{"id":127600,"date":"2021-01-21T12:06:17","date_gmt":"2021-01-21T09:06:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=127600"},"modified":"2021-01-21T12:08:35","modified_gmt":"2021-01-21T09:08:35","slug":"salginlara-dur-demek-icin-tek-saglik-yaklasimi-sart","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/salginlara-dur-demek-icin-tek-saglik-yaklasimi-sart\/","title":{"rendered":"(Turkish) Salg\u0131nlara Dur Demek \u0130\u00e7in &#8216;Tek Sa\u011fl\u0131k Yakla\u015f\u0131m\u0131&#8217; \u015eart!"},"content":{"rendered":"<p class=\"qtranxs-available-languages-message qtranxs-available-languages-message-en\">Sorry, this entry is only available in <a href=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/tr\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127600\" class=\"qtranxs-available-language-link qtranxs-available-language-link-tr\" title=\"Turkish\">Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p><p><\/p>\n<h1>\u201c\u00c7evre, \u0130klim ve Sa\u011fl\u0131k i\u00e7in \u0130\u015fbirli\u011fi Projesi\u201d (\u00c7\u0130S\u0130P) T\u00fcrkiye\u2019de ilk defa Tek Sa\u011fl\u0131k yakla\u015f\u0131m\u0131yla Covid-19 pandemisi ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ili\u015fkisini inceleyen bilgi notunu 20 Ocak \u00c7ar\u015famba g\u00fcn\u00fc a\u00e7\u0131klad\u0131.<\/h1>\n<p>Pandemilerin \u00f6n\u00fcne ge\u00e7mek i\u00e7in <strong>Tek Sa\u011fl\u0131k yakla\u015f\u0131m\u0131<\/strong>n\u0131n \u015fart oldu\u011fu belirtilen uzmanlar <strong>Sa\u011fl\u0131k, Tar\u0131m ve Orman<\/strong> ile <strong>\u00c7evre \u015eehircilik Bakanl\u0131\u011f\u0131<\/strong>\u2019n\u0131 i\u015fbirli\u011fine davet ediyor.<strong><img loading=\"lazy\" class=\"alignright wp-image-127602\" src=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/salginlara-dur-demek-icin-tek-saglik-yaklasimi-sart.jpg\" alt=\"\" width=\"320\" height=\"203\" srcset=\"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/salginlara-dur-demek-icin-tek-saglik-yaklasimi-sart.jpg 550w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/salginlara-dur-demek-icin-tek-saglik-yaklasimi-sart-300x190.jpg 300w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/salginlara-dur-demek-icin-tek-saglik-yaklasimi-sart-500x317.jpg 500w, https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/wp-content\/uploads\/2021\/01\/salginlara-dur-demek-icin-tek-saglik-yaklasimi-sart-80x50.jpg 80w\" sizes=\"(max-width: 320px) 100vw, 320px\" \/><\/strong><\/p>\n<h2><strong>Daha fazla pandemi ya\u015fanmamas\u0131 i\u00e7in tek sa\u011fl\u0131k yakla\u015f\u0131m\u0131 \u015fart<\/strong><\/h2>\n<p><strong>\u201cTek Sa\u011fl\u0131k\u201d sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n korunmas\u0131<\/strong> i\u00e7in <strong>insanlar, hayvanlar, bitkiler<\/strong> ve bunlar\u0131n ortak \u00e7evresi aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 bir b\u00fct\u00fcn olarak ele alan; <strong>i\u015fbirli\u011fine dayal\u0131<\/strong> ve <strong>disiplinler aras\u0131<\/strong> bir yakla\u015f\u0131m. <strong>Tek sa\u011fl\u0131k terminolojisi<\/strong>nin ge\u00e7mi\u015fi <strong>19. y\u00fczy\u0131la<\/strong> kadar uzan\u0131yor ve ilk defa patolojist<strong> Dr. Rudolf Virchow<\/strong> taraf\u0131ndan kullan\u0131ld\u0131\u011f\u0131 biliniyor.<\/p>\n<h2><strong>\u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fi pandemi riskini artt\u0131r\u0131yor<\/strong><\/h2>\n<p>Bilgi notu, iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin <strong>2030-2050 y\u0131llar\u0131<\/strong> aras\u0131nda her y\u0131l <strong>250 bin \u00f6l\u00fcme<\/strong> neden olaca\u011f\u0131 ve bunun yar\u0131s\u0131ndan daha fazlas\u0131n\u0131n<strong> viral hastal\u0131k<\/strong> kaynakl\u0131 <strong>ishal<\/strong> ve<strong> s\u0131tma<\/strong> olaca\u011f\u0131n\u0131n tahmin edildi\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. Kocaeli \u00dcniversitesi Halk Sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 Ana Bilim Dal\u0131 Ba\u015fkan\u0131 Prof. \u00c7i\u011fdem \u00c7a\u011flayan;<em> \u201cSa\u011fl\u0131k ve \u00e7evre alan\u0131nda \u00e7al\u0131\u015fan uzmanlar disiplinleraras\u0131 bir yakla\u015f\u0131mla t\u00fcm canl\u0131lar\u0131n iyi olma halini kapsay\u0131c\u0131 bir bi\u00e7imde ele almal\u0131. Bunun i\u00e7in en b\u00fcy\u00fck g\u00f6rev bizlere sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131na d\u00fc\u015f\u00fcyor, \u00f6zellikle <strong>veteriner hekimler<\/strong> ve<strong> do\u011fa koruma kurulu\u015flar\u0131yla <\/strong>bir arada olmal\u0131y\u0131z.\u201d<\/em> dedi.<\/p>\n<p>D\u00fcnyan\u0131n farkl\u0131 noktalar\u0131nda<strong> s\u0131cakl\u0131k<\/strong> ve <strong>bas\u0131n\u00e7ta de\u011fi\u015fimler<\/strong> yaratan <strong>iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi<\/strong> hayvanlar\u0131 g\u00f6\u00e7e zorluyor ve patojenlerin yay\u0131lmas\u0131n\u0131 tetikliyor. \u00d6rne\u011fin k\u00fcresel s\u0131cakl\u0131k ortalamas\u0131ndaki<strong> 2-3\u00baC<\/strong>&#8216;lik art\u0131\u015f<strong> sivrisineklerin g\u00f6\u00e7 rotalar\u0131n<\/strong>a etki edece\u011finden, s\u0131tma riski alt\u0131ndaki insan n\u00fcfusunu<strong> %3-5<\/strong> oran\u0131nda art\u0131rmas\u0131 bekleniyor. Buna ek olarak, Klinik Mikrobiyolog ve Virolog <strong>Prof. Dr. Selim Badur<\/strong>\u2019un da belirtti\u011fi gibi <em>\u201cSu ve ormanlar\u0131n k\u00f6t\u00fc kullan\u0131m\u0131n\u0131n enfeksiyon etkeni, ta\u015f\u0131y\u0131c\u0131lar\u0131n\u0131n kontrolden \u00e7\u0131kmas\u0131na neden oluyor. Tar\u0131m alanlar\u0131n\u0131n gereksiz geni\u015fletilmesi ve ormanlar\u0131n tahrip edilmesi, burada bulunan canl\u0131lar\u0131n ve ta\u015f\u0131d\u0131klar\u0131 mikroorganizmalar\u0131n kentlere g\u00f6\u00e7\u00fcne sebep olabiliyor\u201d.<\/em><\/p>\n<p>Bilgi notu, <strong>1980\u2019den bu yana<\/strong> yeni salg\u0131n hastal\u0131klar\u0131n say\u0131s\u0131nda art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fcn alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. <strong>WWF-T\u00fcrkiye<\/strong>\u2019den Yaban Hayat\u0131 Uzman\u0131 ve Veteriner Hekim <strong>Ahmet Emre K\u00fct\u00fck\u00e7\u00fc<\/strong>; <em>\u201cBug\u00fcne kadar bilinen bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n <strong>%75<\/strong>\u2019ini hayvanlardan insanlara <strong>bula\u015fan (zoonoz) hastal\u0131klar<\/strong> olu\u015fturuyor. Yeni g\u00f6r\u00fclen bula\u015f\u0131c\u0131 hastal\u0131klar\u0131n <strong>%60<\/strong>\u2019\u0131ysa yaban hayvanlar\u0131 kaynakl\u0131 zoonozlar. <strong>HIV\/AIDS, SARS, ebola, kuduz, leptospirozis<\/strong>, bat\u0131 <strong>Nil vir\u00fcs\u00fc<\/strong> dahil pek \u00e7ok etkenin de hayvanlardan insana ge\u00e7ti\u011fi, milyonlarca <strong>\u00f6l\u00fcme<\/strong> ve <strong>hastal\u0131\u011fa yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131<\/strong> unutulmamal\u0131.\u201d <\/em>diye belirtiyor.<\/p>\n<p>\u00c7al\u0131\u015fma <strong>habitat par\u00e7alanmas\u0131<\/strong> ve ormans\u0131zla\u015fman\u0131n<strong> insan<\/strong> ve <strong>yaban hayvanlar\u0131<\/strong> gibi normal ko\u015fullarda kar\u015f\u0131la\u015fmas\u0131 g\u00fc\u00e7 olan farkl\u0131 t\u00fcrlerin etkile\u015fimini artt\u0131r\u0131p, farkl\u0131 bir\u00e7ok <strong>zoonoz etkenin<\/strong> insanlara bula\u015fmas\u0131na neden oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor. \u0130stanbul \u00dcniversitesi Orman Fak\u00fcltesi Orman M\u00fchendisi<strong> Prof. Dr. Do\u011fanay Tolunay<\/strong> <em>\u201cBundan sonraki salg\u0131nlar\u0131n olmamas\u0131 i\u00e7in <strong>ormans\u0131zla\u015fman\u0131n \u00f6nlenmesi<\/strong>, <strong>vah\u015fi hayvan ticareti<\/strong> ile<strong> ka\u00e7ak avc\u0131l\u0131\u011f\u0131n yasaklanmas\u0131<\/strong> ve kontrol alt\u0131na al\u0131nmas\u0131 gereklidir. Ekosistemlerin sa\u011fl\u0131\u011f\u0131yla<strong> insanlar\u0131n sa\u011fl\u0131\u011f\u0131<\/strong> birbirinden ayr\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclemez.\u201d <\/em>\u015feklinde konu\u015ftu.<\/p>\n<h2><strong>\u00c7evre ve sa\u011fl\u0131k uzmanlar\u0131 karar vericileri i\u015fbirli\u011fine \u00e7a\u011f\u0131r\u0131yor<\/strong><\/h2>\n<p><strong>Covid-19 pandemisi<\/strong> gibi k\u00fcresel krizlere y\u00f6nelik al\u0131nabilecek birincil \u00f6nlemler <strong>\u00e7evre sa\u011fl\u0131\u011f\u0131n\u0131<\/strong> ve <strong>\u201cTek Sa\u011fl\u0131k\u201d<\/strong> yakla\u015f\u0131m\u0131n\u0131 \u00f6n planda tutuyor. Bu kapsamda, \u00f6zellikle karar vericiler i\u00e7in <strong>bir dizi \u00f6nerinin<\/strong> de <span style=\"text-decoration: underline;\">payla\u015f\u0131ld\u0131\u011f\u0131 bilgi notunda;<\/span><\/p>\n<p>&#8211; <strong>Sa\u011fl\u0131k Etki De\u011ferlendirmesi<\/strong> <strong>(SED)<\/strong> y\u00f6nteminin hayata ge\u00e7mesi,<\/p>\n<p>&#8211; Yaban hayat\u0131 <strong>avlanmas\u0131<\/strong> ve <strong>ticaretinin durdurulmas\u0131<\/strong>,<\/p>\n<p>&#8211; <strong>Kirletici<\/strong> ve <strong>madencilik<\/strong> gibi sekt\u00f6rlere y\u00f6nelik <strong>kamu harcamalar\u0131n\u0131n kald\u0131r\u0131lmas\u0131<\/strong> tavsiye ediliyor.<\/p>\n<p>Ayr\u0131ca, <strong>halk sa\u011fl\u0131\u011f\u0131, hayvan<\/strong> ve <strong>bitki sa\u011fl\u0131\u011f\u0131<\/strong> ile <strong>\u00e7evre<\/strong> gibi farkl\u0131 alanlarda \u00e7al\u0131\u015fan ki\u015filerin ortak \u00e7al\u0131\u015fmalar yaparak <strong>kapasiteleri g\u00fc\u00e7lendirmesinin<\/strong> \u00f6nemi belirtiliyor.<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. \u201c\u00c7evre, \u0130klim ve Sa\u011fl\u0131k i\u00e7in \u0130\u015fbirli\u011fi Projesi\u201d (\u00c7\u0130S\u0130P) T\u00fcrkiye\u2019de ilk defa Tek Sa\u011fl\u0131k yakla\u015f\u0131m\u0131yla Covid-19 pandemisi ve iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi ili\u015fkisini inceleyen bilgi [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":127602,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[53,52],"tags":[85190,85193,85188,2530,85186,85194,69892,72842,85189,72717,85192,4531,85187,54393,85191,81183,85195,57125,687],"views":151,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127600"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=127600"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/127600\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/127602"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=127600"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=127600"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=127600"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}