{"id":32154,"date":"2014-10-06T17:55:30","date_gmt":"2014-10-06T14:55:30","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=32154"},"modified":"2014-10-06T18:03:27","modified_gmt":"2014-10-06T15:03:27","slug":"epias-enerji-piyasalari-isletme-a-s-in-rolu-ne-olacak","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/epias-enerji-piyasalari-isletme-a-s-in-rolu-ne-olacak\/","title":{"rendered":"(Turkish) K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131: EP\u0130A\u015e ( Enerji Piyasalar\u0131 \u0130\u015fletme A.\u015e )’\u0131n Rol\u00fc Ne Olacak?"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

Son d\u00f6nemlerde T\u00fcrkiye Elektrik Piyasas\u0131’n\u0131n olduk\u00e7a hareketli olmas\u0131 hepimizin dikkatini \u00e7ekmi\u015ftir. \u00d6zelle\u015ftirmelerle ba\u015flayan bu s\u00fcre\u00e7 yeni elektrik piyasas\u0131 kanunlar\u0131n\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi ile devam etmektedir. Bu kanunlardan en son \u00e7\u0131kan\u0131 ise 30 Mart 2013 y\u0131l\u0131nda y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe giren 6446 say\u0131l\u0131 Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu’dur. Kanunun nihai amac\u0131; k\u0131saca enerji piyasas\u0131na likidite ve \u015feffafl\u0131k kavu\u015fturulmas\u0131n\u0131n yan\u0131 s\u0131ra, piyasa oyuncular\u0131na s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir rekabet ortam\u0131 sa\u011flamakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n

Elektrik piyasas\u0131n\u0131n geli\u015fimini temel hatlar\u0131yla inceledi\u011fimizde k\u00f6kl\u00fc ve h\u0131zl\u0131 bir de\u011fi\u015fimin oldu\u011funu rahatl\u0131kla g\u00f6rece\u011fiz. Elektrik ve enerji piyasas\u0131n\u0131n olu\u015fumunun ilk ad\u0131mlar\u0131 1970 y\u0131l\u0131nda TEK’in (T\u00fcrkiye Elektrik Kurumu) kurulmas\u0131yla at\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. TEK 1970-1994 aras\u0131nda \u00fclkemizde elektri\u011fin \u00fcretimi, iletimi ve da\u011f\u0131t\u0131lmas\u0131ndan sorumlu olan ilk ve tek devle\"epias-enerji-borsasi-duzenlenmesi-neden-onemli\"<\/a>t kurumuydu. 1994 y\u0131l\u0131nda Bakanlar Kurulu karar\u0131 ile TEK ayr\u0131larak TEDA\u015e (T\u00fcrkiye Elektrik Da\u011f\u0131t\u0131m A.\u015e.) ve TEA\u015e (T\u00fcrkiye Elektrik \u00dcretim \u0130letim A.\u015e.) kurulmu\u015ftur.<\/p>\n

Sekt\u00f6r\u00fcn giderek b\u00fcy\u00fcy\u00fcp geli\u015fmesi sonucu kamuda bu tarzda ayr\u0131lmalar devam etmi\u015f ve g\u00f6rev y\u00fck\u00fc daha da hafifletilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 2001 y\u0131l\u0131nda TEA\u015e yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131larak TE\u0130A\u015e (T\u00fcrkiye Elektrik \u0130letim A.\u015e.), E\u00dcA\u015e (Elektrik \u00dcretim A.\u015e.) ve TETA\u015e (T\u00fcrkiye Elektrik Ticaret Taahh\u00fct A.\u015e.) genel m\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri kurulmu\u015ftur. 2004 y\u0131l\u0131na kadar elektrik ve enerji piyasas\u0131nda devletin tekelli\u011fi devam etmi\u015ftir. Enerji sekt\u00f6r\u00fcnde \u00f6zelle\u015ftirmenin ilk ad\u0131mlar\u0131 \u00d6zelle\u015ftirme Y\u00fcksek Kurulu’nun 2 Nisan 2004 tarih ve 2004\/22 say\u0131l\u0131 karar\u0131 ile TEDA\u015e’\u0131n \u00f6zelle\u015ftirme program\u0131na al\u0131nmas\u0131 ile ba\u015flad\u0131.<\/p>\n

2009 y\u0131l\u0131ndan 2013 y\u0131l\u0131na kadar TEDA\u015e’\u0131n b\u00fcnyesinde olan 21 elektrik da\u011f\u0131t\u0131m b\u00f6lgesi kademeli olarak \u00f6zel sekt\u00f6re devredildi. B\u00f6ylelikle da\u011f\u0131t\u0131m ve perakende sat\u0131\u015f sekt\u00f6r\u00fcnde devletin faaliyet alan\u0131 tamamen sona ermi\u015f oldu. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde ise \u00f6zelikle E\u00dcA\u015e b\u00fcnyesinde bulunan enerji \u00fcretim santrallerinin b\u00fcy\u00fck bir k\u0131sm\u0131n\u0131n \u00f6zel sekt\u00f6re devri planlanmaktad\u0131r. Bu \u015fekilde kamunun tekelinde olan elektrik, enerji piyasas\u0131na \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcnde dahil olmas\u0131 ile bu sekt\u00f6rde serbestle\u015fme ad\u0131na b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar at\u0131lm\u0131\u015f oldu. Enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn \u00f6zelle\u015fme ser\u00fcvenini k\u0131saca b\u00f6yle geli\u015fmi\u015ftir ve halen devam etmektedir.<\/p>\n

Enerji sekt\u00f6r\u00fcnde hem arz g\u00fcvenli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 hem de yat\u0131r\u0131mc\u0131y\u0131 \u00e7ekmek T\u00fcrkiye’nin \u00f6ncelikli ekonomik hedefleri aras\u0131ndad\u0131r. Buna paralel olarak elektrik piyasas\u0131nda yat\u0131r\u0131mlar\u0131n art\u0131r\u0131lmas\u0131 amac\u0131 ile yukar\u0131da bahsetti\u011fimiz birtak\u0131m d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bu d\u00fczenlemelerden en \u00f6nemlisi ise son g\u00fcnlerde g\u00fcndeme gelen ve enerji piyasas\u0131nda bir devrim yarataca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclen EP\u0130A\u015e’\u0131n (Enerji Piyasalar\u0131 \u0130\u015fletme A.\u015e.) kurulacak olmas\u0131d\u0131r. Ba\u015fta da bahsetti\u011fimiz gibi 6446 say\u0131l\u0131 kanunun y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesi ile enerji ve elektrik sekt\u00f6r\u00fcnde serbest bir platform olu\u015fturmak amac\u0131yla kurulacak enerji borsas\u0131n\u0131n mevzuat haz\u0131rl\u0131klar\u0131 ve altyap\u0131s\u0131 tamamlanm\u0131\u015f durumdad\u0131r. Kanuna g\u00f6re EP\u0130A\u015e \u00f6zel bir anonim \u015firketi olacakt\u0131r ve b\u00fcnyesinde spot piyasalar\u0131 ihtiva edecektir. Piyasada EP\u0130A\u015e’tan beklenen ise y\u00f6neti\u015fim, piyasa g\u00f6zetimi ve spot piyasa verilerinin g\u00f6sterge fiyatlara d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc konular\u0131nda \u00f6nemli bir kilometre ta\u015f\u0131 olmas\u0131 ve yak\u0131n vadede gaz da dahil enerji piyasas\u0131n\u0131n i\u015fletmecisi olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde EP\u0130A\u015e benzeri platformlar olduk\u00e7a fazlad\u0131r. \u00dclkemizde de bunun kurulmas\u0131 ile birlikte elektrik ve do\u011falgaz fiyatlar\u0131 aras\u0131nda g\u00fc\u00e7l\u00fc bir ili\u015fki kurularak enerjiyi daha verimli ve etkin kullanmam\u0131z\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r. E\u011fer bug\u00fcn, t\u00fcm enerji emtialar\u0131n\u0131n ticareti,arz ve talebin \u015fekillendirildi\u011fi, likiditesi y\u00fcksek ve \u015feffaf olsayd\u0131, t\u00fcketiciler ve tedarik\u00e7iler; enerjinin en verimli bi\u00e7imde kullan\u0131laca\u011f\u0131na dair daha etkin kararlar alabilirlerdi. Olu\u015facak piyasalarla\u00a0 beraber gelecek ve geli\u015fecek olan \u2018g\u00fcn i\u00e7i e\u015f zamanl\u0131 enerji ticareti\u2019,toptan sat\u0131\u015f \u015firketlerine,\u00fcreticilere ve \u00f6zellikle yenilenebilir enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131 gibi sistemde dengesizlik yaratarak \u00f6ng\u00f6r\u00fclmeyen bedellerle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalan piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131na daha etkin avantajlar sa\u011flayacakt\u0131r.\u00a0 B\u00fcy\u00fck sanayi kurulu\u015flar\u0131 da piyasada olu\u015fan fiyatlar\u0131 g\u00f6zlemleyerek hem sistem denge ve dengesizliklerine katk\u0131da bulunabilecek hem de y\u00fck d\u00fc\u015ferek \u00e7al\u0131\u015fmad\u0131\u011f\u0131 zamanlarda da finansal anlamda kendilerine getiri sa\u011flayabileceklerdir.<\/p>\n

K\u0131saca EP\u0130A\u015e’\u0131n rol\u00fcne maddeler halinde bakarsak;<\/p>\n

– Yeni kurulacak enerji borsas\u0131 ile \u00f6ncelikle rekabet edilebilir bir piyasada \u015feffafl\u0131k, serbestlik ve elektrik fiyatlar\u0131nda b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde \u00f6ng\u00f6r\u00fclebilirlik sa\u011flanacak.<\/p>\n

– Nihai t\u00fcketicilere orta ve uzun vadede elektrik fiyatlar\u0131n\u0131n d\u00fc\u015fmesi gibi \u00f6nemli katk\u0131lar sa\u011flanacak.<\/p>\n

– G\u00fcn i\u00e7inde elektrik fiyatlar\u0131n\u0131n kolayca de\u011fi\u015fimi yat\u0131r\u0131mc\u0131lar ve sekt\u00f6r oyuncular\u0131 taraf\u0131ndan kolayca takip edilebilecek ve daha g\u00fcvenli bir platformda yat\u0131r\u0131mlar h\u0131zlanacakt\u0131r.<\/p>\n

– Yat\u0131r\u0131mc\u0131lar enerji borsas\u0131 ile birlikte kar ve risk oranlar\u0131n\u0131 daha do\u011fru ve kesin olarak \u00f6ng\u00f6rerek yat\u0131r\u0131mlar\u0131na g\u00fcvenli bir \u015fekilde devam edebilecektir.<\/p>\n

– Sadece enerji sekt\u00f6r\u00fcne yat\u0131r\u0131m yapacak yat\u0131r\u0131mc\u0131lar de\u011fil, elektrik enerjisinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 t\u00fcm sekt\u00f6re yat\u0131r\u0131m yapacak yat\u0131r\u0131mc\u0131lar orta ve uzun vadede elektrik fiyatlar\u0131n\u0131 g\u00f6rerek daha \u015feffaf ve liberal bir \u015fekilde yat\u0131r\u0131m ortam\u0131 sa\u011flanacakt\u0131r.<\/p>\n

– Liberal bir piyasa yap\u0131s\u0131na ge\u00e7mek i\u00e7in olu\u015facak yap\u0131lanmada \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn pay\u0131n\u0131n y\u00fcksek olmas\u0131 her kesimden yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n s\u00f6z sahibi olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak.<\/p>\n

E\u015fit kat\u0131l\u0131mc\u0131 yap\u0131s\u0131yla olu\u015fturulacak EP\u0130A\u015e’\u0131n %40’\u0131 \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn, %30 TE\u0130A\u015e ve BOTA\u015e’\u0131n %30 B\u0130ST’in (Borsa \u0130stanbul ) b\u00fcnyesinde yer alacak. EPDK’n\u0131n (Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurulu) son duyurusuna g\u00f6re EP\u0130A\u015e 61.5 milyon liral\u0131k bir kaynak ile kurulacak ve bir hisse 1 TL olacak. \u015eirketlerin sat\u0131n alabilece\u011fi hisse miktar\u0131 ise %4 oran\u0131n\u0131 ge\u00e7emeyecek. \u015eirketin y\u00f6netim kurulu \u00fcye say\u0131s\u0131 ise 7 olarak belirlenmi\u015f durumdad\u0131r.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak bu tarz platformlar\u0131n \u00fclkemizde faaliyet g\u00f6stermesi enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn gelece\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz etmektedir. Enerji sekt\u00f6r\u00fcnde liberalizasyonun en b\u00fcy\u00fck ad\u0131mlar\u0131ndan biri olan EP\u0130A\u015e’\u0131n sekt\u00f6re katk\u0131s\u0131n\u0131n bir hayli fazla olaca\u011f\u0131 ise ku\u015fkusuz.<\/p>\n

Kaynaklar<\/strong><\/p>\n