{"id":31069,"date":"2014-09-03T15:17:33","date_gmt":"2014-09-03T12:17:33","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=31069"},"modified":"2014-09-03T15:17:33","modified_gmt":"2014-09-03T12:17:33","slug":"kose-yazisi-nukleer-santraller-guvenli-isletilip-iyi-korunabilecek-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/kose-yazisi-nukleer-santraller-guvenli-isletilip-iyi-korunabilecek-mi\/","title":{"rendered":"(Turkish) K\u00f6\u015fe yaz\u0131s\u0131: N\u00fckleer Santraller G\u00fcvenli \u0130\u015fletilip, \u0130yi Korunabilecek mi?"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

T\u00fcrkiye i\u00e7in bir ulusal g\u00fcvenlik sorunu haline gelen ve s\u00fcrekli artmakta olan enerji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131n geli\u015ftirilmekte olan n\u00fckleer enerji kapasitesi do\u011fru ve yerinde bir karar. Peki, T\u00fcrkiye`yi y\u00f6neten siyasi irade santralleri g\u00fcvenli bir \u015fekilde i\u015fletmek ve korumak i\u00e7in muktedir mi?<\/strong><\/span><\/p>\n

\n

Yo\u011fun siyasi g\u00fcndemde yer bulamamas\u0131na ra\u011fmen ge\u00e7ti\u011fimiz hafta ya\u015fanan en \u00f6nemli olaylar\u0131ndan biri PKK\u2019n\u0131n \u015e\u0131rnak\u2019\u0131n Silopi il\u00e7esindeki \u00f6zel bir \u015firkete ait yap\u0131m\u0131 s\u00fcren bir termik santrale roketatarla sald\u0131rmas\u0131<\/strong> ve santralde \u00e7al\u0131\u015fan \u00fc\u00e7 \u00c7inli m\u00fchendisi ka\u00e7\u0131rmas\u0131 oldu. Bu olay PKK\u2019n\u0131n ter\u00f6r eylemlerine \u201c\u00e7\u00f6z\u00fcm s\u00fcrecine\u201d ra\u011fmen devam etti\u011fini, enerji \u00fcretim tesislerini hedef ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve adam ka\u00e7\u0131rma eylemlerine a\u011f\u0131rl\u0131k verebilece\u011fini g\u00f6sterdi.\"kose-yazisi-nukleer-santraller-guvenli-isletilip-iyi-korunabilecek-mi\"<\/a><\/p>\n

Bu son olayla birlikte, Soma`\u2019a i\u015f g\u00fcvenli\u011fi zaaflar\u0131 ve h\u00fck\u00fcmetin bu eksikliklere g\u00f6z yummas\u0131 nedeniyle ya\u015fanan, 301 vatanda\u015f\u0131m\u0131z\u0131n kayb\u0131yla sonu\u00e7lanan maden felaketi, T\u00fcrkiye\u2019nin gelecek y\u0131llarda aktif olacak n\u00fckleer reakt\u00f6rlerin i\u015fletme g\u00fcvenli\u011fi a\u00e7\u0131s\u0131ndan hayati sorular\u0131 ak\u0131llara getiriyor.<\/p>\n

16 May\u0131s 2008 tarihinde Radikal<\/span> Gazetesinde yay\u0131nlanan \u201cN\u00fckleer Enerji: F\u0131rsat m\u0131, Tehdit mi?<\/strong>\u201d adl\u0131 makalemde \u00e7etrefilli karakteri y\u00fcz\u00fcnden n\u00fckleer enerji meselesinin, art\u0131lar\u0131 ve eksileriyle T\u00fcrkiye g\u00fcndeminde tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131 ve uzla\u015f\u0131larak bir karar verilmesi gerekti\u011fini belirtmi\u015ftim. Ve \u00fclke i\u00e7erisindeki n\u00fckleer taraftarlar\u0131n\u0131n<\/strong><\/em> ve n\u00fckleer kar\u015f\u0131tlar\u0131n\u0131n<\/strong><\/em> ezberlerini bozmas\u0131, en sa\u011fl\u0131kl\u0131 karar\u0131n verilebilmesi i\u00e7in bir m\u00fczakere s\u00fcrecinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131n\u0131n \u015fart oldu\u011funu yazm\u0131\u015ft\u0131m.<\/p>\n

\u015eunu ifade etmek gerekir ki; enerji ihtiyac\u0131 y\u0131lda %7 artan T\u00fcrkiye i\u00e7in n\u00fckleer enerji bir gereksinim<\/strong>. Yap\u0131lan ikili anla\u015fmalar sonucunda Akkuyu\u2019da Ruslar, Sinop`ta ise Japonlar reakt\u00f6r kuracak ve i\u015fletecekler. Akkuyu\u2019daki santralin ve \u00fcretilen elektri\u011fin sahibi Ruslar olacak. Biz bu elektri\u011fi Ruslardan sat\u0131n alaca\u011f\u0131z. N\u00fckleer santralin \u201cYap-\u0130\u015flet-Devret\u201d modeli ile yap\u0131lacak olmas\u0131 Ruslar\u0131n bug\u00fcn kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 ekonomik yapt\u0131r\u0131mlar sonras\u0131nda projenin finansman\u0131nda s\u0131k\u0131nt\u0131 \u00e7ekebilme ihtimalinden \u00f6t\u00fcr\u00fc gecikmeler ve g\u00fcvenlik zaaflar\u0131 ya\u015fanmas\u0131na neden olabilir. Ayr\u0131ca \u201cYap-\u0130\u015flet-Devret\u201d modelinin genel nitelikleri itibariyle projelerde finansal ve ticari boyutun g\u00fcvenli\u011fin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebildi\u011fi farkl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalarda<\/strong> ortaya kondu. Rusya ile yap\u0131lan anla\u015fmada ciddi bir teknik mesele de mevcut. Akkuyu\u2019da yap\u0131lacak 3.Nesil VVER-1200<\/em><\/strong> Rus teknolojisi hen\u00fcz denenmemi\u015f bir teknoloji. \u0130n\u015faat halinde olan reakt\u00f6rler mevcut ama elektrik \u00fcretimi hen\u00fcz ba\u015flamad\u0131.<\/p>\n

Finansal ve teknik riskinin yan\u0131nda meselenin jeopolitik taraf\u0131 da g\u00f6zden ka\u00e7\u0131r\u0131lmamal\u0131. Bu projeyle do\u011falgazda zaten b\u00fcy\u00fck oranda ba\u011f\u0131ml\u0131 oldu\u011fumuz Rusya\u2019ya yeni bir ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k kanal\u0131 daha kurmu\u015f oluyoruz. Orta Do\u011fu\u2019da b\u00fct\u00fcn siyasi pozisyonlar\u0131m\u0131z\u0131n farkl\u0131la\u015ft\u0131\u011f\u0131 Rusya ile tek tarafl\u0131 bu ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131n yarataca\u011f\u0131 milli g\u00fcvenlik problemleri d\u0131\u015f politika etkinli\u011fimizin azalmas\u0131na neden olacakt\u0131r.<\/p>\n

\u015eimdi de konunun reakt\u00f6rleri koruma ve g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flama boyutuna bakal\u0131m. 2008 y\u0131l\u0131nda yazd\u0131\u011f\u0131m analize \u015fu \u015fekilde devam etmi\u015ftim;<\/p>\n

\u201cBir di\u011fer risk fakt\u00f6r\u00fc ise tesislere y\u00f6nelik ter\u00f6rist eylem olas\u0131l\u0131\u011f\u0131\u2026 Uzun y\u0131llard\u0131r hem i\u00e7 hem de d\u0131\u015f kaynakl\u0131 ter\u00f6rizmin hemen her \u00e7e\u015fidinden muzdarip olan T\u00fcrkiye\u2019de, n\u00fckleer reakt\u00f6rler ulusal ve k\u00fcresel ter\u00f6r \u00f6rg\u00fctlerinin ba\u015fl\u0131ca hedefleri aras\u0131na girebilir. Bu senaryo ise T\u00fcrkiye i\u00e7in tek kelimeyle k\u00e2bus demektir. E\u011fer n\u00fckleer reakt\u00f6r in\u015fas\u0131 Akkuyu ve daha sonra Sinop\u2019ta ger\u00e7ekle\u015firse, g\u00fcvenlik kuvvetlerinin tesis yak\u0131nlar\u0131nda ciddi bir tampon b\u00f6lge olu\u015fturma ihtiyac\u0131 ortaya \u00e7\u0131kabilir.\u201d<\/em><\/p>\n

Son geli\u015fmeler PKK tehdidinin sona ermedi\u011fini tam tersine art\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. I\u015e\u0130D ve benzeri ter\u00f6rist gruplar\u0131n ise \u00e7ok daha ac\u0131mas\u0131z ve y\u0131k\u0131c\u0131 oldu\u011funu belirgin bir \u015fekilde g\u00f6zlemliyoruz. T\u00fcrkiye i\u00e7inde bulundu\u011fu b\u00f6lge icab\u0131 her zaman asimetrik g\u00fcvenlik tehditlerine kar\u015f\u0131 k\u0131r\u0131lgan bir yap\u0131da\u2026<\/p>\n

Enerji Bakanl\u0131\u011f\u0131n\u0131n yukar\u0131da sorulan baz\u0131 temel sorulara cevap verdi\u011fi bir rapor<\/strong> mevcut. Bu raporda sunulan arg\u00fcmanlar\u0131n ikna edici olup olmad\u0131\u011f\u0131na siz karar verin. Ter\u00f6rizm meselesi ele al\u0131nmam\u0131\u015f. Raporda ele al\u0131nmayan ama \u00f6nemli risk fakt\u00f6r\u00fc olan bir di\u011fer mesele ise denetleyici kurumlar\u0131n ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131. \u00dclkemizde reakt\u00f6r\u00fcn g\u00fcvenli bir \u015fekilde i\u015fletilmesini denetleyecek kurumlar\u0131n kapasiteleri ve temel saikleri konusunda \u00f6nemli soru i\u015faretleri var.<\/p>\n

T\u00fcrkiye Atom Enerjisi Kurumu<\/strong> (TAEK) d\u00fcnyadaki benzerleri gibi tamamen ba\u011f\u0131ms\u0131z bir kurum de\u011fil. TAEK siyasi iradeye ba\u011f\u0131ml\u0131 ve projenin zaman\u0131nda yap\u0131lmas\u0131ndan ana sorumlu bir kurum. \u0130zak Atiyas ve Deniz \u015eahin\u2019in Ekonomi ve D\u0131\u015f Politika Ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 Merkezi (EDAM) i\u00e7in yazd\u0131klar\u0131 kapsaml\u0131 raporda bu konuyu derinlemesine irdelediler ve TAEK\u2019in neden siyasi iradeden ba\u011f\u0131ms\u0131z bir denetleyici mekanizma olamayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koydular.<\/p>\n

N\u00fckleer enerji gibi kritik bir meselede siyasi \u00e7\u0131karlar\u0131n insan hayat\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne koyulmamas\u0131 gerekiyor. Uluslararas\u0131 Atom Enerjisi Kurumu (UAEK) bir reakt\u00f6r\u00fcn aktif hale getirilmesi i\u00e7in 15 senelik bir haz\u0131rl\u0131\u011f\u0131n yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fini belirtiyor. H\u00fck\u00fcmet ise bu tavsiyeyi hi\u00e7e sayarak 2023 siyasi hedefi<\/strong> do\u011frultusunda s\u00fcreyi k\u0131saltt\u0131. Sadece bu aceleci tav\u0131r bile \u00f6nemli g\u00fcvenlik zafiyeti do\u011furabilir.<\/p>\n

Sonu\u00e7 olarak n\u00fckleer enerji vazge\u00e7ebilece\u011fimiz bir kaynak de\u011fil. T\u00fcrkiye\u2019nin ekonomik geli\u015fmesine, karbon emisyonun azalt\u0131lmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flayacak bir enerji \u00fcretim arac\u0131. \u0130stihbarat mekanizmalar\u0131n\u0131n i\u00e7 siyasi \u00e7eki\u015fmeler yerine d\u0131\u015f g\u00fcvenlik tehditlerine y\u00f6nelmesi, devletin madencilik ve n\u00fckleer enerji gibi kusursuz g\u00fcvenlik ortam\u0131 gerektiren sekt\u00f6rlerde denetim mekanizmalar\u0131n\u0131 g\u00fc\u00e7lendirip insan merkezli bir ekonomik kalk\u0131nma modelini benimsemesi riski asgari seviyelere indirmek i\u00e7in \u015fart.<\/p>\n

Haberin Devam\u0131 i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z>>><\/a><\/strong><\/p>\n

Kaynak: Radikal<\/p>\n<\/div>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.T\u00fcrkiye i\u00e7in bir ulusal g\u00fcvenlik sorunu haline gelen ve s\u00fcrekli artmakta olan enerji ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131\u011f\u0131na kar\u015f\u0131n geli\u015ftirilmekte olan n\u00fckleer enerji kapasitesi do\u011fru ve yerinde […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":31070,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53,43],"tags":[1466,63,67,1009,165,9736,71,21,1597,17814,2644,17815,4948,947,946],"views":737,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31069"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=31069"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31069\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":31071,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/31069\/revisions\/31071"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/31070"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=31069"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=31069"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=31069"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}