{"id":152789,"date":"2022-03-21T13:25:00","date_gmt":"2022-03-21T10:25:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=152789"},"modified":"2022-03-21T13:25:20","modified_gmt":"2022-03-21T10:25:20","slug":"yeni-orman-yanginlari-cagina-hazirlikli-miyiz","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/yeni-orman-yanginlari-cagina-hazirlikli-miyiz\/","title":{"rendered":"(Turkish) Yeni Orman Yang\u0131nlar\u0131 \u00c7a\u011f\u0131na Haz\u0131rl\u0131kl\u0131 M\u0131y\u0131z?"},"content":{"rendered":"<p class=\"qtranxs-available-languages-message qtranxs-available-languages-message-en\">Sorry, this entry is only available in <a href=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152789\" class=\"qtranxs-available-language-link qtranxs-available-language-link-tr\" title=\"Turkish\">Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p><p><\/p>\n<h2><strong>WWF-T\u00fcrkiye, do\u011fan\u0131n uyan\u0131\u015f\u0131 say\u0131lan 21 Mart D\u00fcnya Ormanc\u0131l\u0131k G\u00fcn\u00fc\u2019nde ge\u00e7ti\u011fimiz yaz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fck orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n do\u011fa ve insan \u00fczerindeki etkilerini an\u0131msatarak \u201c<\/strong><a href=\"https:\/\/wwftr.awsassets.panda.org\/downloads\/ormanyangnlarweb.pdf?11960\/Akdeniz-Bolgesindeki-Buyuk-Orman-Yarginlarinin-Ekolojik-ve-Sosyo-Ekonomik-Etkileri\"><strong>Akdeniz B\u00f6lgesi\u2019ndeki B\u00fcy\u00fck Orman Yang\u0131nlar\u0131n\u0131n Ekolojik ve Sosyo-Ekonomik Etkileri<\/strong><\/a><strong>\u201d\u00a0 raporunu a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/strong><\/h2>\n<p>Rapor de\u011fi\u015fen <strong>iklimsel<\/strong> ve<strong> toplumsal<\/strong> ko\u015fullara ba\u011fl\u0131 olarak \u00f6l\u00e7e\u011fi, <strong>\u015fiddeti<\/strong> ve<strong> s\u0131kl\u0131\u011f\u0131<\/strong> artan<strong> yang\u0131nlara y\u00f6nelik<\/strong> yakla\u015f\u0131mlar\u0131m\u0131z\u0131, g\u00fcncel ger\u00e7ekler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda h\u0131zla g\u00f6zden ge\u00e7irerek geli\u015ftirmemiz, <strong>\u00f6nleyici tedbirleri almam\u0131z<\/strong> ve <strong>haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmam\u0131z<\/strong> gerekti\u011fine dikkat \u00e7ekiyor.<\/p>\n<p><strong>WWF-T\u00fcrkiye (Do\u011fal Hayat\u0131 Koruma Vakf\u0131)<\/strong>, 2021 yaz\u0131nda \u00fclkemizde ya\u015fanan tarihi orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131 takiben <strong>Natura Do\u011fa ve K\u00fclt\u00fcr Koruma Derne\u011fi\u2019nden <\/strong>bir grup akademisyenin <img loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-152791\" src=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/yeni-orman-yanginlari-cagina-hazirlikli-miyiz-1.jpg\" alt=\"\" width=\"320\" height=\"240\" srcset=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/yeni-orman-yanginlari-cagina-hazirlikli-miyiz-1.jpg 550w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/yeni-orman-yanginlari-cagina-hazirlikli-miyiz-1-300x225.jpg 300w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/yeni-orman-yanginlari-cagina-hazirlikli-miyiz-1-500x375.jpg 500w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2022\/03\/yeni-orman-yanginlari-cagina-hazirlikli-miyiz-1-67x50.jpg 67w\" sizes=\"(max-width: 320px) 100vw, 320px\" \/>i\u015fbirli\u011fi ile haz\u0131rlanan \u201c<a href=\"https:\/\/wwftr.awsassets.panda.org\/downloads\/ormanyangnlarweb.pdf?11960\/Akdeniz-Bolgesindeki-Buyuk-Orman-Yarginlarinin-Ekolojik-ve-Sosyo-Ekonomik-Etkileri\">Akdeniz B\u00f6lgesi\u2019ndeki B\u00fcy\u00fck Orman Yang\u0131nlar\u0131n\u0131n Ekolojik ve Sosyo-Ekonomik Etkileri<\/a>\u201d konulu raporu <strong>21 Mart D\u00fcnya Ormanc\u0131l\u0131k G\u00fcn\u00fc<\/strong>\u2019nde kamuoyuna sundu. Rapor, 2021 yaz\u0131nda meydana gelen b\u00fcy\u00fck yang\u0131nlar\u0131n yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131 <strong>ekolojik<\/strong> ve <strong>sosyo-ekonomik etkileri<\/strong> inceliyor. Yang\u0131n \u00f6ncesi, s\u0131ras\u0131 ve sonras\u0131na dair \u00f6nerilerde bulunuyor. Toplumlar\u0131n ormanlara y\u00f6nelik ilgisini artt\u0131rmak amac\u0131yla, <strong>21 Mart 1971<\/strong> tarihinde, <strong>Birle\u015fmi\u015f Milletler G\u0131da ve Tar\u0131m \u00d6rg\u00fct\u00fc (FAO)<\/strong> taraf\u0131ndan kabul edilerek, do\u011fada yeni bir ye\u015ferim d\u00f6neminin ba\u015flang\u0131c\u0131 say\u0131lan <strong>21 Mart D\u00fcnya Ormanc\u0131l\u0131k G\u00fcn\u00fc<\/strong>, 1975\u2019ten bu yana \u00fclkemizde de kutlan\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>WWF-T\u00fcrkiye Genel M\u00fcd\u00fcr\u00fc Asl\u0131 Pasinli,<\/strong> tarihi orman yang\u0131nlar\u0131 nedeniyle derinden sars\u0131ld\u0131\u011f\u0131m\u0131z 2021 yaz\u0131n\u0131n hem \u00e7aresiz hissetti\u011fimiz hem de birbirimize kenetlendi\u011fimiz bir d\u00f6nem oldu\u011funu hat\u0131rlatt\u0131\u011f\u0131 a\u00e7\u0131l\u0131\u015f konu\u015fmas\u0131nda, <strong>el ele vererek,<\/strong> <strong>yang\u0131nla m\u00fccadelede<\/strong> g\u00f6sterdi\u011fimiz seferberli\u011fi yang\u0131nlar\u0131 \u00f6nlemek i\u00e7in g\u00f6stermenin birlikte m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funu vurgulad\u0131.<\/p>\n<p>Bir Akdeniz \u00fclkesi olan T\u00fcrkiye\u2019de<strong> son 20 y\u0131l\u0131n<\/strong> istatistiklerine g\u00f6re her y\u0131l ortalama <strong>2-3 bin orman yang\u0131n\u0131<\/strong> \u00e7\u0131k\u0131yor ve yakla\u015f\u0131k<strong> 7-8 bin hektar<\/strong> alan yan\u0131yor. Bu yang\u0131nlar\u0131n her y\u0131l <strong>ortalama 1-2 tanesi<\/strong> b\u00fcy\u00fck veya tek ba\u015f\u0131na en az <strong>5 bin hektar<\/strong> alan\u0131 etkileyen, bir ba\u015fka deyi\u015fle mega yang\u0131n. <strong>28 Temmuz 2021<\/strong>\u2019le ba\u015flayan <strong>15 g\u00fcn<\/strong> i\u00e7inde,<strong> 54<\/strong> ilde, <strong>250<\/strong>\u2019nin \u00fczerinde orman yang\u0131n\u0131 meydana geldi ve bu yang\u0131nlardan yakla\u015f\u0131k <strong>150 bin hektar<\/strong> orman alan\u0131 etkilendi. B\u00fcy\u00fck yang\u0131n say\u0131s\u0131 ise <strong>16<\/strong> oldu. Tarihimizin en b\u00fcy\u00fck \u00f6rnekleri olarak kay\u0131tlara ge\u00e7en bu yang\u0131nlar\u0131n, yaln\u0131zca do\u011fa (bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc ve yaban hayat\u0131) \u00fczerinde de\u011fil, y\u00f6re insan\u0131 \u00fczerinde de <strong>sosyal, ekonomik, psikolojik etkileri<\/strong> oldu. Yang\u0131nlarda <strong>13 ki\u015fi<\/strong> ya\u015fam\u0131n\u0131 yitirdi; <strong>k\u00f6yler <\/strong>ve<strong> k\u0131rsal yerle\u015fim alanlar\u0131<\/strong> bo\u015falt\u0131ld\u0131.<\/p>\n<p><strong>Son 20 y\u0131lda<\/strong> yanan alanlar\u0131n toplam\u0131na e\u015fit olan <strong>bu b\u00fcy\u00fck yang\u0131n dalgas\u0131ndan<\/strong> en \u00e7ok etkilenen iller <strong>Antalya<\/strong> (82 bin ha) ve<strong> Mu\u011fla<\/strong>\u2019yd\u0131 (62 bin ha). Antalya\u2019n\u0131n <strong>Manavgat, Alanya, Akseki<\/strong> ve <strong>G\u00fcndo\u011fmu\u015f<\/strong> il\u00e7elerine ba\u011fl\u0131 56 k\u00f6y ve mahalle ile <strong>Mu\u011fla<\/strong>\u2019n\u0131n <strong>Bodrum, Milas, Seydikemer, K\u00f6yce\u011fiz, Marmaris, Kavakl\u0131dere, Mente\u015fe, Yata\u011fan<\/strong> ve<strong> Dalaman<\/strong> il\u00e7elerine ba\u011fl\u0131<strong> 107 k\u00f6y\/mahallede<\/strong> toplam<strong> 8.376<\/strong> \u00e7ift\u00e7iye ait, <strong>49.200<\/strong> dekar ekili\/dikili \u00fcretim alan\u0131 ve<strong> 565 dekar<\/strong> \u00f6rt\u00fc alt\u0131 \u00fcretim alan\u0131 yang\u0131nlardan etkilendi. Toplam <strong>265<\/strong> b\u00fcy\u00fckba\u015f, <strong>3.994<\/strong> k\u00fc\u00e7\u00fckba\u015f,<strong> 30.462<\/strong> kanatl\u0131 hayvan yok oldu.<strong> 1.891<\/strong> alet-makine<strong>, 954<\/strong> ton depolanm\u0131\u015f \u00fcr\u00fcn kullan\u0131lamaz hale geldi,<strong> 9.535<\/strong> tar\u0131msal yap\u0131 etkilendi. Y\u00f6rede k\u0131z\u0131l\u00e7am ormanlar\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak yap\u0131lan ar\u0131c\u0131l\u0131k ve <strong>yerel\/ulusal ekonomi<\/strong> i\u00e7in \u00f6nem ta\u015f\u0131yan co\u011frafi i\u015faretli<strong> Marmaris \u00e7am bal\u0131<\/strong> ve <strong>Milas zeytinya\u011f\u0131<\/strong> <strong>\u00fcretimi<\/strong> ile <strong>kekik, defne<\/strong> gibi <strong>odun d\u0131\u015f\u0131 orman \u00fcr\u00fcnleri \u00fcretimi<\/strong> b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6rd\u00fc.<\/p>\n<h3><strong>Dr. Sedat Kalem: \u2018Ormanlar\u0131m\u0131z\u0131 korumak ancak birlikte m\u00fcmk\u00fcn\u2019 <\/strong><\/h3>\n<p><em>\u201cYanan ormanlarla birlikte biz canl\u0131lar da ayn\u0131 zamanda bir ekosistemin onlarca y\u0131l boyunca biriktirdi\u011fi t\u00fcm do\u011fal maddi manevi de\u011ferlerden ve ormanlar\u0131n sundu\u011fu biyo\u00e7e\u015fitlilik, iklim d\u00fczenleme, toprak ve su koruma, ruh ve beden sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 gibi hen\u00fcz parayla \u00f6l\u00e7\u00fclemeyen bir\u00e7ok ekosistem hizmetinden de yoksun kalm\u0131\u015f olduk\u201d diyen WWF-T\u00fcrkiye Do\u011fa Koruma Direkt\u00f6r\u00fc <strong>Dr. Sedat Kalem<\/strong>, s\u00f6zlerini \u015fu \u015fekilde s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc: \u201cGe\u00e7ti\u011fimiz yaz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ac\u0131 tecr\u00fcbe g\u00f6sterdi ki; gelecekte \u00f6l\u00e7e\u011fi, \u015fiddeti ve s\u0131kl\u0131\u011f\u0131 artmas\u0131 beklenen b\u00fcy\u00fck orman yang\u0131nlar\u0131na kar\u015f\u0131 yeterince haz\u0131rl\u0131kl\u0131 de\u011filiz. 2021 yang\u0131nlar\u0131 ayn\u0131 zamanda yeterli kapasiteye sahip s\u00f6nd\u00fcrme filosuyla, kendi ayaklar\u0131 \u00fczerinde durabilen bir yap\u0131ya ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131 da g\u00f6zler \u00f6n\u00fcne seren bir uyar\u0131 niteli\u011findeydi. Bununla birlikte, ba\u015flang\u0131\u00e7ta hakim olan endi\u015fe k\u0131sa zamanda \u00f6rnek bir toplumsal dayan\u0131\u015fma seferberli\u011fine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fc. T\u00fcrkiye\u2019den ve d\u00fcnyadan ula\u015fan destekler, Tar\u0131m ve Orman Bakanl\u0131\u011f\u0131m\u0131z\u0131n izni ve Mu\u011fla B\u00fcy\u00fck\u015fehir Belediyesi, sivil inisiyatifler, \u00f6zel sekt\u00f6r i\u015fbirli\u011fi ile harekete ge\u00e7irdi\u011fimiz \u201ck\u0131rm\u0131z\u0131 helikopter\u201d yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme filosuna kat\u0131larak 7 g\u00fcn i\u00e7erisinde 57 saat \u00e7al\u0131\u015ft\u0131, y\u00fczlerce hektar orman\u0131n korunmas\u0131na katk\u0131 sa\u011flad\u0131. G\u00f6n\u00fcll\u00fc veteriner hekimler i\u00e7in sa\u011flad\u0131\u011f\u0131m\u0131z ilk yard\u0131m malzemeleri ile \u00e7ok say\u0131da canl\u0131n\u0131n yaras\u0131 sar\u0131ld\u0131. Toplum olarak ormanlar\u0131m\u0131z\u0131 koruman\u0131n \u201cBirlikte M\u00fcmk\u00fcn\u201d oldu\u011funu g\u00f6sterdik. Ancak muhtemel yeni yang\u0131n dalgalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u015fimdiden \u00e7ok daha haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmal\u0131y\u0131z.\u201d<\/em><\/p>\n<h3><strong>Dr. Okan \u00dcrker: \u201cYanan ormanlar\u0131n geri kazan\u0131m\u0131nda esin kayna\u011f\u0131m\u0131z do\u011fa\u201d<\/strong><\/h3>\n<p>Yap\u0131lan alan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 s\u0131ras\u0131nda b\u00f6lgedeki geleneksel \u00e7am bal\u0131, zeytin, kekik, defne, ada\u00e7ay\u0131 \u00fcretiminin b\u00fcy\u00fck zarar g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ve Manavgat\u2019a ba\u011fl\u0131 k\u00f6ylerde konteynerli ya\u015fam\u0131n devam etti\u011fini hat\u0131rlatan, Sosyal \u00c7evre Bilimleri Uzman\u0131 Ekolog Dr. Okan \u00dcrker, 2021 yang\u0131nlar\u0131n\u0131n afet y\u00f6netimi kadar toplum psikolojisinin do\u011fru y\u00f6netilmesine ili\u015fkin ihtiyac\u0131 da ortaya koydu\u011funu s\u00f6yledi. \u00dcrker, \u015f\u00f6yle devam etti: <em>\u201cB\u00f6lgedeki b\u00fcy\u00fck yang\u0131nlardan en \u00e7ok etkilenen bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fc 0-1000 metre aras\u0131ndaki k\u0131z\u0131l\u00e7am ormanlar\u0131 ile maki ve frigana topluluklar\u0131 oldu. Akdeniz ekosistemlerinin bu bask\u0131n bitki \u00f6rt\u00fcs\u00fcn\u00fcn yang\u0131na uyum becerisi y\u00fcksek. Bununla birlikte daha y\u00fckseklerdeki kara\u00e7am, kara\u00e7am-ard\u0131\u00e7 ormanlar\u0131 ile endemizm oran\u0131n\u0131n y\u00fcksek oldu\u011fu alpin \u00e7ay\u0131rlar da bir miktar etkilendi. Ancak, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve yang\u0131n ekolojisi a\u00e7\u0131s\u0131ndan bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda bunlar\u0131n yang\u0131na kar\u015f\u0131 g\u00f6sterece\u011fi uyum potansiyeli k\u0131z\u0131l\u00e7am ve maki kadar belirgin de\u011fil. Yang\u0131n sonras\u0131nda h\u0131zla ye\u015feren bitkiler, ekosistemin do\u011fal rejenerasyon potansiyeli hakk\u0131nda \u00f6nemli ipu\u00e7lar\u0131 veriyor. Yanan ormanlar\u0131n geri kazan\u0131m\u0131nda esin kayna\u011f\u0131m\u0131z do\u011fa olmal\u0131. Geni\u015f alanlarda entansif m\u00fchendislik \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yerine m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca do\u011fal restorasyon y\u00f6ntemleri tercih edilmeli.\u201d<\/em><\/p>\n<h3><strong>Dr. Yasin \u0130lemin: \u2018Yaban hayat\u0131 i\u00e7in habitat adac\u0131klar\u0131 olu\u015fturulmal\u0131\u2019<\/strong><\/h3>\n<p>Ba\u015fta karakulak olmak \u00fczere b\u00f6lgenin yaban hayat\u0131 \u00fczerine \u00e7al\u0131\u015fmalar y\u00fcr\u00fcten, Dr. Yasin \u0130lemin de <em>\u201cB\u00fcy\u00fck yang\u0131nlar esnas\u0131nda yava\u015f hareket eden t\u00fcrler hari\u00e7, bir\u00e7ok s\u00fcr\u00fcngen, ku\u015f ve memeli yang\u0131n\u0131 hissetti\u011fi anda sahay\u0131 terk etti. Do\u011frudan yang\u0131n ve dumanla zehirlenme sonucu \u00f6len canl\u0131 say\u0131s\u0131 \u00e7ok de\u011fil; ama en b\u00fcy\u00fck kay\u0131p, yaban hayvanlar\u0131n\u0131n yer de\u011fi\u015ftirmeleri s\u0131ras\u0131nda insan kaynakl\u0131 kazalar ile oldu. Uzun vadede habitat kay\u0131plar\u0131n\u0131n yerine konmamas\u0131 sonucu da dolayl\u0131 yollarla kay\u0131plar artacak.\u00a0Yang\u0131nlar\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131na ba\u011fl\u0131 olarak, yaban kedisi gibi Akdeniz\u2019de belli bir habitata \u00f6zelle\u015fmi\u015f t\u00fcrlerin do\u011fal ya\u015fam ortamlar\u0131 tamamen yok olabilir. Bu da t\u00fcr\u00fcn varl\u0131\u011f\u0131n\u0131 tehlikeye sokabilir. Bu nedenle yang\u0131n sonras\u0131 alanda yap\u0131lacak uygulamalar da \u00e7ok \u00f6nemli. Restorasyon ya da a\u011fa\u00e7land\u0131rma \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 yap\u0131l\u0131rken yaban hayvanlar\u0131n\u0131n k\u0131sa zaman sonra bu alanlara geri d\u00f6nece\u011fi dikkate al\u0131nmal\u0131; te\u015fvik edilmeli. Bu ama\u00e7la, kendi haline b\u0131rak\u0131lm\u0131\u015f habitat adac\u0131klar\u0131 ayr\u0131lmal\u0131. \u00c7\u00fcnk\u00fc ku\u015flar, b\u00f6cekler, memeliler b\u00f6yle yerleri tercih eder\u201d<\/em> dedi.<\/p>\n<h3><strong>Prof. Dr. \u00c7a\u011fatay Tav\u015fano\u011flu: \u2018Akdeniz ormanlar\u0131n\u0131n ve insan\u0131n yeniden aya\u011fa kalkma potansiyeli var\u2019<\/strong><\/h3>\n<p>\u201cOrman yang\u0131nlar\u0131 genellikle felaketle y\u00fcz y\u00fcze geldi\u011fimizde fark\u0131na vard\u0131\u011f\u0131m\u0131z bir ger\u00e7ek. Oysa bunun bir \u00f6ncesi ve bir de sonras\u0131 var. S\u00f6nd\u00fcrme konusuna verdi\u011fimiz \u00f6nemi ve g\u00f6sterdi\u011fimiz titizli\u011fi, \u00f6nleyici \u00e7al\u0131\u015fmalarda ve yang\u0131n sonras\u0131 s\u00fcre\u00e7te de g\u00f6stermeliyiz. Asl\u0131nda yang\u0131nlar kar\u015f\u0131s\u0131ndaki ba\u015far\u0131m\u0131z, toplumsal bir b\u00fct\u00fcnl\u00fck i\u00e7inde, yang\u0131n \u00f6ncesinde ve sonras\u0131nda yapt\u0131klar\u0131m\u0131za ve s\u00fcreci nas\u0131l y\u00f6netti\u011fimize ba\u011fl\u0131\u201d diyen Yang\u0131n Ekolojisi Uzman\u0131 Prof. Dr. \u00c7a\u011fatay Tav\u015fano\u011flu da \u015funlar\u0131 s\u00f6yledi: <em>\u201cYang\u0131nlarla evrimle\u015fmi\u015f Akdeniz ormanlar\u0131n\u0131n ve insan\u0131n yeniden aya\u011fa kalkma potansiyeli var. Bunu saha \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131m\u0131zda da tespit ettik. Yanan baz\u0131 alanlarda h\u0131zla ba\u015flat\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalarda ise geni\u015f alanda a\u011f\u0131r makinelerle yo\u011fun toprak i\u015flemesine dayal\u0131 uygulamalar g\u00f6r\u00fcyoruz. Bunlar topra\u011fa zarar verebilir, s\u00fcrg\u00fcn veren bitkiler ve topraktaki tohum bankas\u0131 tahribata u\u011frayarak biyo\u00e7e\u015fitlilik bundan olumsuz etkilenebilir. Tek t\u00fcre dayal\u0131 plantasyonlar, ekosistemi, d\u0131\u015f etkilere kar\u015f\u0131 k\u0131r\u0131lgan hale getirebilir. \u00d6zellikle yanm\u0131\u015f k\u0131z\u0131l\u00e7am alanlar\u0131nda ve makiliklerde harekete ge\u00e7meden \u00f6nce bir s\u00fcre bekleyerek, yap\u0131lacak g\u00f6zlemlere g\u00f6re m\u00fcdahalenin belirlenmesi yerinde olur. Do\u011fal yolla alanda yeterli miktarda fidenin g\u00f6r\u00fclmesi halinde, alan kendi seyrine b\u0131rak\u0131labilir ya da tohum takviyesi ile alandaki \u00e7am varl\u0131\u011f\u0131n\u0131n desteklenebilir. Olu\u015fturulacak t\u00fcr ve habitat \u00e7e\u015fitlili\u011fi, alan\u0131 biyolojik olarak zenginle\u015ftirdi\u011fi gibi ekosistemin iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 direncini art\u0131r\u0131r. Bu nedenle her vakan\u0131n, s\u00fck\u00fbnetle kendi \u00f6zelinde de\u011ferlendirilerek en uygun m\u00fcdahale bi\u00e7iminin buna g\u00f6re belirlenmesini \u00f6neriyoruz. Raporumuzda da; k\u0131z\u0131l\u00e7am, maki, kara\u00e7am, zeytinlik, akarsu vejetasyonu gibi farkl\u0131 habitatlara y\u00f6nelik \u00f6neriler sunuyoruz. \u201d<\/em><\/p>\n<h3><strong>Dr. Sedat Kalem: <\/strong><strong>\u201cOrmanlar\u0131m\u0131zda koruma hedefi \u00f6nceliklendirilmeli\u201d <\/strong><\/h3>\n<p>Toplant\u0131n\u0131n kapan\u0131\u015f\u0131nda Avustralya\u2019da ya\u015fanan b\u00fcy\u00fck orman yang\u0131nlar\u0131ndan sonra tarihi bir karar al\u0131narak, do\u011fal ormanlar\u0131n kesilmesine son verildi\u011fini hat\u0131rlatan WWF-T\u00fcrkiye Do\u011fa Koruma Direkt\u00f6r\u00fc Dr. Sedat Kalem, 2021 yang\u0131nlar\u0131ndan sonra \u00fclkemizde baz\u0131 avlaklar\u0131n kara avc\u0131l\u0131\u011f\u0131na kapat\u0131lmas\u0131n\u0131 olumlu kar\u015f\u0131lad\u0131klar\u0131n\u0131 s\u00f6yledi. Kalem, s\u00f6zlerini \u015f\u00f6yle tamamlad\u0131: <em>\u201cOrmanlar\u0131m\u0131za b\u00fcy\u00fck bir darbe vuran yang\u0131n dalgas\u0131ndan sonra, son y\u0131llarda \u00fclkemizde h\u0131zla y\u00fckselen odun \u00fcretimi ve alan tahsisi gibi uygulamalar yenidien g\u00f6zden ge\u00e7irilmeli. G\u00fcncel iklimsel ve toplumsal ger\u00e7ekler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda, orman y\u00f6netiminde art\u0131k odun \u00fcretimi yerine, ormanlar\u0131n sundu\u011fu ekosistem hizmetlerini g\u00f6zeten koruma hedefi \u00f6nceliklendirilmeli. Akdeniz ku\u015fa\u011f\u0131nda kar\u015f\u0131 ormanlar\u0131m\u0131z\u0131n iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine direncini artt\u0131rmak i\u00e7in, t\u00fcr ve habitat \u00e7e\u015fitlili\u011fi korunmal\u0131, genetik \u00e7e\u015fitlilik desteklenmeli, kurakl\u0131\u011fa dayan\u0131kl\u0131l\u0131\u011f\u0131 y\u00fcksek ard\u0131\u00e7, me\u015fe gibi t\u00fcrlerle ormanlardaki su stresi azalt\u0131larak, orman topra\u011f\u0131 korunmal\u0131.\u201d<\/em><\/p>\n<h3><strong>\u201cAkdeniz B\u00f6lgesi\u2019ndeki B\u00fcy\u00fck Orman Yang\u0131nlar\u0131n\u0131n Ekolojik ve Sosyo-Ekonomik Etkileri\u201d Raporuna G\u00f6re, Yang\u0131n \u00d6ncesi-Esnas\u0131-Sonras\u0131 i\u00e7in Sunulan \u00d6nerilerden Baz\u0131lar\u0131:<\/strong><\/h3>\n<p>&#8211; Erken uyar\u0131 ve h\u0131zl\u0131 m\u00fcdahaleyi kolayla\u015ft\u0131racak yeni teknolojik uygulamalar\u0131n (aplikasyonlar, vb.) ve yenilik\u00e7i \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin geli\u015ftirilmesi,<\/p>\n<p>&#8211; Yang\u0131n riskinin y\u00fcksek oldu\u011fu ziraat-orman, isk\u00e2n-orman arakesitlerinde yan\u0131c\u0131 madde azaltma, tampon b\u00f6lge olu\u015fturma, \u00e7\u00f6p temizleme, yang\u0131na diren\u00e7li bitkilendirme \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131,<\/p>\n<p>&#8211; Orman yang\u0131nlar\u0131yla m\u00fccadele i\u00e7in su kaynaklar\u0131n\u0131n korunmas\u0131na ve yeterli miktar ve kapasitede su rezervlerinin olu\u015fturulmas\u0131na y\u00f6nelik faaliyetler (\u00f6r. su toplama sarn\u0131\u00e7lar\u0131, \u00e7ukurlar\u0131, kurak b\u00f6lgelerde ya\u011fmur hasad\u0131, su rezervlerinin birbirlerine dizel pompalar ve yanmaz yang\u0131n hortumlar\u0131 ve su toplar\u0131 ile ba\u011flanmas\u0131 vb.),<\/p>\n<p>&#8211; Riskli b\u00f6lgelerde insans\u0131z hava ara\u00e7lar\u0131 ile yaz aylar\u0131nda d\u00fczenli hava kontrollerinin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi,<\/p>\n<p>&#8211; Yang\u0131n risklerine kar\u015f\u0131, yerel, sivil yang\u0131n g\u00f6zetim, istihbarat ve acil m\u00fcdahale sistemlerinin\/ a\u011flar\u0131n\u0131n geli\u015ftirilmesi,<\/p>\n<p>&#8211; Co\u011frafyam\u0131za ve ulusal ko\u015fullar\u0131m\u0131za uygun, y\u00fcksek kapasiteli ve etkin \u00e7al\u0131\u015fan yang\u0131n u\u00e7a\u011f\u0131, helikopter, hava arac\u0131 ve yang\u0131n s\u00f6nd\u00fcrme filosunun olu\u015fturulmas\u0131,<\/p>\n<p>&#8211; Do\u011fal gen\u00e7le\u015ftirmeye konu olacak sahalar\u0131n belirlenmesi; alan\u0131n do\u011fal s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde kendini yenileyebilmesi i\u00e7in gerekli ko\u015fullar\u0131n sa\u011flanmas\u0131,<\/p>\n<p>&#8211; Yaban hayat\u0131n\u0131n bar\u0131nabilmesi ve habitatlar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fi i\u00e7in yeterli miktarda a\u011fac\u0131n yanm\u0131\u015f da olsa sahada b\u0131rak\u0131lmas\u0131,<\/p>\n<p>&#8211; Yeniden ormanla\u015ft\u0131rma hedefine y\u00f6nelik uygulama plan\u0131nlar\u0131n\u0131n yap\u0131lmas\u0131, yanan alanlarda ger\u00e7ekle\u015ftirilecek toprak i\u015fleme faaliyetlerinin yeri, \u015fiddeti ve y\u00f6nteminin belirlenmesi,<\/p>\n<p>&#8211; \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine ba\u011fl\u0131 olarak s\u0131kla\u015fmas\u0131 beklenen b\u00fcy\u00fck yang\u0131nlar sonras\u0131 restorasyon \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131na haz\u0131rl\u0131kl\u0131 olmak amac\u0131yla tohum stoklar\u0131 olu\u015fturulmas\u0131 (tohum bah\u00e7eleri, tohum me\u015fcereleri, tohum toplama sahalar\u0131, gen koruma ormanlar\u0131)<\/p>\n<p>&#8211; \u00d6ncelikle do\u011fal rejenerasyonun esas y\u00f6ntem olarak kabul edilmesi, yeterli tohum kayna\u011f\u0131n\u0131n olmad\u0131\u011f\u0131 sahalarda do\u011fal gen\u00e7le\u015ftirmenin tohum takviyesi ile desteklenmesi,<\/p>\n<p>&#8211; Makilik alanlar\u0131n yeniden makiye d\u00f6n\u00fc\u015febilecek \u015fekilde restore edilmesi. Dik, sarp, kayal\u0131k ve ta\u015fl\u0131k alanlar\u0131n do\u011fal seyrine b\u0131rak\u0131lmas\u0131,<\/p>\n<p>&#8211; Erozyon riskinin y\u00fcksek oldu\u011fu alanlarda erozyon kontrol tedbirlerinin al\u0131nmas\u0131,<\/p>\n<p>&#8211; Sosyal alanda, yang\u0131nlardan zarar g\u00f6ren vatanda\u015flar\u0131n u\u011frad\u0131klar\u0131 zararlar\u0131n giderilmesi; hayvanc\u0131l\u0131k ve ar\u0131c\u0131l\u0131k faaliyetlerinin desteklenmesi,<\/p>\n<p>&#8211; \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum kapsam\u0131nda yap\u0131lan \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131n ve do\u011fal s\u00fcre\u00e7lerin takibi i\u00e7in yang\u0131n sonras\u0131 daim\u00ee g\u00f6zlem alanlar\u0131n\u0131n olu\u015fturulmas\u0131.<\/p>\n<p><strong>Akdeniz B\u00f6lgesi\u2019ndeki B\u00fcy\u00fck Orman Yang\u0131nlar\u0131n\u0131n Ekolojik ve Sosyo-Ekonomik Etkileri raporunu indirmek i\u00e7in <\/strong><a href=\"https:\/\/wwftr.awsassets.panda.org\/downloads\/ormanyangnlarweb.pdf?11960\/Akdeniz-Bolgesindeki-Buyuk-Orman-Yarginlarinin-Ekolojik-ve-Sosyo-Ekonomik-Etkileri\" target=\"_blank\" rel=\"nofollow noopener\"><strong>TIKLAYIN &gt;&gt;&gt;<\/strong><\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. WWF-T\u00fcrkiye, do\u011fan\u0131n uyan\u0131\u015f\u0131 say\u0131lan 21 Mart D\u00fcnya Ormanc\u0131l\u0131k G\u00fcn\u00fc\u2019nde ge\u00e7ti\u011fimiz yaz ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z b\u00fcy\u00fck orman yang\u0131nlar\u0131n\u0131n do\u011fa ve insan \u00fczerindeki etkilerini an\u0131msatarak \u201cAkdeniz [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":152792,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53,52],"tags":[8350,40039,55978,101963,101964,13250,687],"views":121,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152789"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=152789"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152789\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/152792"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=152789"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=152789"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=152789"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}