{"id":27852,"date":"2014-06-12T13:55:48","date_gmt":"2014-06-12T10:55:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=27852"},"modified":"2014-06-12T13:55:48","modified_gmt":"2014-06-12T10:55:48","slug":"elektrik-iletim-sektoru-2013-yili-raporu-yayinlandi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/elektrik-iletim-sektoru-2013-yili-raporu-yayinlandi\/","title":{"rendered":"(Turkish) Elektrik \u0130letim Sekt\u00f6r\u00fc 2013 Y\u0131l\u0131 Raporu Yay\u0131nland\u0131…"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

T\u00fcrkiye Elektrik \u0130letim A.\u015e. (TE\u0130A\u015e) taraf\u0131ndan, Elektrik iletimi\u00a0sekt\u00f6r\u00fc 2013 y\u0131l\u0131 raporu\u00a0yay\u0131nland\u0131, raporu a\u015fa\u011f\u0131dan okuyabilirsiniz. Ayr\u0131ca, raporu pdf format\u0131nda indirmek i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z>>><\/a><\/strong><\/p>\n

\n
Elektrik \u0130letimi Sekt\u00f6r Raporu 2013<\/strong><\/div>\n<\/div>\n

a) D\u00fcnyada sekt\u00f6r\u00fcn g\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc<\/h2>\n

D\u00fcnya elektrik piyasalar\u0131 \u00fcretim, iletim, da\u011f\u0131t\u0131m ve tedarik gibi temel unsurlardan olu\u015fmaktad\u0131r. Elektrik enerjisinin di\u011fer ticari \u00fcr\u00fcnler gibi depolanamamas\u0131 ve \u00fcretildi\u011fi anda t\u00fcketilmesi zorunlulu\u011fundan dolay\u0131 enerji piyasalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131nda ve i\u015fletilmesinde s\u00f6z konusu temel unsurlar\u0131n i\u00e7 i\u00e7e olu\u015funun g\u00f6z ard\u0131 edilmemesi gerekmektedir. Kullan\u0131c\u0131lar\u0131n\"elektrik-iletim-sektoru-2013-yili-raporu-yayinlandi\"<\/a> en verimli \u015fekilde yararlanabilece\u011fi ve kat\u0131l\u0131mc\u0131lar i\u00e7in f\u0131rsata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclebilecek elektrik piyasa modellerinin olu\u015fturulmas\u0131 g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc d\u00fcnya enerji sekt\u00f6r\u00fcnde benimsenmektedir.<\/p>\n

Bu y\u00f6nde liberalle\u015fen ve yeniden yap\u0131lanma s\u00fcreci devam eden D\u00fcnya ve \u00f6zellikle Avrupa enerji sekt\u00f6r\u00fcnde; g\u00fcvenilir ve daha fonksiyonel elektrik piyasalar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 i\u00e7in \u00fcretim, iletim, da\u011f\u0131t\u0131m, ticaret faaliyetlerini tek bir t\u00fczel ki\u015filik olarak s\u00fcrd\u00fcren \u015firketlerin bu fonksiyonlar\u0131n\u0131 birbirinden ay\u0131rmalar\u0131 ve m\u00fcmk\u00fcn olan faaliyet alanlar\u0131nda \u00f6zel sekt\u00f6r kat\u0131l\u0131m\u0131n\u0131n artt\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki \u00e7al\u0131\u015fmalara h\u0131z kazand\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Ancak iletim yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n y\u00fcksek maliyetli olu\u015fu ve \u00f6nemli boyutlarda kamula\u015ft\u0131rma g\u00fc\u00e7l\u00fckleri ve enterkonnekte sistem i\u015fletiminin tekel niteli\u011fi haiz olu\u015fu nedenleri ile iletim hizmetlerinin kamu taraf\u0131ndan sa\u011flanmas\u0131 ve tekel olmas\u0131 y\u00f6n\u00fcndeki e\u011filim halen devam etmektedir.<\/p>\n

Sistem \u0130\u015fleticilerinin yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lan elektrik piyasalar\u0131ndaki rol\u00fc g\u00fcn ge\u00e7tik\u00e7e artmaktad\u0131r. Bu kapsamda, sistem i\u015fleticisi taraf\u0131ndan; elektrik sisteminin g\u00fcvenilir ve kesintisiz i\u015fletilmesinin yan\u0131 s\u0131ra elektrik piyasalar\u0131n\u0131n geli\u015fmesine imk\u00e2n sa\u011flayacak \u015fekilde i\u015fletme ve planlama yap\u0131lmas\u0131 gerekti\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015f\u00fc de d\u00fcnya elektrik piyasalar\u0131nda kabul g\u00f6ren konulardan biridir.<\/p>\n

Elektrik sisteminin \u015feffaf, tarafs\u0131z ve verimli i\u015fletilmesi zorunlulu\u011fu, liberal elektrik piyasalar\u0131 i\u00e7in politika belirleme s\u00fcrecinde \u00f6nemli bir unsur olarak g\u00fcndeme getirilmekte ve g\u00fcn\u00fcm\u00fczde bu yakla\u015f\u0131m\u0131n g\u00f6stergesi olarak, sistem i\u015fleticisinin \u00f6zerk bir yap\u0131ya kavu\u015fturulmas\u0131, yasal pozisyonu ve sorumluluklar\u0131na y\u00f6nelik yeni bir yakla\u015f\u0131m daha fazla benimsenmektedir.<\/p>\n

Elektrik piyasalar\u0131n\u0131n ger\u00e7ek zamanl\u0131 dengelenmesinde ve i\u015fletilmesinde Sistem \u0130\u015fleticisinin g\u00fcvenilir, kaliteli ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli olarak planlanmas\u0131 gereken g\u00fcn \u00f6ncesi tahmini arz talep dengesi teknolojik avantajlar\u0131n da yard\u0131m\u0131 ile g\u00fcn \u00f6ncesinden m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca k\u00fc\u00e7\u00fck zaman aral\u0131klar\u0131 i\u00e7erisinde sa\u011fl\u0131kl\u0131 \u015fekilde planlanabilmekte ve piyasalardaki dengesizlik minimuma indirilebilmektedir. Geli\u015fmi\u015f piyasalarda bu y\u00f6ndeki geli\u015fim \u00fcst d\u00fczeylerde olsa da geli\u015fmekte olan piyasalarda hen\u00fcz tam anlam\u0131yla anl\u0131k olarak g\u00fcn \u00f6ncesi talep tahminleri planlamas\u0131n\u0131n istenen d\u00fczeye ula\u015famad\u0131\u011f\u0131 bilinmektedir.<\/p>\n

50\u2019li y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda 7 \u00fcye ile Avrupa Elektrik \u0130letim Koordinasyon Birli\u011fi (UCTE) ad\u0131 alt\u0131nda senkron paralel i\u015fletilmeye ba\u015flanan, UCTE, Avrupa Birli\u011fi\u2019nin 3. Enerji Paketi kapsam\u0131nda 2009 y\u0131l\u0131nda uygulamaya koydu\u011fu Elektrik Direktifi ile g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00fcye say\u0131s\u0131 34 \u00fclkeden 41 \u0130letim Sistemi \u0130\u015fleticisine ula\u015fan, Avrupa Elektrik \u0130letim Sistemi \u0130\u015fleticileri A\u011f\u0131 (ENTSO-E) \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131nda toplanm\u0131\u015f olup, d\u00fcnya \u00fczerinde enerji talebinin en y\u00fcksek oldu\u011fu b\u00f6lgelerden birisidir. Enerji temininde birbirlerine ve d\u0131\u015fa ba\u011f\u0131ml\u0131 olan ENTSO-E \u00fclkelerinin enerji politikalar\u0131n\u0131 \u015fekillendiren temel unsurlar; daha fazla \u015febeke senkronizasyonu ile ge\u00e7erli tek tip piyasa modeli olu\u015fturmak ve bu sayede enerjide arz g\u00fcvenli\u011fini art\u0131rmak, enerjinin \u00fcretim, iletim, da\u011f\u0131t\u0131m ve kullan\u0131m verimlili\u011fini en \u00fcst d\u00fczeye \u00e7\u0131karmak, \u00e7evre sorunlar\u0131n\u0131 en aza indirmek ve \u015febekelerin enerji \u00e7e\u015fitlili\u011fini f\u0131rsata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmek olarak benimsenmi\u015ftir.<\/p>\n

1950\u2019li y\u0131llarda yedek kapasite \u2013 enerji payla\u015f\u0131m\u0131 ve \u00f6nemli ar\u0131zalarda kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 yard\u0131mla\u015fma \u015feklinde ba\u015flayan uluslararas\u0131 enterkoneksiyonlar \u00e7e\u015fitli \u00fclkelerdeki farkl\u0131 birincil kaynak tedariki ve farkl\u0131 teknoloji kullan\u0131m\u0131 sonucu olu\u015fan farkl\u0131 \u00fcretim maliyetlerinden yararlanmak \u00fczere geli\u015ftirilmi\u015f ve enterkoneksiyon altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 1970\u2019li y\u0131llar\u0131n sonlar\u0131ndan ba\u015flayarak artm\u0131\u015ft\u0131r. 1980-1990 d\u00f6neminde orta ve uzun d\u00f6nemli s\u00f6zle\u015fmelerle yap\u0131lan enerji al\u0131\u015fveri\u015fleri genellikle d\u00fc\u015fey olu\u015fumlu (\u00fcretim-iletim-da\u011f\u0131t\u0131m) devlet \u015firketleri aras\u0131nda olmu\u015ftur. Ancak \u00e7ok yak\u0131n ge\u00e7mi\u015fte, ulusal elektrik pazarlar\u0131n\u0131n liberalle\u015fmesini takiben, enterkoneksiyon hatlar\u0131 uluslararas\u0131 ticareti \u00f6zendirerek b\u00f6lgesel ve daha sonra k\u0131tasal pazarlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131 amac\u0131yla kullan\u0131lmaya ba\u015flan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 2000 y\u0131l\u0131 sonras\u0131nda k\u0131sa ve orta vadeli kontratlarla yap\u0131lan elektrik enerjisi ticareti liberalle\u015fmenin getirdi\u011fi kurallar ve pazar f\u0131rsatlar\u0131 ile geli\u015ftirilmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

b) T\u00fcrkiye\u2019de Sekt\u00f6r\u00fc G\u00f6r\u00fcn\u00fcm\u00fc<\/h2>\n

T\u00fcrkiye Elektrik \u0130letim A.\u015e. (TE\u0130A\u015e), elektrik enerjisine olan talebin zaman\u0131nda, kesintisiz ve s\u00fcrekli ayn\u0131 kalitede kar\u015f\u0131lanmas\u0131ndan ve elektrik sisteminin \u00e7ok y\u00fcksek gerilim (380kV) ve y\u00fcksek gerilim (154kV) seviyelerinde i\u015fletilmesinden sorumludur. Ayr\u0131ca, elektrik piyasas\u0131n\u0131n sa\u011fl\u0131kl\u0131 i\u015fleyi\u015finin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla Dengeleme G\u00fc\u00e7 Piyasas\u0131\u2019n\u0131n i\u015fletilmesi de kurulu\u015fun asli faaliyetlerindendir.<\/p>\n

Enerji alan\u0131ndaki liberalle\u015fme anlay\u0131\u015f\u0131 90\u2019l\u0131 y\u0131llar\u0131n ba\u015f\u0131nda bir\u00e7ok \u00fclkenin resmi g\u00fcndeminde yer alm\u0131\u015f ve bir tak\u0131m yasal d\u00fczenlemelerle d\u00fcnya enerji piyasalar\u0131 olu\u015fmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131r. D\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alan enerji alan\u0131ndaki s\u00f6z konusu yeniden yap\u0131lanmalar\u0131n da etkisiyle, T\u00fcrkiye Elektrik sekt\u00f6r\u00fcnde tekel olan T\u00fcrkiye Elektrik Kurumu (TEK) 1994 y\u0131l\u0131nda Da\u011f\u0131t\u0131m hizmetleri i\u00e7in TEDA\u015e, \u00dcretim ve \u0130letim hizmetleri i\u00e7in ise TEA\u015e olarak yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Enerji alan\u0131ndaki geli\u015fmelerin yak\u0131n takip\u00e7isi olan T\u00fcrkiye\u2019de; D\u00fcnya elektrik piyasalar\u0131ndaki geli\u015fmelere de paralel olarak, rekabet ortam\u0131nda \u00f6zel hukuk h\u00fck\u00fcmlerine g\u00f6re faaliyet g\u00f6sterebilecek, mali a\u00e7\u0131dan g\u00fc\u00e7l\u00fc, istikrarl\u0131 ve \u015feffaf bir T\u00fcrkiye Elektrik Piyasas\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 yolunda yasal d\u00fczenlemeler yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Bu do\u011frultuda, 2001 y\u0131l\u0131nda 4628 say\u0131l\u0131 Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu ile TEA\u015e b\u00fcnyesindeki \u00fcretim, iletim ve ticaret hizmetleri ayr\u0131\u015ft\u0131r\u0131larak 3 ayr\u0131 \u015firket olarak yeniden yap\u0131land\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve bu kanunla elektri\u011fin yeterli, kaliteli, s\u00fcrekli, d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli ve \u00e7evreye uyumlu bir \u015fekilde piyasa ko\u015fullar\u0131nda t\u00fcketicilerin kullan\u0131m\u0131na sunulmas\u0131 hedeflenmi\u015ftir. Ayr\u0131ca, 6446 Say\u0131l\u0131 yeni Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu 30.03.2013 tarih ve 28603 say\u0131l\u0131 Resmi Gazetede yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir.<\/p>\n

G\u00fcnl\u00fck ya\u015fant\u0131n\u0131n ayr\u0131lmaz bir par\u00e7as\u0131n\u0131 olu\u015fturan enerji, \u00fclkelerin sosyo-ekonomik yap\u0131lar\u0131 i\u00e7erisindeki yerini ve \u00f6nemini korurken, enerjinin \u00f6nemli bir bile\u015fenini olu\u015fturan elektrik enerjisi a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131n\u0131 giderek artan bir oranda geli\u015ftirmektedir. \u00c7a\u011fda\u015fl\u0131\u011f\u0131n ve kalk\u0131nman\u0131n bir simgesi olan elektrik enerjisinin t\u00fcm \u00fclke sath\u0131nda vatanda\u015f\u0131n, sanayi ve tar\u0131m\u0131n ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in emre amade tutulmas\u0131, her \u015feyden \u00f6nce \u201cUlusal Elektrik Sistemi\u201d olarak an\u0131l\u0131p \u00fclke genelinde yayg\u0131n bir yerle\u015fimi ve \u015febeke a\u011f\u0131 olan \u00fcretim-iletim hizmetlerindeki kalite ve devaml\u0131l\u0131\u011fa ba\u011fl\u0131 bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

2013 y\u0131l\u0131 sonu itibariyle, 38.648,0 MW\u2019\u0131 termik, 310,8 MW\u2019\u0131 jeotermal, 22.289,0 MW\u2019\u0131 hidrolik ve
\n2.759,6 MW\u2019\u0131 r\u00fczgar olmak \u00fczere T\u00fcrkiye toplam kurulu g\u00fcc\u00fc 64.007,5 MW\u2019a ula\u015fm\u0131\u015ft\u0131r. 2013 y\u0131l\u0131 sonu
\nitibariyle br\u00fct elektrik enerjisi talebi 248,3 milyar kWh, puant g\u00fc\u00e7 talebi ise 38.274,0 MW olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Toplam 242,1 Milyar kWh \u00fcretim ger\u00e7ekle\u015ftirilirken 7,4 Milyar kWh ithalat yap\u0131lm\u0131\u015f, arz edilen toplam elektrik enerjisinden 1,2 Milyar kWh ihracat ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir.<\/p>\n

2014 y\u0131l\u0131nda ise elektrik enerjisi talebinin bir \u00f6nceki y\u0131la g\u00f6re yakla\u015f\u0131k % 4,7\u2019lik art\u0131\u015fla 256,7 milyar kWh olaca\u011f\u0131 beklenmektedir. Mevcut sistem 2014 y\u0131l\u0131nda, termik santrallardan 174,8 milyar kWh, hidrolik santrallardan 57,9 milyar kWh, r\u00fczgar santrallar\u0131ndan 5,8 milyar kWh ve jeotermal santrallardan 0,9 milyar kWh olmak \u00fczere toplam 239,5 milyar kWh \u00fcretim imkan\u0131na sahiptir.<\/p>\n

\u00dclkemiz elektrik enerjisi talebinin s\u00fcrekli, g\u00fcvenilir, kaliteli ve ekonomik bir \u015fekilde kar\u015f\u0131lanabilmesi i\u00e7in elektrik enerjisi \u00fcretim ve iletim geli\u015fim planlamalar\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

Son y\u0131llardaki ger\u00e7ekle\u015fen t\u00fcketim de\u011ferlerine bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda iki ekonomik kriz ve depremin oldu\u011fu y\u0131llarda t\u00fcketim art\u0131\u015f h\u0131z\u0131 yava\u015flam\u0131\u015f olmakla birlikte genellikle b\u00fcy\u00fck oranda bir art\u0131\u015f ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Temel parametreler olarak n\u00fcfus, sanayi ve ekonomik geli\u015fmeler dikkate al\u0131narak yap\u0131lan talep tahmin \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 sonucuna g\u00f6re \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki on y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde talebin ortalama %7,5 oran\u0131nda artmas\u0131 beklenmektedir. B\u00f6ylece 2014 y\u0131l\u0131nda 256,7 Milyar kWh olmas\u0131 beklenen enerji talebinin 2015 y\u0131l\u0131nda 287,3
\nMilyar kWh\u2019e ula\u015faca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir. Buna kar\u015f\u0131l\u0131k 2014 y\u0131l\u0131nda 40000 MW olmas\u0131 beklenen puant g\u00fc\u00e7 talebinin 2015 y\u0131l\u0131nda 44260 MW\u2019a ula\u015faca\u011f\u0131 tahmin edilmektedir.<\/p>\n

5 y\u0131ll\u0131k \u00fcretim kapasite projeksiyonuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, 2015 y\u0131l\u0131nda 287,3 Milyar kWh olarak geli\u015fece\u011fi tahmin edilen enerji talebinin; halen i\u015fletmede, in\u015faat\u0131 devam eden ve lisans alarak 2015 y\u0131l\u0131na kadar i\u015fletmeye girmesi planlanan yeni \u00fcretim tesisleri ile ortalama ya\u011f\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 proje \u00fcretim kapasitelerine g\u00f6re %33,5 yedekle, kurak ya\u011f\u0131\u015f ko\u015fullar\u0131n\u0131n dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 g\u00fcvenilir \u00fcretim kapasitelerine g\u00f6re ise %15,9 yedekle kar\u015f\u0131lanabilece\u011fi beklenmektedir.<\/p>\n

\u0130letim Sistemi, \u00fcretim tesislerinden itibaren gerilim seviyesi 36 kV \u00fczerindeki hatlar \u00fczerinden elektrik enerjisinin iletiminin ger\u00e7ekle\u015ftirildi\u011fi tesisler olup, 380 kV\u2019luk \u00c7ok Y\u00fcksek Gerilim (\u00c7YG) ve 154 kV Y\u00fcksek Gerilim Hatlar\u0131, 380\/154 kV oto-trafolar ve 154\/OG indirici trafolardan olu\u015fan T\u00fcrkiye \u0130letim Sistemi teknik ve ekonomik a\u00e7\u0131dan avantajlar\u0131 nedeniyle yeterli miktarda \u015f\u00f6nt reakt\u00f6r, seri ve \u015f\u00f6nt kapasit\u00f6rlerle donat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. \u0130letim Sistemi gerilim seviyesi 380 kV ve 154 kV ile standartla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. G\u00fcrcistan ve Ermenistan ile olan enterkonneksiyon hatlar\u0131m\u0131z bu \u00fclkelerdeki gerilim seviyesine uygun olarak
\n220 kV\u2019tur.<\/p>\n

TE\u0130A\u015e iletim \u015febekesi; 51.344,7 km uzunlu\u011funda enerji iletim hatt\u0131, 667 iletim trafo merkezi, 1505 adet b\u00fcy\u00fck g\u00fc\u00e7 trafosu ve 122.236 MVA trafo g\u00fcc\u00fc, kom\u015fu \u00fclkelerle toplam 11 adet enterkoneksiyon hatt\u0131ndan olu\u015fmaktad\u0131r. TE\u0130A\u015e, 2013 y\u0131l sonu itibariyle 64.007,5 MW Kurulu g\u00fcc\u00fc, 38.274 MW ani puant\u0131,\u00a0772.150 milyon kWh maksimum g\u00fcnl\u00fck t\u00fcketimi, 239,3 milyar kWh y\u0131ll\u0131k elektrik enerjisi \u00fcretimi ile\u00a0Enterkonnekte Elektrik Sistemini kesintisiz, kaliteli ve g\u00fcvenilir bir \u015fekilde i\u015fletmektedir.<\/p>\n

Bilindi\u011fi gibi uluslararas\u0131 enterkonneksiyonlardan maksimum faydan\u0131n sa\u011flanabilmesi i\u00e7in hedeflenen y\u00f6ntem sistemlerin senkron paralel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131d\u0131r. B\u00f6lgemizdeki en b\u00fcy\u00fck senkron blok ayn\u0131 zamanda d\u00fcnyadaki en b\u00fcy\u00fck senkron sistemlerden biri olan ENTSO-E sistemidir. ENTSO-E (daha \u00f6nce UCTE) yakla\u015f\u0131k 50 y\u0131ldan beri, geli\u015ftirdi\u011fi teknik kural ve kriterlerle, Birli\u011fe dahil elektrik \u0130letim Sistemlerinin senkron paralel olarak i\u015fletilmesi konusunda gerekli koordinasyonu sa\u011flamaktad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye elektrik sisteminin UCTE sistemine ba\u011flant\u0131s\u0131 kapsam\u0131nda teknik analizler Te\u015fekk\u00fcl\u00fcm\u00fcz ile UCTE \u00fcyesi Elektrik \u0130letim \u015eirketleri uzmanlar\u0131nca ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. 28 Eyl\u00fcl 2005 \u2013 20 Nisan 2007 tarihleri aras\u0131nda \u201cT\u00fcrkiye Elektrik \u0130letim Sisteminin UCTE Sistemine Ba\u011flant\u0131s\u0131 Tamamlay\u0131c\u0131 Teknik \u00c7al\u0131\u015fmalar\u201d Projesi (1.UCTE Projesi), Te\u015fekk\u00fcl\u00fcm\u00fcz ve UCTE \u00fcyesi elektrik iletim \u015firketleri uzmanlar\u0131 taraf\u0131nca ba\u015far\u0131 ile tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. S\u00f6z konusu \u00e7al\u0131\u015fma neticesinde T\u00fcrkiye Elektrik \u0130letim Sisteminin UCTE sistemine ba\u011flant\u0131s\u0131 teknik olarak ger\u00e7ekle\u015ftirilebilir bulunmu\u015ftur. Devam\u0131nda, T\u00fcrkiye elektrik sisteminin frekans kontrol performans\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi amac\u0131yla \u201cT\u00fcrkiye Elektrik Sisteminin UCTE Sistemi ile Senkron \u0130\u015fletilmesi i\u00e7in Frekans Kontrol Performans\u0131n\u0131n \u0130yile\u015ftirilmesi\u201d adl\u0131 Proje (2.UCTE Projesi) geli\u015ftirilmi\u015f olup, 2012 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda ba\u015far\u0131yla tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

1 Temmuz 2009 tarihi itibariyle Avrupa \u0130letim Sisteminde teknik standartlar\u0131 belirleyen UCTE ve piyasa kurallar\u0131n\u0131 belirleyen ETSO (Avrupa \u0130letim Sistem \u0130\u015fletmecileri \u2013 European Transmission System Operators) organizasyonu b\u00fct\u00fcn yetki ve sorumluluklar\u0131yla birlikte ENTSO-E organizasyonu \u00e7at\u0131s\u0131 alt\u0131na ta\u015f\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r. Daha \u00f6nceden UCTE senkron b\u00f6lgesi olarak tan\u0131mlanan senkron blok, ENTSO-E b\u00fcnyesinde ENTSO-E Avrupa K\u0131tas\u0131 B\u00f6lgesel Grubu (ENTSO-E RG CE \u2013 ENTSO-E Regional Group Continental Europe) olarak adland\u0131r\u0131lmakta olup, T\u00fcrkiye elektrik sisteminin s\u00f6z konusu senkron sistem ile senkron paralel ba\u011flant\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 halen s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmektedir. Y\u00fcr\u00fct\u00fclen \u00e7al\u0131\u015fmalar neticesinde elde edilen ilerlemelerle birlikte test a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmi\u015ftir. ENTSO-E kurallar\u0131na g\u00f6re, test d\u00f6nemi boyunca enterkonnekte sistemin g\u00fcvenli\u011fi ve performans\u0131, ENTSO-E Plenary Avrupa K\u0131tas\u0131 B\u00f6lgesel Grubu taraf\u0131nca izlenmektedir. T\u00fcrkiye elektrik sisteminin Avrupa elektrik sistemine entegrasyonu \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 kapsam\u0131nda test a\u015famas\u0131nda \u00f6ncelikli olarak izole i\u015fletme testleri ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Bu kapsamda 11-25 Ocak 2010 tarihlerinde maksimum sistem ko\u015fullar\u0131, 22 Mart-4 Nisan 2010 tarihlerinde de minimum sistem ko\u015fullar\u0131nda izole i\u015fletme testleri ba\u015far\u0131yla tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u0130zole \u0130\u015fletme testlerinin ba\u015far\u0131yla tamamlanmas\u0131n\u0131 takiben konuyla ilgili olarak ENTSO-E Plenary karar\u0131 al\u0131nmas\u0131yla birlikte T\u00fcrkiye elektrik sistemi ile ENTSO-E sistemleri senkron paralel ba\u011flanarak deneme ama\u00e7l\u0131 senkron paralel i\u015fletme testinin ba\u015flat\u0131lmas\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

Yukar\u0131da \u00f6zet olarak bahsedilen izleme ve test a\u015famas\u0131na ge\u00e7ilmesi amac\u0131yla; kriterleri, \u015fartlar\u0131 ve kar\u015f\u0131l\u0131kl\u0131 olarak y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri belirleyen ve T\u00fcrkiye Elektrik sisteminin ENTSO-E sistemine entegrasyonu kapsam\u0131nda \u00f6nemli bir dok\u00fcman ve a\u015fama olan \u201cT\u00fcrkiye Elektrik Sisteminin ENTSO-E Avrupa K\u0131tas\u0131 Senkron B\u00f6lgesi ile Ba\u011flant\u0131s\u0131n\u0131 Sa\u011flamak \u0130\u00e7in Prosed\u00fcr A\u015famalar\u0131 ve \u00d6nlemler Anla\u015fmas\u0131\u201d (Taahh\u00fct Anla\u015fmas\u0131) haz\u0131rlanm\u0131\u015f ve 18 Aral\u0131k 2009 tarihinde imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. Anla\u015fma ile T\u00fcrkiye Elektrik Sisteminin Avrupa K\u0131tas\u0131 Senkron B\u00f6lgesi ile senkron paralel olarak ba\u011flanabilmesi i\u00e7in at\u0131lacak ad\u0131mlar ve al\u0131nacak \u00f6nlemlerle ilgili iletim sistemi i\u015fleticilerinin hak ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri belirtilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye elektrik sisteminin senkron ba\u011flant\u0131 prosed\u00fcr\u00fc, s\u00f6z konusu Anla\u015fman\u0131n kural ve h\u00fck\u00fcmlerine uygun olarak geli\u015fmi\u015ftir.<\/p>\n

18 Eyl\u00fcl 2010 tarihinde T\u00fcrkiye elektrik sistemi ENTSO-E Avrupa K\u0131tas\u0131 Senkron B\u00f6lgesi \u015febekesine ba\u011flanm\u0131\u015f ve deneme paralel i\u015fletme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye Elektrik Sisteminin, Avrupa \u00fclkeleri
\nelektrik \u015febekesine senkron paralel ba\u011flant\u0131s\u0131 ile kalite ve g\u00fcvenilirli\u011fi artarken, Avrupa Elektrik Piyasas\u0131na
\n(IEM \u2013 Internal Electricty Market) eri\u015fim imkan\u0131 da sa\u011flanm\u0131\u015f bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

Deneme paralel i\u015fletme s\u00fcreci \u00fc\u00e7 fazdan olu\u015fmu\u015ftur:<\/p>\n

1. Birinci Faz: Kararl\u0131l\u0131k periyodu: programlanm\u0131\u015f elektrik enerji al\u0131\u015fveri\u015finin yap\u0131lmad\u0131\u011f\u0131 faz.
\n2. \u0130kinci Faz: T\u00fcrkiye sistem i\u015fleticisi ile s\u0131ras\u0131yla Bulgaristan ve Yunanistan sistem i\u015fleticileri aras\u0131nda her iki y\u00f6nde ve s\u0131n\u0131rda fiziksel, ticari olmayan elektrik enerji al\u0131\u015fveri\u015finin ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi faz. S\u00f6z konusu fazda fiziksel elektrik enerjisi al\u0131\u015fveri\u015fi herhangi bir ticareti i\u00e7ermemi\u015ftir. \u0130kinci faz Mart 2011\u2019de tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r.
\n3. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc Faz: Birinci ve ikinci fazlar\u0131n ba\u015far\u0131yla tamamlanmas\u0131ndan sonra, Bulgaristan, Yunanistan ve T\u00fcrkiye aras\u0131nda, Avrupa Birli\u011fi kurallar\u0131 ve ENTSO-E uygulamalar\u0131 do\u011frultusunda, T\u00fcrkiye elektrik sistemi ve ENTSO-E Avrupa K\u0131tas\u0131 Senkron B\u00f6lgesi aras\u0131nda ticari elektrik enerji al\u0131\u015fveri\u015fi i\u00e7in s\u0131n\u0131rl\u0131 miktarda
\nkapasite tahsisine izin verilmi\u015ftir. \u00dc\u00e7\u00fcnc\u00fc faza Haziran 2011\u2019de ge\u00e7ilmi\u015f olup, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc fazda ticari elektrik enerjisi al\u0131\u015fveri\u015fleri Bulgaristan ve Yunanistan ile toplamda 400MW ithalat, 300MW ihracat olmak \u00fczere ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

6 Eyl\u00fcl 2011\u2019de ENTSO-E Genel Kurul Toplant\u0131s\u0131nda ENTSO-E Avrupa K\u0131tas\u0131 B\u00f6lgesel Grubu, \u00f6zellikle G\u00fcneydo\u011fu Anadolu B\u00f6lgesi sulama y\u00fcklerinin sistemde ani gerilim dalgalanmalar\u0131na neden olmas\u0131 nedeniyle T\u00fcrkiye elektrik sistemi performans\u0131nda istenen \u015fartlar\u0131n sa\u011flanamamas\u0131 \u00fczerine T\u00fcrkiye elektrik sisteminin Avrupa K\u0131tas\u0131\u2019yla s\u00fcrmekte olan senkron paralel i\u015fletme deneme s\u00fcrecinin 2012 y\u0131l\u0131n\u0131n sonbahar mevsimine kadar uzat\u0131lmas\u0131na karar vermi\u015ftir. 2012 y\u0131l\u0131 sonbahar mevsimine kadar uzat\u0131lan senkron paralel i\u015fletme test s\u00fcreci sonunda, Eyl\u00fcl ay\u0131 ilk haftas\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen ENTSO-E Avrupa K\u0131tas\u0131 B\u00f6lgesel Grubu Plenary toplant\u0131s\u0131nda T\u00fcrkiye elektrik sisteminin ENTSO-E sistemine ba\u011flant\u0131 konusu g\u00fcndeme al\u0131narak Plenary taraf\u0131ndan de\u011ferlendirme yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. Bunun neticesinde T\u00fcrkiye elektrik sisteminin ENTSO-E sistemi ile senkron paralel ba\u011flant\u0131s\u0131 kapsam\u0131nda senkron paralel i\u015fletme testi 18 Eyl\u00fcl 2013\u2019e kadar bir y\u0131l daha uzat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Sulama y\u00fckleri ve ark ocaklar\u0131ndan etkilenen ve ENTSO-E Proje Grubunca takip edilmekte olan performans kriterlerinde s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u015fekilde iyile\u015fme g\u00f6zlenmesiyle birlikte 2013 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda ESO EAD yetkililerince ENTSO-E (Bulgaristan ve Yunanistan) ve T\u00fcrkiye aras\u0131nda ithalat y\u00f6n\u00fcndeki net transfer kapasitesinin artt\u0131r\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde talep gelmi\u015ftir. Konuyla ilgili olarak ithalat y\u00f6n\u00fcnde 400MW ve ihracat y\u00f6n\u00fcnde 300MW olan net transfer kapasitesi de\u011ferlerinin s\u0131ras\u0131yla 550MW ve 400MW\u2019a \u00e7\u0131kart\u0131lmas\u0131 y\u00f6n\u00fcnde ENTSO-E Plenary\u2019n\u0131n karar\u0131n\u0131 takiben, kapasiteler Temmuz 2013\u2019den itibaren artt\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Deneme paralel i\u015fletme iki y\u0131ldan fazla bir s\u00fcre devam etmi\u015ftir. 4 Eyl\u00fcl 2013 tarihinde yap\u0131lan ENTSO-E Avrupa K\u0131tas\u0131 B\u00f6lgesel Grubu Plenary toplant\u0131s\u0131nda, T\u00fcrkiye elektrik sisteminin ENTSO-E sistemi ile deneme i\u015fletme ba\u011flant\u0131s\u0131 \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131nda ba\u015far\u0131l\u0131 sonu\u00e7lar elde edildi\u011fi belirtilerek T\u00fcrkiye elektrik sisteminin ENTSO-E sistemine kal\u0131c\u0131 senkron ba\u011flant\u0131s\u0131na gidilmesi i\u00e7in gerekli d\u00fczenlemelerin yap\u0131lmas\u0131 karar\u0131 al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Te\u015fekk\u00fcl\u00fcm\u00fcz\u00fcn ENTSO-E RGCE \u0130\u015fletme El Kitab\u0131nda bulunan standartlar\u0131\/y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri yerine getirmesi ve bu konudaki uyumunun de\u011ferlendirilmesini takiben s\u00f6z konusu standart ve y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fckleri ba\u011flay\u0131c\u0131 hale getirecek ve ENTSO-E T\u00fcz\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn bir gere\u011fi olan ve daimi i\u015fletme s\u00fcrecine ili\u015fkin \u201cUzun D\u00f6nem Anla\u015fma\u201dn\u0131n Kurulu\u015fumuz ve ENTSO-E aras\u0131nda yak\u0131n d\u00f6nemde imzalanmas\u0131 g\u00fcndemdedir.<\/p>\n

S\u00f6z konusu Anla\u015fma imzalan\u0131ncaya kadarki d\u00f6nemde ise deneme i\u015fletme s\u00fcrecinin resmi olarak bir y\u0131l daha uzat\u0131lmas\u0131 (18 Ekim 2014\u2019e kadar) karara ba\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. Uzun D\u00f6nem Anla\u015fmas\u0131n\u0131n imzalanmas\u0131n\u0131n bu tarihten sonraya kalmas\u0131 durumunda ise deneme i\u015fletme s\u00fcrecinin resmi olarak uzat\u0131lmas\u0131 gerekecektir. Uzun D\u00f6nem Anla\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131 ile birlikte ENTSO-E ile daimi i\u015fletme s\u00fcreci ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015f olacakt\u0131r.<\/p>\n

Te\u015fekk\u00fcl\u00fcm\u00fcz\u00fcn ENTSO-E\u2019de G\u00f6zlemci \u00dcye Stat\u00fcs\u00fc almas\u0131 ile ilgili olarak gerek ENTSO-E, gerekse de Avrupa Komisyonu nezdindeki m\u00fczakereler ise devam etmektedir.<\/p>\n

ENTSO-E ba\u011flant\u0131s\u0131 d\u0131\u015f\u0131nda, \u00fclkemizin halihaz\u0131rda t\u00fcm kom\u015fular\u0131 ile enterkoneksiyonlar\u0131 mevcuttur. Kurulu\u015fumuz, \u00dclkemizin kom\u015fu \u00fclkelerle s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc\u011f\u00fc enterkoneksiyon faaliyetlerinin yan\u0131 s\u0131ra, \u00e7ok tarafl\u0131 ve b\u00f6lgesel entegrasyonlara da taraf durumdad\u0131r.<\/p>\n

G\u00fcneydo\u011fu Avrupa\u2019da b\u00f6lgesel bir elektrik piyasas\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 ve bunun Avrupa Birli\u011fi Piyasas\u0131 ile b\u00fct\u00fcnle\u015fmesi kapsam\u0131nda, 2013 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde Koordineli \u0130hale Ofisi\u2019nin kurulmas\u0131na ili\u015fkin idari ve hukuki d\u00fczenlemeler tamamlanm\u0131\u015f ve Koordineli \u0130hale Ofisi\u2019nin kurulmas\u0131na ili\u015fkin Anla\u015fma imzalanm\u0131\u015ft\u0131r. Koordineli \u0130hale Ofisi\u2019nin 2014 y\u0131l\u0131nda faaliyete ge\u00e7mesi planlanmaktad\u0131r.
\nAkdeniz b\u00f6lgesinde arz g\u00fcvenli\u011fi ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir enerji temini ba\u011flam\u0131nda, iletim sistemlerinin geli\u015ftirilmesi ve iletim sistemi i\u015fleticileri aras\u0131nda gerekli i\u015fbirli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 amac\u0131yla, 19 Nisan 2012 tarihinde Roma\/\u0130TALYA\u2019da ger\u00e7ekle\u015ftirilen imza t\u00f6reni ile, kurulan ve \u00fcyeleri aras\u0131nda Kurulu\u015fumuzun yan\u0131 s\u0131ra TERNA (\u0130talya), ADMIE (Yunanistan), Sonelgaz (Cezayir), GRTE (Cezayir), OS (Cezayir), STEG (Tunus), ONE (Fas), Elektro (Slovenya), RTE (Fransa), REN (Portekiz), CGES (Karada\u011f), OST (Arnavutluk), RED Electrica (\u0130spanya) EETC (M\u0131s\u0131r), NEPCO (\u00dcrd\u00fcn) ve GECOL (Libya)\u2019un da yer ald\u0131\u011f\u0131 \u201cAkdeniz \u0130letim Sistemi \u0130\u015fleticileri Birli\u011fi- Association of the Mediterranean Transmission System Operators (Med-TSO) kapsam\u0131nda, Avrupa Komisyonu ile Akdeniz \u0130\u00e7in Birlik Sekretaryas\u0131 taraf\u0131ndan ortakla\u015fa \u00f6ng\u00f6r\u00fclen \u201cAkdeniz G\u00fcne\u015f Plan\u0131n\u0131n \u00d6n\u00fcn\u00fc A\u00e7mak (Paving the Way for Medditerranean Solar Plan- PWMSP)\u201d projesinin C ba\u015fl\u0131kl\u0131 G\u00f6revi (Task C) kapsam\u0131nda yer alan Akdeniz Mastar Plan\u0131 ba\u015fl\u0131kl\u0131 \u00e7al\u0131\u015fman\u0131n y\u00fcr\u00fct\u00fclmesinde etkin rol oynam\u0131\u015ft\u0131r. Birli\u011fe, 9 Aral\u0131k 2013 tarihinde Paris\u2019te yap\u0131lan Genel Kurul Toplant\u0131s\u0131\u2019nda Filistin ve \u0130srail de kat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

c) TE\u0130A\u015e\u2019\u0131n sekt\u00f6r i\u00e7indeki yeri<\/h2>\n

TE\u0130A\u015e, 233 say\u0131l\u0131 KHK sistemi i\u00e7inde, iktisadi devlet te\u015fekk\u00fcl\u00fc olarak ve mevcut mevzuat ve ana stat\u00fcs\u00fc h\u00fck\u00fcmleri \u00e7er\u00e7evesinde, Enerji Piyasas\u0131 D\u00fczenleme Kurumundan (EPDK) 13.03.2003 tarihinde ald\u0131\u011f\u0131 iletim lisans\u0131 \u00e7er\u00e7evesinde, yeni piyasa yap\u0131s\u0131na uygun olarak faaliyetlerini y\u00fcr\u00fctmektedir. 36 kV ve \u00fcst\u00fc gerilim seviyesinde elektrik iletim sisteminin i\u015fletilmesi i\u00e7in T\u00fcrkiye\u2019de tek yetkili kurulu\u015ftur.<\/p>\n

Elektrik Sistemi \u0130\u015fletmesi:<\/h3>\n

T\u00fcrkiye Elektrik Sistemini uluslararas\u0131 standartlarda kaliteli, ekonomik ve g\u00fcvenilir bir \u015fekilde i\u015fletmek, bu ama\u00e7la; yeni projeler olu\u015fturmak, bunlar\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirmek ve elektrik piyasas\u0131 hizmetlerini y\u00fcr\u00fctmekten sorumlu olan TE\u0130A\u015e bu g\u00f6revlerini Ankara\u2019da bulunan Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fck ile T\u00fcrkiye\u2019nin \u00e7e\u015fitli yerlerinde bulunan 22 adet \u0130letim Tesis ve \u0130\u015fletme Grup M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri ve 1 Milli Y\u00fck Tevzi \u0130\u015fletme M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc ile 9 B\u00f6lgesel Y\u00fck Tevzi \u0130\u015fletme M\u00fcd\u00fcrl\u00fckleri vas\u0131tas\u0131yla yapmaktad\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcrkiye \u00fcretim ve iletim sistemi, bir Milli Y\u00fck Tevzi \u0130\u015fletme M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (G\u00f6lba\u015f\u0131) ile 9 adet B\u00f6lgesel Y\u00fck Tevzi \u0130\u015fletme M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fcnden (Kuzey Bat\u0131 Anadolu, Orta Karadeniz, G\u00fcney Do\u011fu Anadolu, Bat\u0131 Anadolu, Orta Anadolu, Trakya, Do\u011fu Anadolu, Do\u011fu Akdeniz ve Bat\u0131 Akdeniz) g\u00f6zlenip y\u00f6netilmektedir. G\u00fc\u00e7 sistemi i\u015fletmesi, sistemin 380 kV trafo merkezlerini ve 50 MW\u2019\u0131n \u00fczerindeki t\u00fcm santrallar\u0131 kapsayan bir SCADA ve Enerji \u0130\u015fletim Sistemi Program\u0131 (EMS) ile yap\u0131lmaktad\u0131r. Sistem i\u015fleticisi (Sistem Operat\u00f6r\u00fc) bu istem sayesinde daha kaliteli bir i\u015fletme i\u00e7in gerekli olan her t\u00fcr sistem \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131, g\u00fcnl\u00fck i\u015fletme programlar\u0131n\u0131 ve y\u00fck frekans kontrol\u00fcn\u00fc yapabilmektedir.<\/p>\n

14 Nisan 2009 tarih 27200 say\u0131l\u0131 Resmi Gazetede yay\u0131mlanan Dengeleme ve Uzla\u015ft\u0131rma Y\u00f6netmeli\u011fi (DUY) do\u011frultusunda, 01 Aral\u0131k 2009 tarihinde; g\u00fcn \u00f6ncesinden Sistem \u0130\u015fletmecisine dengeli bir sistem b\u0131rak\u0131lmas\u0131 ve piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n s\u00f6zle\u015fmeye ba\u011flanm\u0131\u015f y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini g\u00fcn \u00f6ncesinden kar\u015f\u0131layabilmelerine olanak sa\u011flayan bir ticaret alan\u0131 olu\u015fturulmu\u015ftur. S\u00f6z konusu ticaret mekanizmas\u0131 olu\u015fturulurken geli\u015fmi\u015f piyasalar taraf\u0131ndan uygulanan G\u00fcn \u00d6ncesi Piyasas\u0131 mekanizmas\u0131 hedeflenmi\u015f ancak, gerek \u00f6zel sekt\u00f6r\u00fcn gerekse kamu sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn alt yap\u0131lar\u0131n\u0131 kurabilmeleri ve piyasa yap\u0131s\u0131na uyum sa\u011flayabilmeleri amac\u0131yla, \u00f6ncelikle G\u00fcn \u00d6ncesi Planlama mekanizmas\u0131 hayata ge\u00e7irilmi\u015ftir. S\u00f6z konusu ge\u00e7i\u015f s\u00fcreci 01 Aral\u0131k 2011 tarihinde tamamlanm\u0131\u015f olup, hedef mekanizma olan G\u00fcn \u00d6ncesi Piyasas\u0131\u2019na ge\u00e7i\u015f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Yan Hizmetler Uygulamas\u0131:<\/h3>\n

Yan hizmetlerin nelerden olu\u015ftu\u011fu teknik tan\u0131mlar\u0131 ve i\u015fletme esaslar\u0131 ile Yan hizmetlerin teminine y\u00f6nelik ticari esaslar\u0131n belirlendi\u011fi Elektrik Piyasas\u0131 Yan Hizmetleri Y\u00f6netmeli\u011fi (EPYHY) 27 Aral\u0131k 2008 tarih ve 7093 say\u0131l\u0131 Resmi Gazetede; 6446 say\u0131l\u0131 Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu kapsam\u0131nda yay\u0131nlanan Elektrik \u015eebeke Y\u00f6netmeli\u011fi (EP\u015eY) (Madde 104, 105, 106, 107, 108, 109, 110 ve 111) 28.05.2014 tarih ve 29013 say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanarak y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmi\u015ftir. S\u00f6z konusu Y\u00f6netmeliklerde belirtilen yan hizmetlere ili\u015fkin hizmetler; 1- Primer frekans kontrol\u00fc, 2- Sekonder frekans kontrol\u00fc, 3- Bekleme yede\u011fi, 4- Anl\u0131k talep kontrol\u00fc, 5- Reaktif g\u00fc\u00e7 kontrol\u00fc, 6- Oturan sistemin toparlanmas\u0131 ve 7- B\u00f6lgesel kapasite kiralama konu ba\u015fl\u0131klar\u0131 ad\u0131 alt\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bir \u015fekilde tan\u0131mlanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Her bir yan hizmet, kendi alan\u0131nda uzmanl\u0131k gerektiren teknik ve ticari esaslar\u0131 kapsayan hizmetler olup ayr\u0131 ayr\u0131 yap\u0131lanmas\u0131 ve \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n dikkatle takip edilmesi gerekmektedir. Bu Kapsamda \u015eirketimiz
\ntaraf\u0131ndan, kendi \u00f6z kaynaklar\u0131 ile T\u00dcB\u0130TAK-Uzay ve AB yard\u0131m fonlar\u0131ndan temin edilen finansman kaynaklar\u0131 ile \u00fc\u00e7 adet ortak AB projeleri y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Fransa Sistem Operat\u00f6r\u00fc RTE ve \u0130spanya Sistem Operat\u00f6r\u00fc RED Elektrica ile T\u00fcrkiye elektrik piyasas\u0131nda yan hizmetlerin teknik ve ticari esaslar\u0131n\u0131n uygulanmas\u0131 ile izleme ve kontrol sistemlerinin belirlenmesi kapsam\u0131nda projeler tamamlanm\u0131\u015f, bu projeler sonras\u0131nda teknik \u015fartnamesi olu\u015fturulan Yan Hizmetler Merkezi \u0130zleme ve Kontrol Sistemi Projesi Bilkent \u00dcniversitesi ile ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f olup uygulamaya ge\u00e7ilmeden \u00f6nce, ilgili y\u00f6netmeliklerde gerekli d\u00fczenleme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 devam etmektedir.<\/p>\n

Yukar\u0131da belirtilen ilgili y\u00f6netmelikler do\u011frultusunda uygulamas\u0131 ba\u015flayan ve ba\u015flat\u0131lacak hizmetlerin takvimi a\u015fa\u011f\u0131da yer almaktad\u0131r;<\/p>\n

\u2022 1 Temmuz 2009 tarihinden itibaren EPYHY kapsam\u0131ndaki \u00fcretim faaliyeti g\u00f6steren t\u00fczel ki\u015filerle Primer Frekans Kontrol\u00fc Yan Hizmet Anla\u015fmalar\u0131 imzalanarak uygulamaya ge\u00e7ilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye Elektrik Sisteminin y\u0131llard\u0131r problemi olan frekans Osilasyonu ve \u00b1 650mHz aral\u0131\u011f\u0131nda olan frekans \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131, anla\u015fmalar\u0131n uygulamas\u0131 ve \u015eirketimiz ile \u00dcreticiler Aras\u0131nda ortak y\u00fcr\u00fct\u00fclen, \u00e7al\u0131\u015fmalar santrallarda yap\u0131lan Frekans performans test ve ayarlar\u0131 ile ENTSO-E standartlar\u0131na \u00e7ekilebilmi\u015f ve ENTSO-E paralel \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in \u00f6n \u015fart olan frekans Osilasyonu\u2019nun giderilmesi ve \u00b1 50mHz aral\u0131\u011f\u0131nda s\u00fcrekli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u2022 01 Haziran 2010 tarihinden itibaren EPYHY kapsam\u0131ndaki \u00fcretim faaliyeti g\u00f6steren t\u00fczel ki\u015filerle
\nSekonder Frekans Kontrol\u00fc Yan Hizmet Anla\u015fmalar\u0131 imzalanarak uygulamaya ge\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u2022 1 Ocak 2011 tarihinden itibaren iletim seviyesinden ba\u011fl\u0131 30MW ve \u00fcst\u00fc kurulu g\u00fc\u00e7teki t\u00fcm \u00fcretim \u015firketleri ile Reaktif G\u00fc\u00e7 Deste\u011fi sa\u011flanmas\u0131na dair Yan Hizmet Anla\u015fmalar\u0131 imzalanarak uygulamaya ge\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n

\u2022 TE\u0130A\u015e ile \u00dcreticiler aras\u0131nda yap\u0131lacak olan Oturan sistemin toparlanmas\u0131 Yan Hizmetinin sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik, test prosed\u00fcr\u00fc Elektrik \u015eebeke Y\u00f6netmeli\u011finde yay\u0131mlanm\u0131\u015f olup Anla\u015fma metninin EPDK taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesinin ard\u0131ndan s\u00f6z konusu yan hizmetin \u00dcreticilerden sa\u011flanmas\u0131na ba\u015flan\u0131lacakt\u0131r.
\n\u2022 TE\u0130A\u015e ile T\u00fcketiciler aras\u0131nda yap\u0131lacak olan Anl\u0131k Talep Kontrol Yan Hizmetinin sa\u011flanmas\u0131na y\u00f6nelik anla\u015fma, test prosed\u00fcr\u00fc Elektrik \u015eebeke Y\u00f6netmeli\u011finde yay\u0131mlanm\u0131\u015f olup anla\u015fma metninin EPDK taraf\u0131ndan de\u011ferlendirilmesinin ard\u0131ndan s\u00f6z konusu yan hizmetin T\u00fcketicilerden sa\u011flanmas\u0131na ba\u015flan\u0131lacakt\u0131r.<\/p>\n

Dengeleme Piyasas\u0131 \u0130\u015fletmesi:<\/h3>\n

Daha i\u015flevsel bir elektrik piyasas\u0131 i\u00e7in, g\u00fcn\u00fcm\u00fczde resmi politika; kamunun elektrik sekt\u00f6r\u00fcnde iletim haricinde, yat\u0131r\u0131mc\u0131 rol\u00fcnden tedricen ar\u0131nmas\u0131 ve m\u00fclkiyetindeki tesisleri \u00f6zelle\u015ftirmesi, gerekli yat\u0131r\u0131mlar\u0131n rekabet\u00e7i bir piyasa ortam\u0131nda \u00f6zel te\u015febb\u00fcs taraf\u0131ndan yap\u0131lmas\u0131 ile kamunun d\u00fczenleyici konumunun g\u00fc\u00e7lendirilmesi ve arz g\u00fcvenli\u011fini temin etmesi y\u00f6n\u00fcndedir.<\/p>\n

Elektrik Piyasa Hizmetleri, 3 Mart 2001 tarihinde \u00e7\u0131kar\u0131lan 4628 Say\u0131l\u0131 Elektrik Piyasas\u0131 Kanunu ve alt mevzuat\u0131 ile Mart 2004 tarihinde yay\u0131nlanan Strateji Belgesi ve 2009 y\u0131l\u0131nda revize edilen Elektrik Enerjisi Piyasas\u0131 ve Arz G\u00fcvenli\u011fi Strateji Belgesi kapsam ve do\u011frultusunda verilmektedir. Bu konudaki \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fcl\u00fcrken geni\u015f bir \u00e7evresel etkile\u015fim i\u00e7erisinde, bir yandan alt mevzuat\u0131n bu \u00e7evrede tart\u0131\u015f\u0131lmas\u0131, olu\u015fturulmas\u0131 bir yandan da uygulanmas\u0131 i\u015flemleri bir arada y\u00fcr\u00fct\u00fclerek bu g\u00fcne kadar ba\u015far\u0131yla gelinmi\u015ftir.<\/p>\n

DUY\u2019la birlikte g\u00fcn \u00f6ncesinde ve Dengeleme G\u00fc\u00e7 Piyasas\u0131\u2019nda verilen y\u00fck alma ve y\u00fck atma talimatlar\u0131 i\u00e7in fiyatlar serbest piyasada, piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n teklifleri \u00fczerinden belirlenmeye ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu yeni yap\u0131yla birlikte rekabete dayal\u0131, sistemdeki arz ve talep dengesini yans\u0131tan fiyat sinyalleri \u00fcreten ve geli\u015fime a\u00e7\u0131k bir elektrik toptan sat\u0131\u015f piyasas\u0131n\u0131n tesis edilmesi hedeflenmi\u015ftir. Bu hedef do\u011frultusunda nihai piyasa yap\u0131s\u0131na kademeli olarak ge\u00e7i\u015fi \u00f6ng\u00f6ren Dengeleme G\u00fc\u00e7 Piyasas\u0131, G\u00fcn \u00d6ncesi Piyasas\u0131, G\u00fcn i\u00e7i (intraday) Piyasas\u0131 ve Vadeli \u0130\u015flemler Piyasas\u0131\u2019n\u0131n kurulmas\u0131na y\u00f6nelik olarak k\u0131sa-orta-uzun vadeli hedefler belirlenmi\u015ftir.<\/p>\n

14 Nisan 2009 tarih, 27200 Say\u0131l\u0131 Resmi Gazete\u2019de yay\u0131mlanan yeni Elektrik Piyasas\u0131 Dengeleme ve
\nUzla\u015ft\u0131rma Y\u00f6netmeli\u011fi ile ikinci a\u015famaya ge\u00e7ilmi\u015ftir.<\/p>\n

1 Aral\u0131k 2009 tarihi itibariyle nakdi olarak uygulanmaya ba\u015flanan ve halen y\u00fcr\u00fcrl\u00fckte olan bu a\u015famada, ilk a\u015famada yer alan \u201c\u0130kili Anla\u015fmalar\u201d ve \u201cGer\u00e7ek Zamanl\u0131 Dengeleme\u201d piyasalar\u0131na ek olarak G\u00fcn \u00d6ncesi Planlama ile piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n G\u00fcn \u00d6ncesinde portf\u00f6ylerini dengelemesine, \u00fclke genelinde \u00fcretim optimizasyonun yap\u0131lmas\u0131na, arz-talep dengesini yans\u0131tan spot fiyat sinyalinin olu\u015fmas\u0131na olanak sa\u011flanarak, Milli Y\u00fck Tevzi Merkezinin ger\u00e7ek zamanl\u0131 sistem i\u015fletiminin y\u00fck\u00fc azalt\u0131lm\u0131\u015f, sistem stabilizesi ve g\u00fcvenli\u011fi art\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. 1 Aral\u0131k 2011 tarihinde de G\u00fcn \u00d6ncesi Planlama a\u015famas\u0131 tamamlanm\u0131\u015f olup, hedef mekanizma olan G\u00fcn \u00d6ncesi Piyasas\u0131na ge\u00e7i\u015f yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u2022 G\u00fcn \u00f6ncesi piyasas\u0131 mekanizmas\u0131 2013 y\u0131l\u0131 boyunca i\u015fletilmi\u015ftir. G\u00fcnl\u00fck olarak piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan KG\u00dcP(Kesinle\u015fmi\u015f G\u00fcnl\u00fck \u00dcretim Programlar\u0131), EAK(Emre Amade Kapasiteleri), \u0130kili Anla\u015fmalar\u0131 (\u0130A), Saatlik, Blok ve Esnek teklif setleri ve Y\u00fck Alma (YAL) ve Y\u00fck Atma (YAT) teklifleri Piyasa Y\u00f6netim Sistemi \u00fczerinden bildirilmi\u015ftir. G\u00fcn \u00f6ncesinden \u00fcretim ve t\u00fcketim dengesi sa\u011flanarak referans fiyat PTF (Piyasa Takas Fiyat\u0131) belirlenmi\u015f, g\u00fcn i\u00e7inde beklenmeyen durumlar neticesinde sistemin dengesizli\u011fe d\u00fc\u015fmesini engellemek i\u00e7in, g\u00fcn \u00f6ncesinde kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n vermi\u015f olduklar\u0131 YAL-YAT tekliflerinin talimata d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fclmesi suretiyle dengelenmi\u015f ve paralelinde bir de referans fiyat SMF(Sistem Marjinal Fiyat\u0131) (SG\u00d6F) olu\u015fturulmu\u015ftur.<\/p>\n

\u2022 Piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 aras\u0131nda nakit ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 sa\u011flamak ve \u00f6deme yapmama riskine kar\u015f\u0131l\u0131k alacakl\u0131 piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131n\u0131n alaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00fcvence alt\u0131na almak amac\u0131yla 1 Aral\u0131k 2011 tarihi itibariyle g\u00fcn \u00f6ncesi ticaret mekanizmas\u0131 olan G\u00fcn \u00d6ncesi Piyasas\u0131\u2019n\u0131n i\u015flerlik kazanmas\u0131 ile paralel olarak piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131ndan teminat al\u0131nmas\u0131 uygulamas\u0131na ba\u015flanm\u0131\u015f, 2012 y\u0131l\u0131ndan itibaren avans alacak ve bor\u00e7 bildirimleri ve fatura alacak-bor\u00e7 bildirimleri neticesinde piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 aras\u0131nda nakit ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n sa\u011flanmas\u0131 i\u00e7in tahsilat ve \u00f6demelerin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, teminatlar\u0131n kontrol\u00fc, saklanmas\u0131 ve de\u011ferlendirilmesi i\u015flemlerinde Merkezi Uzla\u015ft\u0131rma Bankas\u0131 Takasbank ile koordineli \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fct\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.<\/p>\n

\u2022 Yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131 destekleme mekanizmas\u0131 da 1 Aral\u0131k 2011 tarihi itibariyle devreye girmi\u015ftir. Bu kapsamdaki \u00fcretim tahminleri G\u00fcn \u00d6ncesi Piyasas\u0131nda ve akabinde dengesizlik hesaplar\u0131nda de\u011ferlendirilmektedir. Bu sayede, yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131n\u0131 destekleme mekanizmas\u0131 kapsam\u0131nda olu\u015fan maliyet, tedarik\u00e7ilere bu oranda daha az olarak yans\u0131t\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u2022 Y\u0131l i\u00e7erisinde G\u00fcn \u0130\u00e7i Piyasas\u0131 (G\u0130P) yaz\u0131l\u0131m\u0131 ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015f ve gerekli y\u00f6netmelik de\u011fi\u015fiklik tasla\u011f\u0131 EPDK\u2019ya g\u00f6nderilmi\u015f bulunmaktad\u0131r. G\u00fcn \u0130\u00e7i (Intraday) Piyasas\u0131 kapsam\u0131nda ise; portf\u00f6y bazl\u0131 olarak faaliyet g\u00f6sterecek olan t\u00fcm piyasa kat\u0131l\u0131mc\u0131lar\u0131 G\u00fcn \u00d6ncesi Piyasas\u0131nda belirledikleri \u00fcretim-t\u00fcketim de\u011ferlerini Dengeleme G\u00fc\u00e7 Piyasas\u0131 (DGP) i\u00e7inde ger\u00e7ek zamandan k\u0131sa bir s\u00fcre \u00f6nce revize ederek, son bir dengeleme ve dolay\u0131s\u0131yla optimal bir ticaret yakalama f\u0131rsat\u0131 bulacaklard\u0131r.<\/p>\n

\"elektrik<\/a><\/p>\n

 <\/p>\n

2013 YILI DENGELEME VE UZLA\u015eTIRMA P\u0130YASASINDA OLU\u015eAN P\u0130YASA TAKAS F\u0130YATI (PTF) VE S\u0130STEM MARJ\u0130NAL F\u0130YATLARI (SMF) (TLMWh)<\/h5>\n

\"2013<\/a>
\nKaynak: Enerji Enstit\u00fcs\u00fc<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.T\u00fcrkiye Elektrik \u0130letim A.\u015e. (TE\u0130A\u015e) taraf\u0131ndan, Elektrik iletimi\u00a0sekt\u00f6r\u00fc 2013 y\u0131l\u0131 raporu\u00a0yay\u0131nland\u0131, raporu a\u015fa\u011f\u0131dan okuyabilirsiniz. Ayr\u0131ca, raporu pdf format\u0131nda indirmek i\u00e7in t\u0131klay\u0131n\u0131z>>> Elektrik \u0130letimi […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":27853,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[51,53],"tags":[68,61,2479,15800,15801,15802,63,67,3136,230,1009,165,750,1221,69,14860,1582,15803,15093],"views":1159,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27852"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=27852"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27852\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":27854,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/27852\/revisions\/27854"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/27853"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=27852"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=27852"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=27852"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}