{"id":112953,"date":"2020-05-04T21:42:48","date_gmt":"2020-05-04T18:42:48","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=112953"},"modified":"2020-05-04T21:45:43","modified_gmt":"2020-05-04T18:45:43","slug":"covid-19-sonrasi-turkiyede-enerji-donusumunun-sunacagi-firsatlar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/covid-19-sonrasi-turkiyede-enerji-donusumunun-sunacagi-firsatlar\/","title":{"rendered":"(Turkish) COVID-19 Sonras\u0131 T\u00fcrkiye’nin Enerji D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcndeki F\u0131rsatlar!"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

<\/p>\n

COVID-19 sonras\u0131 T\u00fcrkiye ekonomisinin canlanmas\u0131 ve iyile\u015fmesi i\u00e7in enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn sundu\u011fu f\u0131rsatlar\u00a0<\/strong><\/h1>\n

SHURA Enerji D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc Merkezi<\/strong><\/h1>\n

1- COVID-19 vir\u00fcs\u00fc, k\u00fcresel ekonomi ve finans sekt\u00f6r\u00fcndeki geli\u015fmeler<\/strong><\/h2>\n

Bu makalenin kaleme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131 tarihte, d\u00fcnyada COVID-19 vir\u00fcs\u00fc<\/strong>nden etkilenerek hastalanan toplam ki\u015fi say\u0131s\u0131 3,5 milyona<\/strong> yakla\u015f\u0131yordu. Bu say\u0131y\u0131, T\u00fcrkiye\u2019de Bursa \u00f6l\u00e7e\u011fi<\/strong>ndeki bir kentin toplam n\u00fcfusuyla kar\u015f\u0131la\u015ft\u0131rmak m\u00fcmk\u00fcn. 2019 y\u0131l\u0131n\u0131n<\/strong> sonunda \u00c7in\u2019de ba\u015f g\u00f6steren ve mart ay\u0131 boyunca merkezi Avrupa iken nisan ay\u0131 ba\u015f\u0131nda merkezi Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019ne<\/strong> kaym\u0131\u015f olan COVID-19<\/strong>, \u00fclkelerin kalk\u0131nma d\u00fczeyini, sa\u011fl\u0131k sekt\u00f6rlerinin g\u00fcc\u00fcn\u00fc, n\u00fcfuslar\u0131n\u0131n demografik yap\u0131s\u0131n\u0131 ya da iklimsel farkl\u0131l\u0131klar\u0131 g\u00f6zetmeden t\u00fcm d\u00fcnyay\u0131 etkisi alt\u0131na alabilecek bir g\u00fcc\u00fc oldu\u011funu g\u00f6stermi\u015f durumda. Hastal\u0131k sonucu hayat\u0131n\u0131 kaybeden ki\u015fi say\u0131s\u0131 ve vir\u00fcs\u00fcn h\u0131zl\u0131 yay\u0131l\u0131m\u0131<\/strong> g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde \"covid-19-sonrasi-turkiyede-enerji-donusumunun-sunacagi-firsatlar\"bulunduruldu\u011funda ise COVID-19<\/strong>\u2019un insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na olan etkisi, g\u00fcndemdeki di\u011fer mevzulara k\u0131yasla tart\u0131\u015fmas\u0131z ilk s\u0131rada yer al\u0131yor.<\/p>\n

Yaln\u0131zca insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 de\u011fil, k\u00fcresel ekonomi de vir\u00fcs salg\u0131n\u0131ndan olduk\u00e7a olumsuz y\u00f6nde etkilenmeye devam ediyor. Zira IMF taraf\u0131ndan 14 Nisan\u2019da a\u00e7\u0131klanan veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda salg\u0131nla birlikte t\u00fcm d\u00fcnyada ya\u015fanmakta olan finansal ko\u015fullardaki daralman\u0131n daha \u00f6nce g\u00f6r\u00fclmemi\u015f bir h\u0131zda ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi belirtiliyor.[1]<\/a> IMF\u2019nin t\u00fcm d\u00fcnya i\u00e7in 2020 y\u0131l sonu beklentisi, 2008-2009 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda ya\u015fanan k\u00fcresel finansal krizden daha k\u00f6t\u00fc bir resesyonun olabilece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde.[2]<\/a>,[3]<\/a><\/sup> COVID-19 haberleri<\/strong>ni inceledi\u011fimizde salg\u0131n\u0131n merkezi noktalar\u0131na uzak olan Sahraalt\u0131 Afrika \u00fclkelerinin toplam gayri safi milli has\u0131las\u0131nda bu y\u0131l sonuna kadar y\u00fczde 2,1 ila 5,1 aras\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f beklendi\u011fi, yani b\u00f6lgenin 25 y\u0131ldan beri ilk defa bir resesyona girmek \u00fczere oldu\u011fu g\u00f6ze \u00e7arp\u0131yor.[4]<\/a> Benzer bir \u015fekilde G\u00fcney Asya \u00fclkelerinde de ekonomik b\u00fcy\u00fcme beklentisinin 2020 y\u0131l\u0131 sonuna kadar alt\u0131 ay \u00f6nce yap\u0131lm\u0131\u015f olan tahminlere k\u0131yasla \u00fc\u00e7 kata kadar daha d\u00fc\u015f\u00fck ger\u00e7ekle\u015fece\u011fi tahmin ediliyor.[5]<\/a><\/p>\n

Bu geli\u015fmeler kar\u015f\u0131s\u0131nda D\u00fcnya Bankas\u0131<\/strong>, h\u0131zl\u0131 yard\u0131m paketi olarak 14 milyar dolar\u0131<\/strong> COVID-19 ile ilgili sa\u011fl\u0131k ve ekonomik kalk\u0131nma ihtiya\u00e7lar\u0131 i\u00e7in ay\u0131raca\u011f\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klad\u0131.[6]<\/a> Bununla birlikte \u00f6n\u00fcm\u00fczdeki 15 ay i\u00e7erisinde, D\u00fcnya Bankas\u0131<\/strong> bu paketin 10 kat\u0131ndan<\/strong> daha b\u00fcy\u00fck yani 160 milyar dolara<\/strong> dayanan bir finansman\u0131<\/strong>, benzer ama\u00e7larla kulland\u0131rmak \u00fczere planlama \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 y\u00fcr\u00fct\u00fcyor.[7]<\/a> IMF ise 1 trilyon dolar e\u015fde\u011ferinde bir bor\u00e7lanma kapasitesini<\/strong> \u00fclkelere a\u00e7abilece\u011fi bilgisini payla\u015fm\u0131\u015f durumda. Bu rakam, 2009 y\u0131l\u0131nda k\u00fcresel ekonominin % 2<\/strong>\u2019sine e\u015f de\u011fer olan G20<\/strong>\u2019nin yaratt\u0131\u011f\u0131 finansal canland\u0131rma paketinin g\u00fcn\u00fcm\u00fczdeki 900 milyar dolarl\u0131k<\/strong> parasal de\u011ferine yak\u0131n.[8]<\/a> Birle\u015fmi\u015f Milletler ise 2,5 trilyon dolar<\/strong> e\u015fde\u011ferinde bir iyile\u015fme plan\u0131 sunuyor.[9]<\/a> \u00dclkeler ise bir\u00e7ok farkl\u0131 \u00f6nlem paketini de\u011ferlendiriyor.[10]<\/a><\/p>\n

Salg\u0131n\u0131n son bulmas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan toplum sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na olan etkilerinin kal\u0131c\u0131 bir hasar b\u0131rakmayaca\u011f\u0131 tahmin edilse de \u00e7ok \u00f6nemli bir husus var: Orta vadede d\u00fcnya geneline bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda \u00fclke ekonomilerine ve T\u00fcrkiye\u2019ye olan etkilerinin anla\u015f\u0131lmas\u0131 ve bu olumsuz etkileri en aza indirecek olan ekonomiyi yeniden canland\u0131rma ve iyile\u015ftirme \u00f6nlemlerinin uygulanmas\u0131 i\u00e7in d\u00fczenlenecek planlamalara bug\u00fcnden ba\u015flanmas\u0131 gereklili\u011fi. Bu kapsamda al\u0131nacak \u00f6nlemlerin gelecekte s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir bir ekonomik yap\u0131y\u0131 sa\u011flayacak bi\u00e7imde \u015fekillendirilmesi ise b\u00fcy\u00fck \u00f6neme haiz.<\/strong><\/em><\/p>\n

2- Enerji piyasalar\u0131nda ya\u015fanan de\u011fi\u015fim<\/strong><\/h2>\n

Ekonomi \u00fczerindeki etkileri de\u011ferlendirmek i\u00e7in baz\u0131 finansal g\u00f6stergelerin incelenmesi \u00f6nemlidir. Finansal piyasalar \u00fczerindeki etki, \u00f6zellikle mart ay\u0131 ba\u015f\u0131ndan itibaren hissedilmeye ba\u015flanm\u0131\u015f olup Amerika, Asya ve Avrupa\u2019daki piyasalar\u0131n t\u00fcm\u00fcnde b\u00fcy\u00fck bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00d6rne\u011fin Dow Jones<\/strong>, tarihindeki en b\u00fcy\u00fck 2’inci d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc<\/strong> ge\u00e7ti\u011fimiz mart ay\u0131n\u0131n ortas\u0131nda ya\u015fam\u0131\u015ft\u0131r.[11]<\/a><\/p>\n

Salg\u0131n\u0131n etkilerini, temel emtia fiyatlar\u0131nda ya\u015fanan de\u011fi\u015fim \u00fczerinden incelemek de m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr. Alt\u0131n, bu\u011fday, kahve gibi birka\u00e7 emtia d\u0131\u015f\u0131nda yer alan neredeyse t\u00fcm temel emtia fiyatlar\u0131nda, 2020 mart ay\u0131 sonu de\u011ferlerine g\u00f6re bir \u00f6nceki y\u0131la k\u0131yasla y\u00fczde 10 ila y\u00fczde 55<\/strong> aras\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi g\u00f6ze \u00e7arpmaktad\u0131r.[12]<\/a> Bu d\u00f6nemde en y\u00fcksek d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle ba\u015f\u0131 ham petrol fiyatlar\u0131 \u00e7ekerken t\u00fcm bu geli\u015fmelerle birlikte neredeyse b\u00fct\u00fcn do\u011fal gaz ve petrol \u015firketlerinin hisse de\u011ferlerinde kayda de\u011fer bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr. Bu durum yaln\u0131zca \u015firket hissedarlar\u0131n\u0131n ya\u015fayaca\u011f\u0131 bir k\u0131r\u0131lganl\u0131k olarak okunmamal\u0131 ve geleneksel olmayan petrol ve do\u011fal gaz kaynaklar\u0131ndan \u00fcretim ve uzun vadeli sat\u0131n alma anla\u015fmalar\u0131n\u0131n bu s\u00fcre\u00e7ten etkilenece\u011fi y\u00f6n\u00fcnde d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmelidir. Bununla birlikte petrol stoklar\u0131na dayal\u0131 sekt\u00f6rlerin ve yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131n da olumsuz y\u00f6nde geli\u015fen zincirleme etkiler nedeniyle yine ayn\u0131 derecede etkilenmesi beklenmektedir.<\/p>\n

10 Nisan\u2019da Suudi Arabistan<\/strong> ba\u015fkanl\u0131\u011f\u0131nda acil olarak toplanan G20 \u00fcye \u00fclkeleri<\/strong>nin enerji bakanlar\u0131n\u0131n ger\u00e7ekle\u015ftirdi\u011fi g\u00f6r\u00fc\u015fmenin sonras\u0131nda 13 Nisan haftas\u0131na az da olsa y\u00fckselerek giri\u015f yapan ham petrol fiyatlar\u0131, COVID-19\u2019un yaratt\u0131\u011f\u0131 \u015fok dalgalar\u0131yla \u00e7ok h\u0131zl\u0131 bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ya\u015famas\u0131n\u0131n ard\u0131ndan mart ay\u0131 sonunda varilinin 20 dolar seviyelerine d\u00fc\u015fmesiyle k\u00fcresel ekonomik denge i\u00e7in bir tehdit haline gelmi\u015ftir. 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n ba\u015f\u0131nda varil ba\u015f\u0131 fiyat\u0131n, bahsedilen seviyenin \u00fc\u00e7 kat\u0131 kadar oldu\u011fu g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulmal\u0131d\u0131r. 13 Nisan\u2019daki OPEC a\u00e7\u0131klamalar\u0131na g\u00f6re \u00fcye \u00fclkeler Rusya Federasyonu ve Meksika, may\u0131s ve haziran aylar\u0131ndan itibaren k\u00fcresel ham petrol tedarik hacminin neredeyse y\u00fczde 10\u2019una tekab\u00fcl eden, g\u00fcnde 10 milyon dolar varillik bir \u00fcretim kesintisine gideceklerini beyan etmi\u015f durumdalar. Bu kesinti, anla\u015fman\u0131n sona erece\u011fi Nisan 2022 tarihine kadar devam edecek olup di\u011fer \u00fclkelerdeki \u00fcretim d\u00fc\u015f\u00fc\u015fleri de g\u00f6z \u00f6n\u00fcne al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda kesintinin miktar\u0131n\u0131n daha y\u00fcksek seviyelerde olmas\u0131 ihtimal dahilindedir. \u00d6rne\u011fin nisan ay\u0131 sonunda g\u00fcnl\u00fck t\u00fcketimin neredeyse 30 milyon varil civar\u0131nda azalaca\u011f\u0131 beklenmektedir.[13]<\/a> Fiyatlar\u0131n bu seviyelere d\u00fc\u015fmesinin alt\u0131nda yatan ana neden ise talepteki h\u0131zl\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f ve bu sene i\u00e7erisinde talep art\u0131\u015f\u0131n\u0131n k\u0131s\u0131tl\u0131 kalaca\u011f\u0131 beklentisidir. Petrol ve \u00fcr\u00fcnlerine olan talep azald\u0131k\u00e7a t\u00fcketilmeyen \u00fcretimi stok yapmak i\u00e7in de fazla yer kalmamaktad\u0131r. Her \u00fcretici de \u00fcretimini ayn\u0131 h\u0131zda azaltamayabilece\u011finden nisan ay\u0131 ortas\u0131nda baz\u0131 piyasalarda fiyatlar\u0131n eksiye d\u00fc\u015fmesi g\u00fcndeme gelirken[14]<\/a>, 20 Nisan tarihinde West Texas Intermediate ham petrol s\u0131n\u0131f\u0131 i\u00e7in bu durum ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir.[15]<\/a><\/p>\n

Ham petrol fiyatlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fe benzer bir etkiyi hisseden do\u011fal gaz piyasas\u0131nda ise fiyatlar d\u00fczeliyor gibi g\u00f6z\u00fckmekte, k\u00f6m\u00fcrdeki durumsa petrol ve do\u011fal gazdaki kadar olumsuz seyretmemektedir. Ucuz enerji bazl\u0131 elektrik \u00fcretiminde, son y\u0131llarda ya\u015fanan halihaz\u0131rdaki talep d\u00fc\u015fmesinden ve \u00c7in kaynakl\u0131 talebin devam\u0131ndan dolay\u0131 fiyatlarda \u00e7ok ciddi bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f \u015fu ana kadar ya\u015fanmam\u0131\u015ft\u0131r.[16]<\/a>,[17]<\/a><\/sup><\/p>\n

Benzer bir talep d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ise elektrik sekt\u00f6r\u00fcnde ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Almanya, Fransa, \u0130spanya, \u0130talya ve Birle\u015fik Krall\u0131k<\/strong> gibi baz\u0131 Avrupa \u00fclkelerini de\u011ferlendirdi\u011fimizde, \u00fclkelerin g\u00fcnl\u00fck elektrik t\u00fcketimlerinde kayda de\u011fer d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fcr.[18]<\/a> \u0130\u015fyerlerindeki ve sanayi \u00fcretim tesislerindeki duraksamalar, bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn alt\u0131nda yatan en \u00f6nemli nedendir.[19]<\/a> Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019nde ise Kaliforniya ve New York en y\u00fcksek d\u00fc\u015f\u00fc\u015flerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 eyaletler olarak kar\u015f\u0131m\u0131za \u00e7\u0131kmaktad\u0131r.[20]<\/a> Elektrik talebindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn fiyatlar \u00fczerindeki azalma etkisi ise ham petroldekinden farkl\u0131 olmay\u0131p, d\u00fc\u015fen fiyatlar\u0131n beklentilere k\u0131yasla daha ileriki y\u0131llarda da devam etmesi \u00f6ng\u00f6r\u00fclmektedir. Benzer \u015fekilde Avrupa Birli\u011fi karbon piyasas\u0131ndaki birim sal\u0131m haklar\u0131ndaki fiyatlar da y\u00fczde 30 civar\u0131nda bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle sars\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.[21]<\/a> T\u00fcm bu geli\u015fmelerle birlikte T\u00fcrkiye enerji piyasalar\u0131nda da benzer etkiler g\u00f6r\u00fclmektedir. Nisan ay\u0131n\u0131n ilk g\u00fcnlerinde elektrik t\u00fcketimi bir \u00f6nceki senenin ayn\u0131 ay\u0131na k\u0131yasla y\u00fczde 17 oran\u0131nda azalm\u0131\u015ft\u0131r. Elbette daha uzun vadeli bir de\u011ferlendirme yapmak ve COVID-19 d\u0131\u015f\u0131 etkileri bu k\u0131yaslamadan \u00e7\u0131karmakta yarar vard\u0131r ancak a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fclmektedir ki talepteki azalma, Avrupa\u2019n\u0131n di\u011fer \u00fclkelerinde ya\u015fanandan \u00e7ok da farkl\u0131 bir tabloda seyretmemektedir.<\/p>\n

3- \u0130klim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele ve \u00e7evresel iyile\u015fmenin COVID-19 ile ili\u015fkisi<\/strong><\/h2>\n

D\u00fcnya n\u00fcfusunun neredeyse yar\u0131s\u0131 farkl\u0131 \u015fekillerde evlerine kapal\u0131 olarak hayat\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmektedir. Bu durumun yaratt\u0131\u011f\u0131 enerji talebindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn do\u011fal bir sonucu olarak beklentiler, 2020 sonunda iklim de\u011fi\u015fikli\u011finin arkas\u0131nda yatan karbondioksit ve fosil yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan kaynakl\u0131 hava kirletici emisyonlarda azalma g\u00f6r\u00fclece\u011fi y\u00f6n\u00fcndedir. Ancak bu tabloda d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc olan, beklenen d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn alt\u0131nda yatan nedenin enerji verimlili\u011findeki iyile\u015fmeler veya yenilenebilir enerji pay\u0131ndaki art\u0131\u015ftan ziyade COVID-19 gibi \u00f6l\u00fcmc\u00fcl bir vir\u00fcs\u00fcn sanayi \u00fcretimi, elektrik, havac\u0131l\u0131k ve di\u011fer ula\u015ft\u0131rma sekt\u00f6rlerine olan talebi azaltmas\u0131ndan kaynakl\u0131 olmas\u0131d\u0131r.<\/p>\n

D\u00fcnya Sa\u011fl\u0131k \u00d6rg\u00fct\u00fc rakamlar\u0131na g\u00f6re fosil yak\u0131tlar\u0131n ula\u015f\u0131m, elektrik ve \u0131s\u0131 \u00fcretimi i\u00e7in yak\u0131lmas\u0131ndan kaynaklanan d\u0131\u015f hava kirlili\u011fi her sene 4 milyondan fazla insan\u0131n \u00f6l\u00fcm\u00fcne yol a\u00e7maktad\u0131r.[22]<\/a> 2016 y\u0131l\u0131nda d\u00fcnyada ya\u015fanan \u00f6l\u00fcmlerin y\u00fczde 7,6\u2019s\u0131 d\u0131\u015f hava kirlili\u011fi kaynakl\u0131 olmu\u015ftur.[23]<\/a> Hava kirleticilerin d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc yan\u0131 ise, akci\u011fer kanseri, KOAH, koroner kalp ve solunum yollar\u0131 gibi baz\u0131 hastal\u0131klardan kaynaklanan toplam \u00f6l\u00fcmlerin arkas\u0131nda yatan nedenlerden biri olmas\u0131d\u0131r. Amerika Birle\u015fik Devletleri\u2019ndeki vakalar \u00fczerinde yap\u0131lm\u0131\u015f bir ara\u015ft\u0131rma ise hava kirlili\u011findeki art\u0131\u015f\u0131n COVID-19 hastalar\u0131 \u00fczerinde daha b\u00fcy\u00fck risk yaratt\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6stermektedir.[24]<\/a> Bu anlamda daha temiz enerji kaynaklar\u0131n\u0131n kullan\u0131m\u0131, COVID-19 gibi vir\u00fcslerin insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131 \u00fczerindeki etkileri azaltmas\u0131 ad\u0131na \u00f6nemli bir fayda yarat\u0131yor.<\/p>\n

K\u00fcresel iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele konusunda, baz\u0131 \u00f6nceliklerin g\u00fcndeme al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. COVID-19 vir\u00fcs\u00fc haberlere damgas\u0131n\u0131 vurana dek \u00f6zellikle 2020 y\u0131l\u0131 i\u00e7in k\u00fcresel g\u00fcndemin ana maddeleri aras\u0131nda iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi konusu yer al\u0131yordu. \u00d6zellikle kas\u0131m ay\u0131nda \u0130sko\u00e7ya\u2019n\u0131n Glasgow kentinde d\u00fczenlenmesi planlanan fakat COVID-19 nedeniyle ertelenen uluslararas\u0131 iklim m\u00fczakereleri[25]<\/a>, Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n hedeflerine ula\u015f\u0131lmas\u0131nda bug\u00fcne kadar gelinen noktan\u0131n de\u011ferlendirilmesi ve iklim taahh\u00fctlerinin yenilenmesi a\u00e7\u0131s\u0131ndan olduk\u00e7a \u00f6nemliydi. Bu \u00f6teleme iklim m\u00fczakerelerini geciktirmekle birlikte, yeni iklim politikalar\u0131 ve inisiyatiflerinin ne zaman al\u0131nabilece\u011fiyle ilgili soru i\u015faretleri yarat\u0131yor olsa da beklenti, \u00fclkelerin iyile\u015ftirilmi\u015f ulusal emisyon azalt\u0131m taahh\u00fctlerini 2020 y\u0131l\u0131 i\u00e7inde sunmalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnde. 2020 y\u0131l\u0131 sonundaki emisyon seviyesi, Uluslararas\u0131 Enerji Ajans\u0131\u2019n\u0131n \u015fubat ay\u0131 ba\u015f\u0131nda yay\u0131nlam\u0131\u015f oldu\u011fu fosil yak\u0131tlar\u0131n kullan\u0131m\u0131ndan kaynaklanan karbon emisyonu istatistiklerine g\u00f6re 2019 y\u0131l\u0131nda enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn 33 gigaton seviyesinde sabitledi\u011fi emisyonlar\u0131ndan daha d\u00fc\u015f\u00fck olacak. Son iki sene boyunca ya\u015fanan art\u0131\u015fa k\u0131yasla emisyonlar\u0131n 2019 y\u0131l\u0131nda sabit seyretmesinin alt\u0131nda yatan en \u00f6nemli neden ise elektrik sekt\u00f6r\u00fcnde yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131ndan sa\u011flanan elektrik \u00fcretiminin art\u0131\u015f\u0131.[26]<\/a> Bunun yan\u0131nda k\u00fcresel ekonominin de bir \u00f6nceki y\u0131la k\u0131yasla y\u00fczde 2,9 b\u00fcy\u00fcm\u00fc\u015f olmas\u0131, emisyonlar\u0131n ekonomik geli\u015fmeyi yava\u015flatmadan azalt\u0131labilece\u011fine i\u015faret eden olumlu bir g\u00f6sterge.[27]<\/a>,[28]<\/a><\/sup> Ancak 2020 y\u0131l\u0131 sonunda k\u00fcresel seviyede y\u00fczde 5 oran\u0131ndan daha fazla olmas\u0131 beklenen emisyon d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc ancak ekonomideki de\u011fi\u015fimle birlikte de\u011ferlendirildi\u011finde adil bir k\u0131yaslamaya imkan sa\u011flayabilir.[29]<\/a> Di\u011fer y\u0131llara nazaran ekonomideki b\u00fcy\u00fcme de emisyonlarla birlikte d\u00fc\u015f\u00fcyor oldu\u011fu i\u00e7in asl\u0131nda sonu\u00e7 bizi i\u00e7 a\u00e7\u0131c\u0131 bir tabloya g\u00f6t\u00fcrm\u00fcyor. Bu ili\u015fki ise sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131n\u0131n ekonomik aktiviteyle ne kadar yak\u0131n ili\u015fkisi oldu\u011funu ve emisyonlar\u0131 azaltman\u0131n ancak Paris Anla\u015fmas\u0131\u2019n\u0131n hedefleriyle tutarl\u0131, do\u011fru ve uzun vadeli planlamalarla yap\u0131labilece\u011finin alt\u0131n\u0131 \u00e7iziyor.[30]<\/a> K\u00fcresel elektrik sekt\u00f6r\u00fcnde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi bu t\u00fcr planlamalar eksik oldu\u011fu takdirde, yenilenebilir enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131nda her sene art\u0131\u015f ya\u015fanmas\u0131na kar\u015f\u0131n fosil yak\u0131tlar\u0131n toplam \u00fcretimdeki pay\u0131 son 15-20 y\u0131ld\u0131r y\u00fczde 65 gibi bir seviyede sabit kal\u0131yor. Bu durumun arkas\u0131ndaki neden ise ekonomik b\u00fcy\u00fcme ve n\u00fcfus art\u0131\u015f\u0131 sebebiyle artan talebi kar\u015f\u0131lamak i\u00e7in \u00e7evresel olarak s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir olmayan politikalar sonucunda baz\u0131 \u00fclkelerde hala fosil yak\u0131tlara ihtiya\u00e7 duyuluyor olmas\u0131.<\/p>\n

4- COVID-19\u2019un enerji sekt\u00f6r\u00fcne getirdi\u011fi riskler<\/strong><\/h2>\n

Petrol fiyatlar\u0131<\/strong>ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f nedeniyle ba\u015fta enerji sekt\u00f6r\u00fc olmak \u00fczere ekonomik yap\u0131 t\u00fcm\u00fcyle COVID-19 vir\u00fcs\u00fcnden etkilenmi\u015f durumda. Bununla birlikte yat\u0131r\u0131mlar\u0131n devam\u0131 ve finansal s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00fczerinde en \u00e7ok d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclmesi gereken sekt\u00f6rlerin ba\u015f\u0131nda ise elektrik geliyor. K\u00fcresel elektrik sekt\u00f6r\u00fcne her y\u0131l 750 milyar dolardan<\/strong> daha fazla yat\u0131r\u0131m yap\u0131l\u0131yor ve bunun b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu yenilenebilir enerji ve altyap\u0131 yat\u0131r\u0131mlar\u0131 olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor.[31]<\/a> Enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn enerji verimlili\u011fi<\/strong>yle birlikte temel ta\u015flar\u0131n\u0131 olu\u015fturan bu alanlardaki yat\u0131r\u0131mlar\u0131n s\u00fcreklili\u011fi i\u00e7in elektrik sekt\u00f6r\u00fcndeki talep azalmas\u0131n\u0131 ve bu durumun fiyatlara olan yans\u0131mas\u0131n\u0131 do\u011fru okuyabilmek gerekli.<\/p>\n

Mart ay\u0131 ba\u015f\u0131ndan, nisan\u0131n ay\u0131n\u0131n sonuna kadar ge\u00e7en sekiz haftal\u0131k s\u00fcreye bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda T\u00fcrkiye elektrik talebindeki bir sene \u00f6nceye k\u0131yasla d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, her hafta biraz daha artarak y\u00fczde 1\u2019lik bir farktan y\u00fczde 18 gibi bir seviyeye ula\u015ft\u0131. Bu durumdan daha \u00e7ok etkilenenlerse pahal\u0131 ithal kaynaklara ba\u011f\u0131ml\u0131 do\u011fal gaz ve ithal k\u00f6m\u00fcr santralleri<\/strong> oldu. Do\u011falgaz santralleri<\/strong>nin ge\u00e7en y\u0131l, talep art\u0131\u015f\u0131nda ya\u015fanan yava\u015flamadan ne denli b\u00fcy\u00fck \u00f6l\u00e7\u00fcde etkilendi\u011fi g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulundurulunca bu seneki talep d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn daha b\u00fcy\u00fck bir ekonomik problemi de beraberinde getirdi\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclebilir. Spot piyasa fiyatlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, sadece do\u011fal gaz de\u011fil, al\u0131m garantisinden faydalanan tesisler hari\u00e7 t\u00fcm \u00fcreticileri olumsuz y\u00f6nde etkiliyor. Ayn\u0131 d\u00f6nem incelendi\u011finde dolar baz\u0131nda megavat-saat ba\u015f\u0131na spot elektrik fiyat\u0131, y\u00fczde 55 oran\u0131nda azalma g\u00f6sterdi ve bunun sonucunda nisan ay\u0131 ortalar\u0131nda 1 megavat-saat elektrik fiyat\u0131 ortalama 20 dolar seviyelerine kadar inmi\u015f durumda. Talepteki azalmadan kaynakl\u0131 fiyat\u0131 d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcn yan\u0131 s\u0131ra T\u00fcrk liras\u0131n\u0131n dolar kar\u015f\u0131s\u0131nda h\u0131zla kaybetti\u011fi de\u011fer de bu fiyat\u0131n belirlenmesinde etkili g\u00f6z\u00fck\u00fcyor. \u00c7ok k\u0131sa bir zaman i\u00e7inde ya\u015fanan bu fiyat de\u011fi\u015fimi ise yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 planlama a\u00e7\u0131s\u0131ndan baz\u0131 soru i\u015faretleriyle ba\u015f ba\u015fa b\u0131rak\u0131yor. Ayr\u0131ca yat\u0131r\u0131mlar i\u00e7in bor\u00e7lanma da e\u015fit derecede zorla\u015f\u0131yor. Bir di\u011fer konu da elektrik fatura alacaklar\u0131n\u0131n takibi. \u00d6zellikle perakende taraf\u0131 daha a\u011f\u0131r basan enerji \u015firketlerinin alacaklar\u0131n\u0131 son t\u00fcketiciden toplama riski g\u00f6z \u00f6n\u00fcnde bulunduruldu\u011funda finansal a\u00e7\u0131dan olumsuz etkilenmeleri m\u00fcmk\u00fcn g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.<\/p>\n

Yenilenebilir enerji yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 s\u00f6z konu oldu\u011funda durum biraz daha farkl\u0131. 2020 y\u0131l\u0131 i\u00e7erisinde sekt\u00f6r\u00fcn bekledi\u011fi fakat daha sonra her ikisinin de 2021 y\u0131l\u0131na ertelenmesi g\u00fcndeme gelen iki ihale mevcut. Birincisi bu senenin ilk yar\u0131s\u0131nda a\u00e7\u0131klanmas\u0131 beklenen g\u00fcne\u015f enerjisi mini YEKA ihaleleri<\/strong>, ikincisi ise ekim ay\u0131na denk gelecek olan r\u00fczg\u00e2r \u00f6nlisans ihaleleri<\/strong>. Bu iki ihalenin bir an \u00f6nce ba\u015flay\u0131p sonlanmas\u0131 yat\u0131r\u0131mc\u0131n\u0131n \u00f6ng\u00f6r\u00fcs\u00fcn\u00fc art\u0131rmak a\u00e7\u0131s\u0131ndan b\u00fcy\u00fck \u00f6neme sahip. Ayr\u0131ca her iki ihalenin de farkl\u0131 b\u00fcy\u00fckl\u00fckte ve birden fazla yat\u0131r\u0131mc\u0131y\u0131 \u00e7ekebilecek olmas\u0131, daha fazla piyasa oyuncusunu sekt\u00f6re katabilme potansiyeli ta\u015f\u0131yor. \u00dcreticiler i\u00e7erisinde YEKDEM\u2019in dolar bazl\u0131 sat\u0131n al\u0131m garantilerinden yararlananlar\u0131n COVID-19 d\u00f6nemi<\/strong>nde daha az etkiyi alm\u0131\u015f olduklar\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde, T\u00fcrk liras\u0131 bazl\u0131 yeni YEKA ihalesi<\/strong>nin ve daha detaylar\u0131 a\u00e7\u0131klanmayan ancak T\u00fcrk liras\u0131 baz\u0131nda a\u00e7\u0131klanaca\u011f\u0131 ilan edilmi\u015f olan yeni YEKDEM sistemi<\/strong>nin yat\u0131r\u0131mc\u0131lar\u0131 nas\u0131l etkileyece\u011fi ise yan\u0131t arayan bir soru i\u015fareti.[32]<\/a><\/p>\n

Di\u011fer yandan yat\u0131r\u0131mlar\u0131n finansman\u0131 ise ba\u015fka bir g\u00fcndem konusu olarak \u00f6n plana \u00e7\u0131k\u0131yor. Zira ekonomik durgunluk, T\u00fcrkiye\u2019de bug\u00fcne kadar yenilenebilir enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131<\/strong>n\u0131n % 70<\/strong>\u2019nin bor\u00e7lanma yoluyla ger\u00e7ekle\u015fti\u011fi bir sekt\u00f6rde, finansman miktarlar\u0131nda azalmaya neden olabilir.[33]<\/a><\/p>\n

En \u00e7ok \u00fczerinde durulan konulardan bir di\u011feri ise ekipman tedariki. Zira projelerin ge\u00e7 kalmadan sonlanmas\u0131 i\u00e7in ekipman tedarik zincirinde aksama ve darbo\u011fazlar\u0131n olmamas\u0131<\/strong> gerekli. COVID-19\u2019un ilk merkezi olan \u00c7in ayn\u0131 zamanda d\u00fcnyan\u0131n en b\u00fcy\u00fck r\u00fczg\u00e2r ve g\u00fcne\u015f enerjisi ekipman \u00fcreticisi<\/strong> ve ihracat\u00e7\u0131lar\u0131ndan biri. Bir yandan sisteme eklenecek k\u00fcresel g\u00fcne\u015f enerjisi kurulu<\/strong> g\u00fc\u00e7 talebi beklenenden daha d\u00fc\u015f\u00fck olaca\u011f\u0131 \u00f6ng\u00f6r\u00fcl\u00fcrken, di\u011fer yandan<\/strong> \u00fclkenin \u015fubat ay\u0131 s\u00fcresince \u00fcretimlerine ara veren ekipman \u00fcreticileri<\/strong> tedarik ile ilgili k\u0131s\u0131tlar\u0131n bir nebze \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ecek gibi g\u00f6z\u00fck\u00fcyor.[34]<\/a> Keza r\u00fczgar enerjisi<\/strong>nde ise tedarik\u00e7iler \u00fcretimlerini arz a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131 kapatmak<\/strong> i\u00e7in art\u0131rabilirlerse, sisteme eklenen yeni r\u00fczgar kurulu g\u00fcc\u00fc<\/strong> 2020 y\u0131l\u0131 sonunda rekor ya\u015fayabilir.[35]<\/a> \u015eu ana dek T\u00fcrkiye\u2019deki g\u00fcne\u015f ve r\u00fczgar yat\u0131r\u0131mlar\u0131<\/strong>nda, ekipman tedariki nedeniyle ya\u015fanan s\u0131k\u0131nt\u0131lar k\u0131s\u0131tl\u0131 kalsa da senenin kalan \u00fc\u00e7 \u00e7eyre\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc<\/strong>nde bu risk tamam\u0131yla yok olmu\u015f de\u011fil.<\/p>\n

Petrol fiyatlar\u0131<\/strong>ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle birlikte akla gelen ilk sorulardan biri de elektrik sekt\u00f6r\u00fcnde yenilenebilir enerjiden di\u011fer kaynaklara do\u011fru bir ge\u00e7i\u015fin olup olmayaca\u011f\u0131yla ilgili. 2019 y\u0131l\u0131 verileri<\/strong> incelendi\u011finde k\u00fcresel elektrik sistemine eklenen yeni kapasitenin d\u00f6rtte \u00fc\u00e7 \u00e7o\u011funlu\u011fu<\/strong> g\u00fcne\u015f ve r\u00fczgar olmak \u00fczere maliyetleri h\u0131zla d\u00fc\u015fmeye devam eden yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131<\/strong>ndan gelmi\u015f durumda.[36]<\/a> Fiyatlarda bug\u00fcn ya\u015fanan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f kadar olmasa da 2015 y\u0131l\u0131nda<\/strong> benzer bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f oldu\u011funda yenilenebilir enerji maliyetleri g\u00fcn\u00fcm\u00fczdekinden daha pahal\u0131 olmas\u0131na kar\u015f\u0131n, g\u00fcne\u015f ve r\u00fczg\u00e2r kurulu g\u00fcc\u00fcndeki art\u0131\u015f di\u011fer kaynaklar\u0131n \u00f6n\u00fcnde rekor k\u0131rmaya ba\u015flam\u0131\u015ft\u0131.[37]<\/a> Petrol \u00fcr\u00fcnleri<\/strong>nin pay\u0131n\u0131n elektrik sekt\u00f6r\u00fcnde zaten \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 oldu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde k\u00fcresel bazda ve T\u00fcrkiye\u2019deki yat\u0131r\u0131mlara olan etkisinin de \u00e7ok s\u0131n\u0131rl\u0131 kalaca\u011f\u0131 beklenebilir. Bir yandan da petrol fiyatlar\u0131na endeksli do\u011fal gaz<\/strong> fiyatlar\u0131nda ya\u015fanan d\u00fc\u015f\u00fc\u015f de do\u011falgaz temelli elektrik \u00fcreticileri<\/strong> i\u00e7in olumlu bir etki yarataca\u011f\u0131 beklenebilir.<\/p>\n

2019 y\u0131l\u0131 sonunda T\u00fcrkiye\u2019nin yenilenebilir kaynaklardan elde etti\u011fi elektri\u011fin toplam t\u00fcketim i\u00e7erisindeki oran\u0131 y\u00fczde 44 seviyesinde olup, bu tabloda r\u00fczg\u00e2r ve g\u00fcne\u015fin<\/strong> pay\u0131 ise y\u00fczde 10 olarak g\u00f6r\u00fclmektedir. Yenilenebilir enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n devam\u0131nda daha d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu ve daha d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli bir elektrik yap\u0131s\u0131na ge\u00e7i\u015fse kilit rol oynuyor. Bu art\u0131\u015fla birlikte yenilenebilir enerjinin toplam t\u00fcketimdeki pay\u0131 y\u00fckselerek, talepte ya\u015fanan d\u00fc\u015f\u00fc\u015fle birlikte arz-talep e\u011frisinde kendine daha az yer bulan do\u011fal gaz ve ithal k\u00f6m\u00fcr gibi tesislerin yerini yenilenebilir enerji kaynaklar\u0131 al\u0131yor olacak. Bu s\u00fcre\u00e7te \u00f6nemli olan, yenilenebilir kaynaklar\u0131n kesintili yap\u0131lar\u0131n\u0131 arz ve talep dengesini y\u00f6netebilecek kabiliyete sahip esnek bir elektrik sistemiyle desteklemektir. [38]<\/a> T\u00fcrkiye \u015fu ana kadar mevcut sisteminin sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 esneklikten yararlanm\u0131\u015f olsa da[39]<\/a> g\u00fcne\u015f ve r\u00fczg\u00e2r\u0131n pay\u0131 artt\u0131k\u00e7a esneklik sa\u011flamas\u0131n\u0131 gerektirecek yeni piyasa modelleri[40]<\/a> ve teknolojilerine[41]<\/a> ihtiya\u00e7 duyacakt\u0131r.<\/p>\n

Enerji verimlili\u011fi<\/strong> ise enerji fiyatlar\u0131yla do\u011frudan ili\u015fkisi olan bir yat\u0131r\u0131m alan\u0131 olarak \u00f6n planda yer al\u0131yor. Hem sanayi hem de binalardaki enerji verimlili\u011fi yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131n, enerji fiyatlar\u0131ndan dolay\u0131 artan harcamalar\u0131n toplam gider i\u00e7erisindeki pay\u0131 y\u00fckseldik\u00e7e h\u0131zland\u0131\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Enerji fiyatlar\u0131n\u0131n daha d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu bir ortamda ise enerji verimlili\u011fi yat\u0131r\u0131mlar\u0131<\/strong> \u00f6nceli\u011fi de haliyle arka planda kal\u0131yor. Elektrik spot fiyatlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, son t\u00fcketiciye \u00e7ok k\u0131s\u0131tl\u0131 bir \u015fekilde yans\u0131mas\u0131na kar\u015f\u0131n fosil yak\u0131t fiyatlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f, ula\u015ft\u0131rma sekt\u00f6r\u00fc \u00f6rne\u011finde g\u00f6r\u00fcld\u00fc\u011f\u00fc gibi fosil yak\u0131t alternatiflerine k\u0131yasla son t\u00fcketici i\u00e7in daha cazip hale geliyor. Bunun d\u00fc\u015f\u00fcnd\u00fcr\u00fcc\u00fc yan\u0131 ise T\u00fcrkiye\u2019nin \u00f6zellikle 2020 y\u0131l\u0131 ba\u015f\u0131nda uygulanmas\u0131n\u0131 h\u0131zland\u0131rmak i\u00e7in bir\u00e7ok at\u0131l\u0131m yapt\u0131\u011f\u0131 Ulusal Enerji Verimlili\u011fi Plan\u0131<\/strong>\u2019n\u0131n uzun vadedeki etkileri \u00fczerine. Bu kadar kapsaml\u0131 ve detayl\u0131 bir plan\u0131n uygulanmas\u0131nda talep ve enerji fiyatlar\u0131ndaki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f sebebiyle ya\u015fanabilecek bir gecikme, ba\u015fta T\u00fcrkiye\u2019nin ithal yak\u0131tlara olan ba\u011f\u0131ml\u0131l\u0131k sorununa y\u00f6nelik \u00e7\u00f6z\u00fcm\u00fc de erteleyerek, enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn sosyal ve ekonomik faydalar\u0131ndan yararlan\u0131lmas\u0131n\u0131 k\u0131s\u0131tlayacakt\u0131r.<\/p>\n

Yenilenebilir enerji ve enerji verimlili\u011fi<\/strong>ni bir araya getiren elektrifikasyon se\u00e7enekleri<\/strong>nin aras\u0131nda en h\u0131zl\u0131 geli\u015fmelerin ya\u015fand\u0131\u011f\u0131 yer ise elektrikli ara\u00e7lard\u0131r. 2018 ve 2019 y\u0131llar\u0131 aras\u0131nda y\u0131lda 2 milyon elektrikli arac\u0131n piyasaya girmesi sonucu k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte elektrikli ara\u00e7 say\u0131s\u0131 7 milyonu<\/strong> ge\u00e7mi\u015f durumda. Sat\u0131\u015flar\u0131n 2020 y\u0131l\u0131nda nas\u0131l devam edece\u011fi ise tart\u0131\u015fma konusu. Ocak ve \u015fubat aylar\u0131nda \u00c7in ve G\u00fcney Kore\u2019de ara\u00e7 sat\u0131\u015flar\u0131 s\u0131ras\u0131yla y\u00fczde 44<\/strong> ve y\u00fczde 18<\/strong> oranlar\u0131nda azald\u0131 ve ayn\u0131 seviyede olmasa da Japonya ve Hindistan\u2019da da benzer d\u00fc\u015f\u00fc\u015fler ya\u015fand\u0131.[42]<\/a> Yani elektrikli ara\u00e7lar, 2020 y\u0131l\u0131nda d\u00fc\u015fmeye ba\u015flayan petrol fiyatlar\u0131yla m\u00fccadele<\/strong> etmek durumunda. Rekabet\u00e7ilik a\u00e7\u0131s\u0131ndan elektrikli ara\u00e7lar\u0131n g\u00fcc\u00fcn\u00fc k\u0131ran bu geli\u015fmeye kar\u015f\u0131n batarya depolama maliyetleri de son on y\u0131lda m\u00fcthi\u015f bir d\u00fc\u015f\u00fc\u015f g\u00f6sterdi. Ancak Avrupa Birli\u011fi b\u00f6lgesinde oldu\u011fu gibi \u00fclkelerin mevcut emisyon hedefleri dahilinde geli\u015fen enerji depolama teknolojisi ve elektrikli ara\u00e7 \u00fcretimi altyap\u0131s\u0131, sat\u0131\u015flar\u0131n ge\u00e7en senelerde oldu\u011fu gibi devam\u0131 ad\u0131na bir itici g\u00fc\u00e7 olabilir.[43]<\/a> \u00d6rne\u011fin 2020 y\u0131l\u0131n\u0131n ilk \u00fc\u00e7 ay\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019deki elektrikli ara\u00e7 ve hibrit model sat\u0131\u015flar\u0131<\/strong>nda bir \u00f6nceki y\u0131l\u0131n ilk \u00e7eyre\u011fine g\u00f6re y\u00fczde 79\u2019luk bir art\u0131\u015f kaydedildi.[44]<\/a> D\u00fcnya ve T\u00fcrkiye genelinde sat\u0131\u015flar\u0131n ve teknoloji maliyetlerindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcn devam\u0131 ancak ula\u015ft\u0131rma sekt\u00f6r\u00fc i\u00e7in uzun vadeli ve iddial\u0131 d\u00fc\u015f\u00fck emisyon hedeflerinin geli\u015ftirilip uygulanmas\u0131 ile m\u00fcmk\u00fcn olacak.<\/p>\n

5- Enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn COVID-19 sonras\u0131 T\u00fcrkiye\u2019ye getirece\u011fi f\u0131rsatlar<\/strong><\/h2>\n

Ya\u015f\u0131yor oldu\u011fumuz COVID-19 salg\u0131n\u0131<\/strong>, \u00f6ng\u00f6r\u00fclemeyen geli\u015fmelerin k\u00fcresel \u00f6l\u00e7ekte, t\u00fcm d\u00fcnyan\u0131n planlar\u0131n\u0131 ve s\u00fcregelen e\u011filimlerini nas\u0131l alt\u00fcst edebilece\u011fini hepimize g\u00f6sterirken ekonomik yap\u0131n\u0131n di\u011fer unsurlar\u0131yla enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn ne denli i\u00e7 i\u00e7e oldu\u011funun alt\u0131n\u0131 da bir kez daha \u00e7izdi.<\/p>\n

T\u00fcm bu geli\u015fmeler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6r\u00fcl\u00fcyor ki enerji sekt\u00f6r\u00fcnde uzun vadeli bir enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc stratejisine olan ihtiya\u00e7, bug\u00fcn \u00e7ok daha fazla \u00f6nem kazanm\u0131\u015ft\u0131r. 2008 y\u0131l\u0131ndaki k\u00fcresel ekonomik kriz sonras\u0131 baz\u0131 \u00fclkelerin kalk\u0131nma hedeflerini, uzun vadeli s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilirlik hedefleri<\/strong>yle entegre etmesinden yola \u00e7\u0131karak elde edilen \u00f6nemli kazan\u0131mlar, COVID-19 sonras\u0131 stratejileri i\u00e7in de faydal\u0131, yol g\u00f6sterici olabilir.[45]<\/a> Gelece\u011fe d\u00f6n\u00fck, detayl\u0131ca d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fclm\u00fc\u015f, ak\u0131lc\u0131 planlar oldu\u011fu<\/strong> takdirde ne d\u00fc\u015f\u00fck petrol fiyatlar\u0131 ne de COVID-19 gibi olumsuz etkiler, son 10 y\u0131lda yenilenebilir enerji ve enerji verimlili\u011fi temelleri<\/strong> \u00fczerine kurularak h\u0131z kazanm\u0131\u015f enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/strong>n\u00fc durdurabilecektir. Toplum i\u00e7in daha temiz, daha az maliyetli ve tedarik a\u00e7\u0131s\u0131ndan<\/strong> daha g\u00fc\u00e7l\u00fc bir enerji sistemine ge\u00e7i\u015f gereklili\u011fi<\/strong> en \u00fcst seviyede olan bir ihtiya\u00e7t\u0131r.<\/p>\n

Enerji sekt\u00f6r\u00fcn\u00fcn merkezinde yer ald\u0131\u011f\u0131 iklim de\u011fi\u015fikliyle m\u00fccadele<\/strong>nin, d\u00fcnyan\u0131n \u00f6ncelik listesinin ba\u015f\u0131nda yer almaya devam etmesi i\u00e7in ekonomik kalk\u0131nman\u0131n COVID-19 ile ili\u015fkisini iyi anlamak elzemdir. Birka\u00e7 ayl\u0131k bir ekonomik durgunluk, d\u00fcnyan\u0131n acilen ihtiya\u00e7 duydu\u011fu d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu bir ekonomiye ge\u00e7i\u015f i\u00e7in yeterli olmayacakt\u0131r. Ekonomik yap\u0131lar\u0131n ve toplumlar\u0131n enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden kazanabilece\u011fi faydalar\u0131n anla\u015f\u0131larak uzun vadeli stratejilerin geli\u015ftirilmesi ve de planlamalar\u0131n yap\u0131lmas\u0131 sadece karbonsuzla\u015fmay\u0131 h\u0131zland\u0131rmayacak ayn\u0131 zamanda ileriyi g\u00f6remeyen k\u0131sa vadeli \u00e7\u00f6z\u00fcmlerin ve gelecekte at\u0131l kalabilecek yat\u0131r\u0131mlar\u0131n \u00f6nlenmesi i\u00e7in de b\u00fcy\u00fck \u00f6nem arz edecektir.<\/p>\n

\u00d6ncelikle enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn tan\u0131m\u0131n\u0131 bir kez daha yineleyelim: Enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc; yenilenebilir enerji ve enerji verimlili\u011fi<\/strong>, bu ikisinin ortas\u0131nda yer alan elektrifikasyon ve de\u011fi\u015fen enerji sistemini y\u00f6netmek i\u00e7in gerekli olan dijital teknolojilerle daha d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli, daha temiz ve daha g\u00fcvenli bir enerji sistemine ge\u00e7i\u015f olarak tan\u0131mlanabilir. T\u00fcrkiye enerji sekt\u00f6r\u00fc 2002 ila 2018 y\u0131llar\u0131<\/strong> aras\u0131nda 120 milyar dolarl\u0131k bir yat\u0131r\u0131ma \u015fahit olmu\u015f ve bu yat\u0131r\u0131m\u0131n neredeyse yar\u0131s\u0131 enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/strong> ve bunu ta\u015f\u0131yacak altyap\u0131ya y\u00f6nelik olarak ger\u00e7ekle\u015fmi\u015ftir. Bu yat\u0131r\u0131mlar sayesinde 2019 y\u0131l\u0131 sonunda yenilenebilir enerji pay\u0131n\u0131n toplam t\u00fcketim i\u00e7erisinde y\u00fczde 44 seviyesine ula\u015ft\u0131\u011f\u0131n\u0131 ve ayn\u0131 d\u00f6nemde enerji verimlili\u011finde iyile\u015fmenin bir g\u00f6stergesi olan enerji yo\u011funlu\u011funun, y\u0131lda ortalama y\u00fczde 1,5 h\u0131z\u0131nda d\u00fc\u015ft\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc g\u00f6r\u00fcyoruz. Gelecek 10 sene i\u00e7erisindeyse elektrik talebindeki art\u0131\u015f\u0131n b\u00fcy\u00fck \u00e7o\u011funlu\u011fu, d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli ve finansman\u0131 daha kolay yenilenebilir enerji teknolojileriyle kar\u015f\u0131lanabilir ve de de\u011fer zincirinin uzunlu\u011fu sebebiyle istihdam a\u00e7\u0131s\u0131ndan daha fazla f\u0131rsatlar sunan da\u011f\u0131t\u0131k enerji sistemleriyle desteklenebilir. T\u00fcrkiye son y\u0131llarda enerji verimlili\u011finde yakalad\u0131\u011f\u0131 ivmeyi daha da h\u0131zland\u0131rabilece\u011fi b\u00fcy\u00fcyen konut stokuna ve g\u00fc\u00e7l\u00fc bir sanayi sekt\u00f6r\u00fcne sahip. Bu f\u0131rsatlar\u0131 anlamak i\u00e7inse enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn faydalar\u0131n\u0131 incelemek gerekiyor.<\/p>\n

COVID-19 d\u00f6nemi ve sonras\u0131nda ekonomiyi yeniden canland\u0131rma ve iyile\u015fme paketlerinin sunulaca\u011f\u0131 g\u00fcndemde enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcnden sa\u011flanabilecek faydalar T\u00fcrkiye i\u00e7in a\u015fa\u011f\u0131daki gibi \u00f6nceliklendirilebilir:<\/p>\n

– Cari a\u00e7\u0131k:<\/strong> D\u00fc\u015f\u00fck enerji fiyatlar\u0131 ve azalan enerji talebi, enerji ithalat\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 T\u00fcrkiye\u2019nin cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n\u0131n azalmas\u0131na katk\u0131da bulunacakt\u0131r. Bu azalma olumlu g\u00f6z\u00fckse de yenilenebilir enerji ve enerji verimlili\u011finin uygulanma h\u0131z\u0131 artmad\u0131\u011f\u0131 s\u00fcrece, bu d\u00fc\u015f\u00fc\u015f sadece COVID-19 d\u00f6nemine \u00f6zg\u00fc ge\u00e7ici bir etki olarak kalacakt\u0131r. Uzun vadede ise yenilenebilir enerji gibi yerli kaynaklar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 ve enerji talebini ayn\u0131 hizmetleri ayn\u0131 kalitede verecek \u015fekilde daha verimli hale getirmek cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir \u015fekilde d\u00fc\u015fmesine \u00e7\u00f6z\u00fcm sa\u011flayacakt\u0131r.<\/p>\n

– Ekonomik aktivite, yat\u0131r\u0131mlar ve istihdam:<\/strong> T\u00fcrkiye\u2019nin yak\u0131n gelecekteki enerji sekt\u00f6r\u00fc yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 daha fazla enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcne y\u00f6nlendirmesi i\u00e7in elinde \u015fu anda tarihi bir f\u0131rsat var. T\u00fcrkiye, bu f\u0131rsattan yararlanarak yerli ekipman \u00fcretim destekleriyle enerji yat\u0131r\u0131mlar\u0131n\u0131 yenilenebilir enerjiye ve enerji verimlili\u011fine y\u00f6nlendirebildi\u011fi takdirde COVID-19 d\u00f6nemiyle birlikte durgunla\u015fan ekonominin canland\u0131r\u0131lmas\u0131nda \u00f6nemli bir yol kat edebilir. Ayr\u0131ca artacak enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yat\u0131r\u0131mlar\u0131yla yarat\u0131lacak olan yeni ekonomik aktivite sayesinde \u00f6nlem paketlerine en az ihtiya\u00e7 duyularak mevcut istihdam korunabilir ve hatta daha y\u00fcksek seviyelere \u00e7\u0131kar\u0131labilir.<\/p>\n

– \u00c7evre kalitesi:<\/strong> 2018 y\u0131l\u0131nda T\u00fcrkiye\u2019nin enerji sekt\u00f6r\u00fc kaynakl\u0131 sera gaz\u0131 emisyonlar\u0131<\/strong> bir \u00f6nceki y\u0131la k\u0131yasla y\u00fczde 1,8<\/strong> seviyesinde azalm\u0131\u015f durumda.[46]<\/a> Hava kirletici emisyonlar\u0131n<\/strong> seviyesi ise T\u00fcrkiye\u2019nin bir\u00e7ok ilinde hala \u00e7ok \u00fcst seviyede bulunmakta.[47]<\/a> COVID-19 d\u00f6neminde fosil yak\u0131tlara<\/strong> olan talep d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fcyle birlikte \u00f6zellikle \u015fehirlerdeki hava kalitesi art\u0131yor olsa da iklim de\u011fi\u015fikli\u011fi<\/strong>nin ana nedeni olan sera gaz\u0131 ve hava kirletici emisyonlardaki<\/strong> d\u00fc\u015f\u00fc\u015f\u00fc s\u00fcrekli k\u0131lmak zorunday\u0131z. Enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc yat\u0131r\u0131mlar\u0131<\/strong>, en ba\u015fta hava kalitesini art\u0131rarak insan sa\u011fl\u0131\u011f\u0131na y\u00f6nelik olumsuz etkileri en aza indirip, di\u011fer sosyal ve ekonomik faydalarla birlikte T\u00fcrkiye\u2019nin COVID-19 sonras\u0131<\/strong> ihtiya\u00e7 duyaca\u011f\u0131 ekonomik kalk\u0131nmay\u0131 h\u0131zland\u0131racak ve ekonomiyi g\u00fc\u00e7lendirecek<\/strong> stratejilerin merkezinde yer alabilir.<\/p>\n

6- Sonraki ad\u0131mlar \u2013 COVID 19 sonras\u0131 ekonomi kalk\u0131nma stratejilerinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131 olarak enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/strong><\/h2>\n

\"\"<\/p>\n

COVID-19 sonras\u0131<\/strong> \u00fclkelerin g\u00fcndeminde ekonomik durgunlu\u011fu yenmek ve piyasalar\u0131 hareketlendirmek i\u00e7in farkl\u0131 stratejilerin belirlenmesi \u00f6n planda olacakt\u0131r. Bu durum, \u00fclkelerin ellerinde iklim de\u011fi\u015fikli\u011fiyle m\u00fccadele<\/strong> konusunda ve enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc h\u0131zland\u0131rmak<\/strong> i\u00e7in tarihi bir f\u0131rsat var, demektir. Ekonomik durgunlu\u011fu hareketlendirecek<\/strong> finansal paketlerin merkezinde; \u00e7evresel a\u00e7\u0131dan s\u00fcrd\u00fcr\u00fclebilir, e\u015fitlik\u00e7i ve dayan\u0131kl\u0131 bir toparlanma s\u00fcrecini ama\u00e7layan, ye\u015fil te\u015fvikleri<\/strong> ve ye\u015fil iyile\u015fme yollar\u0131<\/strong>n\u0131 i\u00e7eren bir yakla\u015f\u0131m\u0131n benimsenmesi gereklidir. Fosil yak\u0131tlar yerine elektrik, in\u015faat, ula\u015ft\u0131rma ve otomotiv gibi enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/strong>nde \u00f6nemli rol oynayan sekt\u00f6rler i\u00e7in \u00f6ng\u00f6r\u00fclecek iyile\u015ftirme programlar\u0131, d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu bir gelece\u011fe ge\u00e7i\u015fi h\u0131zland\u0131rmay\u0131 ama\u00e7layabilir. Stratejiler ve programlarla birlikte maliye politikalar\u0131n\u0131n<\/strong> da geli\u015ftirilmesine ihtiya\u00e7 duyulacak ve bu anlamda adil d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc destekleyen politikalar\u0131n tasarlanmas\u0131ysa b\u00fcy\u00fck \u00f6nem ta\u015f\u0131yacakt\u0131r.<\/p>\n

T\u00fcm d\u00fcnyada olaca\u011f\u0131 gibi T\u00fcrkiye\u2019nin de iyile\u015fme ve ekonomiyi te\u015fvik paketlerinde yukar\u0131da bahsedilen enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc f\u0131rsatlar\u0131n\u0131 de\u011ferlendirmesi \u00e7ok \u00f6nemlidir. \u00dclkenin COVID-19 sonras\u0131<\/strong> ekonomik kalk\u0131nma stratejilerinin \u00f6nemli bir par\u00e7as\u0131n\u0131n enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc olmas\u0131, yeni planlama s\u00fcre\u00e7lerinin geli\u015ftirilmesinde kilit rol oynayacakt\u0131r. T\u00fcrkiye\u2019nin mart ay\u0131nda a\u00e7\u0131klad\u0131\u011f\u0131 100 milyar TL<\/strong>\u2019lik Ekonomik \u0130stikrar Kalkan\u0131 paketi<\/strong>nin ne kadar\u0131n\u0131n enerji sekt\u00f6r\u00fcne ve sekt\u00f6r\u00fcn<\/strong> hangi alanlar\u0131na ayr\u0131labilece\u011fini daha detayl\u0131 bir \u015fekilde anlamak \u00f6nem arz etmektedir. Bu yaz\u0131da de\u011ferlendirilen konulardan yola \u00e7\u0131karak durgunluk g\u00f6steren ekonomiyi enerji sekt\u00f6r\u00fc a\u00e7\u0131s\u0131ndan ivme kazand\u0131racak alanlar ise a\u015fa\u011f\u0131daki gibi s\u0131ralanabilir:<\/span><\/p>\n

\"\"<\/p>\n

– T\u00fcrkiye\u2019nin 2023 y\u0131l\u0131 hedeflerin<\/strong>in \u00f6tesinde, 11. Kalk\u0131nma Plan\u0131<\/strong> ile tutarl\u0131 ve 2030 y\u0131l\u0131na uzanan orta vadeli enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc hedef ve strateji plan\u0131n\u0131 ilgili t\u00fcm kamu, \u00f6zel sekt\u00f6r ve sivil toplum payda\u015flar\u0131<\/strong>yla isti\u015fare ederek ortaya koymas\u0131<\/p>\n

– Talep taraf\u0131nda enerji verimlili\u011fi yat\u0131r\u0131mlar\u0131<\/strong>n\u0131n hem elektrik hem de elektrik d\u0131\u015f\u0131 sekt\u00f6rlerde yeni mevzuat ve i\u015f modelleri<\/strong>nin geli\u015ftirilmesiyle birlikte uygulanmas\u0131n\u0131n s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi<\/p>\n

– Ye\u015fil te\u015fvik paketleri ve emisyon azalt\u0131c\u0131 projeler<\/strong>e finansman sa\u011flayabilecek yeni finansman ara\u00e7lar\u0131 ve modelleriyle enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn h\u0131zlanmas\u0131, planlanan yenilenebilir enerji \u00f6nlisans ve mini YEKA ihaleleri<\/strong>nin ger\u00e7ekle\u015ftirilmesi, ba\u015flam\u0131\u015f olan yenilenebilir enerji projeleri<\/strong>nin bir an \u00f6nce tamamlanarak hayata ge\u00e7irilmesi ve ekonomik durgunluk nedeniyle gecikmesi muhtemel projelerin bitirilmesi i\u00e7in ek s\u00fcre tan\u0131nmas\u0131<\/p>\n

– Yat\u0131r\u0131mlar\u0131n etkili bir \u015fekilde ve en d\u00fc\u015f\u00fck maliyetle hayata ge\u00e7irilmesi i\u00e7in yeni YEKDEM<\/strong>\u2019in bir an \u00f6nce tan\u0131mlanmas\u0131, kurumsal sat\u0131\u015f anla\u015fmalar\u0131 ve ye\u015fil enerji sertifikalar\u0131<\/strong> gibi i\u015f modellerini hayata ge\u00e7irecek d\u00fczenlemelerin nihai haline getirilip uygulanmaya ba\u015flanmas\u0131<\/p>\n

– \u0130n\u015faat sekt\u00f6r\u00fcndeki hareketlenmeyle b\u00fct\u00fcnle\u015fmi\u015f, binalarda enerji verimlili\u011fi<\/strong> potansiyelinin da\u011f\u0131t\u0131k enerjiyle birlikte en \u00fcst d\u00fczeyde kullan\u0131lmas\u0131, da\u011f\u0131t\u0131k enerji ve de\u011fer zincirinin<\/strong> getirdi\u011fi yeni istihdam ve toplumu kapsay\u0131c\u0131 f\u0131rsatlar\u0131ndan yararlan\u0131lmas\u0131<\/p>\n

– Enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc<\/strong>ndeki geli\u015fmeler ve ihtiya\u00e7larla orant\u0131l\u0131 bir \u015fekilde iletim\/da\u011f\u0131t\u0131m \u015febekesi<\/strong> altyap\u0131lar\u0131n\u0131n iyile\u015ftirilmesi ve yeni yat\u0131r\u0131mlar\u0131n, depolama gibi kolayla\u015ft\u0131r\u0131c\u0131 teknolojiler geli\u015ftirilip elektrik piyasas\u0131 ve elektrik tarife yap\u0131s\u0131nda iyile\u015ftirmeler yap\u0131larak, elektrik sistemine esneklik<\/strong> sa\u011flayacak \u015fekilde hayata ge\u00e7irilmesi<\/p>\n

– Enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc i\u00e7in gerekli olacak ekipmanlar\u0131n tedarik g\u00fcvenli\u011fini sa\u011flayacak, ayn\u0131 zamanda en verimli, yenilik\u00e7i ve d\u00fc\u015f\u00fck maliyetli ekipmanlar\u0131n<\/strong> ve bunlar\u0131n kullan\u0131m\u0131n\u0131 destekleyecek yerli \u00fcretim te\u015fviklerinin geli\u015ftirilmesi<\/strong>, ara\u015ft\u0131rma ve geli\u015ftirme projeleri i\u00e7in enerji sekt\u00f6r\u00fcne sa\u011flanan s\u00fcbvansiyonlar\u0131n ve desteklerin enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fc destekleyecek<\/strong> alanlara kayd\u0131r\u0131larak dengeli bir \u015fekilde payla\u015ft\u0131r\u0131lmas\u0131<\/p>\n

– Etkin ve verimli ula\u015f\u0131m altyap\u0131s\u0131<\/strong> geli\u015ftirilmesi kapsam\u0131nda yerli elektrikli arac\u0131n hayata ge\u00e7irilmesi, elektrikli ara\u00e7 sat\u0131\u015flar\u0131<\/strong>nda yakalanan ivmenin h\u0131zland\u0131r\u0131lmas\u0131 ve \u015farj altyap\u0131s\u0131 tahsisi<\/strong>nin en optimum b\u00f6lgelerde, \u015febekeye zarar vermeyecek \u015fekilde ara\u00e7 piyasas\u0131yla paralel geli\u015ftirilmesi<\/p>\n

T\u00fcrkiye\u2019nin k\u00fcresel rekabet\u00e7ili\u011fi<\/strong>ni ve ihracat\u0131n\u0131 olumsuz etkileyebilecek karbon ve di\u011fer benzeri vergilerin etkilerini<\/strong> en aza indirebilmek ad\u0131na sanayi \u00fcretiminin enerji verimlili\u011fi, yenilenebilir enerji ve di\u011fer d\u00fc\u015f\u00fck karbonlu teknolojilerle<\/strong> karbonsuzla\u015fma<\/strong>s\u0131na \u00f6ncelik verilmesi<\/p>\n

[1]<\/a>https:\/\/blogs.imf.org\/2020\/04\/14\/the-great-lockdown-worst-economic-downturn-since-the-great-depression\/<\/a><\/p>\n

[2]<\/a>https:\/\/www.imf.org\/en\/Publications\/WEO\/Issues\/2020\/04\/14\/weo-april-2020<\/a><\/p>\n

[3]<\/a>https:\/\/www.fitchratings.com\/research\/sovereigns\/deep-global-recession-in-2020-as-coronavirus-crisis-escalates-02-04-2020<\/a><\/p>\n

[4]<\/a>https:\/\/www.worldbank.org\/en\/news\/press-release\/2020\/04\/09\/covid-19-coronavirus-drives-sub-saharan-africa-toward-first-recession-in-25-years<\/a><\/p>\n

[5]<\/a>https:\/\/www.worldbank.org\/en\/news\/press-release\/2020\/04\/12\/south-asia-must-act-now-to-lessen-covid-19-health-impacts<\/a><\/p>\n

[6]<\/a>https:\/\/www.worldbank.org\/en\/news\/press-release\/2020\/03\/17\/world-bank-group-increases-covid-19-response-to-14-billion-to-help-sustain-economies-protect-jobs<\/a><\/p>\n

[7]<\/a>https:\/\/www.worldbank.org\/en\/news\/press-release\/2020\/04\/02\/world-bank-group-launches-first-operations-for-covid-19-coronavirus-emergency-health-support-strengthening-developing-country-responses<\/a><\/p>\n

[8]<\/a>https:\/\/blogs.imf.org\/2020\/03\/16\/policy-action-for-a-healthy-global-economy\/<\/a><\/p>\n

[9]<\/a> https:\/\/news.un.org\/en\/story\/2020\/03\/1060612<\/a><\/p>\n

[10]<\/a>https:\/\/www.imf.org\/en\/Topics\/imf-and-covid19\/Policy-Responses-to-COVID-19<\/a><\/p>\n

[11]<\/a>https:\/\/www.un.org\/development\/desa\/dpad\/publication\/un-desa-policy-brief-59-corona-crisis-causes-turmoil-in-financial-markets\/<\/a><\/p>\n

[12]<\/a>https:\/\/unctad.org\/en\/PublicationsLibrary\/gds_tdr2019_covid2_en.pdf<\/a><\/p>\n

[13]<\/a>https:\/\/www.aa.com.tr\/en\/energy\/international-organization\/global-oil-demand-to-drop-by-record-29-mbpd-in-april\/28991<\/a><\/p>\n

[14]<\/a>https:\/\/energypolicy.columbia.edu\/research\/op-ed\/5-reasons-why-global-agreement-prop-oil-prices-won-t-work<\/a><\/p>\n

[15]<\/a>https:\/\/www.bloomberg.com\/opinion\/articles\/2020-04-26\/negative-oil-prices-were-a-warning-not-an-anomaly-in-covid-19-era<\/a><\/p>\n

[16]<\/a>Hook, L. and A. Wisniewska. \u201cHow coronavirus stalled climate change momentum\u201d, Financial Times, 14 Nisan 2020.<\/p>\n

[17]<\/a>http:\/\/pubdocs.worldbank.org\/en\/992071585858056509\/CMO-Pink-Sheet-April-2020.pdf<\/a><\/p>\n

[18]<\/a>https:\/\/www.bruegel.org\/2020\/03\/covid-19-crisis-electricity-demand-as-a-real-time-indicator\/<\/a><\/p>\n

[19]<\/a>https:\/\/www.bloomberg.com\/news\/articles\/2020-03-20\/power-demand-slows-in-europe-along-with-coronavirus-lockdowns<\/a><\/p>\n

[20]<\/a>Meyer, G. \u201cElectricity prices slump as businesses close across the US\u201d, Financial Times, 11 Nisan 2020.<\/p>\n

[21]<\/a>https:\/\/www.spglobal.com\/platts\/en\/market-insights\/latest-news\/electric-power\/031820-power-demand-declines-across-europe-as-lockdowns-bite<\/a><\/p>\n

[22]<\/a>https:\/\/www.who.int\/gho\/phe\/outdoor_air_pollution\/en\/<\/a><\/p>\n

[23]<\/a>https:\/\/www.who.int\/gho\/phe\/outdoor_air_pollution\/burden\/en\/<\/a><\/p>\n

[24]<\/a>https:\/\/projects.iq.harvard.edu\/covid-pm<\/a><\/p>\n

[25]<\/a>https:\/\/unfccc.int\/process-and-meetings\/conferences\/glasgow-climate-change-conference-to-be-postponed<\/a><\/p>\n

[26]<\/a>https:\/\/www.star.com.tr\/acik-gorus\/turkiyede-enerji-sektoru-donusumu-icin-firsatlar-haber-1524090\/<\/a><\/p>\n

[27]<\/a>https:\/\/www.iea.org\/articles\/global-co2-emissions-in-2019<\/a><\/p>\n

[28]<\/a>https:\/\/www.iea.org\/commentaries\/this-is-our-chance-to-make-2019-the-definitive-peak-in-global-emissions<\/a><\/p>\n

[29]<\/a>https:\/\/www.scientificamerican.com\/article\/why-co2-isnt-falling-more-during-a-global-lockdown\/<\/a><\/p>\n

[30]<\/a>https:\/\/energypolicy.columbia.edu\/research\/article\/sorry-virus-shows-why-there-won-t-be-global-action-climate-change<\/a><\/p>\n

[31]<\/a>https:\/\/www.iea.org\/reports\/world-energy-investment-2019<\/a><\/p>\n

[32]<\/a>https:\/\/www.shura.org.tr\/turkiye_enerji_donusumunu_hizlandirmak_icin_2020_yili_sonrasi_duzenleyici_politika_mekanizmasi_secenekleri_sebeke_olceginde_ruzgar_ve_gunes_enerjisi_kapasite_kurulumlari-2\/<\/a><\/p>\n

[33]<\/a>https:\/\/www.shura.org.tr\/turkiyede_enerji_donusumunun_finansmani\/<\/a><\/p>\n

[34]<\/a>https:\/\/ieefa.org\/bloombergnef-coronavirus-likely-to-slow-solar-pv-installations-in-2020\/<\/a><\/p>\n

[35]<\/a>https:\/\/www.greencarcongress.com\/2020\/03\/20200313-bnef.html<\/a><\/p>\n

[36]<\/a>https:\/\/www.irena.org\/newsroom\/pressreleases\/2020\/Apr\/Renewables-Account-for-Almost-Three-Quarters-of-New-Capacity-in-2019<\/a><\/p>\n

[37]<\/a>https:\/\/www.irena.org\/documentdownloads\/publications\/irena_remap_2016_edition_report.pdf<\/a><\/p>\n

[38]<\/a>https:\/\/www.shura.org.tr\/sistem-esnekligini-artirmak-icin-gereken-seceneklerin-maliyet-ve-faydalari\/<\/a><\/p>\n

[39]<\/a>https:\/\/www.shura.org.tr\/turkiyenin-enerji-sisteminde-yenilenebilir-kaynaklarin-artan-payi-iletimde-genisleme-ve-esneklik-secenekleri\/<\/a><\/p>\n

[40]<\/a>https:\/\/www.shura.org.tr\/ruzgar-ve-gunes-turkiyede-enerji-donusumunu-nasil-hizlandirabilir-kuresel-ornekler\/<\/a><\/p>\n

[41]<\/a>https:\/\/www.shura.org.tr\/enerji_ve_ulastirma_sektorleri_donusumunde_batarya_teknolojilerinin_rolu_egilimler_firsatlar_ve_yenilikci_uygulamalar\/<\/a><\/p>\n

[42]<\/a>https:\/\/www.greencarcongress.com\/2020\/03\/20200313-bnef.html<\/a><\/p>\n

[43]<\/a>https:\/\/www.shura.org.tr\/turkiye_ulastirma_sektorunun_donusumu_elektrikli_araclarin_turkiye_dagitim_sebekesine_etkileri\/<\/a><\/p>\n

[44]<\/a>http:\/\/tehad.org\/2020\/04\/12\/elektrikli-ve-hibrid-otomobil-satislari-y-artti\/<\/a><\/p>\n

[45]<\/a>Popov, J. \u201cThe green road to post-crisis recovery\u201d, Financial Times, 24 Nisan 2020.<\/p>\n

[46]<\/a>http:\/\/www.tuik.gov.tr\/PreHaberBultenleri.do?id=33624<\/a><\/p>\n

[47]<\/a>http:\/\/cmo.org.tr\/resimler\/ekler\/9d62b3a2bb620a4_ek.pdf<\/a><\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. COVID-19 sonras\u0131 T\u00fcrkiye ekonomisinin canlanmas\u0131 ve iyile\u015fmesi i\u00e7in enerji d\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fcn\u00fcn sundu\u011fu f\u0131rsatlar\u00a0 SHURA Enerji D\u00f6n\u00fc\u015f\u00fcm\u00fc Merkezi 1- COVID-19 vir\u00fcs\u00fc, k\u00fcresel ekonomi ve […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":112956,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[51,53,52,44],"tags":[71259,71254,67254,70109,68560,71256,71257,71260,52259,58410,10921,71258,347,71255,2533,37672,54979,71253,33219,1245],"views":173,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112953"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=112953"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/112953\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/112956"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=112953"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=112953"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=112953"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}