{"id":19432,"date":"2013-12-16T17:38:59","date_gmt":"2013-12-16T14:38:59","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=19432"},"modified":"2013-12-16T17:39:55","modified_gmt":"2013-12-16T14:39:55","slug":"kose-yazisi-kurdistan-petrolleri-ve-turkiyenin-tercihleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/kose-yazisi-kurdistan-petrolleri-ve-turkiyenin-tercihleri\/","title":{"rendered":"(Turkish) K\u00f6\u015fe Yaz\u0131s\u0131: K\u00fcrdistan Petrolleri ve T\u00fcrkiye\u2019nin Tercihleri!"},"content":{"rendered":"<p class=\"qtranxs-available-languages-message qtranxs-available-languages-message-en\">Sorry, this entry is only available in <a href=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19432\" class=\"qtranxs-available-language-link qtranxs-available-language-link-tr\" title=\"Turkish\">Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p><p><strong>K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi Y\u00f6netimi Ba\u015fbakan\u0131 Ne\u00e7irvan Barzani ile Ankara\u2019da at\u0131lan ve K\u00fcrdistan-T\u00fcrkiye boru hatlar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren anla\u015fma bir anlamda \u2018nik\u00e2h t\u00f6reni\u2019 niteli\u011findeydi.<\/strong><\/p>\n<p>\u201cA\u015fti bana Erbil-Ankara aras\u0131nda, Irak K\u00fcrdistan\u0131\u2019n\u0131n petrol ve do\u011falgaz rezervleri hakk\u0131nda ayr\u0131nt\u0131l\u0131 bilgiler verdi. K\u00fcrdistan\u2019da daha bakir durumdaki rezervlerin Kerk\u00fck\u2019\u00fcn rezervlerine gerek b\u0131rakt\u0131rmayacak boyutlarda oldu\u011funu s\u00f6yledi. Erken bir zamanda, \u00f6n alarak bu alanda yat\u0131r\u0131m\u0131 yapacak olanlar\u0131n, gelecekte kendileri i\u00e7in b\u00fcy\u00fck yarar sa\u011flayaca\u011f\u0131n\u0131, stratejik avantaj elde edece\u011fini anlatt\u0131. \u2018Bu i\u015fler\u2019 dedi, \u2018first come-first serve basis, yani erken gelen oturur hesab\u0131nca y\u00fcr\u00fcr. Biz, 4-5 milyonluk bir halk\u0131z. Koca bir petrol ve do\u011falgaz denizinin \u00fczerinde y\u00fcz\u00fcyoruz. Bizim i\u00e7in \u00e7ok fazla. Petrol\u00fc i\u00e7ecek halimiz yok. Yeralt\u0131nda duran bir petrol\u00fcn ve do\u011falgaz\u0131n bir de\u011feri de yoktur. Sizin \u00f6nceli\u011finiz olur haliyle. Gelin birlikte \u00e7\u0131karal\u0131m, birlikte \u00fcretelim, birlikte i\u015fleyelim, birlikte satal\u0131m\u2019 dedi.\u201d (Ce<a href=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/kose-yazisi-kurdistan-petrolleri-ve-turkiyenin-tercihleri.jpg\"><img loading=\"lazy\" class=\"alignleft size-medium wp-image-19433\" title=\"kose-yazisi-kurdistan-petrolleri-ve-turkiyenin-tercihleri\" src=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/kose-yazisi-kurdistan-petrolleri-ve-turkiyenin-tercihleri-300x190.jpg\" alt=\"\" width=\"300\" height=\"190\" srcset=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/kose-yazisi-kurdistan-petrolleri-ve-turkiyenin-tercihleri-300x190.jpg 300w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/kose-yazisi-kurdistan-petrolleri-ve-turkiyenin-tercihleri-80x50.jpg 80w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2013\/12\/kose-yazisi-kurdistan-petrolleri-ve-turkiyenin-tercihleri.jpg 450w\" sizes=\"(max-width: 300px) 100vw, 300px\" \/><\/a>ngiz \u00c7andar, Mezopotamya Ekspresi \u2013Bir Tarih Yolculu\u011fu-, \u0130leti\u015fim Yay\u0131nlar\u0131, s.275)<\/p>\n<p>2007 y\u0131l\u0131 ba\u015flar\u0131nda cereyan etmi\u015f olan bu diyalog, yakla\u015f\u0131k 7 y\u0131l sonra T\u00fcrkiye-K\u00fcrdistan izdivac\u0131n\u0131 simgeleyen \u2018alyans\u2019\u0131n alt\u0131n ya da platin yerine \u2018petrol ve do\u011falgaz\u2019dan yap\u0131laca\u011f\u0131n\u0131 haber veriyordu asl\u0131nda. Bu ay ba\u015f\u0131nda (Irak) K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi Y\u00f6netimi Ba\u015fbakan\u0131 Ne\u00e7irvan Barzani ile Ankara\u2019da at\u0131lan ve K\u00fcrdistan-T\u00fcrkiye boru hatlar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren kapsaml\u0131 anla\u015fma da bir anlamda \u2018nik\u00e2h t\u00f6reni\u2019 niteli\u011findeydi.<\/p>\n<p>Ne var ki, Ba\u011fdat\u2019\u0131 (ve de bu konuda kendine \u00f6zg\u00fc nedenlerle Ba\u011fdat\u2019\u0131 arkalayan Washington\u2019u) k\u0131zd\u0131rmamak i\u00e7in \u201cHay\u0131r, daha anla\u015fma imzalanmad\u0131\u201d gibisinden tuhaf ve anlams\u0131z bir \u2018beyaz yalan\u2019a ba\u015fvuruldu. Ama, imzalar\u0131 at\u0131lm\u0131\u015f anla\u015fma bas\u0131na ve kamuoyuna s\u0131zd\u0131, Ba\u011fdat\u2019\u0131n \u00f6fkesini \u00e7ekti ve anla\u015fman\u0131n imzalanmas\u0131ndan 48 saat ge\u00e7meden Enerji Bakan\u0131 Taner Y\u0131ld\u0131z apar topar \u2013daha \u00f6nce planlanm\u0131\u015f olmayan- bir Ba\u011fdat seferine \u00e7\u0131kt\u0131. Ba\u011fdat rejiminin, \u0130ran yanl\u0131s\u0131 bilinen ve enerji politikalar\u0131n\u0131n y\u0131llard\u0131r ba\u015f\u0131nda bulunan yetkilisi H\u00fcseyin \u015eehristani ile g\u00f6r\u00fc\u015ft\u00fc. Arkas\u0131ndan, Ankara\u2019da at\u0131lm\u0131\u015f imzalar\u0131n y\u00fcr\u00fcrl\u00fc\u011fe girmesinin, \u2018Ba\u011fdat\u2019\u0131n iznine tabi oldu\u011fu\u2019 \u015feklinde yorumlanmaya uygun a\u00e7\u0131klamalar yap\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p>Sanki Ankara\u2019da at\u0131lm\u0131\u015f imzalar\u0131n pek bir h\u00fckm\u00fc yokmu\u015f ve \u2018birinci kareye geri d\u00f6nm\u00fc\u015f\u00fcz\u2019 gibi bir izlenim ortaya \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye ile KRG (K\u00fcrdistan B\u00f6lge Y\u00f6netimi\u2019nin \u0130ngilizcesinin ba\u015fharfleri-d\u0131\u015f d\u00fcnyada k\u0131saca b\u00f6yle kullan\u0131l\u0131r oldu) aras\u0131ndaki anla\u015fman\u0131n belirli \u2018s\u00fctunlar\u0131\u2019 var. Buna g\u00f6re, T\u00fcrkiye, \u00f6zellikle K\u00fcrdistan petrolleri \u00fczerinde i\u015f g\u00f6recek TEC adl\u0131 \u015firketi olu\u015fturdu. Ba\u011fdat\u2019\u0131n g\u00f6nl\u00fcn\u00fc ho\u015f tutmak amac\u0131yla, K\u00fcrdistan petrollerinin T\u00fcrkiye\u2019ye ve T\u00fcrkiye \u00fczerinden d\u00fcnya pazarlar\u0131na ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u00e7in \u2018Ankara-Ba\u011fdat-Erbil\u2019 yani \u2018\u00fc\u00e7l\u00fc mekanizma\u2019 kurulmas\u0131 \u00f6nerisini getiriyor.<\/p>\n<p>Irak Anayasas\u0131\u2019na g\u00f6re Irak topraklar\u0131n\u0131n her yan\u0131nda \u00e7\u0131kan petrol\u00fcn \u2018t\u00fcm Irak halk\u0131n\u0131n mal\u0131\u2019 kabul edildi\u011fi ve KRG\u2019ye Irak\u2019\u0131n toplam petrol gelirinin y\u00fczde 17\u2019sinin ayr\u0131ld\u0131\u011f\u0131 ve bu para New York\u2019ta bir bankada olu\u015fturulan \u2018escrow account\u2019 ad\u0131 verilen bir hesap \u00fczerinden i\u015flem g\u00f6r\u00fcyor. T\u00fcrkiye ise K\u00fcrdistan ile petrol-do\u011fal gaz ili\u015fkilerinin \u00fcretece\u011fi paran\u0131n T\u00fcrkiye\u2019deki bir kamu bankas\u0131nda (Halk Bankas\u0131) toplanmas\u0131n\u0131 ve bu paran\u0131n y\u00fczde 17\u2019si d\u0131\u015f\u0131nda kalan\u0131n\u0131n Ba\u011fdat\u2019a aktar\u0131lmas\u0131n\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n<p>Ama i\u015fler tam b\u00f6yle y\u00fcr\u00fcm\u00fcyor. Zira Ba\u011fdat, K\u00fcrdistan petrollerinin T\u00fcrkiye\u2019ye ta\u015f\u0131nmas\u0131 i\u015fleminin de bir merkezi Irak \u015firketi olan SOMA \u00fczerinden yap\u0131lmas\u0131na devam edilmesini savunuyor. \u2018\u00dc\u00e7l\u00fc mekanizma\u2019ya kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131k\u0131yor. Bunu istemiyor. \u201cKRG ancak Irak heyetinde al\u0131r\u201d diyor. Ayr\u0131ca BM kurallar\u0131 uyar\u0131nca \u2018sava\u015f tazminat\u0131\u2019 \u00f6demekte oldu\u011funu ve bu nedenle \u2018petrol gelirinin y\u00fczde 5\u2019inin Kuveyt\u2019e \u00f6denmesi\u2019ne devam edilece\u011fini, bunun i\u00e7in de K\u00fcrdistan petrollerinden elde edilecek t\u00fcm gelirin ABD\u2019de New York\u2019taki bankaya yatmas\u0131 gerekti\u011fini vurguluyor.<\/p>\n<p>Yani, Ankara ile Ba\u011fdat aras\u0131nda, Taner Y\u0131ld\u0131z\u2019\u0131n apar topar Irak ba\u015fkentine gitmi\u015f olmas\u0131yla halledilmi\u015f bir durum yok. Anlatt\u0131klar\u0131m\u0131zdan anla\u015f\u0131laca\u011f\u0131 gibi, Ba\u011fdat, Erbil ile bir t\u00fcr \u2018egemenlik payla\u015f\u0131m\u0131\u2019na girmeyi istemiyor. KRG\u2019nin olu\u015fumuna ve bunun Irak Anayasas\u0131\u2019na girmesine mecbur kal\u0131nd\u0131 ama \u2018ufuktaki\u2019 bir K\u00fcrdistan ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131n\u0131n ekonomisini g\u00fcvence alt\u0131na alacak \u015fekilde, T\u00fcrkiye\u2019nin al\u0131\u015ft\u0131\u011f\u0131 dil ile \u2018Kuzey Irak\u2019, K\u00fcrtlerin dilinde \u2018G\u00fcney K\u00fcrdistan\u2019 petrol ve do\u011falgaz zenginli\u011fi \u00fczerinde \u2018egemenlik payla\u015f\u0131m\u0131\u2019na kesinlikle kar\u015f\u0131 g\u00f6r\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>Peki, bu konuda yeni bir durum mu var?<\/strong><\/p>\n<p>Evet. Erbil\u2019de yay\u0131mlanan ve \u2018ger\u00e7ek patronu\u2019nun Ne\u00e7irvan Barzani oldu\u011fu bir \u2018s\u0131r olmayan\u2019 haftal\u0131k Rudaw\u2019a bir \u2018KRG yetkilisi\u2019nin \u00f6nceki g\u00fcn (cuma) yapt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131klamaya g\u00f6re, Ankara\u2019da imzalanan anla\u015fma gere\u011fince K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi, T\u00fcrkiye\u2019ye petrol ve gaz ihrac\u0131na ba\u015flad\u0131!<\/p>\n<p>Iraq Oil Report adl\u0131 uzman yay\u0131n taraf\u0131ndan da do\u011frulanan bu geli\u015fme, 250 kilometre uzunlu\u011funda K\u00fcrdistan taraf\u0131nda in\u015fa edilmi\u015f yeni boru hatt\u0131yla, T\u00fcrkiye s\u0131n\u0131r\u0131n\u0131n dibindeki Fi\u015fhabur\u2019da Kerk\u00fck-Yumurtal\u0131k petrol boru hatt\u0131na ba\u011flan\u0131larak, 2014 y\u0131l\u0131 sonuna kadar g\u00fcnde 400 bin varil petrol ta\u015f\u0131nmas\u0131 umut ediliyor. Rudaw\u2019a bilgi veren KRG yetkilisi, T\u00fcrkiye\u2019ye yap\u0131lan K\u00fcrdistan ihracat\u0131n\u0131n y\u00fczde 50\u2019sinin T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan sat\u0131n al\u0131naca\u011f\u0131n\u0131, kalan y\u00fczde 50\u2019nin ise d\u00fcnya pazar\u0131na sevk edilece\u011fini bildirdi.<\/p>\n<p>Bu geli\u015fmenin anlam\u0131, Erbil\u2019in Ba\u011fdat\u2019\u0131 \u0131rgalamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve \u0131rgalamayaca\u011f\u0131n\u0131 ortaya koymas\u0131. T\u00fcrkiye de, muhtemelen, Erbil-Ba\u011fdat tercihinde, ibresini birinciden yana \u00e7evirecek.<\/p>\n<p>Tekrar \u2018Mezopotamya Ekspresi\u2019ne d\u00f6nelim:<\/p>\n<p>\u201cAtlantic Council adl\u0131 Amerikan d\u00fc\u015f\u00fcnce kurulu\u015funun d\u00fczenledi\u011fi bir \u2018T\u00fcrkiye-Kuzey Irak Konferans\u0131\u2019nda Irak K\u00fcrt Y\u00f6netimi\u2019yle yak\u0131n ili\u015fkileri hararetle savunan bir konu\u015fmam\u0131n ard\u0131ndan, masan\u0131n di\u011fer ucunda oturan A\u015fti Hawrami\u2019ye bir not ilettim. \u2018Bana \u015fu rakamlar\u0131 bir kez daha yazar m\u0131s\u0131n l\u00fctfen\u2019 diye ricada bulundum\u2026 Birka\u00e7 dakika sonra bana g\u00f6nderdi\u011fi cevabi mesaj.. k\u00e2\u011f\u0131tta \u015f\u00f6yle yaz\u0131yordu: \u2018T\u00fcrkiye\u2019nin g\u00fcnl\u00fck petrol t\u00fcketimi: G\u00fcnde 500,000 varil. Y\u0131lda do\u011falgaz t\u00fcketimi 36 milyar metrek\u00fcp.<\/p>\n<h2>Irak K\u00fcrdistan petrol rezervi: 6000 milyar metrek\u00fcp<\/h2>\n<p>Irak K\u00fcrdistan Petrol \u00dcretimi 2009 \u2013 100,000 varil (g\u00fcnde) 2010 \u2013 300,000 2011 \u2013 500,000 2012 \u2013 750,000 2013 \u2013 1,000,000 Do\u011falgaz ihracat\u0131 i\u00e7in hen\u00fcz altyap\u0131 yok ama y\u0131lda 60 ila 70 milyar metrek\u00fcp ihra\u00e7 imk\u00e2n\u0131 yarat\u0131labilir.\u201d (s. 275-276)<\/p>\n<p>Irak K\u00fcrdistan Petrol Bakan\u0131 A\u015fti Hawrami ile bu diyalog ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi s\u0131rada, T\u00fcrkiye\u2019de yine AK Parti iktidar\u0131 ve Tayyip Erdo\u011fan h\u00fck\u00fcmeti vard\u0131 ama Ankara-Erbil ili\u015fkileri \u2018hasmane\u2019 addedilmeye yak\u0131n, \u2018dostane\u2019 olman\u0131n \u00e7ok uza\u011f\u0131ndayd\u0131. Alt\u0131-yedi y\u0131l i\u00e7inde nereden nereye geldik. Erbil\u2019i Ba\u011fdat\u2019a tercih etmeye mecbur kalmaya ba\u015flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir noktaya yakla\u015ft\u0131k.<\/p>\n<p>Washington\u2019a direnmeyi g\u00f6ze ald\u0131ran b\u00f6yle bir \u2018tercih\u2019, sadece, Tahran-Ba\u011fdat eksenine kar\u015f\u0131 durmak ile, \u2018b\u00f6lgesel rekabet\u2019 ile ve T\u00fcrkiye\u2019nin giderek artmakta olan \u2018enerji ihtiya\u00e7lar\u0131\u2019 ile ilgili de\u011fil. 1920\u2019lerde \u2018Musul sorunu\u2019 ile ilgili olarak Bat\u0131\u2019dan \u2013ve \u00f6zellikle petrol konusunda- yemi\u015f oldu\u011funa inand\u0131\u011f\u0131 kaz\u0131\u011f\u0131, bir daha yememek kararl\u0131l\u0131\u011f\u0131yla ilgili. Bu \u2018kanaat\u2019, ABD\u2019li muhataplara da aktar\u0131lm\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p>B\u00fct\u00fcn bu nedenlerle, T\u00fcrkiye-K\u00fcrtler ve T\u00fcrkiye-K\u00fcrdistan ili\u015fkilerine \u2018geni\u015f ekran\u2019dan ve \u2018ufuk\u2019lu bakmak gerekiyor. \u2018S\u00fcre\u00e7\u2019e de, \u2018Rojava\u2019 konusuna da.<\/p>\n<p>Bir yeni geli\u015fme daha: Barzani\u2019nin KDP\u2019si (daha do\u011frusu bizzat Mesut Barzani) ile PKK\u2019n\u0131n (ve BDP\u2019nin) destekledi\u011fi PYD aras\u0131nda Leyla Zana ve Osman Baydemir\u2019in arabuluculu\u011fu sonunda Erbil\u2019de \u2018uzla\u015fma\u2019 g\u00f6r\u00fc\u015fmesi yap\u0131lacak.<\/p>\n<p>Suriye, galiba, 2003 sonras\u0131 Irak\u2019a benzeyecek. \u2018Rojava\u2019 ise \u2018Kuzey Irak\u2019a. Bir \u00f6nemli farkla\u2026 Orada Barzani\u2019ye benzer yerde Salih M\u00fcslim\u2019in oturmas\u0131 ihtimali g\u00fc\u00e7l\u00fc. Bir de Suriye\u2019nin petrol ve do\u011falgaz\u0131n\u0131n neredeyse t\u00fcm\u00fc, PYD ile el-Kaide aras\u0131nda \u00e7eki\u015filen b\u00f6lgede \u00fcretiliyor.<\/p>\n<p>T\u00fcrkiye, Erbil-Ba\u011fdat aras\u0131nda s\u00fcr\u00fcklendi\u011fi \u2018tercih\u2019e, \u2018K\u00fcrtler\u2019 ile \u2018\u0130slamc\u0131 g\u00fc\u00e7ler\u2019, ba\u015fka bir deyimle \u2018PYD ve m\u00fcttefikleri\u2019 ile \u2018el-Kaide ve silahl\u0131 Selefiler\u2019 aras\u0131nda da s\u00fcr\u00fcklenebilir\u2026<\/p>\n<p>Yazan: Cengiz \u00c7andar<\/p>\n<p>Kaynak: <a href=\"http:\/\/enerjienstitusu.com\/2013\/12\/16\/kose-yazisi-kurdistan-petrolleri-ve-turkiyenin-tercihleri\/\" target=\"_blank\">Enerji Enstit\u00fcs\u00fc<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.K\u00fcrdistan B\u00f6lgesi Y\u00f6netimi Ba\u015fbakan\u0131 Ne\u00e7irvan Barzani ile Ankara\u2019da at\u0131lan ve K\u00fcrdistan-T\u00fcrkiye boru hatlar\u0131n\u0131 da i\u00e7eren anla\u015fma bir anlamda \u2018nik\u00e2h t\u00f6reni\u2019 niteli\u011findeydi. \u201cA\u015fti bana [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":19433,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53,44],"tags":[1768,63,67,1009,165,11306,11305,11307,59,79,846],"views":444,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19432"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=19432"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19432\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":19436,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/19432\/revisions\/19436"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/19433"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=19432"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=19432"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=19432"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}