{"id":3749,"date":"2012-11-22T14:39:28","date_gmt":"2012-11-22T11:39:28","guid":{"rendered":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/?page_id=3749"},"modified":"2012-11-22T15:44:51","modified_gmt":"2012-11-22T12:44:51","slug":"hidroelektrik-enerjisi","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/enerji-kutuphanesi\/yenilenebilir-enerji-kaynaklari\/hidroelektrik-enerjisi\/","title":{"rendered":"(Turkish) Hidroelektrik Enerjisi"},"content":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish<\/a>. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language.<\/p>

<\/p>\n

\n
\n

Hidroelektrik santrallar (HES) akan suyun g\u00fcc\u00fcn\u00fc elektri\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrler. Akan su i\u00e7indeki enerji miktar\u0131n\u0131 suyun ak\u0131\u015f veya d\u00fc\u015f\u00fc\u015f h\u0131z\u0131 tayin eder. B\u00fcy\u00fck bir nehirde akan su b\u00fcy\u00fck miktarda enerji ta\u015f\u0131maktad\u0131r. Ya da su \u00e7ok y\u00fcksek bir noktadan d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcnde de yine y\u00fcksek miktarda enerji elde edilir. Her iki yolla da kanal yada borular i\u00e7ine al\u0131nan su, t\u00fcrbinlere do\u011fru akar, elektrik \u00fcretimi i\u00e7in pervane gibi kollar\u0131 olan t\u00fcrbinlerin d\u00f6nmesini sa\u011flar. T\u00fcrbinler jenerat\u00f6rlere ba\u011fl\u0131d\u0131r ve mekanik enerjiyi elektrik enerjisine d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrler.<\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

\n
\n

\n

Hidroelektrik santrallar;
\n– Yenilenebilir kaynak olan sudan enerji elde etmeleri,
\n– Sera gaz\u0131 emisyonu yaratmamalar\u0131,
\n– \u0130n\u015faat\u0131n yerli imkanlarla yap\u0131labilmesi,
\n– Teknik \u00f6mr\u00fcn\u00fcn uzun olmas\u0131 ve yak\u0131t giderlerinin olmamas\u0131,
\n– \u0130\u015fletme bak\u0131m giderlerinin d\u00fc\u015f\u00fck olmas\u0131,
\n– \u0130stihdam imkan\u0131 yaratmalar\u0131,
\n– K\u0131rsal kesimlerde ekonomik ve sosyal yap\u0131y\u0131 canland\u0131rmalar\u0131 y\u00f6n\u00fcnden en \u00f6nemli yenilenebilir enerji kayna\u011f\u0131d\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

1. Hidroelektrik Santral S\u0131n\u0131flamas\u0131:
\nEn genel anlam\u0131yla Hidroelektrik Santrallar Geleneksel Hidroelektrik Santrallar ve Pompaj Depolamal\u0131 Hidroelektrik Santrallar olarak s\u0131n\u0131fland\u0131r\u0131labilir.<\/p>\n

Depolama Yap\u0131lar\u0131na G\u00f6re:
\n\u2022 Depolamal\u0131(rezervuarl\u0131) HES\u2019ler
\n\u2022 Nehir Tipi(reg\u00fclat\u00f6r) HES\u2019ler<\/p>\n

D\u00fc\u015f\u00fclerine G\u00f6re:
\n\u2022 Al\u00e7ak d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fc HES\u2019ler(H<10m)
\n\u2022 Orta d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fc HES\u2019ler(H= 10-50 m aras\u0131)
\n\u2022 Y\u00fcksek d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fc HES\u2019ler(H>50 m den b\u00fcy\u00fck d\u00fc\u015f\u00fcl\u00fc)<\/p>\n

Kurulu G\u00fc\u00e7lerine G\u00f6re:
\n\u2022 \u00c7ok k\u00fc\u00e7\u00fck (mikro) kapasiteli(<100 kW)
\n\u2022 K\u00fc\u00e7\u00fck(Mini) kapasiteli(100-1000 kW)
\n\u2022 Orta kapasiteli(1000-10000 kW)
\n\u2022 B\u00fcy\u00fck kapasiteli(>10000 kW)<\/p>\n

Ulusal Elektrik Sisteminin Y\u00fck\u00fcn\u00fc Kar\u015f\u0131lama Durumuna G\u00f6re:
\n\u2022 Baz Y\u00fck HES
\n\u2022 Puant(Pik)Y\u00fck HES
\n\u2022 Hem Baz hem de Puant(Pik)Y\u00fck HES<\/p>\n

Baraj G\u00f6vdesinin Tipine G\u00f6re:
\n\u2022 A\u011f\u0131rl\u0131kl\u0131 Beton G\u00f6vdeli Barajl\u0131 HES
\n\u2022 Beton Kemer G\u00f6vdeli Barajl\u0131 HES
\n\u2022 Kaya Dolgu G\u00f6vdeli Barajl\u0131 HES
\n\u2022 Toprak Dolgulu G\u00f6vdeli HES vb.<\/p>\n

Santral Binas\u0131n\u0131n Konumuna G\u00f6re
\n\u2022 Yer \u00dcst\u00fc HES
\n\u2022 Yer Alt\u0131 HES
\n\u2022 Yar\u0131 G\u00f6m\u00fcl\u00fc veya Bat\u0131k HES<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

2. HES Genel Yap\u0131lar\u0131:
\nBaraj g\u00f6vdesi ve g\u00f6l\u00fc
\nSu alma tesisleri
\nSu yollar\u0131 tesisleri
\nSantral tesisleri
\nSantral \u00e7\u0131k\u0131\u015f suyu kanal\u0131
\n\u015ealt tesisleri
\nDip savak tesisleri
\nDolu savak tesisleri<\/p>\n

Depolamal\u0131 Hidroelektrik Santrallar:
\nSu Alma Tesisleri:
\nBaraj g\u00f6l\u00fcndeki veya nehir yata\u011f\u0131ndaki suyun su iletim tesislerine al\u0131nmas\u0131 i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Baraj G\u00f6vdesi ve G\u00f6l\u00fc:
\nNehir suyunun depolanmas\u0131 ve su d\u00fc\u015f\u00fcs\u00fcn\u00fcn elde edilmesi i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n

Dolu savak; Dolu Savak Tesisleri:
\nA\u015f\u0131r\u0131 ya\u011f\u0131\u015fl\u0131 y\u0131llarda baraj maksimum su seviyesine kadar doldu\u011funda, baraj g\u00f6vdesinin zarar g\u00f6rmemesi i\u00e7in fazla gelen sular\u0131n nehir yata\u011f\u0131n\u0131n mansab\u0131na at\u0131lmas\u0131na yarayan tesislerdir.<\/p>\n

Feyazan mevsiminde fazla gelecek olan suyun kontroll\u00fc bir \u015fekilde b\u0131rak\u0131lmas\u0131n\u0131 temin etmek maksad\u0131yla yap\u0131l\u0131r. Maksimum debiyi kar\u015f\u0131layacak \u015fekilde dizayn edilir. Dolu sava\u011f\u0131n en \u00f6nemli elamanlar\u0131, Batardo kapa\u011f\u0131, Radyal Kapak ve bunlar\u0131 tespit etmek i\u00e7in in\u015faat yap\u0131s\u0131 mevcuttur.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Dip Savak Tesisleri:
\nBaraj g\u00f6l\u00fcn\u00fcn suyunu gerekti\u011finde nehir yata\u011f\u0131 mansab\u0131na b\u0131rakmaya yarayan tesislerdir.<\/p>\n

Su Yollar\u0131 Tesisleri:
\nSu iletim kanal\u0131 veya iletim t\u00fcneli (bas\u0131n\u00e7s\u0131z) veya Enerji t\u00fcneli (Bas\u0131n\u00e7l\u0131) veya cebri boru v.s gibi tesisler suyun t\u00fcrbinlere iletilmesinde kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Cebri borular:
\nBaraj g\u00f6l\u00fc ile t\u00fcrbinler, y\u00fckleme odas\u0131 ile t\u00fcrbinler veya denge bacas\u0131 ile t\u00fcrbinler aras\u0131ndaki bas\u0131n\u00e7l\u0131 borulara cebri boru denir.<\/p>\n

Cebri borular bas\u0131n\u00e7l\u0131 borular olmas\u0131 dolay\u0131s\u0131yla HES Tesislerin toplam maliyeti i\u00e7erisindeki pay\u0131 y\u00fcksek olabilir.Bu nedenle uzun cebri borulu bir santralde cebri boru ekonomik \u00e7ap tespiti \u00f6nemlidir. Borular statik ve dinamik zorlanmalar (Pozitif veya negatif su ko\u00e7u darbeleri) \u0131 nedeniyle malzeme kalitesi y\u00fcksek , borunun et kal\u0131nl\u0131klar\u0131n\u0131n fazla olmas\u0131, i\u00e7 y\u00fczey p\u00fcr\u00fczl\u00fcl\u00fc\u011f\u00fc, i\u00e7 ve d\u0131\u015f y\u00fczeyler korozyona dayan\u0131kl\u0131 olmas\u0131 gibi etkenlerden dolay\u0131 pahal\u0131 malzemelerdir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

HES\u2019lerde Denge Bacas\u0131:
\nHES Tesislerinde enerji tuneli veya cebri borularda olu\u015fabilecek ani bas\u0131n\u00e7 (Su ko\u00e7u Darbesi) y\u00fckselmeleri s\u00f6n\u00fcmlemek i\u00e7in cebri borunun veya enerji t\u00fcnelinin ba\u015f k\u0131sm\u0131na veya sonuna yak\u0131n bir noktas\u0131na tesis edilen yap\u0131d\u0131r.<\/p>\n

Denge bacas\u0131n\u0131 gerektiren \u015fartlar:
\n\u2022 Cebri boruda olu\u015fan su ko\u00e7u darbesi mertebesinin t\u00fcrbinin net d\u00fc\u015f\u00fcs\u00fcne oran\u0131n\u0131n(+hmax\/Hn);
\n\u2022 50m d\u00fc\u015f\u00fcye kadar olan HES\u2019de %50
\n\u2022 150m d\u00fc\u015f\u00fcte kadarki HES\u2019de %25
\n\u2022 250m d\u00fc\u015f\u00fcye kadarki HES\u2019de %15
\n\u2022 250m ve yukar\u0131s\u0131 i\u00e7in %5 de\u011ferini a\u015fmamas\u0131 gerekir.<\/p>\n

Santral Binas\u0131:
\n\u0130\u00e7inde T\u00fcrbinler ve yard\u0131mc\u0131 ekipmanlar ile Generat\u00f6rler ve yard\u0131mc\u0131 ekipmanlar gibi elektromekanik te\u00e7hizat\u0131n ve koruma kontrol- kumanda gibi elektrik te\u00e7hizat\u0131n ve di\u011fer yard\u0131mc\u0131 te\u00e7hizat\u0131n yerle\u015ftirilmesi i\u00e7in gereklidir.<\/p>\n

T\u00fcrbin \u00d6ncesi Kapama Organlar\u0131:
\n\u2022 S\u00fcrg\u00fcl\u00fc vana
\n\u2022 Kelebek vana
\n\u2022 K\u00fcresel vana
\n\u2022 Konik vana
\n\u2022 Bas\u0131n\u00e7 d\u00fc\u015f\u00fcr\u00fcc\u00fc vana<\/p>\n

Elektrik \u0130le \u0130lgili B\u00f6l\u00fcmler:
\n\u2022 Generat\u00f6r
\n\u2022 Gerilim Reg\u00fclat\u00f6rleri
\n\u2022 Generat\u00f6r \u0130kaz Sistemi
\n\u2022 \u00dcnite Kumanda Ve Kontrol Panolar\u0131
\n\u2022 Kumanda Odas\u0131 Panolar\u0131
\n\u2022 3,3\u201318 kV Orta Gerilim Panolar\u0131
\n\u2022 Ana G\u00fc\u00e7 Transformat\u00f6rleri
\n\u2022 30-36 kV Orta Gerilim Kapal\u0131 Salt Panolar\u0131 Ve Te\u00e7hizat\u0131
\n\u2022 66-380 kV\u2019luk \u015ealt Sahas\u0131 Tesisleri
\n\u2022 R\u00f6le Ve Kumanda Panolar\u0131
\n\u2022 \u0130\u00e7 \u0130htiya\u00e7 Transformat\u00f6r\u00fc Ve 400 V \u015ealterler
\n\u2022 400v AC, 24 V DC, 48 V DC, 110 V DC Panolar
\n\u2022 Dizel Jenerat\u00f6r Panosu<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

T\u00fcrbin \u00c7e\u015fitleri:
\n– Su debilerine g\u00f6re:
\n\u2022 Orta D\u00fc\u015f\u00fcl\u00fc ve Orta debili Francisler T\u00fcrbinler
\n\u2022 B\u00fcy\u00fck Su Debili ve K\u00fc\u00e7\u00fck D\u00fc\u015f\u00fclerde Kaplan T\u00fcrbinler
\n\u2022 K\u00fc\u00e7\u00fck Su Debilerde \u00c7ok Y\u00fcksek Su D\u00fc\u015f\u00fclerinde Pelton T\u00fcrbinler<\/p>\n

– Yatay\/D\u00fc\u015fey durumlar\u0131na g\u00f6re:
\nFrancis T\u00fcrbinler
\n\u2022 Yatay Eksenli
\n\u2022 D\u00fc\u015fey Eksenli<\/p>\n

Kaplan Tipi T\u00fcrbinler:
\n\u2022 Rotor kanatlar\u0131 sabit olan pervane tipi
\n\u2022 Rotor kanatlar\u0131 ayarlanabilen tipleri<\/p>\n

Pelton Tipi T\u00fcrbinler:
\n\u2022 Yatay
\n\u2022 D\u00fc\u015fey tipleri mevcuttur.<\/p>\n

– Michell Banki Tip T\u00fcrbinler:
\nBu tip t\u00fcrbinlerin kullan\u0131m sahalar\u0131 \u00e7ok dar olup k\u00fc\u00e7\u00fck g\u00fc\u00e7lerde ve k\u00f6ylerin enterkonnekte sisteme ba\u011flanmaks\u0131z\u0131n elektriklenmesinde kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

– Santral \u00c7\u0131k\u0131\u015f Suyu Kanal\u0131:
\nT\u00fcrbinlerden \u00e7\u0131kan suyun nehir yata\u011f\u0131na intikalini sa\u011flayan tesistir.<\/p>\n

– \u015ealt Tesisleri:
\nTransformat\u00f6rler,kesiciler, ay\u0131r\u0131c\u0131lar, parafudrlar vs. gibi elektrik te\u00e7hizat\u0131n\u0131n monte edildi\u011fi mahaldir.<\/p>\n

Depolamas\u0131z Bir Hidroelektrik Santralinin B\u00f6l\u00fcmleri
\n\u2022 Reg\u00fclat\u00f6r Ve \u00c7evirme Yap\u0131lar\u0131
\n\u2022 \u00c7\u00f6keltim Havuzu
\n\u2022 \u0130letim Kanal\u0131
\n\u2022 \u0130letim T\u00fcneli
\n\u2022 Y\u00fckleme Havuzu
\n\u2022 Denge Bacas\u0131
\n\u2022 Vana Odas\u0131 Ve Te\u00e7hizat\u0131
\n\u2022 Cebri Boru
\n\u2022 Santral Binas\u0131
\n\u2022 T\u00fcrbin Giri\u015f Vanalar\u0131
\n\u2022 Su T\u00fcrbinleri
\n\u2022 Emme Borusu
\n\u2022 Generat\u00f6rler<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

3. Pompaj Depolamal\u0131 Hidroelektrik Santrallar(PHES)
\nGenel olarak termik santrallar talep de\u011fi\u015fimlerine kolayca uyum sa\u011flayamamalar\u0131 nedeniyle baz y\u00fckte, hidroelektrik santrallar ise kolayca i\u015fletilip durdurulabilen ve ayn\u0131 zamanda k\u0131sa bir s\u00fcrede tam kapasite y\u00fcke \u00e7\u0131k\u0131\u015fa uyum sa\u011flayabilmeleri nedeni ile pik talebin kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda kullan\u0131lmaktad\u0131r. Pik talebin kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda rezervuarl\u0131 HES\u2019lerin yetersiz kalmas\u0131 durumunda PHES\u2019lere ihtiya\u00e7 duyulmaktad\u0131r. Bu santrallar genel olarak, g\u00fc\u00e7 talebinin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011fu zamanlarda suyu y\u00fcksekte bir haznede depolamak ve bu \u015fekilde biriktirilen sudan puant zamanlarda hidroelektrik enerji elde etmek amac\u0131yla planlanmaktad\u0131r.<\/p>\n

\u0130lk pompaj depolamal\u0131 sistem kullan\u0131m\u0131 1890\u2019larda \u0130talya ve \u0130svi\u00e7re\u2019dedir. PHES\u2019lerin d\u00fcnyadaki durumuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda; yakla\u015f\u0131k olarak 135000 MW\u2019\u0131n \u00fczerinde kurulu g\u00fc\u00e7 ile 39 \u00fclkede i\u015fletmededir. Bu \u00fclkeler aras\u0131nda 25000 MW\u2019l\u0131k kurulu g\u00fc\u00e7 ile Japonya ilk s\u0131rada yer almaktad\u0131r. Bu g\u00fc\u00e7 Japonya\u2019n\u0131n toplam kurulu g\u00fcc\u00fcn\u00fcn yakla\u015f\u0131k %10\u2019una kar\u015f\u0131l\u0131k gelmektedir. \u00c7in\u2019in PHES potansiyeli h\u0131zla artmakta ve yak\u0131n gelecekte d\u00fcnya \u00fclkeleri aras\u0131nda ilk s\u0131ray\u0131 almas\u0131 beklendi\u011fi ifade edilmektedir. Elektrik enerjisinin %99\u2019unu hidrolik kaynaklardan elde eden Norve\u00e7\u2019te yakla\u015f\u0131k 1300 MW kurulu g\u00fc\u00e7te PHES i\u015fletmededir. \u00dclkemizin hidrolik kaynaklar\u0131n\u0131n tamam\u0131n\u0131n i\u015fletmeye al\u0131nmad\u0131\u011f\u0131 gerek\u00e7esi ile PHES planlamalar\u0131na kar\u015f\u0131 \u00e7\u0131kanlar\u0131n Norve\u00e7 \u00f6rne\u011fi dikkate al\u0131nd\u0131\u011f\u0131nda bu g\u00f6r\u00fc\u015flerinin do\u011fru olmad\u0131\u011f\u0131 g\u00f6r\u00fclmektedir. Kald\u0131 ki hidrolik kaynaklar\u0131m\u0131z\u0131n tamamen i\u015fletmeye al\u0131nd\u0131\u011f\u0131n\u0131 kabul etsek bile bu potansiyel 2020 y\u0131l\u0131 itibari ile enerji ihtiyac\u0131m\u0131z\u0131n yakla\u015f\u0131k %30\u2019unu kar\u015f\u0131lamaktad\u0131r. PHES\u2019ler geli\u015fmi\u015f \u00fclkelerin yan\u0131 s\u0131ra geli\u015fmekte olan \u00fclkelerde de planlanmakta ve i\u015fletmede olduklar\u0131n\u0131 g\u00f6r\u00fcyoruz. Bu duruma en iyi \u00f6rnek kom\u015fumuz \u0130ran\u2019da \u015fu s\u0131ralarda i\u015fletmeye girecek olan 1040 MW kurulu g\u00fc\u00e7teki Siah Bishe PHES\u2019dir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Genel olarak PHES\u2019lerin d\u00fcnyadaki yap\u0131l\u0131\u015f ama\u00e7lar\u0131; pik talebin kar\u015f\u0131lanmas\u0131, g\u00fcvenli bir g\u00fc\u00e7 kontrol sistemi tesis etmek, frekans kontrol\u00fc yapmak, r\u00fczgar enerjisinin depolanmas\u0131n\u0131 sa\u011flamak, b\u00fcy\u00fck kapasiteli santrallerin (termik, n\u00fckleer) devre d\u0131\u015f\u0131 kalmalar\u0131 durumunda yedek g\u00fc\u00e7 olarak planlanmas\u0131, sulama suyu temin etmek, yeni teknolojilere sahip olmak olarak \u00f6zetlemek m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

PHES\u2019lerde uygulanan kriterlere bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda, genel olarak iki kriterden bahsedilebilir. Bunlardan birincisi planlama ve projelendirme kriterleridir. Burada, PHES\u2019in planlamas\u0131 ve projelendirilmesinde, topografik, jeolojik, \u00e7evresel ko\u015fullar, termik ve n\u00fckleer santrallara, y\u00fck merkezlerine yak\u0131nl\u0131k-uzakl\u0131k ve ekonomik kriterlerin belirleyici oldu\u011fu g\u00f6r\u00fclmektedir. \u0130kinci \u00f6nemli kriter ise i\u015fletme kriterleridir. PHES\u2019lerin i\u015fletme kriterleri depolamal\u0131 HES\u2019lerin i\u015fletme kriterlerinden \u00e7ok farkl\u0131 de\u011fildir. Bunun yan\u0131 s\u0131ra PHES\u2019lerden \u00fcretilen enerjinin fiyatland\u0131r\u0131lmas\u0131nda ekonomik bir ayr\u0131cal\u0131\u011f\u0131n verilmedi\u011fi g\u00f6r\u00fclmektedir.<\/p>\n

Pompaj Depolamal\u0131 Hidroelektrik Santrallerden Faydalan\u0131lmas\u0131
\nEnerjiyi depolaman\u0131n bir yolu da sistemin g\u00fc\u00e7 talebinin d\u00fc\u015f\u00fck oldu\u011funda suyu y\u00fcksekte bir haznede depolamak ve bu \u015eekilde biriktirilen sudan puant zamanlarda hidroelektrik enerji elde etmektir. Pompaj depolamal\u0131 santrallar hidrolik, termik ve r\u00fczgar santrallar\u0131ndan kurulu enterkonnekte sistemin g\u00fcnl\u00fck, haftal\u0131k veya sezonluk i\u015fletme \u015fartlar\u0131n\u0131 d\u00fczenlemekte olup, normal hidroelektrik santrallarda oldu\u011fu gibi nehir ak\u0131m\u0131ndan etkilenmeyip talebin az oldu\u011fu ve enerji \u00fcretimine gerek olmad\u0131\u011f\u0131 durumlarda durdurulabilir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pompaj depolamal\u0131 hidroelektrik santrallar\u0131n d\u00fcnyadaki durumuna bak\u0131ld\u0131\u011f\u0131nda mevcut maksimum toplam g\u00fcc\u00fc 99.663 MW, planlanan toplam g\u00fcc\u00fc 43.796 MW olan 40 \u00fclkede 386 tesis bulunmaktad\u0131r.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

\"\"
\n\"\"<\/p>\n

Pompaj depolamal\u0131 HES\u2019ler rezervuarlar\u0131n\u0131n b\u00fcy\u00fckl\u00fc\u011f\u00fcne ve i\u015fletme politikas\u0131na g\u00f6re g\u00fcnl\u00fck-haftal\u0131k veya sezonluk biriktirme yapabilmektedir. G\u00fcnl\u00fck \u00e7evrimde, pik saatlerde \u00fcretimde kullan\u0131lan suyun tamam\u0131 ayn\u0131 g\u00fcn pik d\u0131\u015f\u0131 saatlerde \u00fcst rezervuara pompalan\u0131r. Haftal\u0131k \u00e7evrimde ise, hafta i\u00e7i g\u00fcnlerde pik saatlerde \u00fcretimde kullan\u0131lan suyun bir k\u0131sm\u0131 ayn\u0131 g\u00fcn pik d\u0131\u015f\u0131 saatlerde \u00fcst rezervuara pompalan\u0131r, hafta i\u00e7i g\u00fcnlerin sonunda tamamen bo\u015falan \u00fcst rezervuar hafta sonu g\u00fcnlerinde (Cumartesi, Pazar) pik d\u0131\u015f\u0131 saatlerde pompaj yap\u0131larak tekrar doldurulur. Sezonluk biriktirmede ise nehir ak\u0131m\u0131n\u0131n ve enerjinin fazla oldu\u011fu d\u00f6nemde su, \u00fcst rezervuara pompalan\u0131r ve ak\u0131m\u0131n az oldu\u011fu d\u00f6nemde \u00fcst rezervuarda depolanan sudan firm enerjiyi artt\u0131rmak i\u00e7in enerji \u00fcretilir.<\/p>\n

Pompaj depolamal\u0131 santral\u0131n alt ve \u00fcst olmak \u00fczere iki rezervuar\u0131 olup, rezervuarlar in\u015fa edilecek havuzlar d\u0131\u015f\u0131nda nehir, do\u011fal g\u00f6l, mevcut baraj rezervuar\u0131 veya deniz olabilir. \u0130n\u015faa edilecek havuzlar\u0131n ge\u00e7irimsizli\u011fi asfalt, beton veya geomembran gibi de\u011fi\u015fik malzemelerle sa\u011flanabilmektedir.<\/p>\n

Sualma yap\u0131s\u0131 \u00fcst rezervuar\u0131n yan\u0131nda veya alt\u0131nda olacak \u015eekilde yap\u0131labilmektedir. \u00c7o\u011funlukla yeralt\u0131 santralli pompaj depolamal\u0131 HES\u2019lerde iletim yap\u0131s\u0131 olarak \u015faft ve enerji t\u00fcneli kullan\u0131l\u0131p, santralle alt rezervuar aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131 da kuyruksuyu t\u00fcneli ile sa\u011flanmaktad\u0131r. Olabilecek farkl\u0131 kesit \u00f6rnekleri a\u015fa\u011f\u0131dag\u00f6sterilmi\u015ftir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pompaj depolamal\u0131 HES\u2019lerde pompa t\u00fcrbin ayr\u0131 ayr\u0131 kullan\u0131labilece\u011fi gibi ayn\u0131 tersinir t\u00fcrbinler de kullan\u0131labilir. Tersinir t\u00fcrbin\/jenerat\u00f6r sisteminde t\u00fcrbin pompa gibi de \u00e7al\u0131\u015fmaktad\u0131r(genellikle francis t\u00fcrbin).<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pompaj depolamal\u0131 hidroelektrik santrallar y\u00fcke uyabilmede esneklik sa\u011flama, yedek enerji tutabilme, g\u00fc\u00e7 fakt\u00f6r\u00fcn\u00fc iyile\u015ftirme ve frekans reg\u00fclasyonu yapabilme gibi avantajlar getirmektedir. Pompaj depolamal\u0131 santrallar mevcut depolamalar ile birlikte kullan\u0131labildi\u011fi gibi ada gibi ana karadan uzak yerle\u015fim alanlar\u0131 i\u00e7inde bir alternatif \u00e7\u00f6z\u00fcm te\u015fkil etmektedir.(\u015eekil 4) Pompaj depolamal\u0131 santrallar\u0131n da dahil oldu\u011fu hidroelektrik santrallar fosil yak\u0131tl\u0131 santrallardan gelen enerjinin daha az kullan\u0131lmas\u0131n\u0131 sa\u011flayarak k\u00fcresel \u0131s\u0131nma probleminin ba\u015f\u0131 \u00e7ekti\u011fi di\u011fer bir \u00e7ok \u00e7evre problemi i\u00e7in de \u00e7\u00f6z\u00fcm te\u015fkil edebilmektedir.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Pompaj depolamal\u0131 santraller pik g\u00fc\u00e7 talebini kar\u015f\u0131lamak \u00fczere enerji ihtiyac\u0131n\u0131n en fazla oldu\u011fu yerlerde planlanmaktad\u0131r. B\u00f6ylece iletim hatt\u0131 k\u0131sa ve y\u00fck kay\u0131plar\u0131 az olacakt\u0131r.<\/p>\n

Ayr\u0131ca pompaj depolamal\u0131 santraller, yenilenebilir enerjinin y\u00fckseli\u015fe ge\u00e7ti\u011fi g\u00fcn\u00fcm\u00fczde \u00f6zellikle r\u00fczgar santrallerinden \u00fcretilen enerjiyi de g\u00fcvenilir hale getirmek amac\u0131yla kullan\u0131labilmektedir. Bunun i\u00e7in r\u00fczgar santrallerinden elde edilen enerjinin pompaj depolamal\u0131 bir tesis ile entegre edilerek daha avantajl\u0131 hale getirilmesi m\u00fcmk\u00fcnd\u00fcr.<\/p>\n

\u00dclkemizin yakla\u015f\u0131k 48000 MW\u2019l\u0131k r\u00fczgar enerjisi potansiyeli bulunmaktad\u0131r. Buna ra\u011fmen r\u00fczgardan elde edilen enerjinin g\u00fcvenilir olmamas\u0131 gibi baz\u0131 bilinen dezavantajlar\u0131 sebebiyle enterkonnekte sistemde kendine yer bulmakta zorluk \u00e7ekmektedir. R\u00fczgar\u0131n da sisteme dahil edilmesi amac\u0131yla pilot bir b\u00f6lge se\u00e7ilerek, r\u00fczgar-pompaj depolamal\u0131 HES hibrit sistem fizibilite \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131na da ba\u015flanm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

\u00dclkemizdeki \u00c7al\u0131\u015fmalar
\nT\u00fcrkiye\u2019deki \u0130lk PHES \u00c7al\u0131\u015fmalar\u0131 da M\u00fclga E\u0130E Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc taraf\u0131ndan ba\u015flat\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrk H\u00fck\u00fcmetinin Talebi \u00fczerine M\u00fclga E\u0130E Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc Japonya H\u00fck\u00fcmetine T\u00fcrkiye\u2019deki Pik Talebin Kar\u015f\u0131lanmas\u0131nda Pompaj Depolamal\u0131 HES\u2019lerin Rol\u00fcn\u00fc konu alacak bir Master Plan \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131 i\u00e7in teknik sa\u011flanm\u0131\u015ft\u0131r. T\u00fcrkiye Pik Talebinin Kar\u015f\u0131lanmas\u0131 i\u00e7in Optimal G\u00fc\u00e7 \u00dcretimi (Study on Optimal Power Generation for Peak Demand in Turkey)\u201d Projesi M\u00fclga E\u0130E Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc koordinasyonunda T\u00fcrkiye Elektrik \u0130letim Anonim \u015eirketi Genel M\u00fcd\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc (TE\u0130A\u015e) ve Japonya Uluslararas\u0131 \u0130\u015fbirli\u011fi Ajans\u0131 (JICA) arac\u0131l\u0131\u011f\u0131 ile g\u00f6revlendirilen Tokyo Electric Power Company (TEPCO) uzmanlar\u0131 e\u015fli\u011finde tamamlanm\u0131\u015ft\u0131r. \u00c7al\u0131\u015fmada T\u00fcrkiye i\u00e7in potansiyel pompaj depolamal\u0131 hidroelektrik santral yerleri talebin yo\u011fun oldu\u011fu b\u00f6lgeler, jeolojik, topografik ve \u00e7evresel k\u0131s\u0131tlar\u0131 da i\u00e7eren kriterler a\u00e7\u0131s\u0131ndan ara\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f ve yap\u0131lan kademeli eleme sonucunda alt rezervuarlar\u0131 G\u00f6k\u00e7ekaya Baraj\u0131 ve HES olan G\u00f6k\u00e7ekaya Pompajl\u0131 HES (1400 MW) ve Alt\u0131nkaya Pompajl\u0131 HES\u2019in (1800 MW) kavramsal tasar\u0131m\u0131 yap\u0131lm\u0131\u015ft\u0131r.<\/p>\n

Kaynak: YEGM <\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n

<\/p>","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Sorry, this entry is only available in Turkish. For the sake of viewer convenience, the content is shown below in the alternative language. You may click the link to switch the active language. Hidroelektrik santrallar (HES) akan suyun g\u00fcc\u00fcn\u00fc elektri\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcr\u00fcrler. Akan su i\u00e7indeki enerji miktar\u0131n\u0131 suyun ak\u0131\u015f veya d\u00fc\u015f\u00fc\u015f h\u0131z\u0131 tayin eder. B\u00fcy\u00fck bir […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":3731,"menu_order":0,"comment_status":"open","ping_status":"open","template":"","meta":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3749"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=3749"}],"version-history":[{"count":4,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3749\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3774,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3749\/revisions\/3774"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/pages\/3731"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.enerjigazetesi.ist\/en\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=3749"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}