{"id":152641,"date":"2022-03-18T16:18:01","date_gmt":"2022-03-18T13:18:01","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=152641"},"modified":"2022-03-18T16:18:01","modified_gmt":"2022-03-18T13:18:01","slug":"su-ayak-izi-turleri-ve-dusurulmesi-icin-yapilmasi-gerekenler","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/su-ayak-izi-turleri-ve-dusurulmesi-icin-yapilmasi-gerekenler\/","title":{"rendered":"(Turkish) ’Su Ayak \u0130zi’ T\u00fcrleri ve D\u00fc\u015f\u00fcr\u00fclmesi \u0130\u00e7in Yap\u0131lmas\u0131 Gerekenler"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

<\/p>\n

Su ayak izi, bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn (veya hizmetin) \u00fcretilmesi i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan toplam su miktar\u0131d\u0131r. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma yolunda karbon ayak izi ve ekolojik ayak izi ile beraber hesaplanan temel bir g\u00f6stergedir. \u00dcr\u00fcnlerin daha hammadde a\u015famas\u0131ndan ba\u015flayarak i\u015fleme, \u00fcretim, depolama, da\u011f\u0131t\u0131m, sat\u0131\u015f vb. gibi ad\u0131mlar\u0131n\u0131 da kapsayacak \u015fekilde hesaplanmakta olup \u00fcr\u00fcn\u00fcn su ayak izi denildi\u011fi zaman t\u00fcm bu s\u00fcre\u00e7lerde do\u011frudan veya dolayl\u0131 olarak kullan\u0131lan su miktar\u0131 kastediliyor. Bu su, ya\u011fmur suyu, bir g\u00f6l ya da deniz suyu, bir yeralt\u0131 su kayna\u011f\u0131 olabilir veya bu s\u00fcre\u00e7lerde kirletilen su miktar\u0131 olabilir. Yani suyu kullanmasan\u0131z bile e\u011fer kirletiyorsan\u0131z da ortaya yine bir su ayak izi \u00e7\u0131k\u0131yor. <\/strong><\/h2>\n
\"\"

Dilek A\u015eAN \u2013 Taksim Dan\u0131\u015fmanl\u0131k<\/p><\/div>\n

\u0130lk defa 2000\u2019li y\u0131llarda<\/strong> ortaya at\u0131lan su ayak izi kavram\u0131<\/strong> g\u00fcn\u00fcm\u00fczde kurumlar\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma politikalar\u0131<\/strong>n\u0131 yak\u0131ndan etkiliyor. Bunun i\u00e7in \u00e7e\u015fitli standartlar, hesaplama ara\u00e7lar\u0131<\/strong> ve metodolojiler<\/strong> geli\u015ftirildi. ISO 14046 standard\u0131<\/strong> bunlardan biri \u00f6rne\u011fin. Kurumlar su ayak izini<\/strong> bu standartlara uygun \u015fekilde hesapl\u0131yor, raporluyor<\/strong> ve azaltmak<\/strong> i\u00e7in d\u00fczeltici<\/strong> ve \u00f6nleyici<\/strong> eylemler geli\u015ftirmeye \u00e7al\u0131\u015f\u0131yor. Bireyler de ayn\u0131 \u015fekilde sorumlu ve bilin\u00e7li vatanda\u015f olabilmek i\u00e7in su ayak izini, internet \u00fczerinden bulabilecekleri \u00e7e\u015fitli uygulamalarla hesaplayabilir<\/strong> ve d\u00fc\u015f\u00fcrmek<\/strong> i\u00e7in giri\u015fimlerde bulunabilir.<\/p>\n

Su, ku\u015fkusuz gezegenimizdeki en \u00f6nemli maddelerden biri. Hatta bir ad\u0131m ileriye giderek en \u00f6nemli madde diyebiliriz belki de. Canl\u0131l\u0131\u011f\u0131n, tar\u0131m<\/strong> ve hayvanc\u0131l\u0131\u011f\u0131n, end\u00fcstriyel uygulamalar\u0131n<\/strong> devaml\u0131l\u0131\u011f\u0131 i\u00e7in su olmazsa olmaz<\/strong>, buna \u015f\u00fcphe yok. N\u00fcfusun artmas\u0131 ve buna ba\u011fl\u0131 olarak tar\u0131m ve hayvanc\u0131l\u0131k faaliyetlerinin geli\u015fmesi ve \u00f6l\u00e7e\u011finin b\u00fcy\u00fcmesi su kullan\u0131m\u0131<\/strong>n\u0131 da art\u0131rd\u0131 haliyle. Bunun yan\u0131nda teknolojik geli\u015fmelerle<\/strong> birlikte sanayide<\/strong> kullan\u0131lan su miktar\u0131<\/strong> da \u00e7ok ciddi \u015fekilde artt\u0131.<\/p>\n

Suya olan ihtiya\u00e7 art\u0131yor fakat gezegenimizdeki toplam su miktar\u0131 sabit<\/strong>. Bu su sadece form de\u011fi\u015ftiriyor, miktar\u0131 hep ayn\u0131. D\u00fcnyan\u0131n d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc<\/strong> su olsa da bunun \u00e7ok az bir k\u0131sm\u0131 tatl\u0131 su<\/strong> ve bunun da yine \u00e7ok az bir b\u00f6l\u00fcm\u00fcne eri\u015febiliyoruz. Su ayak izimizi d\u00fc\u015f\u00fcrmezsek<\/strong> gelecek nesillere kullanabilecekleri temiz su kaynaklar\u0131 b\u0131rakmam\u0131z ne yaz\u0131k ki pek m\u00fcmk\u00fcn de\u011fil. Bu noktada uluslararas\u0131 politikalar geli\u015ftirmek h\u00fck\u00fcmetlerin, sekt\u00f6rel politikalar geli\u015ftirmek kurum ve kurulu\u015flar\u0131n g\u00f6revi. Bizlerin bireysel anlamda su ayak izimizi d\u00fc\u015f\u00fcrmemeiz gerekiyor.<\/p>\n

Su Ayak \u0130zi T\u00fcrleri Nelerdir?<\/strong><\/h3>\n

Literat\u00fcrde \u00fc\u00e7 farkl\u0131 su ayak izi t\u00fcr\u00fc mevcut. Bunlar \u00f6zetle \u015fu \u015fekilde:<\/p>\n

– Ye\u015fil su ayak izi:<\/strong> kullan\u0131lan ya\u011fmur suyunu ifade eder. \u00d6zellikle tar\u0131m faaliyetlerinde bu ayak izinin y\u00fcksek oldu\u011funu s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

– Mavi su ayak izi:<\/strong> bir proseste kullan\u0131lan deniz, g\u00f6l, akarsu<\/strong> gibi su kaynaklar\u0131n\u0131<\/strong> veya yeralt\u0131 sular\u0131n\u0131<\/strong> ifade eder.<\/p>\n

– Gri su ayak izi:<\/strong> kullan\u0131lan de\u011fil kirletilen su miktar\u0131n\u0131 ifade eder. N\u00fcfusun artmas\u0131 ve sanayile\u015fmenin h\u0131zlanmas\u0131na paralel olarak gri su ayak izinin giderek b\u00fcy\u00fcd\u00fc\u011f\u00fc<\/strong>n\u00fc s\u00f6yleyebiliriz.<\/p>\n

S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirli\u011fe ket vuran<\/strong> her t\u00fcrl\u00fc faaliyetin ve durumun su ayak izini b\u00fcy\u00fctt\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc<\/strong> s\u00f6ylemek m\u00fcmk\u00fcn. K\u00fcresel \u0131s\u0131nma deniz ve okyanuslardaki sular\u0131n daha fazla buharla\u015fmas\u0131na neden oluyor \u00f6rne\u011fin. Ya da do\u011frudan denizlere gitmedi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclen at\u0131klar\u0131n, kimyasallar\u0131n zamanla yeralt\u0131na s\u0131zarak buradaki temiz su kaynaklar\u0131n\u0131<\/strong>, daha sonra ise b\u00fcy\u00fck su k\u00fctlelerini kirletti\u011fini<\/strong> s\u00f6yleyebiliriz. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik yolculu\u011funda<\/strong> art\u0131k kendilerine yer olmayan fosil yak\u0131tl\u0131 termik santraller<\/strong> de yine \u00e7ok b\u00fcy\u00fck oranda su kirlili\u011fine neden oluyor. Kirlenen su kaynaklar\u0131 deniz ya\u015fam\u0131n\u0131 olumsuz etkiliyor, su ekosistemini<\/strong> bozuyor. Buradaki bozulmalar zamanla kara<\/strong> ve hava ekosistemine<\/strong> yans\u0131yor ve ortaya \u00e7\u0131kan olumsuz etkiler silsile halinde b\u00fcy\u00fcyor.<\/p>\n

Su ayak iziyle ilgili birka\u00e7 somut \u00f6rnek vererek devam edelim. Her g\u00fcn s\u0131kl\u0131kla t\u00fcketti\u011fimiz kahve<\/strong> ve \u00e7ay, su<\/strong> ayak izinin ne denli \u00f6nemli<\/strong> ve dikkate al\u0131nmas\u0131<\/strong> gereken bir parametre oldu\u011funu g\u00f6steriyor. Zira, bir bardak \u00e7ay yakla\u015f\u0131k 30,<\/strong> kahve ise 200 litrelik<\/strong> su kullan\u0131m\u0131 demek. Bir porsiyon pilav\u0131n 150<\/strong>, 200<\/strong> graml\u0131k beyaz etin yakla\u015f\u0131k 800<\/strong>, 200 graml\u0131k<\/strong> k\u0131rm\u0131z\u0131 etin ise – s\u0131k\u0131 durun – 3000 litreden fazla su ayak izi<\/strong> bulunuyor[1]<\/a>. Tabii k\u0131rm\u0131z\u0131 et kayna\u011f\u0131 hayvanlar\u0131n su t\u00fcketimini ve pirincin \u00e7ok sulak ortamda yeti\u015fti\u011fini g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131rsak bu de\u011ferlerin neden bu kadar y\u00fcksek oldu\u011funu<\/strong> anl\u0131yoruz.<\/p>\n

Su Ayak \u0130zimizi D\u00fc\u015f\u00fcrmek \u0130\u00e7in Ne Yapmam\u0131z Gerekir?<\/strong><\/h3>\n

Bunun i\u00e7in yap\u0131lacaklar \u00e7ok basit asl\u0131nda. Evsel su kullan\u0131m<\/strong> d\u00fczeninde baz\u0131 ufak de\u011fi\u015fiklikler ile su ayak izini ciddi oranda k\u00fc\u00e7\u00fcltmek<\/strong> m\u00fcmk\u00fcn. Musluklar\u0131 gereksiz a\u00e7\u0131k b\u0131rakmayarak, bula\u015f\u0131k ve \u00e7ama\u015f\u0131r makinesini tam kapasite \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak, sifon suyu kullan\u0131m\u0131n\u0131 azaltarak, du\u015f s\u00fcresini k\u0131saltarak vs. su tasarrufu yap\u0131labilir. Bunun yan\u0131nda, ya\u015fam d\u00f6ng\u00fcs\u00fcn\u00fcn belirli a\u015famalar\u0131nda toprak ve hava kirlili\u011fi ile beraber su kirlili\u011fine de neden olan at\u0131klar\u0131; pilleri, kimyasallari, plastikleri, at\u0131k ya\u011flar\u0131 vs<\/strong> bunlar i\u00e7in ayr\u0131lm\u0131\u015f \u00f6zel toplama yerlerine<\/strong> atarak da su ayak izini<\/strong> k\u00fc\u00e7\u00fcltebiliriz. Tabii daha k\u00f6kl\u00fc de\u011fi\u015fikler de m\u00fcmk\u00fcn; \u00f6rne\u011fin plastikleri<\/strong> olabildi\u011fince hayat\u0131n\u0131zdan \u00e7\u0131karmak gibi. Beslenme al\u0131\u015fkanl\u0131klar\u0131n\u0131z\u0131 \u00e7ok de\u011fil, bir miktar de\u011fi\u015ftirerek de yine su ayak izini<\/strong> d\u00fc\u015f\u00fcrebilirsiniz. K\u0131rm\u0131z\u0131<\/strong> ve beyaz et, \u00e7ay<\/strong> ve kahve<\/strong> gibi su ayak izi y\u00fcksek<\/strong> g\u0131dalar\u0131 daha d\u00fc\u015f\u00fck oranlarda t\u00fcketerek i\u015fe ba\u015flayabilirsiniz.<\/p>\n

Kurumlar\u0131n da bu noktada yapmas\u0131 gerekenler a\u00e7\u0131k. \u00d6ncelikle su ayak izini hesaplamal\u0131, do\u011fru ve \u015feffaf bir \u015fekilde raporlamal\u0131d\u0131r. ISO 14046 standard\u0131<\/strong>, bu konudaki en \u00f6nemli referans dok\u00fcmanlardan<\/strong> biri. Sonraki ad\u0131mda ise bunu s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir \u015fekilde d\u00fc\u015f\u00fcrmek i\u00e7in \u00f6nlemler almal\u0131, kurumsal politikalar belirlemelidir. Bunun yan\u0131nda, \u00fcr\u00fcn ve hizmet portf\u00f6y\u00fcn\u00fc daha d\u00fc\u015f\u00fck su karbon izi olu\u015fturacak \u015fekilde d\u00fczenleyebilirler. \u015eirketler, sadece kendi faaliyetlerinde de\u011fil, tedarik zincirinin her a\u015famas\u0131nda su ayak izi kontrol\u00fc<\/strong> yapmal\u0131 ve tedarik\u00e7ilerinden de bu konuda sorumlu davranmalar\u0131n\u0131<\/strong> beklemelidir.<\/p>\n

Gezegenimizin halihaz\u0131rda b\u00fcy\u00fck bir su sorunu oldu\u011funu ve e\u011fer gerekli \u00f6nlemler al\u0131nmazsa yak\u0131n gelecekte bu sorunun giderek b\u00fcy\u00fcyece\u011fini s\u00f6yleyebiliriz. \u00dclkelerin de s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma<\/strong> planlar\u0131nda su sorununu \u00e7\u00f6zecek<\/strong> ve su ayak izini d\u00fc\u015f\u00fcrecek<\/strong> politikalara yer vermesi b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz ediyor. Zira, su<\/strong> temel bir t\u00fcketim \u00fcr\u00fcn\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra sosyal, \u00e7evresel<\/strong> ve ekonomik<\/strong> boyutu olan bir madde. Bu nedenle en do\u011fru \u015fekilde y\u00f6netilmeli<\/strong> ve en verimli \u015fekilde<\/strong> kullan\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n

[1]<\/a> https:\/\/www.wwf.org.tr\/basin_bultenleri\/basin_bultenleri\/?1371<\/a> – Eri\u015fim Tarihi: 06.05.2021<\/p>\n

Dilek A\u015eAN<\/strong> \u2013 Taksim Dan\u0131\u015fmanl\u0131k \/\u00a0dilek@taksimdanismanlik.com<\/a>\u00a0\u2013\u00a0www.dilekasan.com<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. Su ayak izi, bir \u00fcr\u00fcn\u00fcn (veya hizmetin) \u00fcretilmesi i\u00e7in ihtiya\u00e7 duyulan toplam su miktar\u0131d\u0131r. S\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir kalk\u0131nma yolunda karbon ayak izi ve ekolojik […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":152647,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53],"tags":[84238,23300,101894,101895,1426,101889,101893,40308,101891,47901,3992,1243,101890,101418,101888,101892],"views":314,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152641"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=152641"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/152641\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/152647"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=152641"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=152641"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=152641"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}