{"id":1649,"date":"2012-08-23T10:23:23","date_gmt":"2012-08-23T07:23:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=1649"},"modified":"2012-08-23T10:23:23","modified_gmt":"2012-08-23T07:23:23","slug":"enerji-altyapi-kontrol-sistemleri","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/enerji-altyapi-kontrol-sistemleri\/","title":{"rendered":"(Turkish) Enerji Altyap\u0131 Kontrol Sistemleri"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

Uzaktan izleme ve kontrol sistemleri; elektrik da\u011f\u0131t\u0131m ve iletimi, su\/at\u0131k su, do\u011falgaz altyap\u0131 sistemleri ile enerji santralleri gibi ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131zdan, petrol boru hatlar\u0131, b\u00fcy\u00fck sanayi tesisleri, rafineriler gibi stratejik tesislere kadar \u00e7ok geni\u015f bir alanda \u00f6nemli i\u015flevlere sahiptir.\u00a0<\/strong><\/p>\n

\"\"G\u00fcn\u00fcm\u00fczde enerji ve alt yap\u0131 hizmetlerinin kaliteli ve s\u00fcrekli bir \u015fekilde sa\u011flanmas\u0131, sadece toplumun ve end\u00fcstrinin\u00a0 ihtiya\u00e7lar\u0131n\u0131 gidermede de\u011fil, \u00fclkelerin uluslararas\u0131 alanda rekabet g\u00fc\u00e7lerini de belirleyen bir unsur\u00a0 haline gelmi\u015ftir. Bu da \u015fehirlerin elektrik, do\u011falgaz, su\/at\u0131k su, merkezi \u0131s\u0131tma gibi alt yap\u0131 hizmetleri ile\u00a0 enerji \u00fcreten santrallerin g\u00fcvenli ve verimli \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131n\u0131 gerektirmektedir. T\u00fcrkiye\u2019de do\u011falgaz ve elektrik da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ile elektrik \u00fcretimi alanlar\u0131nda liberalle\u015fme ve \u00f6zelle\u015ftirmelerle bu ihtiya\u00e7lara y\u00f6nelik \u00e7al\u0131\u015fmalar bunlar\u0131 i\u015fleten firmalar taraf\u0131ndan SCADA\/DMS\/OMS, saha ekipmanlar\u0131,\u00a0 OSOS (Otomatik Saya\u00e7 Okuma), enerji analiz\u00f6r\u00fc ile enerji y\u00f6netim sistemi, talep tahmin gibi alanlarda muhtelif ihaleler \u00e7er\u00e7evesinde h\u0131zla ilerlemektedir.<\/p>\n

BTC Almanya\u2019da 35 y\u0131l\u0131 a\u015fk\u0131n tecr\u00fcbesi ile T\u00fcrkiye\u2019de bug\u00fcn var olan ve gelecekte ihtiya\u00e7 duyulacak Enerji Kontrol Uygulamalar\u0131 alan\u0131nda geni\u015f bir yelpazede ve tek elden \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmaktad\u0131r.<\/p>\n

BTC olarak en son Bursa \u015eehiri\u00e7i Do\u011falgaz Da\u011f\u0131t\u0131m Tic. ve Taah. A.\u015e.\u2019de (BURSAGAZ) SCADA projesini May\u0131s 2012\u2019de ba\u015far\u0131yla tamamlad\u0131k. Projenin kapsam\u0131ndaki tahmin, optimizasyon,\u00a0 dengeleme, sim\u00fclasyon,\u00a0 ar\u0131za analizi\u00a0 gibi \u00f6zel kontrol sistemi fonksiyonlar\u0131n\u0131 i\u00e7eren T\u00fcrkiye do\u011falgaz sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn en modern SCADA sistemi yer almakta. Proje kapsam\u0131nda 5 adet RMS-A istasyonu, 6 adet RMS-B serbest t\u00fcketici istasyonu, 18 adet vana odas\u0131, 152 adet b\u00f6lge reg\u00fclat\u00f6r\u00fc ve 160 adet m\u00fc\u015fteri istasyonu devreye al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Saha istasyonlar\u0131nda ve merkezde Alman SAE IT-systems GmbH & Co. KG firmas\u0131n\u0131n SAE FW-50 model RTU\u2019lar\u0131 ve saha haberle\u015fmesi i\u00e7in SATEL Radio Modem\u2019ler kullan\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Merkez SCADA\u2019daki t\u00fcm donan\u0131m ve sistemler yedekli \u00e7al\u0131\u015facak \u015fekilde kurgulanm\u0131\u015f ve \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 Ayr\u0131ca \u00f6l\u00e7\u00fcm istasyonlar\u0131nda Flow Computer ve Elektronik hacim d\u00fczelticilerle birlikte RTU\u2019larda da kontrol ama\u00e7l\u0131 AGA hacim hesaplamas\u0131 yap\u0131lmaktad\u0131r. Bu \u00f6l\u00e7\u00fcm cihazlar\u0131n tamam\u0131 SCADA \u00fczerinden izlenebilmekte ve uzaktan konfig\u00fcrasyonlar\u0131 yap\u0131labilmektedir.\u00a0 Bu ba\u011flamda liberal enerji piyasas\u0131nda ihtiya\u00e7 duyulan ileri fonksiyonlar\u0131 i\u00e7eren SCADA sistemi ile T\u00fcrkiye\u2019de\u00a0 gaz sekt\u00f6r\u00fcnde bir ilk ger\u00e7ekle\u015ftirilmi\u015ftir. Kurulan bu sistem Bursagaz\u2019\u0131n SAP ve CBS (Co\u011frafi Bilgi Sistemi ) ile entegre \u00e7al\u0131\u015facak \u00f6zellikleri ta\u015f\u0131maktad\u0131r.<\/p>\n

YURT DI\u015eINDA DURUM
\n<\/strong>
\n\u0130yi bir \u00f6rnek olmas\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan k\u0131saca Almanya\u2019ya bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda elektrik, do\u011falgaz, su\/at\u0131k su ve merkezi \u0131s\u0131tma gibi \u015fehrin alt yap\u0131 hizmetleri ve bazen k\u00fc\u00e7\u00fck enerji santrallerinin i\u015fletilmesi \u201cStadtwerk\u201d\u00a0 denilen belediye ve \u00f6zel firmalar taraf\u0131ndan sa\u011flanmaktad\u0131r. \u00d6zel firmalara beyaz, belediye firmalar\u0131na siyah denecek olursa Almanya\u2019da bu firmalardaki \u00f6zel ve kamu\u0131nun ortakl\u0131k y\u00fczdesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan beyazdan siyaha grinin her tonuna rastlamak m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.\u00a0 Do\u011fu ve Bat\u0131 Almanya\u2019n\u0131n birle\u015fmesinden sonra ba\u015flayan \u00f6zelle\u015ftirmeler zaman i\u00e7inde h\u0131zla ilerlemi\u015f ve bir\u00e7ok \u015fehir ve b\u00f6lgede \u00f6zel veya belediye ortakl\u0131 k\u0131smi \u00f6zel firmalar kurulmu\u015ftur (privatization).\u00a0 \u00d6zelle\u015fen firmalar ticari kurallar gere\u011fi kar etmeyi \u00f6ne \u00e7\u0131kard\u0131klar\u0131 i\u00e7in zamanla hizmetlerde do\u011fan memnuniyetsizliklerden dolay\u0131 g\u00fcn\u00fcm\u00fczde k\u0131smen de olsa belediyelerin \u00f6zel firmalardan i\u015fletme izinlerini geri alarak alt yap\u0131 hizmetlerini kendilerinin yapmas\u0131na y\u00f6nelik bir trend ya\u015fanmaktad\u0131r\u00a0 (recommunalisation).<\/p>\n

Almanya\u2019da yakla\u015f\u0131k 1.000`den fazla olan Stadtwerk\u2019ler \u015fehirlerin b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne g\u00f6re sadece elektrik, sadece do\u011falgaz hizmeti verdikleri gibi bunlar\u0131n hepsini veya de\u011fi\u015fik kombinasyonlar\u0131n\u0131 da sa\u011flamaktad\u0131rlar. B\u00fct\u00fcn bunlardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak ileri bir end\u00fcstri \u00fclkesi oldu\u011fundan altyap\u0131 ve enerji \u00fcretim sistemlerinin s\u00fcreklili\u011fi ve kalitesi her zaman \u00f6n planda olmu\u015f ve bunun i\u00e7in gereken teknik yat\u0131r\u0131mlar \u00e7ok \u00f6ncelerden beri yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.\u00a0 20.000 – 30.000 n\u00fcfuslu kasabalar\u0131n dahi altyap\u0131 hizmetlerini kontrol etmek i\u00e7in SCADA sistemleri vard\u0131r ve fonksiyon ekleme, yenileme gibi sebeplerle veya piyasa d\u00fczenleyici kurumun \u00e7\u0131kard\u0131\u011f\u0131 yeni kurallar nedeniyle s\u00fcrekli iyile\u015ftirilmektedirler.\u00a0<\/p>\n

YEN\u0130 TEKNOLOJ\u0130LER VE TRENDLER <\/strong><\/p>\n

B\u00fct\u00fcn bu s\u00fcre\u00e7 i\u00e7erisinde alt yap\u0131 i\u015fletme ve enerji \u00fcretim sistemlerinde artan ve \u00e7e\u015fitlenen gereklilikler SCADA\u2019n\u0131n dar anlam\u0131n\u0131 a\u015farak i\u015fletici firmalar\u0131n\u0131n ihtiya\u00e7 tan\u0131mlar\u0131nda Anglo Sakson k\u00fclt\u00fcr\u00fcnde DMS, OMS olarak isimlendirilen ileri seviyede kontrol fonksiyonlar\u0131 ortaya \u00e7\u0131km\u0131\u015ft\u0131r. Alman \u00e7\u00f6z\u00fcmlerinde bunlar b\u00fct\u00fcnle\u015fik olarak \u201c\u015eebeke Y\u00f6netim Sistemi = Netzleittechnik = Network Control Systems\u201d olarak ele al\u0131nmaktad\u0131r.<\/p>\n

ENTEGRASYON<\/strong><\/p>\n

EPDK gibi kurulu\u015flar\u0131n getirdikleri d\u00fczenlemeler ve da\u011f\u0131t\u0131m sistemlerinin geli\u015ferek ak\u0131ll\u0131 \u015febekeye (smart grid) d\u00f6n\u00fc\u015fmesi ile verimli ve g\u00fcvenli i\u015fletme i\u00e7in daha geli\u015fmi\u015f IT \u00e7\u00f6z\u00fcmlerine ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r.\u00a0 Bu b\u00fcy\u00fcyen ve karma\u015f\u0131kla\u015fan IT sistemlerinde i\u015flenen bilgilerin s\u00fcre\u00e7lere ba\u011fl\u0131 olarak firma i\u00e7inde veya d\u0131\u015f\u0131nda bir \u00e7ok farkl\u0131 sistem ile de entegre olmalar\u0131 gerekmektedir (\u00f6rn. ERP (Kurumsal Kaynak Planlamas\u0131), CRM (M\u00fc\u015fteri\u00a0 \u0130li\u015fkileri Y\u00f6netimi), GIS (Co\u011frafi Bilgi Sistemi), OSOS (Otomatik Saya\u00e7 Okuma), WFM (\u0130\u015fg\u00fcc\u00fc Y\u00f6netimi), Bak\u0131m, Talep Tahmini vs.).<\/p>\n

Enerji firmalar\u0131nda de\u011fi\u015fik sistemleri birbiri ile direkt entegre etmek bir \u00e7ok sorunu beraberinde getirir. Bunun yerine BTC taraf\u0131ndan sistemler aras\u0131 entegrasyon Microsoft BizTalk Server kullan\u0131larak\u00a0 SOA (Service\u00a0 Oriented Architechure-Hizmet Odakl\u0131 Mimari) mimarisine g\u00f6re yap\u0131l\u0131r. SCADA sistemi di\u011fer sistemlerle IEC61970 (CIM-Common Information Model- Ortak Bilgi Modeli) standard\u0131\u00a0 \u00fczerinden ESB (Enterprise Service Bus- Kurumsal veri yolu) ile haberle\u015fir.\u00a0 Bunun sonucunda, \u00f6nceleri d\u0131\u015far\u0131s\u0131 ile ili\u015fkide olmadan kendi kapal\u0131 d\u00fcnyas\u0131nda tan\u0131ml\u0131 g\u00f6revleri yerine getiren SCADA sistemlerinde yeni teknik becerileri kazanma mecburiyeti do\u011fdu\u011fu gibi, di\u011fer IT sistemleri ile ileti\u015fimden kaynaklanan bir tak\u0131m g\u00fcvenlik ve entegrasyon sorunlar\u0131 da ortaya \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.<\/p>\n

G\u00dcVENL\u0130K <\/strong><\/p>\n

\u00d6nceleri saha cihazlar\u0131 ile firmaya \u00f6zel telemetri hatlar\u0131 \u00fczerinden seri protokollerle haberle\u015filirdi ve bir\u00e7ok anahtarlama i\u015flemi lokal olarak sahada yap\u0131l\u0131rd\u0131. Kontrol sistemleri de b\u00fcro ve d\u0131\u015f d\u00fcnya bilgisayar sistemleri ile ba\u011fl\u0131 de\u011fillerdi. G\u00fcn\u00fcm\u00fczde SCADA ile saha ve b\u00fcro sistemleri aras\u0131nda IP ve Internet bazl\u0131 haberle\u015fmenin yayg\u0131nla\u015fmas\u0131 bilgi g\u00fcvenli\u011fine \u00f6zel bir \u00f6nem verilmesini gerektirmektedir.
\nBir n\u00fckleer santrale yap\u0131lan siber sald\u0131r\u0131 SCADA sistemleriyle kontrol edilen altyap\u0131 tesislerine nas\u0131l zarar verilebilece\u011fine dair \u00f6nemli bir \u00f6rnek\u00a0 olu\u015fturdu. Dugu isimli bir Stuxnet varyasyonu da sanayi tesislerinde casusluk amac\u0131yla kullan\u0131lmaktad\u0131r.\u00a0 Antivir\u00fcs sistemi olan Kaspersky taraf\u0131ndan Stuxnet ve Dugu ile ayn\u0131 seviyede de\u011ferlendirilen Flame ise bula\u015ft\u0131\u011f\u0131 sistemde ekran g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerinin (Screenshots) yap\u0131lmas\u0131ndan, a\u011fdaki verilerin analizine, bas\u0131lan tu\u015flar\u0131n kay\u0131t edilmesinden bilgisayar\u0131n mikrofonunu \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak yap\u0131lan g\u00f6r\u00fc\u015fmelerin audio dosyas\u0131 olarak kay\u0131t edilmesine kadar bir\u00e7ok de\u011fi\u015fik \u00f6zelli\u011fi bar\u0131nd\u0131rmaktad\u0131r. Kontrol sistemlerinin kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 iki ana i\u015fletim sistemi olan Microsoft Windows ve Unix\/Linux sistemlerinin ikisi de ayn\u0131 \u015fekilde tehdit alt\u0131ndad\u0131r.\u00a0 B\u00fct\u00fcn bu geli\u015fmeler gelen yeni siber sava\u015f d\u00f6neminde SCADA sistemlerinde \u00f6nlemler al\u0131nmas\u0131n\u0131 ka\u00e7\u0131n\u0131lmaz k\u0131lmaktad\u0131r.<\/p>\n

BTC Avrupa ve T\u00fcrkiye\u2019de g\u00fcvenlik konusunda ileri seviyede hizmetleri m\u00fc\u015fterinin ve kontrol merkezinin ihtiya\u00e7lar\u0131na g\u00f6re mod\u00fcler olarak kurulabilen PSS (PRINS Security Services) ile merkezi, verimli ve kolay kullan\u0131ml\u0131 \u00e7\u00f6z\u00fcmleri\u00a0 tek elden sunmaktad\u0131r.\u00a0 PSS \u015febeke ve enerji y\u00f6netim sistemlerinin kompleks ihtiya\u00e7lar\u0131na\u00a0 ve\u00a0 firmalar\u0131n i\u015f s\u00fcre\u00e7lerine uluslararas\u0131 standartlara uygun olarak uyarlanabilmektedir (BDEW Whitepaper, NERC\/CIP, ISO 27001\/2 End\u00fcstri standard\u0131, T\u00dcV Sertifikal\u0131 Kontrol Merkezi ). BTC ayr\u0131ca veri g\u00fcvenli\u011fi, zararl\u0131 yaz\u0131l\u0131mlar (vir\u00fcs, solucan vs.), Hardware hatalar\u0131,\u00a0 bilin\u00e7li yanl\u0131\u015f kullan\u0131m,\u00a0 casusluk, sabotaj, hacker sald\u0131r\u0131lar\u0131, riziko ve acil durum y\u00f6netimi,\u00a0 sistem g\u00fcncellemesi, patch y\u00f6netimi, i\u015fletim sistemi g\u00fcvenli\u011fi, kullan\u0131c\u0131 haklar\u0131 ve rolleri, yerel ve uzaktan bak\u0131m gibi g\u00fcvenlik konular\u0131nda m\u00fc\u015fteri ihtiya\u00e7lar\u0131na uygun dan\u0131\u015fmanl\u0131k hizmeti de vermektedir.<\/p>\n

GEL\u0130\u015eM\u0130\u015e ENERJ\u0130 Y\u00d6NET\u0130M FONKS\u0130YONLARI<\/strong><\/p>\n

Modern enerjii y\u00f6netim sistemlerine y\u00f6nelik teknik ihtiya\u00e7lar\u0131n artmas\u0131, \u015febeke i\u015fletim kurallar\u0131n\u0131 belirleyen EPDK gibi kurumlar\u0131n yeni d\u00fczenlemeleri nedeniyle\u00a0 alt yap\u0131 sistemlerini ve enerji santrallerini i\u015fleten firmalar\u0131n izleme ve kontrol konusunda ihtiya\u00e7lar\u0131 standart SCADA tan\u0131m\u0131n ilerisinde yeni fonksiyonlar\u0131 gerektirmektedir.\u00a0 Detayl\u0131 olarak\u00a0 ancak ayr\u0131 bir yaz\u0131da anlat\u0131labilecek olan, SCADA ile entegre \u00e7al\u0131\u015fan ve BTC taraf\u0131ndan m\u00fc\u015fterilerine sunulan baz\u0131 \u00f6zel fonksiyonlar sekt\u00f6r bazl\u0131 olarak a\u015fa\u011f\u0131da k\u0131saca a\u00e7\u0131klanm\u0131\u015ft\u0131r:
\n
\nA. DO\u011eALGAZ FONKS\u0130YONLARI<\/strong><\/p>\n

Gaz \u015febekelerinin i\u015fletilmesinde teknik verilerin amaca y\u00f6nelik olarak de\u011ferlendirilmesi ile sistemin hem ticari hem de teknik a\u00e7\u0131dan verimli kullan\u0131lmas\u0131 m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. \u015eebeke Y\u00f6netim Sistemleri klasik SCADA\u2019n\u0131n\u00a0 \u00f6tesinde sunduklar\u0131 fonksiyonlar ile ak\u0131ll\u0131 bir sistem y\u00f6netimine olanak sa\u011flarlar.\u00a0<\/p>\n

1. Gaz ihtiyac\u0131 tahmini
\n\u015eebeke Y\u00f6netim Sistemlerinde k\u0131sa s\u00fcreli planlamalar i\u00e7in (<=7 g\u00fcn) ve gaz \u015febekelerinin y\u00f6netiminde tahmin fonksiyonlar\u0131 kullan\u0131l\u0131r. Tahmin fonksiyonlar\u0131 sistem y\u00f6neticilerini gaz sat\u0131n alma planlamalar\u0131nda ve optimal \u015febeke i\u015fletiminde destekler, ayr\u0131ca daha ba\u015fka hesaplamalar ve de\u011ferlendirmelerde yard\u0131mc\u0131 olurlar. Sanayi m\u00fc\u015fterileri ve ev t\u00fcketicilerinin gaz ihtiyac\u0131 tahmininin kalitesi de\u011fi\u015fik fakt\u00f6rlere ba\u011fl\u0131d\u0131r (Kullan\u0131lan tahmin modeli, t\u00fcketici davran\u0131\u015flar\u0131nda dalgalanma, veri kalitesi, hava tahminleri gibi exogen b\u00fcy\u00fckl\u00fcklerin tahmin hatalar\u0131 vs.).
\n2. Gaz al\u0131m optimizasyonu
\nGaz ihtiyac\u0131; g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131m e\u011frisi, haftan\u0131n g\u00fcnleri, sezonsal dalgalanmalar ve exogen b\u00fcy\u00fckl\u00fcklere (\u00f6zellikle s\u0131cakl\u0131k) ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k ile tan\u0131mlanabilir. Belirli \u015fartlar alt\u0131nda veya s\u00f6zle\u015fmelerden kaynaklanan sebeplerle gaz al\u0131m\u0131n\u0131n optimizasyonu gereklidir. Bu optimizasyon kar\u0131\u015f\u0131k matematiksel y\u00f6ntemlerle yap\u0131lan maliyet optimizasyonundan farkl\u0131d\u0131r. Verilmi\u015f olan optimizasyon hedeflerini sa\u011flamak i\u00e7in de\u011fi\u015fik imkanlar vard\u0131r (S\u00f6zle\u015fme ile belirlenmi\u015f ilave al\u0131m\u0131n yap\u0131lmas\u0131, spot miktarlar, serbest al\u0131m, b\u00fcy\u00fck yer alt\u0131 depolar\u0131ndan (Kavern) al\u0131m veya \u00f6nceden belirlenmi\u015f depo kapasitelerinden kullanmak, belli m\u00fc\u015fterilere verilen gaz\u0131n kesilmesi veya m\u00fc\u015fterilerin ba\u015fka enerji kaynaklar\u0131na ge\u00e7irilmesi gibi).
\n3. Gaz al\u0131m miktar\u0131 kontrol\u00fc
\nPlanlama fonksiyonlar\u0131n\u0131n yan\u0131nda operasyonel kontrol i\u00e7in gaz al\u0131m miktar\u0131 kontrol\u00fc de gereklidir. Burada ama\u00e7 gaz al\u0131m\u0131n\u0131n s\u00f6zle\u015fmelerde verilen s\u0131n\u0131rlara uymas\u0131d\u0131r. Gaz al\u0131m miktar\u0131 kontrol\u00fc i\u00e7in istasyonlar\u0131n kontrole ve \u015febekenin y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7ta (4-70 bar) depolamaya uygun olmas\u0131 gereklidir.
\n4. Gelece\u011fe Y\u00f6nelik \u015eebeke Hesaplamalar\u0131 (Sim\u00fclasyon)
\nDo\u011falgazda y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 \u015febekesindeki bas\u0131n\u00e7lar\u0131n izlenmesi ve kontrol\u00fc de gereklidir. Bas\u0131n\u00e7lar i\u00e7in belirleyici b\u00fcy\u00fckl\u00fckler gaz\u00a0 giri\u015f ve \u00e7\u0131k\u0131\u015f miktarlar\u0131d\u0131r. Gaz \u00e7\u0131k\u0131\u015f miktarlar\u0131 t\u00fcketici davran\u0131\u015flar\u0131na ba\u011fl\u0131d\u0131r ve \u015febekeyi i\u015fleten firma taraf\u0131ndan buna tesir edilemez. Bas\u0131n\u00e7 seviyesi kontrol\u00fc sadece gaz giri\u015f miktar\u0131 kontrol\u00fc ile yap\u0131labilir. Periyodik olarak (\u00f6rne\u011fin saatte bir) ba\u015flat\u0131lan bir sim\u00fclasyon program\u0131 \u015febekenin herhangi bir yerindeki beklenen bas\u0131n\u00e7lar\u0131 hesaplayarak tedbir olarak m\u00fcdahaleye gerek var m\u0131 veya boru \u015febekesindeki depolama imk\u00e2nlar\u0131 (buffer) yeterli mi gibi hesaplamalarla bas\u0131n\u00e7lar\u0131n korunmas\u0131nda yard\u0131mc\u0131 olur.
\n5. Planlama amac\u0131 ile \u015febeke hesaplamas\u0131 (Sim\u00fclasyon)
\nBir sim\u00fclasyon program\u0131 operat\u00f6rleri sadece y\u00fcksek bas\u0131n\u00e7 \u015febekesinin g\u00fcnl\u00fck kullan\u0131m\u0131 ile ilgili desteklemez. Ayr\u0131ca t\u00fcm bas\u0131n\u00e7 seviyelerinde ve \u00f6zellikle son kullan\u0131c\u0131n\u0131n ba\u011fl\u0131 oldu\u011fu yerel da\u011f\u0131t\u0131m sisteminde\u00a0 \u015febeke tasarlama i\u00e7in planlama arac\u0131 olarak da kullan\u0131labilir.
\n
\nB. ELEKTR\u0130K DA\u011eITIM \u015eEBEKES\u0130 Y\u00d6NET\u0130M\u0130 FONKS\u0130YONLARI<\/strong><\/p>\n

Da\u011f\u0131t\u0131m Y\u00f6netim Sistemi (DMS=Distribution Management System) mod\u00fclleri elektrik da\u011f\u0131t\u0131m firmalar\u0131nda \u015febekelerin verimli ve g\u00fcvenilir y\u00f6netiminde kontrol odas\u0131 ve saha i\u015fletme personeline yard\u0131mc\u0131 olmak i\u00e7in bir karar destek sistemi olarak kullan\u0131l\u0131r.\u00a0 DMS kullan\u0131m\u0131 ile kesintisi s\u00fcreleri azal\u0131r, hizmet g\u00fcvenilirli\u011fi ve m\u00fc\u015fteri memnuniyeti artar. Kesinti tahminlerinin h\u0131z\u0131 ve do\u011frulu\u011fu artar. Geli\u015fmi\u015f ar\u0131za yeri bulma fonksiyonlar\u0131 ile ekiplerinin say\u0131s\u0131 azal\u0131r, m\u00fcdahale s\u00fcresi k\u0131sal\u0131r, operasyonel verimlilik artar. Mobil teknolojilerin kullan\u0131lmas\u0131 ile b\u00f6lgeler aras\u0131nda insan ve te\u00e7hizat kaynaklar\u0131n\u0131n etkin kullan\u0131m\u0131 sa\u011flan\u0131r. Elektrik da\u011f\u0131t\u0131m sistemlerinde kullan\u0131lan baz\u0131 DMS fonsiyonlar\u0131 \u015funlard\u0131r:
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Y\u00fck Ak\u0131\u015f Analizi
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 State Estimation
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 K\u0131sa Devre Analizleri
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Anahtarlama S\u0131ras\u0131 \/ Prosed\u00fcr\u00fc Y\u00f6netimi
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Topoloji Analizi
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Training Simulator
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Y\u00fck Atma
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Ar\u0131za Yeri Saptanmas\u0131, \u0130zolasyonu ve Hizmet Restorasyonu
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Y\u00fck Tahsisi ve Veri Tutarl\u0131l\u0131\u011f\u0131
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 G\u00fcvenlik Kontroll\u00fc Anahtarlama\/Anahtarlama Do\u011frulama
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Optimal Fider \/ \u015eebeke yeniden konfig\u00fcrasyonu
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Geni\u015f Alan Restorasyonu
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Volt-VAR Control
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Kesinti Y\u00f6netim Sistemi (Outage Management System)
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Elektrik Talep Tahmini (\u00c7e\u015fitli algoritmalar ile de\u011fi\u015fik d\u00f6nemler i\u00e7in talep tahminleri)
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Enerj Y\u00f6netim Sistemi (Enerji Analiz\u00f6rleri\u00a0 ile elek. parametrelerin uzaktan takibi)<\/p>\n

C. SU DA\u011eITIM \u015eEBEKES\u0130 FONKS\u0130YONLARI <\/strong><\/p>\n

TBMM \u00c7evre Komisyonu Baskanvekili Prof. Dr. Mustafa \u00d6zt\u00fcrk taraf\u0131ndan 2009`da yap\u0131lan bir \u00e7al\u0131\u015fmada B\u00fcy\u00fcksehirlerden Mersin\u2019in %65\u00b4e yak\u0131n su kayb\u0131 ile ilk s\u0131rada oldu\u011fu, Ankara\u00b4da %50\u201358, \u0130stanbul\u00b4da %30\u201335, \u0130zmir\u00b4de % 44, baz\u0131 illerde ise \u015febeke sistemindeki su kayb\u0131 %80 civar\u0131nda oldu\u011fu bildirilmi\u015ftir. T\u00fcrkiye\u2019de \u00fclke genelinde yakla\u015f\u0131k % 45 oran\u0131nda su ka\u00e7a\u011f\u0131 oldu\u011fu tahmin edilmektedir. Geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerde \u015febeke sisteminde su kayb\u0131 %10\u201320 aras\u0131nda de\u011fi\u015fmektedir (\u00d6rne\u011fin Almanya\u2019n\u0131n\u00a0 M\u00fcnih kentinde bu oran % 12\u2019dir). Birle\u015fmi\u015f Milletler ve UN\u0130CEF su raporlar\u0131na g\u00f6re e\u011fer gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmazsa 2025 y\u0131l\u0131nda ciddi su s\u0131k\u0131nt\u0131s\u0131 \u00e7ekece\u011fimiz ve SU FAK\u0130R\u0130 \u00dcLKELER aras\u0131nda olaca\u011f\u0131m\u0131z belirtilmi\u015ftir. Su da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesi modelleme ve y\u00f6netiminde\u00a0 a\u015fa\u011f\u0131da verilen SCADA i\u00e7inde olan mod\u00fcller veya onunla entegre \u00e7al\u0131\u015fan sistemler ile verimli ve g\u00fcvenli bir i\u015fletme sa\u011flanabilir.
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Anl\u0131k debi, bas\u0131n\u00e7 ve su kalitesi izleme
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Hidrolik Modelleme
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Ka\u00e7ak arama (leak detection) ve kalibrasyon
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Bas\u0131n\u00e7 sal\u0131n\u0131mlar\u0131n\u0131n izlenmesi (Surge)
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Sim\u00fclasyon ve talep y\u00f6netimi
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 Bas\u0131n\u00e7 optimizasyonu<\/p>\n

ENERJ\u0130 \u00dcRET\u0130M\u0130
\n<\/strong>
\nBTC sadece enerji da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 de\u011fil, enerji \u00fcretimi sekt\u00f6r\u00fcnde de m\u00fc\u015fterilerinin ihtiya\u00e7lar\u0131na birinci elden cevap veren \u00e7\u00f6z\u00fcmler sunmaktad\u0131r:
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 BTC Wind Farm Center (WFC): 2007\u2019den beri Offshore-Windparklar i\u00e7in IT \u00e7\u00f6z\u00fcmleri geli\u015ftirilmektedir. WFC Offshore-Windparklar\u0131n elektriksel, teknik ve ticari verimli i\u015fletilmesini sa\u011flayan entegre bir \u00e7\u00f6z\u00fcmd\u00fcr.
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 BTC Windparkregler: R\u00fczgar enerjisi santralleri \u015febekeye ba\u011fland\u0131klar\u0131 noktalarda \u015febeke i\u015fleticilerinin belirledikleri aktif ve reaktif g\u00fc\u00e7leri sa\u011flamal\u0131d\u0131rlar. BTC Windparkregler ile de\u011fi\u015fik r\u00fczgar santrali \u00fcreticilerinden olu\u015fan wind parklar\u0131n ayn\u0131 noktadan \u015febekeye ba\u011flanmalar\u0131 sa\u011flan\u0131r.
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 BTC Sanal Enerji Santrali (VPP-Virtual Power Plant): B\u00fcy\u00fck t\u00fcketicileri ve 2 MW\u2019a kadar k\u00fc\u00e7\u00fck enerji \u00fcreticilerini bir havuzda toplayarak Day Ahead ile sat\u0131n alma ve ticari hareketlerin optimize edilmesi, dakikal\u0131k reserve g\u00fcc\u00fcn piyasaya\u00a0 sunulmas\u0131, direkt pazarlama, elektrik vergisinden tasarruf gibi belirli enerji hizmetlerini sunmalar\u0131n\u0131 sa\u011flar.
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 BTC Prophet: Liberalle\u015fmi\u015f piyasalarda \u015febekeyi i\u015fleten ve enerji ticareti yapanlar\u0131n ayr\u0131 firma olmas\u0131 zorunludur. Prophet ile y\u00fcksek do\u011frulukta y\u00fck (talep) tahminleri yap\u0131larak planlamadaki rizikolar azalt\u0131l\u0131r.\u00a0 Optimizasyon mod\u00fcl\u00fc ile da\u011f\u0131t\u0131m firmalar\u0131 i\u00e7in enerji sat\u0131n almada ve enerji \u00fcreticileri i\u00e7in santrallerin optimal maliyetli \u00e7al\u0131\u015ft\u0131r\u0131lmalar\u0131nda bir \u00e7ok \u00f6nemli ve destekleyici fonksiyon sunulmaktad\u0131r.
\n\u2022\u00a0\u00a0\u00a0 BTC MMS: Dengeleme enerji piyasas\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan enerji \u00fcreticilerinin maliyet optimizasyonlu \u00e7al\u0131\u015fma planlar\u0131na g\u00f6re bir \u00e7ok santrali tek merkezden teknik olarak uzaktan y\u00f6netmesini sa\u011flar.<\/p>\n

SONU\u00c7<\/strong><\/p>\n

Altyap\u0131 \u015febekeleri i\u015fletilmesi ve enerji \u00fcretiminde firmalardaki ilgili IT sistemlerinin entegre olarak kullan\u0131lmas\u0131yla tasarruf ve verimlilik yan\u0131nda sistem s\u00fcreklili\u011fi ve g\u00fcvenlik de sa\u011flanmaktad\u0131r.\u00a0 T\u00fcrkiye\u2019de liberalle\u015fme ve \u00f6zelle\u015ftirmelerin yaratt\u0131\u011f\u0131 ivme ile elektrik, do\u011fal gaz, su da\u011f\u0131t\u0131m\u0131 ve enerji \u00fcretiminde SCADA ve bunu tamamlayan di\u011fer ileri fonksiyonlara ihtiya\u00e7 do\u011fmu\u015ftur. SCADA ve i\u015f s\u00fcre\u00e7leri gere\u011fi entegre olmas\u0131 gereken ERP, CRM, GIS, OSOS, WFM, Bak\u0131m, Talep Tahmini, Optimizasyon gibi alanlarda son bir ka\u00e7 y\u0131ld\u0131r hareketlenme g\u00f6r\u00fclmektedir. T\u00fcrkiye yap\u0131lan bu yat\u0131r\u0131mlarla en yeni ve g\u00fcvenli sistemlerle donat\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda enerji ve altyap\u0131 sistemleri alan\u0131nda b\u00f6lgesinde ve d\u00fcnyada avantajl\u0131 bir konuma gelecektir.<\/p>\n

Kaynak: HaberOrtak<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.Uzaktan izleme ve kontrol sistemleri; elektrik da\u011f\u0131t\u0131m ve iletimi, su\/at\u0131k su, do\u011falgaz altyap\u0131 sistemleri ile enerji santralleri gibi ya\u015famsal ihtiya\u00e7lar\u0131m\u0131zdan, petrol boru hatlar\u0131, […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1650,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53],"tags":[399,402,154,400,401],"views":2307,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1649"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=1649"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1649\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":1651,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/1649\/revisions\/1651"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/1650"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=1649"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=1649"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=1649"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}