{"id":10989,"date":"2013-05-16T15:07:37","date_gmt":"2013-05-16T12:07:37","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?p=10989"},"modified":"2013-05-16T15:07:38","modified_gmt":"2013-05-16T12:07:38","slug":"kaya-gazi-ve-petrolu-dunyayi-nasil-degistirecek","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/kaya-gazi-ve-petrolu-dunyayi-nasil-degistirecek\/","title":{"rendered":"(Turkish) Kaya Gaz\u0131 Ve Petrol\u00fc, D\u00fcnyay\u0131 Nas\u0131l De\u011fi\u015ftirecek?"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

Enerji, ekonomik y\u00f6nden geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin her zaman en \u00f6nemli g\u00fcndem maddesi oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc ABD, Avrupa ve Japonya d\u00fcnyadaki petrol ve t\u00fcketiminin yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131 olu\u015ftururken kolay ula\u015f\u0131labilen gaz ve petrol rezervleri s\u0131n\u0131rl\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in sadece be\u015fte birini \u00fcretebiliyorlar.<\/strong><\/p>\n

(Tablo) Mevcut refah d\u00fczeylerini s\u00fcrd\u00fcrebilmeleri bu enerji a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 istikrarl\u0131 bir \u015fekilde ve ucuza kapatabilmelerine ba\u011fl\u0131. Kolay ula\u015f\u0131labilen gaz ve petrol rezervlerinin \u00e7ok daha b\u00fcy\u00fck oldu\u011fu Ortao\u011fu b\u00f6lgesi ve Rusya gibi \u00fclkelere ba\u011f\u0131ml\u0131 konumdalar ve enerji fiyatlar\u0131n\u0131 tek ba\u015flar\u0131na belirleyemiyorlar. Halklar\u0131 da enerji kaynaklar\u0131n\u0131n askeri operasyonlarla kontrol edilmesini art\u0131k eskisi kadar kolay kabullenmiyor.<\/p>\n

Ama son y\u0131llarda \u00f6nemli bir geli\u015fme ya\u015fan\u0131yor. Geli\u015fen teknolojiler sayesinde art\u0131k \u00e7ok daha derinlerdeki sert (kaya) tabakalara inilip do\u011frudan veya yatay \u015fekilde, bas\u0131n\u00e7l\u0131 su ve kimyasal maddelerle bu tabakalar k\u0131r\u0131larak i\u00e7lerinde s\u0131k\u0131\u015fm\u0131\u015f olan gaz ve petrol yery\u00fcz\u00fcne \u00e7ekilebiliyor. Bu sayede ABD 2004 y\u0131l\u0131ndan beri kaya gaz\u0131 \u00fcretimini 10 kat, kaya petrol\u00fc \u00fcretimini ise 6 kat art\u0131rm\u0131\u015f durumda. Uluslararas\u0131 Enerji Kuru\"\"<\/a>mu\u2019na (EIA\u2019ya) g\u00f6re, bu \u00fcretimden gelen destekle son 60 y\u0131lda ilk defa olmak \u00fczere ABD\u2019nin toplam enerji ihracat\u0131 ithalat\u0131n\u0131 ge\u00e7ti. EIA, ABD\u2019nin 2011 y\u0131l\u0131 sonunda % 20 olan toplam enerji ithalat\u0131n\u0131n enerji t\u00fcketimi i\u00e7indeki pay\u0131n\u0131n 2040 y\u0131l\u0131nda tek hanelere inebilece\u011fini \u00f6ng\u00f6r\u00fcyor.<\/p>\n

Kaya gaz\u0131 ve petrol\u00fc sadece ABD\u2019de de\u011fil. EIA\u2019n\u0131n tespitlerine g\u00f6re \u00c7in\u2019de ABD\u2019dekinden % 50 daha b\u00fcy\u00fck, Arjantin ve Meksika\u2019da ise ABD\u2019dekine yak\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fckte kaya gaz\u0131 rezervleri var. (Grafik 1) Bu \u00fclkeler ve \u00f6zellikle Avrupa hen\u00fcz k\u0131smen bu teknolojinin \u00e7evreyi ne kadar kirletti\u011finden emin olamad\u0131klar\u0131ndan k\u0131smen de gerekli teknolojiye sahip olmad\u0131klar\u0131ndan ABD\u2019deki gibi \u00fcretime ge\u00e7ebilmi\u015f de\u011filler.<\/p>\n

Ekonomik ve politik etkileri<\/h2>\n

Kaya gaz\u0131 ve petrol \u00fcretimi en ba\u015fta enerji sekt\u00f6r\u00fcnde yat\u0131r\u0131m, ekonomik b\u00fcy\u00fcmeye katk\u0131 ve yeni istihdam demek. ABD\u2019de bu sekt\u00f6re y\u0131lda 35 milyar $ civar\u0131nda yat\u0131r\u0131m yap\u0131l\u0131yor, y\u0131lda 600 bin ki\u015fiden fazla ek istihdam sa\u011flan\u0131yor ve 2020\u2019ye kadar da ekonomiye % 3\u2019l\u00fck bir ek \u00fcretim katk\u0131s\u0131n\u0131n olmas\u0131 bekleniyor. Ama belki de en \u00f6nemli etkisi enerji fiyatlar\u0131n\u0131 d\u00fc\u015f\u00fcrmesi. B\u00f6lgesel arz ve talep ko\u015fullar\u0131n\u0131n daha belirleyici oldu\u011fu do\u011falgaz fiyatlar\u0131 Avrupa\u2019da ve Japonya\u2019da h\u00e2l\u00e2 \u00e7ift hanelerde iken ABD\u2019de ge\u00e7en y\u0131l 2 dolara kadar geriledi. (Grafik 2) Bu nedenle ABD\u2019de di\u011fer yak\u0131tlardan do\u011falgaz kullan\u0131m\u0131na \u015fiddetli bir ge\u00e7i\u015f ya\u015fan\u0131yor. Obama y\u00f6netimi y\u00fcksek i\u015f\u00e7ilik maliyetlerini d\u00fc\u015f\u00fck enerji maliyetleri ile dengeleyerek hanehalk\u0131 refah\u0131n\u0131 azaltmadan ve i\u015fsizli\u011fi art\u0131rmadan sanayi \u00fcretiminde rekabet\u00e7i konuma gelinebilece\u011fini d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyor.<\/p>\n

O nedenle de kaya gaz\u0131 ve petrol ihracat\u0131na limitler getirerek i\u00e7 piyasada fiyatlar\u0131n d\u00fc\u015f\u00fck seyretmeye devam etmesini istiyor. Hen\u00fcz her \u00fclke ABD\u2019deki gibi \u00fcretime ge\u00e7medi\u011fi i\u00e7in fiyat d\u00fc\u015f\u00fc\u015fleri d\u00fcnyan\u0131n geneline yay\u0131lm\u0131\u015f de\u011fil ama zaman i\u00e7inde olacak. Ayr\u0131ca ABD\u2019deki \u00fcretimin dolayl\u0131 etkileri de var. \u00d6rne\u011fin, ABD do\u011falgaz ihra\u00e7 etmese de onun ikame etti\u011fi k\u00f6m\u00fcr \u00fcretim fazlas\u0131n\u0131 Avrupa\u2019ya ve \u00c7in\u2019e g\u00f6nderiyor. B\u00f6ylece ucuzlayan k\u00f6m\u00fcr fiyatlar\u0131 \u00fczerinden di\u011fer \u00fclkelerin de enerji maliyetleri d\u00fc\u015f\u00fcyor. D\u00fc\u015fen enerji maliyetlerinin d\u0131\u015f a\u00e7\u0131klar \u00fczerinde de \u00f6nemli etkisi olacak. Enerji ithalat\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 \u00fclkeler ister kendi \u00fcretimleri ile azalan ithalat ihtiyac\u0131 isterse de d\u00fc\u015fen enerji fiyatlar\u0131 \u00fczerinden d\u0131\u015f a\u00e7\u0131klar\u0131n\u0131 azaltabilecekler. B\u00f6ylece daha y\u00fcksek oranlarda istikrarl\u0131 b\u00fcy\u00fcme h\u0131zlar\u0131na kavu\u015fabilecekler. Yine enerji fiyatlar\u0131ndaki ucuzlama sayesinde merkez bankalar\u0131 global kriz sonras\u0131ndaki gev\u015fek para politikalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrmekten daha az \u00fcrkecekler.<\/p>\n

Politik tarafta ise bu geli\u015fmeden en olumsuz etkilenecek olanlar OPEC ve Rusya gibi kolay ula\u015f\u0131labilir petrol ve gaz rezervlerine sahip olan ve bu \u00fcr\u00fcnlerin ihracat\u0131 ile devlet b\u00fct\u00e7elerine gelir ve ekonomilerine d\u00f6viz ve istihdam sa\u011flayan \u00fclkeler olacak. Bunun \u015fimdiden baz\u0131 ikili \u00fclke anla\u015fmalar\u0131na yans\u0131malar\u0131 olmaya ba\u015flad\u0131 bile. Rusya gaz\u0131na ba\u011f\u0131ml\u0131 Polonya, Ukrayna, Bulgaristan gibi \u00fclkeler Rusya\u2019dan art\u0131k ciddi iskontolar kopartabiliyorlar. Ayr\u0131ca bu sayede enerjide kendi kendine yetebilmeye ba\u015flayan geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin enerji \u00fcreticisi \u00fclkelere olan politik ilgileri de azalacak!<\/p>\n

T\u00fcrkiye<\/h2>\n

\u00c7e\u015fitli tahminlere g\u00f6re Marmara, \u0130\u00e7 Anadolu ve G.Do\u011fu Anadolu\u2019da da bug\u00fcnk\u00fc teknolojilerle \u00e7\u0131kar\u0131lmaya m\u00fcsait kaya gaz\u0131 ve petrol rezervleri var. Tahmini gaz rezervi enerji ithalat\u0131n\u0131 y\u0131lda 20 milyar $ d\u00fc\u015f\u00fcrebilecek ve cari a\u00e7\u0131\u011fa y\u0131lda yakla\u015f\u0131k 2,5 puan katk\u0131 yapabilecek d\u00fczeyde. Bu tahminler do\u011fru olmasa ya da \u00fcretilemese bile T\u00fcrkiye, d\u00fc\u015fen enerji fiyatlar\u0131ndan faydalanabilecek \u00fclkelerin ba\u015f\u0131nda geliyor \u00e7\u00fcnk\u00fc bug\u00fcn itibar\u0131 ile toplam cari a\u00e7\u0131\u011f\u0131ndan b\u00fcy\u00fck bir enerji a\u00e7\u0131\u011f\u0131 var. Ama belki de en \u00f6nemlisi, geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin Ortado\u011fu\u2019ya \u00f6zellikle askeri ilgilerinin azalmas\u0131 ile ekonomik aktivitenin yeniden canlanmas\u0131 ve T\u00fcrkiye\u2019nin mal ve hizmet ihracat\u0131n\u0131 bu b\u00f6lgeye daha kolay y\u00f6nlendirebilmesi.<\/p>\n

Kaya enerji \u00fcretimi hen\u00fcz i\u015fin \u00e7ok ba\u015f\u0131nda ve belki de \u00e7evreye verdi\u011fi zararlar nedeniyle tahmin edildi\u011fi kadar b\u00fcy\u00fck etkiler yapamayacak. Ama her \u015feyin ba\u015f\u0131 beklentiler ve \u015fimdiden \u00f6nemli etkileri olaca\u011f\u0131 y\u00f6n\u00fcnde beklentiler olu\u015fmaya ba\u015flad\u0131 bile.<\/p>\n

 <\/p>\n

\"kaya<\/a><\/p>\n

Kaynak: Enerji Enstit\u00fcs\u00fc\u00a0<\/a><\/p>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.Enerji, ekonomik y\u00f6nden geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin her zaman en \u00f6nemli g\u00fcndem maddesi oldu. \u00c7\u00fcnk\u00fc ABD, Avrupa ve Japonya d\u00fcnyadaki petrol ve t\u00fcketiminin yar\u0131s\u0131na yak\u0131n\u0131n\u0131 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":10990,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":[],"categories":[46,53,44],"tags":[5353,63,67,165,2166,5355,5354,59,5352],"views":827,"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10989"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10989"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10989\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10993,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10989\/revisions\/10993"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10990"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10989"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10989"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10989"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}