{"id":144464,"date":"2021-10-22T15:12:14","date_gmt":"2021-10-22T12:12:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=144464"},"modified":"2021-10-22T15:13:24","modified_gmt":"2021-10-22T12:13:24","slug":"saglikli-bir-gelecek-icin-iklim-degisikligi-ile-mucadele-hizlandirilmali","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/saglikli-bir-gelecek-icin-iklim-degisikligi-ile-mucadele-hizlandirilmali\/","title":{"rendered":"(Turkish) Sa\u011fl\u0131kl\u0131 Bir Gelecek \u0130\u00e7in \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi ile M\u00fccadele H\u0131zland\u0131r\u0131lmal\u0131"},"content":{"rendered":"<p class=\"qtranxs-available-languages-message qtranxs-available-languages-message-en\">Sorry, this entry is only available in <a href=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/144464\" class=\"qtranxs-available-language-link qtranxs-available-language-link-tr\" title=\"Turkish\">Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p><p><\/p>\n<h2>Lancet Sa\u011fl\u0131k ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Geri Say\u0131m Raporu&#8217;nun 2021\u2019de yay\u0131nlanan son say\u0131s\u0131, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve iklimi tehdit eden ve giderek artan riskleri \u00f6zetliyor. Bu riskler, \u00f6zellikle g\u0131da ve su g\u00fcvensizli\u011fine, s\u0131cak hava dalgalar\u0131na ve bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n yay\u0131lmas\u0131na maruz kalan topluluklarda, bir\u00e7ok ki\u015finin halihaz\u0131rda kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya oldu\u011fu sa\u011fl\u0131k tehditlerini daha da k\u00f6t\u00fcle\u015ftirmektedir.<\/h2>\n<p>Yazarlar, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerini azaltmak ve herkes i\u00e7in daha <strong>sa\u011fl\u0131kl\u0131<\/strong> ve <strong>s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir<\/strong> bir gelecek in\u015fa etmek \u00fczere k\u00fcresel \u00e7apta koordine edilen bir <strong>acil eylem \u00e7a\u011fr\u0131s\u0131nda<\/strong> bulunuyor.<\/p>\n<p>&#8211; Mevcut <strong>COVID-19 sonras\u0131 toparlanma planlar\u0131<\/strong> Paris Anla\u015fmas\u0131 ile uyumlu de\u011fildir ve bu nedenle <strong>sa\u011fl\u0131k \u00fczerinde uzun vadeli etkileri olacakt\u0131r.<\/strong><\/p>\n<p><img loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-144466\" src=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/saglikli-bir-gelecek-icin-iklim-degisikligi-ile-mucadele-hizlandirilmali.jpg\" alt=\"\" width=\"320\" height=\"180\" srcset=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/saglikli-bir-gelecek-icin-iklim-degisikligi-ile-mucadele-hizlandirilmali.jpg 550w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/saglikli-bir-gelecek-icin-iklim-degisikligi-ile-mucadele-hizlandirilmali-300x169.jpg 300w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/saglikli-bir-gelecek-icin-iklim-degisikligi-ile-mucadele-hizlandirilmali-500x281.jpg 500w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2021\/10\/saglikli-bir-gelecek-icin-iklim-degisikligi-ile-mucadele-hizlandirilmali-80x45.jpg 80w\" sizes=\"(max-width: 320px) 100vw, 320px\" \/>&#8211; Fosil yak\u0131tlar\u0131n iklim \u00fczerindeki y\u0131k\u0131c\u0131 etkilerine ra\u011fmen, devletler fosil yak\u0131tlar\u0131 desteklemeye devam ediyor. 2018\u2019de, <em>Lancet<\/em> Geri Say\u0131m ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131 taraf\u0131ndan analiz edilen <strong>84<\/strong> \u00fclkeden <strong>65<\/strong>&#8216;inde genel olarak s\u00fcbvanse edilen fosil yak\u0131tlara e\u015fde\u011fer <strong>net negatif karbon fiyatlar\u0131<\/strong> bulunuyordu. Ortalama s\u00fcbvansiyon de\u011feri 1 milyar ABD dolar\u0131yken <strong>baz\u0131 \u00fclkelerde fosil yak\u0131tlara sa\u011flanan net deste\u011fin miktar\u0131 her y\u0131l on milyarlarca dolar\u0131 bulabiliyordu<\/strong>. Ankete kat\u0131lan 84 \u00fclke, k\u00fcresel CO2 emisyonlar\u0131n\u0131n yakla\u015f\u0131k %92&#8217;sinden sorumlu.<\/p>\n<p><strong>&#8211; 2020&#8217;de, 65 ya\u015f\u0131n \u00fczerindeki yeti\u015fkinler 3,1 milyar g\u00fcn daha fazla s\u0131cak hava dalgas\u0131na maruz kal\u0131rken<\/strong>, bu rakam \u00f6nceki on y\u0131ll\u0131k d\u00f6nemde y\u0131lda ortalama 2,9 milyar g\u00fcnd\u00fc. S\u0131cak hava dalgalar\u0131ndan en \u00e7ok \u00c7in, Hindistan, Amerika, Japonya ve Endonezya\u2019daki ya\u015fl\u0131 vatanda\u015flar etkilendi.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve arkas\u0131ndaki etkenler, bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar i\u00e7in ideal ko\u015fullar yaratarak<\/strong> dang hummas\u0131, chikungunya, Zika, s\u0131tma ve kolera gibi hastal\u0131klar\u0131 kontrol etmek i\u00e7in onlarca y\u0131ld\u0131r g\u00f6sterilen \u00e7abalar\u0131 bo\u015fa \u00e7\u0131karma riski ta\u015f\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Sa\u011fl\u0131k sistemleri, mevcut ve gelecekte ortaya \u00e7\u0131kabilecek iklim kaynakl\u0131 sa\u011fl\u0131k krizlerine kar\u015f\u0131 yeterince haz\u0131r de\u011fil. 2021 y\u0131l\u0131nda 91 \u00fclkenin sadece 45&#8217;i (%49) iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve sa\u011fl\u0131k alan\u0131nda bir bo\u015fluk analizi ve uyum de\u011ferlendirmesi yapt\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirdi<\/strong>.<\/p>\n<p>COVID-19 salg\u0131n\u0131, k\u00fcresel krizler kar\u015f\u0131s\u0131nda uluslararas\u0131 i\u015f birli\u011finin art\u0131r\u0131lmas\u0131 gere\u011fini ortaya koymu\u015ftur. 31 Ekim 2021 Pazar g\u00fcn\u00fc \u0130sko\u00e7ya&#8217;n\u0131n Glasgow kentinde ba\u015flayacak olan BM \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Konferans\u0131&#8217;nda (COP26) siyasiler s\u00f6ylemin \u00f6tesine ge\u00e7erek liderlik g\u00f6stermeli ve harekete ge\u00e7melidir. Sa\u011fl\u0131k ko\u015fullar\u0131n\u0131 iyile\u015ftirmek ve daha adil ve s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir gelecek in\u015fa etmek i\u00e7in karbon emisyonlar\u0131 h\u0131zla azalt\u0131lmal\u0131d\u0131r.<\/p>\n<p><strong>\u00dclkeler COVID-19 salg\u0131n\u0131n\u0131n ortas\u0131nda ekonomilerini yeniden canland\u0131rmak i\u00e7in trilyonlarca dolar harcama yapmay\u0131 taahh\u00fct ederken, rapor, siyasi liderleri ve politika yap\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131 s\u00f6z konusu kamu harcamalar\u0131n\u0131 e\u015fitsizlikleri azaltmak i\u00e7in kullanmaya \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor<\/strong>. Yeni ve ye\u015fil i\u015f olanaklar\u0131n\u0131n yarat\u0131lmas\u0131 ve sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131yla birlikte hayata ge\u00e7irilecek bir ye\u015fil toparlanma s\u00fcreci, \u015fimdi ve gelecekte daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 toplumlar\u0131n olu\u015fturulmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n<p>Petrol, gaz ve k\u00f6m\u00fcr i\u00e7in b\u00fcy\u00fck s\u00fcbvansiyonlar ve temiz enerji i\u00e7in s\u0131n\u0131rl\u0131 finansal destek i\u00e7eren fosil yak\u0131t odakl\u0131 bir toparlanma, k\u0131sa vadeli ve dar perspektifli ekonomik hedefleri kar\u015f\u0131lama potansiyeline sahip olsa da d\u00fcnyay\u0131 uzun vadede geri d\u00f6n\u00fclmez bir \u015fekilde raydan \u00e7\u0131karma ve Paris Anla\u015fmas\u0131&#8217;nda belirtilen en fazla 1,5 derecelik s\u0131cakl\u0131k art\u0131\u015f\u0131 hedefini tutturmay\u0131 imk\u00e2ns\u0131z hale getirme riskini de ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Bunun bedelini insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00f6deyecektir, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine katk\u0131s\u0131 nispeten en az olan d\u00fc\u015f\u00fck gelirli \u00fclkelerin toplumlar\u0131 da en sert darbeyi alacakt\u0131r. H\u00fck\u00fcmetler acil harcamalardan salg\u0131n sonras\u0131 uzun vadeli toparlanmaya ge\u00e7erken, bu <strong>fonlar\u0131n daha fazlas\u0131n\u0131n, yat\u0131r\u0131mlar\u0131n ortalama y\u00fczey s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 art\u0131\u015f\u0131n\u0131 1,5 dereceyle s\u0131n\u0131rlamak i\u00e7in yap\u0131lmas\u0131 gereken yat\u0131r\u0131m seviyesinin gerisinde kald\u0131\u011f\u0131 s\u0131f\u0131r karbonlu enerji sekt\u00f6r\u00fcnde istihdam\u0131 te\u015fvik etmek gibi iklim de\u011fi\u015fikli\u011fini azaltacak \u015fekilde harcanmas\u0131 hayati \u00f6nem ta\u015f\u0131yor<\/strong>.<\/p>\n<p><em>Lancet<\/em> Geri Say\u0131m raporu, bir\u00e7ok \u00fclkenin iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkilerine ne kadar az haz\u0131rl\u0131kl\u0131 oldu\u011funu g\u00f6steriyor. D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc&#8217;n\u00fcn 2021 y\u0131l\u0131nda sa\u011fl\u0131k ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle ilgili yapt\u0131\u011f\u0131 bir ankette, ankete kat\u0131lan 91 \u00fclkeden sadece 45&#8217;i (%49) sa\u011fl\u0131k ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusunda ulusal bir plana veya stratejiye sahip oldu\u011funu s\u00f6yl\u00fcyor. Analizde bu 45 \u00fclkeden sadece 8&#8217;i, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkilerine ili\u015fkin de\u011ferlendirme sonu\u00e7lar\u0131ndan yararlanarak insan kaynaklar\u0131 ve mali kaynak ayarlamalar\u0131 yapt\u0131klar\u0131n\u0131 belirtiyor. Ara\u015ft\u0131rmaya g\u00f6re, bu analizde incelenen \u00fclkelerin %69&#8217;u yetersiz finansman nedeniyle bu planlar\u0131 uygulayamad\u0131\u011f\u0131n\u0131 bildirildi.<\/p>\n<p><strong>Lancet Countdown \u0130cra Direkt\u00f6r\u00fc Profes\u00f6r Anthony Costello<\/strong>, &#8220;\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi ya\u015fan\u0131yor ve \u015fimdiden d\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na zarar verdi\u011fini g\u00f6r\u00fcyoruz&#8221; diyor.<\/p>\n<p>&#8220;Her \u00fclke bir taraftan COVID-19 kriziyle, di\u011fer bir taraftan da iklim krizinin \u00e7e\u015fitli y\u00f6nleriyle m\u00fccadele ediyor. <strong>2021 raporu, 134 \u00fclkede orman yang\u0131nlar\u0131nda bir art\u0131\u015f ya\u015fad\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor<\/strong>. Milyonlarca \u00e7ift\u00e7i ve in\u015faat i\u015f\u00e7isi, \u00e7al\u0131\u015famayacak kadar s\u0131cak ge\u00e7en g\u00fcnler nedeniyle gelir kayb\u0131na u\u011fruyor. Kurakl\u0131k her zamankinden daha yayg\u0131n. <em>Lancet <\/em>Geri Say\u0131m raporunda 40&#8217;\u0131n \u00fczerinde g\u00f6sterge var ve bunlar\u0131n \u00e7o\u011fu k\u0131rm\u0131z\u0131 alarm veriyor.\u201d<\/p>\n<p>&#8220;Ancak iyi haber \u015fu ki, \u00fclkelerin salg\u0131ndan sonra ekonomilerini yeniden canland\u0131rmak i\u00e7in g\u00f6sterdikleri b\u00fcy\u00fck \u00e7abalar, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ve COVID salg\u0131n\u0131yla ayn\u0131 anda m\u00fccadele etmeye y\u00f6nlendirilebilir. <strong>\u00d6n\u00fcm\u00fczde bir se\u00e7enek var. COVID-19&#8217;dan sonra toparlanma, bizi insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131 iyile\u015ftirme ve e\u015fitsizlikleri azaltma yoluna sokan ye\u015fil bir toparlanma olabilece\u011fi gibi, mevcut durumun devam ettirildi\u011fi ve hepimizi riske atan bir s\u00fcre\u00e7 de olabilir<\/strong>.&#8221;\u00a0[1]<\/p>\n<p><strong><em>Lancet<\/em> Geri Say\u0131m Raporu<\/strong>, 38 akademik kurum ve Birle\u015fmi\u015f Milletler kurulu\u015flar\u0131nda g\u00f6rev yapan ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar\u0131n fikir birli\u011fini temsil ediyor. 2021 raporunda takip edilen 44 g\u00f6sterge, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkilerinin hi\u00e7 durmadan artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 <span style=\"text-decoration: underline;\">ortaya koyuyor:<\/span><\/p>\n<p>&#8211; Dang hummas\u0131, chikungunya ve Zika salg\u0131nlar\u0131n\u0131n patlak verme olas\u0131l\u0131\u011f\u0131, Avrupa \u00fclkeleri de dahil olmak \u00fczere, insani geli\u015fme endeksi y\u00fcksek \u00fclkelerde en h\u0131zl\u0131 \u015fekilde art\u0131yor. \u0130nsani geli\u015fme endeksi d\u00fc\u015f\u00fck olan \u00fclkelerin y\u00fcksekte kalan ve di\u011fer alanlara k\u0131yasla daha serin b\u00f6lgelerinde s\u0131tmaya elveri\u015fli ortamlar \u00e7o\u011fal\u0131yor. Kuzey Avrupa ve ABD&#8217;nin k\u0131y\u0131 b\u00f6lgeleri, gastroenterit, a\u011f\u0131r yara enfeksiyonlar\u0131 ve sepsis \u00fcreten bakterilerin geli\u015fmesine daha elveri\u015fli hale geliyor. Ayn\u0131 dinamikler, s\u0131n\u0131rl\u0131 kaynaklara sahip \u00fclkelerde bu hastal\u0131klar\u0131 kontrol etme veya ortadan kald\u0131rma yolunda y\u0131llarca g\u00f6sterilen \u00e7abalar sonucu kat edilen mesafeyi riske at\u0131yor.<\/p>\n<p><strong>&#8211; Mevcut deniz seviyelerinden be\u015f metre ve alt\u0131 y\u00fcksekliklerde ya\u015fayan 569,6 milyon insan var ve bu insanlar sel, \u015fiddetli f\u0131rt\u0131na ve toprak ve su tuzlanmas\u0131 riskleriyle kar\u015f\u0131 kar\u015f\u0131ya kalabilir<\/strong>. Bu insanlar\u0131n \u00e7o\u011fu bu b\u00f6lgeleri kal\u0131c\u0131 olarak terk etmek ve daha i\u00e7 b\u00f6lgelere g\u00f6\u00e7 etmek zorunda kalabilir.<\/p>\n<h3><strong>Lancet Geri Say\u0131m raporunun ba\u015f yazar\u0131 Maria Romanello \u015f\u00f6yle diyor<\/strong>:<\/h3>\n<p>&#8220;Sa\u011fl\u0131k ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusundaki ilerlemeyi be\u015f y\u0131ld\u0131r takip ediyoruz ve ihtiyac\u0131m\u0131z olan h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f de\u011fi\u015fimi ne yaz\u0131k ki h\u00e2l\u00e2 g\u00f6remedik. Emisyonlar, yenilenebilir enerji ve kirlilikle m\u00fccadele alanlar\u0131ndaki e\u011filimler olumlu y\u00f6nde \u00e7ok az ilerleme g\u00f6sterdi. Bu y\u0131l yo\u011fun s\u0131cak hava dalgalar\u0131, \u00f6l\u00fcmc\u00fcl seller ve orman yang\u0131nlar\u0131 bir\u00e7ok insan\u0131 ma\u011fdur etti. B\u00fct\u00fcn bunlar, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 m\u00fccadele etmedi\u011fimiz her g\u00fcn, durumun daha da kritik hale geldi\u011fini g\u00f6steren deh\u015fet verici uyar\u0131lard\u0131r.<\/p>\n<p>&#8220;<strong>H\u00fck\u00fcmetler COVID salg\u0131n\u0131ndan sonraki toparlanma s\u00fcrecine trilyonlarca dolar harc\u0131yor. Bu yat\u0131r\u0131mlar rotam\u0131z\u0131 daha g\u00fcvenli, daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 ve d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu bir yola \u00e7evirme f\u0131rsat\u0131 veriyor, ancak hen\u00fcz bunu yapmad\u0131k<\/strong>. COVID sonras\u0131 toparlanma i\u00e7in harcanan her be\u015f dolar\u0131n yaln\u0131zca bir dolar\u0131n\u0131n sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131 azaltmas\u0131 bekleniyor ve genel olarak olumsuz bir etkinin ortaya \u00e7\u0131kmas\u0131 muhtemel. Sa\u011fl\u0131k krizinden kurtuluyoruz ama sa\u011fl\u0131\u011f\u0131m\u0131z pahas\u0131na.<\/p>\n<p>&#8220;Kimsenin iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin etkilerinden muaf olmad\u0131\u011f\u0131n\u0131 anlaman\u0131n zaman\u0131 geldi. COVID&#8217;den kurtulma s\u00fcrecinde, farkl\u0131 bir yola sapmak ve hepimiz i\u00e7in daha sa\u011fl\u0131kl\u0131 bir gelecek yaratmak i\u00e7in hala zaman\u0131m\u0131z var.&#8221;<\/p>\n<h3><strong>Raporun \u00f6ne \u00e7\u0131kan bulgular\u0131<\/strong><\/h3>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n <strong>COVID a\u015f\u0131s\u0131 tedarikini<\/strong> adil bir \u015fekilde sa\u011flayamad\u0131\u011f\u0131 \u015fu g\u00fcnlerde yay\u0131nlanan rapordaki veriler, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine kar\u015f\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fclen k\u00fcresel m\u00fccadelede de benzer e\u015fitsizlikler g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc ortaya koyuyor. Genel olarak, insani geli\u015fme endeksi s\u0131ralamas\u0131nda en alt s\u0131ralarda yer alan \u00fclkelerin, artan sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131nda en az pay\u0131 olan ve <strong>iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum<\/strong> ve<strong> azaltma \u00e7abalar\u0131nda<\/strong> ve<strong> h\u0131zland\u0131r\u0131lm\u0131\u015f karbonsuzla\u015fman\u0131n<\/strong> sa\u011fl\u0131k \u00fczerindeki etkilerinden yararlanmada en geride kalan \u00fclkeler oldu\u011fu g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor.<\/p>\n<p><strong>&#8211; 2020&#8217;de, d\u00fcnya genelindeki karalar\u0131n %19&#8217;u, y\u0131l boyunca a\u015f\u0131r\u0131 kurakl\u0131klardan etkilendi<\/strong>; bu oran 1950 ve 1999 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda %13&#8217;\u00fc a\u015fmam\u0131\u015ft\u0131.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, kurakl\u0131k olaylar\u0131n\u0131n s\u0131kl\u0131\u011f\u0131nda, yo\u011funlu\u011funda ve s\u00fcresinde bir art\u0131\u015fa yol a\u00e7\u0131yor, su g\u00fcvenli\u011fini, sanitasyon hizmetlerini ve g\u0131da verimlili\u011fini tehdit ediyor ve orman yang\u0131nlar\u0131 ve kirleticilere maruz kalma riskini art\u0131r\u0131yor<\/strong>. <strong>A\u015f\u0131r\u0131 kurakl\u0131\u011f\u0131n en yo\u011fun ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 be\u015f y\u0131l\u0131n t\u00fcm\u00fc 2015&#8217;ten sonraki y\u0131llard\u0131<\/strong>. Tekrarlayan a\u015f\u0131r\u0131 kurakl\u0131k ve g\u0131da g\u00fcvensizli\u011finden <strong>2020&#8217;de<\/strong> en \u00e7ok etkilenen b\u00f6lgelerden biri <strong>Afrika Boynuzu<\/strong>\u2019ydu.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi, 2019&#8217;da 2 milyar insan\u0131 etkileyen g\u0131da g\u00fcvensizli\u011fini daha da artt\u0131rma riski ta\u015f\u0131yor<\/strong>. Artan s\u0131cakl\u0131klar bitkilerin olgunla\u015fma s\u00fcresini k\u0131salt\u0131yor, azalan verim nedeniyle g\u0131da sistemlerimiz \u00fczerindeki y\u00fck art\u0131yor. 1981 \u2013 2010 seviyelerine k\u0131yasla, m\u0131s\u0131r bitkisinde mahsul verim potansiyeli <strong>%6<\/strong>, bu\u011fdayda <strong>%3<\/strong> ve pirin\u00e7te <strong>%1,8<\/strong> d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fad\u0131.<\/p>\n<p><strong>&#8211; \u0130ncelenen k\u0131y\u0131 \u00fclkelerinin %70\u2019inin (136 \u00fclkeden 95\u2019i) karasular\u0131nda ortalama deniz y\u00fczeyi s\u0131cakl\u0131\u011f\u0131 2003-2005 d\u00f6nemine k\u0131yasla y\u00fckseldi<\/strong>. Bu, s\u00f6z konusu \u00fclkelerin deniz kaynakl\u0131 g\u0131da g\u00fcvenli\u011fine y\u00f6nelik tehdidin giderek artt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. <strong>D\u00fcnya \u00e7ap\u0131nda 3,3 milyar insan g\u0131das\u0131n\u0131 denizlerden elde etmektedir<\/strong>.<\/p>\n<p>&#8211; 2021&#8217;de <strong>D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc<\/strong>, <strong>Sa\u011fl\u0131k ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi K\u00fcresel Anketi<\/strong>&#8216;ne cevap veren \u00fclkelerin yar\u0131s\u0131ndan biraz fazlas\u0131n\u0131n (70 \u00fclkeden 37&#8217;si) <strong>ulusal sa\u011fl\u0131k<\/strong> ve <strong>iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi stratejisine<\/strong> sahip oldu\u011funu tespit etti, bu oran 2018&#8217;dekine benziyordu. Ankete kat\u0131lan \u00fclkelerin yakla\u015f\u0131k d\u00f6rtte \u00fc\u00e7\u00fc, b\u00f6yle bir strateji geli\u015ftirmenin \u00f6n\u00fcndeki en b\u00fcy\u00fck engelin maddi kaynaklar\u0131n yetersizli\u011fi oldu\u011funu ifade ederken, di\u011ferleri nitelikli insan kaynaklar\u0131 eksikli\u011fi, COVID nedeniyle ya\u015fanan k\u0131s\u0131tlamalar ve <strong>yetersiz ara\u015ft\u0131rma<\/strong> ve <strong>kan\u0131tlar<\/strong> gibi sebepleri \u00f6ne s\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n<p><strong>T\u00fcm d\u00fcnyada, iklim de\u011fi\u015fikli\u011fine uyum paketlerinde sa\u011fl\u0131k alan\u0131na ayr\u0131lan fonlar, toplam iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi uyum fonunun sadece %0,3&#8217;\u00fcne kar\u015f\u0131l\u0131k geliyor<\/strong>.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. Lancet Sa\u011fl\u0131k ve \u0130klim De\u011fi\u015fikli\u011fi Geri Say\u0131m Raporu&#8217;nun 2021\u2019de yay\u0131nlanan son say\u0131s\u0131, sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 ve iklimi tehdit eden ve giderek artan riskleri \u00f6zetliyor. [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":144466,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53,52],"tags":[73133,97833,1999,12313,97832,97834,67009,4033],"views":133,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/144464"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=144464"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/144464\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/144466"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=144464"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=144464"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=144464"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}