{"id":26717,"date":"2014-05-20T15:01:24","date_gmt":"2014-05-20T12:01:24","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=26717"},"modified":"2014-05-20T15:01:24","modified_gmt":"2014-05-20T12:01:24","slug":"enerji-bedava-olabilir-mi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/enerji-bedava-olabilir-mi\/","title":{"rendered":"(Turkish) Enerji Bedava Olabilir mi?"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

\u0130nternet ve yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr ekonomiyi de yak\u0131ndan ilgilendiriyor. WSJ’de yay\u0131nlanan makale gelecekle ilgili \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 veriyor.<\/strong><\/p>\n

“\u0130\u015fbirlik\u00e7i Kamu,”<\/strong> kapitalizm ve kar\u015f\u0131t\u0131 sosyalizmin geli\u015finden bu yana k\u00f6k salan ilk yeni ekonomik paradigma. \u0130\u015fbirlik\u00e7i Kamu \u015fimdiden kapitalist piyasan\u0131n gelece\u011fi i\u00e7in derinlikli uygulamalar ile ekonomik hayat\u0131 d\u00fczenleme \u015feklimizi de\u011fi\u015ftiriyor.<\/p>\n

Bu ekonomik d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc tetikleyen, S\u0131f\u0131r Marjinal Maliyet<\/strong> olarak biliniyor. Marjinal maliyet, sabit maliyetlerin kar\u015f\u0131lanmas\u0131ndan sonra ek bir birim mal ya da hizmet \u00fcretmenin maliyeti. \u015eirketler fiyatlar\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmek, t\u00fcketicileri ve pazar pay\u0131n\u0131 kazanmak ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lara k\u00e2r sa\u011flamak i\u00e7in daima, \u00fcretkenlili\u011fi art\u0131rabilecek ve \u00fcretimin ve mal ve hizmet da\u011f\u0131t\u0131m\u0131n\u0131n marjinal maliyetini azaltabilecek yeni teknolojilerin aray\u0131\u015f\u0131nda oldu.<\/p>\n

TEKNOLOJ\u0130K B\u0130R DEVR\u0130M M\u0130?<\/strong><\/p>\n

Ancak \u015firketler, marjinal maliyetleri neredeyse s\u0131f\u0131ra \u00e7ekerek, bilgi, enerji ve bir\u00e7ok fiziki mal ve hizmetleri neredeyse bedava h\u00e2le getirip bolla\u015ft\u0131rarak ve piyasadaki de\u011fi\u015fikliklere maruz kal\u0131nmas\u0131n\u0131 ortadan kald\u0131rarak “a\u015f\u0131r\u0131 \u00fcretkenlili\u011fi” serbest b\u0131rakabilecek bir teknolojik devrimin olabilece\u011fini \u00f6ng\u00f6rm\"\"<\/a>emi\u015fti. Bu, \u015fimdi olmaya ba\u015fl\u0131yor.<\/p>\n

Milyonlarca proaktif t\u00fcketicinin \u2013ya da \u00fcreten t\u00fcketicinin- art\u0131k kendi dosya payla\u015f\u0131m hizmetleriyle kendi m\u00fcziklerini, YouTube’dan kendi videolar\u0131n\u0131, Wikipedia’dan kendi bilgilerini, sosyal medyadan kendi haberlerini ve hatta internetten bedava kendi kitaplar\u0131n\u0131 \u00fcretip payla\u015fmas\u0131yla, s\u0131f\u0131ra yak\u0131n marjinal maliyet fenomeni, “bilgi mallar\u0131” end\u00fcstrilerini kas\u0131p kavurdu. S\u0131f\u0131r Marjinal Maliyet, m\u00fczik sekt\u00f6r\u00fcne diz \u00e7\u00f6kt\u00fcrd\u00fc, film sekt\u00f6r\u00fcn\u00fc sarst\u0131, gazete ve dergileri i\u015f d\u00fcnyas\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131na itti ve kitap yay\u0131nc\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131n belini b\u00fckt\u00fc.<\/p>\n

Bu arada, 6 milyon \u00f6\u011frenci, s\u0131f\u0131ra yak\u0131n marjinal maliyetle i\u015fleyen, b\u00fcy\u00fck \u00e7apl\u0131 internet \u00fczerinden verilen derslere kay\u0131tl\u0131 ve d\u00fcnyan\u0131n baz\u0131 en tan\u0131nm\u0131\u015f profes\u00f6rlerinden \u00f6\u011frenim g\u00f6rerek ve \u00fcniversitesi derecesi kazanarak \u00fcniversiteleri, maliyetli i\u015f modellerini yeniden d\u00fc\u015f\u00fcnmeye zorluyor.<\/p>\n

\u00dcCRETS\u0130Z DEVR\u0130M<\/strong><\/p>\n

Ekonomistler S\u0131f\u0131r Marjinal Maliyet’in bilgi mallar\u0131 end\u00fcstrisi \u00fczerindeki g\u00fc\u00e7l\u00fc etkisini kabul etse de, yak\u0131n zamana kadar enerji ve fiziki mal ve hizmetlerdeki geleneksel ekonomiye girmeyece\u011fini iddia ediyordu. Ancak o duvar art\u0131k k\u0131r\u0131ld\u0131.<\/p>\n

Milyonlarca -ve yak\u0131n zamanda y\u00fcz milyonlarca- \u00fcreten t\u00fcketiciye s\u0131f\u0131r marjinal maliyet ile kendi enerjilerini ve artan fiziki \u00fcr\u00fcn ve hizmetlerini \u00fcretip payla\u015fma imkan\u0131 tan\u0131yacak g\u00fc\u00e7l\u00fc bir yeni teknoloji devrimi geli\u015fiyor.<\/p>\n

\u0130leti\u015fim \u0130nterneti, yeni geli\u015fmeye ba\u015flayan Enerji \u0130nterneti ve yeni ortaya \u00e7\u0131kan otomatikle\u015ftirilmi\u015f Ula\u015f\u0131m ve Lojistik \u0130nterneti ile yak\u0131nla\u015farak, 21. y\u00fczy\u0131l\u0131n ilk yar\u0131s\u0131nda k\u00fcresel ekonomiyi k\u00f6kten de\u011fi\u015ftirecek toplum i\u00e7in yeni bir teknolojik altyap\u0131 yarat\u0131yor.<\/p>\n

Milyarlarca sens\u00f6r her ayg\u0131ta, cihaza, makinaya ve d\u00fczene\u011fe monte edilerek, ekonomik de\u011fer zincirinin tamam\u0131na uzanan, kusursuz bir n\u00f6ral a\u011f ile her \u015feyi, herkese ba\u011fl\u0131yor. \u015eimdiden 14 milyar sens\u00f6r kaynak ak\u0131\u015flar\u0131na, antrepolara, yol sistemlerine, fabrika \u00fcretim hatlar\u0131na, elektrik iletim \u015febekesi, ofisler, evler, ma\u011fazalar ve ara\u00e7lara ba\u011fl\u0131 ve durmadan durumlar\u0131n\u0131, performanslar\u0131n\u0131 takip ediyor ve b\u00fcy\u00fck verileri, \u0130leti\u015fim \u0130nterneti, Enerji \u0130nterneti ve Lojistik ve Ula\u015f\u0131m \u0130nterneti’ne geri besliyor.<\/p>\n

SENS\u00d6RLERLE B\u0130RB\u0130R\u0130NE BA\u011eLANAN D\u00dcNYA<\/strong><\/p>\n

2030 itibar\u0131yla, insan ve do\u011fal \u00e7evreyi, k\u00fcresel da\u011f\u0131t\u0131ml\u0131 bir ak\u0131ll\u0131 a\u011f i\u00e7inde birbirine ba\u011flayacak 100 trilyondan fazla sens\u00f6r\u00fcn olaca\u011f\u0131 tahmin ediliyor. \u00dcretken t\u00fcketiciler, verimlili\u011fi h\u0131zland\u0131rabilecek, \u00fcretkenlikte \u00e7arp\u0131c\u0131 bir art\u0131\u015f sa\u011flayacak ve \u015fimdilerde bilgi \u00fcr\u00fcnlerinde yapt\u0131klar\u0131 gibi fiziki \u015feylerin \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131mlar\u0131ndaki marjinal maliyetini de d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek \u00f6ng\u00f6r\u00fc algoritmalar\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in \u015feyleri internete ba\u011flayabilecek ve b\u00fcy\u00fck veri ve matematiksel analizleri kullanabilecek.<\/p>\n

\u00d6rne\u011fin, evlerimizi \u0131s\u0131tmak ve cihazlar\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak , i\u015fleri g\u00fc\u00e7lendirmek, ara\u00e7lar\u0131m\u0131z\u0131 s\u00fcrmek ve k\u00fcresel ekonominin her par\u00e7as\u0131n\u0131 \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rmak i\u00e7in gereken enerji, s\u0131f\u0131r marjinal maliyete yak\u0131n \u00fcretilecek ve \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki ony\u0131llarda hemen hemen bedava olacak. Bu, \u015fimdiden yerinde yenilenebilir enerji \u00fcretmek i\u00e7in evlerini ve i\u015flerini mikro enerji santrallerine \u00e7evirmi\u015f olan milyonlarca ki\u015fi i\u00e7in ge\u00e7erli bir durum.<\/p>\n

G\u00fcne\u015f ve r\u00fczgar enerjisi te\u00e7hizat\u0131 i\u00e7in gereken sabit maliyetlerin geri \u00f6denmesinden \u00f6nce \u2013genellikle 2 ila 8 y\u0131l i\u00e7inde-, hasat edilmi\u015f enerjinin marjinal maliyeti neredeyse bedava. Metan\u0131\u0131n kendisinin bir bedele sahip oldu\u011fu fosil yak\u0131t ve n\u00fckleer enerji i\u00e7in gereken uranyumun aksine \u00e7at\u0131larda biriktirilen g\u00fcne\u015f ve binalar\u0131n yan\u0131nda esen r\u00fczgar bedava. “\u015eeylerin \u0130nterneti,” \u00fcretken t\u00fcketicilerin binalar\u0131ndaki elektrik kullan\u0131m\u0131n\u0131 izlemeleri, enerji verimlili\u011fini optimize etmeleri ve ye\u015fil eletri\u011fin fazlas\u0131n\u0131, \u0130\u015fbirlik\u00e7i Kamu’nun geri kalan\u0131yla payla\u015fmas\u0131na imkan tan\u0131yacak.<\/p>\n

\u00dcRETKEN T\u00dcKET\u0130C\u0130 KAVRAMI<\/strong><\/p>\n

Ayn\u0131 \u015fekilde amat\u00f6rler ve yeni ba\u015flayan \u015firketler de \u00fccretsiz yaz\u0131l\u0131m, ucuz geri d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcmle kazan\u0131lm\u0131\u015f plastik ve ka\u011f\u0131tlar ve s\u0131f\u0131ra yak\u0131n marjinal maliyetle yerel olarak bulunabilen hammadde kullan\u0131m\u0131yla kendi \u00fcrettikleri \u00fcr\u00fcnleri bas\u0131yor. 2020 itibar\u0131yla \u00fcretken t\u00fcketiciler, 3 boyutlu bas\u0131lm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcnlerini, s\u0131f\u0131ra yak\u0131n marjinal maliyetle yenilenebilir enerji ile \u00e7al\u0131\u015fan s\u00fcr\u00fcc\u00fcs\u00fcz elektrik ve yak\u0131t pilli ara\u00e7larla nakliye ederek, \u0130\u015fbirlik\u00e7i Kamu’daki di\u011ferleriyle payla\u015fabilecek. \u015eeylerin \u0130nterneti’nin m\u00fcmk\u00fcn k\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bu \u00fcretken t\u00fcketici g\u00fcd\u00fcml\u00fc de\u011fer zinciri, geleneksel dikey entegre \u00fcretim ve da\u011f\u0131t\u0131m sistemlerinin beraberinde getirdi\u011fi ara adamlar\u0131 ve al\u0131\u015f-sat\u0131\u015f aras\u0131ndaki fiyat farklar\u0131n\u0131 adeta ortadan kald\u0131rarak, marjinal maliyetleri s\u0131f\u0131ra yakla\u015ft\u0131r\u0131yor.<\/p>\n

PAYLA\u015eIMCI EKONOM\u0130<\/strong><\/p>\n

Y\u00fczlerce milyon ki\u015fi, kapitalist piyasalardaki ekonomik hayatlar\u0131n\u0131n par\u00e7alar\u0131n\u0131, di\u011fer yollar ile k\u00fcresel \u0130\u015fbirlik\u00e7i Kamu’ya aktar\u0131yor. \u0130nsanlar, arabalar\u0131, evleri ve hatta k\u0131yafetlerini, sosyal medya siteleri, kiralama, yeniden da\u011f\u0131t\u0131m kul\u00fcpleri, kooperatifler kanal\u0131yla s\u0131f\u0131r ya da s\u0131f\u0131ra yak\u0131n maliyetler ile payla\u015f\u0131yor.<\/p>\n

Amerikal\u0131lar\u0131n y\u00fczde 40’\u0131 \u015fimdiden ortak payla\u015f\u0131m ekonomisiyle me\u015fgu oluyor\u00e7 Mesela, ABD’de 800,000 ki\u015fi art\u0131k araba payla\u015f\u0131m hizmetlerini kullan\u0131yor. Payla\u015f\u0131lan her bir ara\u00e7, 15 ki\u015fisel arac\u0131 safd\u0131\u015f\u0131 b\u0131rak\u0131yor. Ayn\u0131 \u015fekilde bir milyondan fazla apartman sakinleri ve konut sahipleri, Airbnb ve Couchsurfing gibi internet hizmetleriyle d\u00fcnya genelinde s\u0131f\u0131ra yak\u0131n marjinal maliyetle evlerini, gezginle payla\u015f\u0131yor. Yaln\u0131zca New York’ta 2012 ve 2013 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ev ve apartman dairelerinde kalm\u0131\u015f olan 416,000 misafir, New York’taki otel sekt\u00f6r\u00fcne 1 milyon gecelik konaklamaya m\u00e2l oldu. \u00c7\u0131kan sonu\u00e7, piyasadaki “de\u011fi\u015fim de\u011feri”nin yerini artan bir \u015fekilde \u0130\u015fbirlik\u00e7i Kamu’daki “payla\u015fabilir de\u011fer”in ald\u0131\u011f\u0131n\u0131 ortaya koyuyor.<\/p>\n

K\u00e2r g\u00fcd\u00fcml\u00fc kapitalist piyasada faaliyet g\u00f6steren k\u00fcresel \u015firketler, \u00f6ncelikle \u015febeke hizmet ve \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinin toplay\u0131c\u0131s\u0131 olarak giderek modernle\u015ftirilmi\u015f rollerine ra\u011fmen, gelece\u011fin ilerleyen zamanlar\u0131na kadar bizimle kalacak. Bu \u015firketlerin \u015febeke hizmet ve \u00e7\u00f6z\u00fcm toplay\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131 olarak tan\u0131mlanan yeni g\u00f6revi onlara, \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki d\u00f6nemde \u0130\u015fbirlik\u00e7i Kamu ile birlikte b\u00fcy\u00fcyerek, g\u00fc\u00e7l\u00fc ortaklar olmalar\u0131 imk\u00e2n\u0131 tan\u0131yor.<\/p>\n

Ancak kapitalist piyasa art\u0131k ekonomik hayat\u0131n tek efendisi olmayacak. Giderek birbirine daha ba\u011fl\u0131 h\u00e2le gelen k\u00fcresel \u0130\u015fbirlik\u00e7i Kamu i\u00e7inde birlikte ya\u015famay\u0131 \u00f6\u011frendi\u011fiz, piyasalar\u0131n k\u0131smen d\u0131\u015f\u0131nda bir d\u00fcnyaya giriyoruz. \u2014Jeremy Rifkin, S\u0131f\u0131r Marjinal Maliyet Toplumu: \u015eeylerin \u0130nterneti, \u0130\u015fbirlik\u00e7i Kamu ve Kapitalizm Tutulmas\u0131 (Palgrave Macmillan)<\/em><\/p>\n

Kaynak: Ger\u00e7ek G\u00fcndem<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.\u0130nternet ve yaratt\u0131\u011f\u0131 k\u00fclt\u00fcr ekonomiyi de yak\u0131ndan ilgilendiriyor. WSJ’de yay\u0131nlanan makale gelecekle ilgili \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 veriyor. “\u0130\u015fbirlik\u00e7i Kamu,” kapitalizm ve kar\u015f\u0131t\u0131 sosyalizmin geli\u015finden […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":26718,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53],"tags":[15121,63,67,1009,165,15125,15122,15124,15123],"views":623,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26717"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=26717"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26717\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":26720,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/26717\/revisions\/26720"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/26718"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=26717"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=26717"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=26717"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}