\/p>\n

Raporun en ilgin\u00e7 \u00fclkelerinden biri de Avustralya. Ge\u00e7en 6 senede listenin en altlar\u0131nda yer al\u0131yordu. \u015eimdi ge\u00e7en seneden 10 basamak daha \u00fcste \u00e7\u0131kt\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc, d\u00fcnyada ilk defa, karbon vergisini parlementodan ge\u00e7irdiler. Yak\u0131nda sal\u0131m s\u0131n\u0131rlama ve ticaretine (ETS) ge\u00e7ecekler ve ekonomilerinin b\u00fcy\u00fcmesine ra\u011fmen sal\u0131mlar\u0131n\u0131 da azalt\u0131yorlar. Gayri safi yurti\u00e7i has\u0131lalar\u0131 %3 artarken sal\u0131mlar\u0131n\u0131 %8 azaltmay\u0131 ba\u015fard\u0131lar. Bu haliyle Avustralya raporun en g\u00f6zde \u00fclkelerinden biri.<\/p>\n

\u00d6nceki raporla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rd\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, T\u00fcrkiye 50. s\u0131radan 58. s\u0131raya d\u00fc\u015f\u00fcyor. Bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc nas\u0131l a\u00e7\u0131kl\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n

Performans Endeksi %80 sal\u0131m tabanl\u0131. T\u00fcrkiye\u2019nin sal\u0131mlardaki e\u011filimine bakt\u0131\u011f\u0131n\u0131zda ekonomik krize ra\u011fmen seragaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131n\u0131n artt\u0131\u011f\u0131n\u0131, \u00f6zellikle de 2010\u2019da g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Y\u00fckselen ekonomiler i\u00e7inde olan T\u00fcrkiye\u2019nin sal\u0131mlar\u0131 ve ki\u015fi ba\u015f\u0131 enerji kullan\u0131m\u0131 g\u00f6receli olarak d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131na ra\u011fmen sal\u0131m e\u011filimleri gelecek y\u0131llarda da art\u0131\u015f \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor. Bu nedenle, T\u00fcrkiye sal\u0131mlarda (daha y\u00fcksek \u00fclkelere g\u00f6re) iyi ama bu yeterli de\u011fil.<\/p>\n

Nelerin de\u011fi\u015fti\u011fine bakt\u0131\u011f\u0131m\u0131zda, ulusal iklim politikalar\u0131n\u0131n ge\u00e7en y\u0131ldan daha k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. Uzmanlara T\u00fcrkiye\u2019nin ulusal iklim politikalar\u0131n\u0131 sordu\u011fumuzda, bize birincisi hemen hemen hi\u00e7 bir politika olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131, ikincisi politika olsa bile sera gaz\u0131 azalt\u0131m\u0131 yapmaktan uzak oldu\u011funu ilettiler.<\/p>\n

\u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc olarak da, ulusararas\u0131 politikalar konusunda da T\u00fcrkiye\u2019nin bir \u00f6nceki y\u0131ldan daha k\u00f6t\u00fc oldu\u011funu g\u00f6r\u00fcyoruz. 2009 y\u0131l\u0131nda Kyoto Protkokol\u00fc\u2019ne taraf olarak bir ad\u0131m atarken, ge\u00e7en s\u00fcrede uluslararas\u0131 seviyede hi\u00e7bir y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck almak istemedi.<\/p>\n

Bu durumda, k\u00f6t\u00fc bir politika uygulamas\u0131, g\u00f6receli olarak ortalama sal\u0131m seviyesi ve k\u00f6t\u00fc sal\u0131m planlar\u0131 kar\u015f\u0131m\u0131za b\u00f6yle bir sonu\u00e7 \u00e7\u0131kartt\u0131.<\/p>\n

Rapordan anl\u0131yoruz ki, T\u00fcrkiye az yenilenebilir enerji ve \u00e7ok karbon yo\u011fun, enerji yo\u011fun \u00e7\u00f6z\u00fcmleri ekledik\u00e7e avantajlar\u0131n\u0131 kaybediyor. Bu durumu raporunuzun \u00e7\u0131kt\u0131lar\u0131na g\u00f6re nas\u0131l a\u00e7\u0131kl\u0131yorsunuz?<\/strong><\/p>\n

E\u011fer sal\u0131mlar\u0131 gayri safi yurti\u00e7i has\u0131la ile kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131r\u0131rsan\u0131z sorunu g\u00f6r\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. Normalde y\u00fckselen ekonomilerde, \u00fclke her ge\u00e7en g\u00fcn daha verimli hale gelir ve bir birim milli gelir i\u00e7in daha az karbondioksit sal\u0131m\u0131 yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcr\u00fcrs\u00fcn\u00fcz. T\u00fcrkiye\u2019de b\u00f6yle olmuyor. Bir birim milli gelir i\u00e7in daha fazla sal\u0131m yap\u0131ld\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyorsunuz. Bu kesinlikle fosil yak\u0131t kullan\u0131m\u0131 kaynakl\u0131. Daha az fosil yak\u0131t, daha fazla yenilenebilir ve daha fazla enerji verimlili\u011finin ger\u00e7ekle\u015fmedi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz.<\/p>\n

Ancak, gayri safi mili has\u0131la i\u00e7indeki birincil enerji kullan\u0131m\u0131na g\u00f6re fazla sal\u0131m yapan \u00fclkelere bakarsan\u0131z, ekonomiyi daha fazla verimli hale getirmek i\u00e7in sera gaz\u0131 sal\u0131mlar\u0131n\u0131 azaltmak hem ekonomi hemde iklim i\u00e7in bir kazan-kazan oyunudur. T\u00fcrkiye bu y\u00f6nde ad\u0131m atm\u0131yor.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak, \u00e7al\u0131\u015fmadan \u00e7\u0131kan sonu\u00e7lar bu s\u00fcre\u00e7te yenilenebilir enerji ve enerji verimlili\u011finin gerekli oldu\u011funu ama T\u00fcrkiye\u2019de bu \u015fekilde olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor.<\/p>\n

Son olarak COP17 hakk\u0131nda eklemek istedi\u011finiz bir \u015fey var m\u0131?<\/strong><\/p>\n

\u015eu anda bir yol ayr\u0131m\u0131nda oldu\u011fumuz s\u00f6yleyebilirim. Yasal ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bir anla\u015fma hedefini kaybetmek \u00fczereyiz. Durban\u2019da baz\u0131 taraflar zay\u0131f hedefler ya da durum g\u00f6zden ge\u00e7irmeyle s\u0131n\u0131rl\u0131 bir yakla\u015f\u0131m \u00e7\u0131kartmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yorlar. Bizim bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131m\u0131za g\u00f6re, kesinlikle yasal ba\u011flay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olan bir anla\u015fma olmas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Kopenhag Uzla\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00fclkelerin verdi\u011fi taah\u00fctler s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131n\u0131 2 derecenin alt\u0131nda tutmak i\u00e7in yetersiz. E\u011fer 2015\u2019den itibaren ge\u00e7erli olacak ba\u011flay\u0131c\u0131 bir sal\u0131m azalt\u0131m anla\u015fmas\u0131na sahip olmazsak, ki teknik olarak \u015fans\u0131m\u0131z kalmayacak, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 sava\u015f\u0131m\u0131 kaybedece\u011fiz.<\/p>\n

COP15\u2019de ya\u015fanan ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131ktan sonra, Cancun\u2019da stratejilerde de\u011fi\u015fiklik g\u00f6rmeye ihtiyac\u0131m\u0131z var. K\u00fc\u00e7\u00fck \u00e7\u00f6z\u00fcm paketleri Cancun\u2019da tamamlanabilir ve asl\u0131nda tamamlanmak zorunda. En \u00f6nemli konular: ya\u011fmur ormanlar\u0131n\u0131n korunmas\u0131, finansman ve teknoloji transferi. Kyoto Protokol\u00fcn\u00fcn ikinci y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fck d\u00f6nemine dair uzla\u015fma \u00e7\u0131kmazsa, bu ciddi bir ba\u015far\u0131s\u0131zl\u0131k olur. ABD dahil edilmedi\u011fi s\u00fcrece, Japonya kar\u015f\u0131s\u0131nda yer alacak. Pek \u00e7ok \u00fclke ise bu konuda uzla\u015fmayacak. Bu nedenle, \u00e7\u0131k\u0131\u015f yolunu bulmak zorunday\u0131z.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Endeks \u00fclkelerin g\u00f6receli s\u0131ralamas\u0131n\u0131, e\u011filimini, ald\u0131\u011f\u0131 skoru ve bunu olu\u015fturan gidi\u015fat\u0131, seviyeyi ve politikalar\u0131 de\u011ferlendirerek ortaya koyuyor. \u0130lk 3\u2019\u00fc hake den \u00fclke olmad\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in bo\u015f b\u0131rak\u0131l\u0131rken, \u0130sve\u00e7, \u0130ngiltere, Almanya ve Brezilya \u00fcst s\u0131ralarda yer al\u0131rken, T\u00fcrkiye Kazakistan, \u0130ran ve Suudi Arabistan\u2019\u0131n hemen \u00f6n\u00fcnde sondan 4. S\u0131rada.<\/em><\/p>\n

Kaynak: Ye\u015fil Ekonomi<\/a><\/em><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.Germanwatch, Almanya merkezli bir sivil toplum \u00f6rg\u00fct\u00fc. Her sene \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Performans Endeksi ile \u00fclkelerin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda ilerlemelerini k\u0131yaslamal\u0131 olarak raporluyorlar. […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2626,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53,52],"tags":[924,923,925],"views":4950,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3269"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3269"}],"version-history":[{"count":10,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3269\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3272,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/3269\/revisions\/3272"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/2626"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3269"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=3269"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=3269"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}